Internetrecht door Arnoud Engelfriet

Vorig jaar won Connie Breukhoven een kort geding tegen websites Zijonline en Witheet over het door die sites opgerakelde gerucht over Breukhoven’s vermeende prostitutieverleden. De sites waren in hoger beroep gegaan, maar het arrest in hoger beroep laat het vonnis volledig intact.

Het voornaamste verweer was dat het om nieuws ging, omdat Connie Breukhoven een bekende Nederlander is. Maar dat gaat niet op. Zoals altijd gaat het om een afweging. Het enkele feit dat iets als nieuws gezien kan worden, betekent nog niet dat je het mag melden. Het (maatschappelijk) belang van een publicatie moet worden afgewogen tegen het privacy-belang van de betrokkene. Zo oordeelt het Hof:

Zodanige inbreuk kan echter wel gerechtvaardigd zijn, indien de publicatie bijdraagt aan het publieke debat of indien daarmee anderszins enig maatschappelijk belang is gemoeid. Denkbaar is bijvoorbeeld dat het prostitutieverleden van invloed op of betekenis voor (de waardering van) het handelen van de betrokkene of diens betrouwbaarheid is of kan zijn, terwijl diens handel en wandel enige maatschappelijke betekenis heeft dan wel enige maatschappelijke rol speelt.

In het geval van Breukhoven ging het om een onbevestigd gerucht van 30 jaar oud, dat absoluut niet actueel was geworden of om een andere reden nu weer gemeld zou moeten worden. Er was dus geen enkele reden om het gerucht op te rakelen, en daarom was de publicatie op Zijonline en Witheet onrechtmatig.

Via SOLV advocaten.

Arnoud

Binnenkort wordt het weer zomervakantie, en ik zal dan wat minder tijd hebben om zelf dagelijks te bloggen. Het lijkt me erg leuk om gedurende die periode een aantal gastbijdragen te mogen publiceren van meelezende juristen, programmeurs, advocaten, studenten of wie zich maar geroepen voelt.

Elk onderwerp is welkom, zolang het maar een raakvlak heeft met internetrecht. Het mag zelfs onder pseudoniem.

Wat zijn jouw ervaringen met computercriminaliteit? Erger je je al jaren aan de eenzijdige regels over domeinnamen? Altijd al je gal willen spuien over auteursrechten of inbreuk daarop door zoekmachines? Of moet die Engelfriet eens ophouden met zeuren over softwarelicenties en gewoon GPLv3 omarmen? Dan is dit je kans! Schrijf het van je af, en ik zet het op mijn blog. Our online pharmacy is the perfect resource for people to get their drugs without any hassles or awkwardness. cialis We work hard to make sure you save money every time you shop with us. levitrasoma At our online store, you pay less and get more. viagra Arnoud

Eerst even voor jezelf lezen, schreef Volledig bericht, pardon Boek 9. Ik deed dat en viel van mijn stoel. Woensdag oordeelde de rechtbank Den Haag dat een kopie voor eigen gebruik van illegaal aangeboden materiaal geen thuiskopie is. In deze zaak hadden twintig importeurs en fabrikanten van beschrijfbare informatiedragers een zaak tegen Stichting Onderhandelingen Thuiskopie (SONT) aangespannen. Men kon het niet eens worden over de hoogte van de vergoeding, met name vanwege de vraag waar allemaal rekening mee gehouden moest worden. Eén van die dingen: “de schade die het gevolg is van illegaal kopiëren (incl. downloaden) uit een illegale bron.”

Nu is het downloaden uit illegale bron een hot topic. Mag het wel, mag het niet? De wet zegt zelf nergens dat het niet mag. De rechter in de Techno Design-zaak vond het geen inbreuk op het auteursrecht (iets dat in hoger beroep “onbesproken” en dus overeind bleef). Bovendien had de minister dit letterlijk gezegd bij de laatste wijziging van de Auteurswet. In het vonnis oordeelt de rechtbank ’s-Gravenhage echter dat die uitleg helemaal niet MAG omdat deze in strijd is met een Europese auteursrechtenrichtlijn.”

