Internetrecht door Arnoud Engelfriet

Een lezer vroeg zich af hoe het zit met schade veroorzaakt door de spelleiding van zijn online spel. De servers van het spel kunnen tijdelijk onbereikbaar zijn, of bepaalde gegevens kunnen gewist of veranderd worden, zodat de speler een waardevol object kwijtraakt of ineens weer terug is bij af in plaats van in de moeilijk te vinden Grot van Rijkdom. De spelleiding kan besluiten om iedere speler het Harnas van Naktua te geven, waardoor die ene speler die maandenlang als enige daarmee rondliep, ineens zijn grote voordeel kwijt is.

Kan dat zomaar? Ja, in principe wel. Zolang het maar binnen de spelregels of het kader van het spel ligt. Hoe zeldzaam een harnas is, is een beslissing van de spelleiding. Bij fouten ligt dat anders. Als de server het drie dagen niet doet, is dat geen onderdeel van het spel en dus kun je daar de spelleiding (exploitant) op aanspreken.

Natuurlijk heeft de spelleiding in de gebruiksovereenkomst zijn aansprakelijkheid voor schade uitgesloten. Maar daar is wel wat tegen te doen. Een bedrijf mag zijn aansprakelijkheid naar een consument toe niet zomaar uitsluiten. Dat soort bepalingen staan op de “grijze lijst” van verboden algemene voorwaarden (zie wederom hoofdstuk 10). De spelleiding moet een zeer goede reden hebben om aansprakelijkheid af te kunnen wijzen. Bij een gratis spel is die misschien nog wel te bedenken, maar als iemand elke maand 50 euro betaalt om mee te doen, kan de spelleiding niet zomaar de server drie dagen uit laten staan.

Arnoud

Zou ik toch helemaal vergeten om het te melden. Begin juni werd de Internet Scriptieprijs uitgereikt voor de beste scriptie over internetrecht. De winnaar van dit jaar is Marcel van Kuijk, die in Tilburg afstudeerde met het onderwerp ‘Recht op toegang tot internet?‘

Voor telefonie en andere belangrijke diensten bestaat er een recht op toegang. Iedereen in Nederland kan eisen op het vaste telefoonnetwerk aangesloten te worden. Maar voor internet geldt dat niet. Hoewel het vaak niet moeilijk is om toegang tot internet te krijgen, kun je dat niet eisen. Van Kuijk stelt dan ook de terechte vraag aan de orde of dat niet eens anders zou moeten. “Het internet verdringt de traditionele media van de markt en het duurt niet lang meer voordat het onmogelijk wordt om nog te kunnen functioneren in onze maatschappij zonder internettoegang.”

Maar kan dat juridisch wel afgedwongen worden? Jazeker. Uit de samenvatting:

Er bestaat namelijk een Europees Hof voor de Rechten van de Mens (het Hof). Deze rechters hebben als taak zich uit te spreken als een burger zich beroept op een vermeende schending van een bepaling van het EVRM. Het Hof heeft in de afgelopen vijf decennia enorm veel jurisprudentie gegenereerd waarin bepalingen uit het EVRM worden uitgelegd en/of geïnterpreteerd. En zo zou het kunnen gebeuren dat een recht op toegang tot het internet in de toekomst ontstaat in de jurisprudentie van het Hof. Ook het EVRM heeft een artikel dat het recht op vrije meningsuiting beschermt, namelijk artikel 10 EVRM. En het lijkt mij logisch dat als er een recht op toegang tot het internet tot ontwikkeling komt, dit gebeurt onder artikel 10 EVRM.

Ook relevant is artikel 19 van de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens. