Voor de algemene voorwaarden, zie onze website
Juristen die de bovenstaande titel lezen, worden spontaan zenuwachtig. De regels over algemene voorwaarden zijn streng. Geen stuk papier met de algemene voorwaarden meegegeven? Dan zijn ze niet geldig. Gewoon verwijzen naar de Kamer van Koophandel of aanbieden dat je ze op verzoek opstuurt, mag alleen als het echt onredelijk is om te verlangen dat dat stuk papier wordt afgegeven.
Een website-adres (URL) noemen is tegenwoordig echter hetzelfde als een stuk papier overhandigen, zo besliste onlangs de Rechtbank Haarlem. Daarmee zou het niet langer nodig zijn om algemene voorwaarden ter hand te stellen bij het sluiten van een overeenkomst. Dat lijkt mij onwenselijk en bovendien juridisch onjuist.
Het uitgangspunt is duidelijk. Aan algemene voorwaarden zit je snel vast, ook als je ze niet gelezen hebt. Maar de gebruiker moet wel aan de wederpartij een redelijke mogelijkheid hebben geboden om van de algemene voorwaarden kennis te nemen. Anders zijn deze vernietigbaar, zo zegt art. 6:233 (weet u nog van Planet). Wel zo eerlijk; je moet tenslotte weten waar je voor tekent. En dat papieren exemplaar dient als bewijs.
Artikel 6:234 noemt vier manieren waarop je die redelijke mogelijkheid kunt bieden:
- Je geeft ze op een stuk papier aan de wederpartij voor of bij het sluiten van de overeenkomst.
- Als dat echt niet praktisch is, zoals bij de supermarkt, dan wijs je de wederpartij er voor of bij het sluiten van de overeenkomst op dat ze bij de Kamer van Koophandel of de rechtbank liggen, en bied je aan ze een kopie te sturen.
- Als het een elektronische overeenkomst is, dan zet je de tekst leesbaar en downloadbaar online zodanig dat de wederpartij ze voor of bij het sluiten van de overeenkomst kan lezen.
- Als het een elektronische overeenkomst is, en de vorige optie is toch echt niet praktisch (denk aan een overeenkomst via SMS), dan meld je waar ze staan en bied je aan ze een kopie te sturen, eventueel per e-mail.
De hoofdregel is en blijft “geef een stuk papier”. Doe je dat niet, en heb je geen goede uitleg waarom niet, dan worden je algemene voorwaarden vernietigd. Zie bijvoorbeeld LJN AW4154:
Het moet er derhalve voor gehouden worden dat Rialto aan [geïntimeerde] niet een redelijke mogelijkheid heeft geboden om van de algemene voorwaarden kennis te nemen, nu de in artikel 6:234 lid 1 aanhef en sub a BW genoemde handelwijze niet is benut en Rialto niet heeft aangegeven waarom dit redelijkerwijs niet mogelijk was. Met name gelet op deze laatstgenoemde omstandigheid kan het Rialto niet baten dat zij de in dat artikel sub b genoemde handelwijze heeft toegepast.
En uit het HR-arrest Geurtzen/Kampstaal blijkt dat dit wel degelijk een uitputtende lijst is. Voldoe je niet aan een van deze vier, dan zit je fout. De enige ‘escape’ is als de wederpartij wist van de algemene voorwaarden, ook al waren ze niet ter hand gesteld bij de overeenkomst. Bijvoorbeeld als je meerdere malen overeenkomsten sluit met steeds dezelfde algemene voorwaarden (zie het Hoge-Raad arrest van 6 april 2001, LJN AB0901). De wederpartij mag dan bekend geacht te zijn met die algemene voorwaarden.
Het bewijs ligt bij de gebruiker van de voorwaarden; die moet aantonen dat hij die redelijke mogelijkheid heeft geboden. Iets wat Scarlet in juli niet lukte trouwens.