Richtlijn 2001/29/EG bepaalt namelijk in artikel 5 dat een beperking op het auteursrecht slechts mag als aan een driestappentoets is voldaan:

1. Het moet gaan om “bepaalde bijzondere gevallen”.
2. Er wordt geen afbreuk gedaan aan de normale exploitatie van de werken.
3. De wettige belangen van de rechthebbende worden niet onredelijk geschaad.

Hierover werden in juli vorig jaar kamervragen gesteld. Toen antwoordde de minister dat deze toets wel degelijk toegepast was:

De drie-stappen-toets is bij de vormgeving van de thuiskopieregeling in acht genomen en ligt besloten in de voorwaarden die aan de inroepbaarheid van de privékopie-exceptie worden gesteld (Kamerstukken II 2002- 2003, 28 482, nr. 5, blz. 18).

Echter, wat zegt de rechter in deze zaak:

De rechtbank stelt voorop dat het maken van een privé-kopie van illegaal materiaal een illegale handeling is. Deze handeling valt niet onder de werkingssfeer van artikel 16c Aw.

Dit is voor mij volstrekt onbegrijpelijk en in ieder geval zwaar ontoereikend gemotiveerd. Waarom is het een illegale handeling? De passage leest als een cirkelredenering: het is een illegale handeling, dus is het geen toegestane thuiskopie, en dus is het illegaal.

Het vonnis doet een poging haar uitgangspunt te motiveren:

In de parlementaire geschiedenis zijn weliswaar aanknopingspunten te vinden voor een andere uitleg, maar de door de minister voorgestane en door de regering onderschreven uitleg, waarbij ervan wordt uitgegaan dat een privé-kopie van een illegale bron legaal is, is in strijd met de drie-stappen-toets van artikel 5 lid 5 van de Richtlijn.

Het was wellicht aardig geweest als de rechtbank had toegelicht waarom en met welk punt van de toets er dan strijd zou zijn. Zeker nu de minister zelf heeft aangegeven dat er wel degelijk gedriestaptoetst is.

Een ander punt is dat de rechter hier een wettelijke bepaling (artikel 16c Auteurswet) toetst aan een eis uit een Europese Richtlijn. Dat mag op zich. Als blijkt dat de bepaling zich niet goed aan de Richtlijn houdt, dan mag de rechter de bepaling richtlijnconform uitleggen. Hij mag daarbij echter niet tegen de letterlijke tekst van de wet ingaan (”contra legem”). En ik zou zeggen dat dat hier het geval is. Er staat niets in de wet over de bron. Een extra bepaling erbij verzinnen die zegt dat de bron legaal moet aanbieden, gaat dan in tegen de bewoordingen van het wetsartikel.

Christiaan Alberdingk Thijm wijst erop dat het nog gekker wordt: je zou zeggen dat een heffing voor iets illegaals niet kan, maar toch bepaalt de rechter dat men de kopieerheffing mag gebruiken om te compenseren voor “illegaal downloaden”. De vraag is dan of het thuiskopiëren uit een illegale bron daarmee niet alsnog rechtmatig is geworden, aldus Alberdingk Thijm.

Ook Evert van Gelderen (De Gier Stam) is kritisch over het vonnis. Ik moet eigenlijk de eerste jurist die positief is nog tegenkomen.

Kortom, een hoogst merkwaardig vonnis dat wat mij betreft per direct in hoger beroep overnieuw gedaan mag worden.

Arnoud
PS: disclaimer: Philips is een van de eisers maar ik ben niet bij deze zaak betrokken geweest.

Voor Netters schreef ik een artikel over wanneer een overeenkomst tot stand komt:

Rechtsgeldig bewijs van een contract, je hoort het vaak maar wat wil dat eigenlijk zeggen? Meestal bedoelen mensen daarmee dat ze iets kunnen laten zien waardoor de tegenpartij wel móet toegeven dat er een contract is. Dat kan: laat een notaris met kroontjespen een document opstellen op handgeschept papier in het bijzijn van twee onafhankelijke getuigen, en laat de partijen dat met bloed ondertekenen.

Ok, dat bloed hoeft niet maar de notaris is wel de enige die een (vrijwel) onweerlegbaar bewijs van een overeenkomst kan opstellen. Verder regelt de wet niets over bewijs. Je mag op elke mogelijke manier aantonen dat je iets afgesproken hebt, of juist dat je (nog) geen afspraak hebt.

Lees verder in Hebben wij een contract dan? bij Netters.nl.

Arnoud

Gisteren schreef ik bij Marketingfacts over een Spaans verbod op tell-a-friend systemen. Dat is namelijk spam:

Klik hier om dit bericht door te sturen naar een vriend. Die tell a friend systemen zijn niet alleen irritant, maar in Spanje overtreedt je er ook nog de privacywetgeving mee. Spaanse listbrokers liggen onder vuur, meldde de DDMA vorige week. E-mailadressen zijn ook persoonsgegevens, net als naam en adres. En verwerking daarvan mag alleen met toestemming van de eigenaar. De Spaanse wetgeving komt uit dezelfde Europese richtlijn als onze Wet Bescherming Persoonsgegevens, dus het ligt in de lijn der verwachting dat onze rechter net zo zal oordelen. Is het dan nu eindelijk afgelopen met die knopjes?

Lees verder in Hou op met spammen, beste vriend! bij Marketingfacts!.

Arnoud

Gisteren verscheen het Trendrapport 2008 van GOVCERT.NL: de stand van zaken en ontwikkelingen in cybercrime en informatiebeveiliging in Nederland. Een belangrijk en lovenswaardig initiatief, want over cybercrime gaan veel cowboyverhalen rond maar er zijn maar weinig betrouwbare cijfers. Dit rapport heeft een paar leuke: de meest gebruikte naam voor malware-bestanden (hqghumea.dll) of de meest geprobeerde poort (445, SMB) bij portscans.

De belangrijkste maar ietwat houterig geschreven constateringen in het Trendrapport zijn:

• Er is een enorme toename in nieuwe virussen en malware, je kunt spreken van een explosieve groei.
• Botnets zijn alomtegenwoordig. Ze zijn in staat ontwrichtende aanvallen op landen uit te voeren.
• Internetcriminelen zijn professioneler geworden en in toenemende mate succesvol gebleken in het afschermen van hun infrastructuur tegen uitschakeling.
• Er is een levendige markt ontstaan voor allerlei aan cybercrime gerelateerde zaken en diensten.
• Ongerichte aanvallen komen veel voor, maar we zien een toename in gerichte aanvallen en hacktivisme.
• Er is een toename in aanvallen op eindgebruikers in plaats van op centrale diensten.
• Het is niet reëel meer om de verantwoordelijkheid voor de beveiliging vooral bij de eindgebruiker te leggen.
• Kabinet en overheid zijn zich bewust van de dreiging door cybercrime en realiseren nadere afstemming en beleid.
• Alleen inzicht leidt tot duurzame oplossingen voor cybercrime.

Het rapport zelf leest een stuk prettiger en gaat goed en uitgebreid in op de verschillende technieken voor cybercrime. In de verklarende woordenlijst trouwens nog deze:

End-User Licence agreement (EULA)
Een overeenkomst tussen softwareleverancier en gebruiker, waarin de gebruiksrechten worden vastgelegd. Het zijn de schermpjes waar je (te) snel doorheen klikt bij het installeren van software.

Het Trendrapport is overigens Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Nederland en dat zouden meer overheidsinstanties moeten doen.

Arnoud

Vorige week werd bekend dat de Associated Press boos was op weblog Drudge Retort vanwege het overnemen van stukjes van nieuwsberichten. Het overnemen van een kop en ‘lead’ (eerste alinea) van een nieuwsbericht zou inbreuk op het auteursrecht zijn, aldus de sommatiebrief van AP naar het linkse alternatief voor de Drudge Report. Na heftige kritiek kwam AP met een oplossing: men biedt nu betaalde licenties aan voor het gebruik van enkele woorden.