In deze zaak werden er geen stukken papier uitgewisseld. De gedaagde had alleen deze mededeling bij de offerte geplaatst:
Op de dienstverlening zijn Algemene leveringsvoorwaarden van toepassing […]. Deze Algemene leveringsvoorwaarden vindt u op www.marijnontwerp.nl en worden u op verzoek onmiddellijk verstrekt.
Het ging hier om een schriftelijke offerte voor een grafisch ontwerp. Dat is geen elektronische overeenkomst, dus in principe had de ontwerper gewoon de voorwaarden op een stuk papier moeten afgeven. Een ontwerper is geen Albert Heijn, dus het excuus dat “dit redelijkerwijs niet mogelijk is” gaat voor hem niet op. Daarmee gaat artikel 6:234 dus niet op. Zou je denken.
Want wat zegt de rechter:
Het gebruik van het internet is in het huidige tijdsgewricht inmiddels zodanig ingeburgerd, dat het op elektronische wijze beschikbaar stellen van algemene voorwaarden naar het oordeel van de kantonrechter gelijkwaardig geacht kan worden aan de feitelijke terhandstelling daarvan als genoemd in artikel 6:234 lid 1 sub BW. (…) Nu door [gedaagde] geen feiten of omstandigheden zijn aangevoerd waaruit kan worden afgeleid dat het hem onmogelijk was om via het internet kennis te nemen van de door [eiseres] gehanteerde algemene voorwaarden, leidt het voorgaande ertoe dat zijn beroep op de vernietigbaarheid van de algemene voorwaarden geen effect kan sorteren.
Met andere woorden, een website-adres (URL) noemen is gelijkwaardig aan een stuk papier overhandigen, en daarmee is voldaan aan de eis dat er een stuk papier moet worden overhandigd.
Dat is toch echt niet de bedoeling. Ter hand stellen is ter hand stellen, en niet wuiven naar een website. En het rare is, als het een elektronische overeenkomst was geweest, had de gebruiker bij het sluiten van de overeenkomst een link naar de voorwaarden zelf (en niet naar de hoofdpagina) moeten tonen, op een zodanige manier dat je die kon opslaan ook nog. En hier is het genoeg om te verwijzen naar een mystery meat hoofdpagina, waarbij je maar moet weten dat “leveringsvoorw.” de algemene voorwaarden zijn. We mogen denk ik blij zijn dat de voorwaarden in een PDF staan en niet in een dansende Flash-animatie.
(Bedankt voor de tip, Arnout)
Arnoud
Tags:
Uhm… even voor de geïnteresseerde jurisiche leken… Jurisprudentie bestaat uit uitspraken van rechters. Dit is zo’n uitspraak. Toch zeg je dat hij strijdig is met de jurisprudentie. Je zou toch met evenveel recht kunnen concluderen dat eergisteren een stukje technologische vooruitgang in de jurisprudentie is verankerd?
Het zal een keer tijd worden dat AV’en via internet ter hand mogen worden gesteld. Okay, wel met wat meer waarborgen (dieplink, deponeren met versiebeheer, printbaar, voldoen aan de HTML-standaard etc.).
Reactie door René — 31 augustus 2007 @ 11:45
Goed punt. Deze uitspraak is van een ‘gewone’ rechtbank en gaat in tegen jurisprudentie van Gerechtshoven en de Hoge Raad. Dat is op zijn minst verbazingwekkend, zeker als die eerdere jurisprudentie jarenlang gewoon zo gegolden heeft.
Iemand moet de eerste keer zijn, dat is natuurlijk waar, anders verandert dit nooit. Maar ik zou zeggen dat de wetgever dat moet regelen, net zoals dat gebeurd is bij overeenkomsten op afstand (dieplinken, op te slaan door de klant, etcetera). Niet een rechter met een “we hebben allemaal internet dus zoek maar even op zijn site”.