Onzin natuurlijk, want het overnemen van de titel en eerste alinea van een tekst valt volledig binnen de grenzen van het citaatrecht. Op die manier kondig je namelijk aan wat er in die tekst te lezen is. En voor citaten hoef je niet te betalen, zolang je maar de bron vermeldt. Iets dat vrijwel elke blogger doet bij het citeren van een stukje uit een nieuwsbericht.

Dutchcowboys schrijft nog:

De actie van AP is op zijn minst opvallend te noemen. Er wordt online zeer veel gebruik gemaakt van het quoten van nieuwsdiensten en andere websites/ blogs. Bovendien is het verkrijgen van links van anderen voor velen juist heel belangrijk. Ook al linken de betreffende bloggers naar de AP, het AP wil niet gequote worden. Is hier sprake van een trend? Het AP heeft immers vaker dit soort dingen gedaan. En gaat dit straks overwaaien naar Europa?

Ik maak me daar geen zorgen om. Het citaatrecht is duidelijk voor gevallen als dit. Bovendien hebben we voor nieuwsmedia nog een andere wettelijke uitzondering. Nieuwsmedia mogen gratis nieuwsberichten van elkaar overnemen namelijk, zo staat in artikel 15 van de Auteurswet.

De vier eisen uit het wetsartikel voor een toegelaten overname van het artikel zijn:

1. Het overnemen moet gebeuren door een dag-, nieuws- of weekblad of tijdschrift, in een radio- of televisieprogramma of ander medium dat een zelfde functie vervult.
2. Artikel 25 moet in acht worden genomen (dat wil zeggen, het artikel mag niet zomaar worden gewijzigd of verminkt).
3. De bron, waaronder de naam van de maker, moet op duidelijke wijze worden vermeld.
4. Het auteursrecht mag niet uitdrukkelijk zijn voorbehouden, behalve als het om gewoon nieuws gaat, daarvoor kan geen voorbehoud worden gemaakt.

Is een blog of nieuwssite een “medium dat een zelfde functie vervult”? Jazeker. Websites zijn vandaag de dag zonder meer op één lijn te stellen met de traditionele, gedrukte media zoals dagbladen en tijdschriften. Zeker wanneer zij actueel nieuws verzamelen over hun onderwerp en dit aan hun bezoekers beschikbaar stellen. Dit is ook al eerder in de rechtspraak erkend. Zo werd in de Kranten.com-zaak de website kranten.com als een persorgaan in de zin van artikel 15 Auteurswet aangemerkt (r.o. 4.6).

De website kranten.com is als een persorgaan in de zin van artikel 15 Aw aan te merken. Kranten.com geeft immers uitsluitend een actueel overzicht van de titels op de websites van diverse media. Daarmee is zij niets anders dan een nieuwsmedium dat periodiek (te weten dagelijks) een overzicht geeft van hetgeen die media actueel melden, waarbij de namen van die media uitdrukkelijk worden genoemd.

Kranten.com nam weliswaar alleen koppen over, maar artikel 15 staat toe om het gehele nieuwsartikel over te nemen.

En alsof het nog niet duidelijk genoeg was dat websites onder “nieuwsmedia” konden vallen, is in 2004 de Auteurswet gewijzigd, onder andere met een verruiming van dit artikel 15. Bij de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel blijkt expliciet dat het de bedoeling van de wetgever was om websites onder de reikwijdte van artikel 15 te kunnen rekenen:

Het voorgestelde artikel 15 breidt de werkingssfeer van de bepaling thans expliciet uit tot andere media die een soortgelijke functie als de geschreven en ongeschreven media vervullen. In navolging van het advies van de commissie auteursrecht is geopteerd voor een functionele benaderingswijze. … Afhankelijk van de concrete omstandigheden van het geval kunnen de websites van een schoolkrant, een sportvereniging en een individuele website binnen de reikwijdte van de beperking vallen. Rechthebbenden die daar bezwaar tegen hebben kunnen hun belangen beschermen door het maken van een voorbehoud.

Ik zou dus werkelijk niet weten hoe Associated Press, of welke krant of persmedium dan ook, geld zou kunnen vragen voor het overnemen van een lead of zelfs een heel nieuwsbericht.

Via Singularity (bedankt, Olivier!)

Arnoud

Ik had zin weer eens iets in het Engels te schrijven, en toevallig ontdekte ik onlangs de Amerikaanse site FOSSBazaar (”open community that was launched by HP and our founding partners Coverity, DLA Piper, Google, the Linux Foundation, Novell, Olliance Group, OpenLogic and SourceForge”). Een heel nieuw onderwerp: geldt de GPL voor de gebruikte compiler om je open source mee te verwerken?

Access to the full source code is an essential aspect of open source software, perhaps even the most essential aspect of all. But what good is source code if it cannot be compiled into an executable? Fortunately this is rarely a problem. Most open source software is designed to compile with the well-known gcc compiler, a standard component of most Linux distributions. With dozens of supported platforms, it is rare to have open source that you can’t compile. But when you do, can you demand a copy of the compiler from the developer?

Lees verder in Does the GPL extend to (cross-)compilers? bij FOSSBazaar.

Arnoud

Bij mijn weten de eerste keer dat de Nederlandse Wikipedia iets verwijdert na een verzoek op grond van de Richtsnoeren Privacy op Internet van het CBP. Ex-wethouder en -Kamerlid Patricia Remak eiste dat haar veroordeling wegens fraude verwijderd moest worden uit de vrije encyclopedie. Dit omdat deze verwerking van persoonsgegevens was waarvoor zij geen toestemming had gegeven.

Informatie over iemands strafrechtelijke veroordelingen telt als bijzonder persoonsgegeven, en de Wet Bescherming Persoonsgegevens is streng over wat je met zulke gegevens mag doen. In principe mag je die alleen publiceren met uitdrukkelijke toestemming van de betrokkene. Maar er is een uitzondering voor journalistieke doeleinden: die mogen dit wel publiceren als het noodzakelijk is om te melden dat deze persoon een strafbaar feit heeft begaan. Een krant mag dus melden dat iemand is veroordeeld wanneer dat nieuwswaarde heeft. En dat is al snel het geval bij een publieke figuur.

Is Wikipedia een journalistieke publicatie? Ik zou denken van wel. In ieder geval is een encyclopedie bezig met hetzelfde doel als een krant of blog, namelijk het verzamelen en naar buiten brengen van feiten in het algemeen belang. Als een krant mag melden dat iemand veroordeeld is, waarom een encyclopedie dan niet? Het lijkt me dus dat Wikipedia zich wat al te gemakkelijk laat overtuigen hier.

Update: Meelezende Wikipedianen: ik zeg dus dat jullie geen gehoor hoeven te geven aan het verzoek tot verwijdering.

Een terecht tegenargument op de overlegpagina is wel dat je zo het gebeuren wel heel erg uitlicht. Mevrouw Remak kreeg eigenlijk alleen een Wikipedia-vermelding vanwege die rechtszaak. Dat is misschien wel wat veel eer. Er moet wel nieuwswaarde zijn, en voor een encyclopedie zou ik die grens wel hoger willen leggen dan voor een krant. Een encyclopedie schrijft tenslotte meer voor de eeuwigheid, en het feit dat men meldt, moet dan wel waarde voor de eeuwigheid hebben in plaats van tot de volgende morgen.

Update (26 juni): Henk Blanken betoogt dat Wikipedia de rug recht moet houden en onder de journalistieke exceptie hoort te vallen.

Update (28 juni): Henk Blanken meldt dat Wikipedia’s advocaat (wie is dat eigenlijk?) geen problemen ziet met de vermelding van deze feitelijke gegevens.

Arnoud

Een intrigerende opmerking voor een aantal mensen in mijn blogbericht van gisteren:

(zie wederom hoofdstuk 10)

Welk hoofdstuk 10, vroegen ze mij per e-mail. Nou, dan wordt het toch maar tijd om een tipje van de sluier op te lichten.