Arnoud
Reactie door Arnoud Engelfriet — 31 augustus 2007 @ 12:04
Snap ik. Maar aan de andere kant is het nu eenmaal beleid van de wetgever om in de wetten minder techniekspecifiek te worden. Dat levert in de praktijk veel vragen op over de praktische invulling van wettelijke bepalingen. Zoals dat fameuze “ter hand stellen”. En bijvoorbeeld de “voorafgaande toestemming” voor het sturen van spam (Wel of niet double of confirmed opt-in vereist? Mag het vinkje default aan staan en ergens verstopt zijn?)
De wetgever wíl dat soort dingen kennelijk niet specifieker regelen en laat het aan de rechter over. En dan zou ik denken dat dit soort uitspraken de enige manier zijn om vooruitgang te boeken. Jammer alleen van die ontbrekende waarborgen en de ontstane onduidelijkheid.
En jammer dat het zo ad hoc moet. De juridische praktijk innoveert kennelijk pas als een of ander makelaarskantoor zijn rekening van een vormgever onbetaald laat :-/
Reactie door René — 31 augustus 2007 @ 18:27
Zeker, voor invulling van een open norm is rechtspraak de juiste weg. En ja, dat gaat dan per definitie ad hoc: pas als mensen er ruzie over krijgen, gaan ze naar de rechter. Contracten maak je om die ruzie zo veel mogelijk te kunnen beperken tenslotte.
Je moet alleen erg terughoudend zijn met iets dat radicaal ingaat tegen 10 jaar vaste jurisprudentie. Daar heb ik in deze zaak moeite mee.
Maar wie weet is dit juist een heel vooruitstrevende rechter die een knuppel in ‘t hoenderhok wilde gooien en hoopt op een hoger beroep waarbij een zinvol compromis wordt verzonnen.
Arnoud
Reactie door Arnoud Engelfriet — 31 augustus 2007 @ 18:59
Sorry, maar dat staat nu eenmaal in onze algemene voorwaarden (Jurofoon)…
Laat je niet van de wijs brengen als de winkelier zegt dat het nu eenmaal in de algemene voorwaarden staat, zo schrijft Jurofoon. Algemene voorwaarden blijven een lastig onderwerp. Op vrijwel elke koop, elk contract en zelfs de meeste diensten op inter…
Trackback door Internetrecht: actualiteiten en commentaar — 27 november 2007 @ 8:49
Ik vind de uitspraak van de rechter “elektronisch beschikbaar stellen is een feitelijke terhandstelling” onbegrijpelijk. Jurisprudentie daar gelaten vind ik dat de wettekst duidelijk genoeg is. Iedere drempel voor de wederpartij om kennis te nemen van de algemene voorwaarden, dient zo veel mogelijk vermeden te worden.
Dus niet vragen of men de algemene voorwaarden wil inzien, maar gewoon overhandigen.
Niet aanbieden om een kopie te maken, maar gewoon een kopie maken en overhandigen.
Niet verwijzen waar men de algemene voorwaarden kan inzien, maar gewoon overhandigen.
Niet zeggen dat de algemene voorwaarden in het andere kamertje liggen en aanbieden die te gaan halen, maar gewoon gaan halen en overhandigen.
De algemene voorwaarden niet aanbieden op een USB-stick en aanbieden het uit te printen, maar uitprinten en overhandigen en desgewenst de USB-stick erbij leveren.
etc.
Ik wijt de uitspraak van deze rechter of aan menselijk falen (uiteindelijk is een rechter ook maar een mens) of de rechter is gecorrumpeerd door eigen opvattingen of ergere zaken.
Als deze rechter dit doet omdat hij het niet eens is met de wet, vind ik het wel erg onfatsoenlijk om dat te doen over de ruggen van anderen. Zoals al gezegd, daar zijn andere manieren voor.
Reactie door yep — 7 december 2007 @ 1:40
Als ik dat zo lees moet de gebruiker zijn algemene voorwaarden mee sturen als hij per post meld dat deze zijn veranderd (gebeurt vaker niet dan wel) en kan deze volstaan met een link als hij dit per mail meld. Dat vind ik een beetje krom. Het lijkt me een kleine moeite om de AV in de mail als bijlage mee te sturen.
Reactie door Alex — 19 januari 2008 @ 16:03