Ik ben bezig met een boek over internetrecht. En conceptteksten laat ik stiekem door u proeflezen door ze in de vorm van blogberichten hier neer te zetten. Alleen moet ik dan wel de hoofdstukverwijzingen weghalen natuurlijk.

Nu bent u natuurlijk heel benieuwd wat daar allemaal in komt te staan. Het boek is grotendeels gebaseerd op mijn site (en deze blog). Trouwe lezers zullen dus het nodige herkennen.

Bij deze dan alvast de inhoudsopgave:

1 Valkuilen voor bloggers
De blog als meningsuiting
Basis in de feiten
Auteursrecht op je blog
Bloggen en het werk
Materiaal van anderen
Nieuwsberichten overnemen
Linken
Reacties van lezers

2 Ruimte voor anderen
Aansprakelijk voor reacties
Selectie is verboden
Ingrijpen in berichten
Verwijderen op verzoek
Juiste motivatie
Sitereglementen
Disclaimers
Privacyverklaring
Briefgeheim op forums

3 Privacy en profielensites
Wet op de privacy
Verwerking van persoonsgegevens
Informeren, inzage en correctie
Privacyverklaring
Briefgeheim op e-mail
Privacy en internetten op het werk
Persoonsgegevens 2
Regels voor zoekmachines

4 Hyperlinks, een linke boel?
Verboden hyperlinks
Inline links
Embedded muziek- en filmgebruik
Frames
Zoekmachines en linksites
Ongewenste links

5 Auteursrecht op internet
Het recht van de maker
Uitvoeringen zijn ook beschermd
Criteria voor bescherming
Beschermde bewerking
Het citaatrecht
Openbare kunst
Portretrecht
Redelijk belang tegen publicatie
Onbekende maker

6 Eerlijk zullen we alles delen
Legaal downloaden
Het begin van filesharing: Napster
Samenwerkende gebruikers: KaZaA
Gefragmenteerd delen: Bittorrent
Aanbieden van torrents
Identificeren van gebruikers
Toets voor afgifte NAW-gegevens

7 Creatief met auteursrecht
De regels van Creative Commons
Commercieel gebruik
Afgeleide werken
Gelijk delen
Wettelijke uitzonderingen blijven gelden
Andere afspraken
Handhaving

8 Terug naar de bron(code)
Samen delen van software
Open source licenties
De BSD licentie
De Mozilla Public License
De Library General Public License
De GNU General Public License
Gewijzigde open source
Wie is de maker?
Unieke risico’s, unieke kansen

9 Voorwaardelijk webgebruik
Licentieovereenkomst
Algemene voorwaarden
Onredelijk bezwarend
Licentie aan een site
Mashups en API’s
Andermans site scrapen
Substantiële investering vereist
Huizendatabanken
Hergebruiken van zoekresultaten

10 Merkrecht.com
Merken en domeinnamen
Associatie met de merkhouder
Adverteren met merken
Hoe sterk is een merk
Verworden tot soortnaam
Merkproducten verkopen
Hoger scoren dan de merkhouder

11 Digitaal zakendoen
Identificatieplicht voor webwinkels
Digitale reclame
Reclamecode voor e-mail
Vinden van producten
Overeenkomst sluiten via internet
Digitale handtekening
Algemene voorwaarden
Bescherming van de consument
Overheidstoezicht
Klantenbestand en persoonsgegevens

12 Misdaad per PC
Computervredebreuk
Per ongeluk binnendringen
Toegang zonder te betalen
Computervandalisme
Denial of service-aanval
Aftappen van gegevens
Kwaadaardige software
Verboden hulpmiddelen
Moeilijke vervolging

13 Virtuele wereld, echte wet
Het kader van de spelregels
Schade bij het spel
Schade door de spelleiding
Virtuele grondrechten
Virtuele goederen
Merken en auteursrecht online
Toepasselijk recht

Als ik wat gemist heb, hoor ik het graag. Voorintekenen mag ook.

Arnoud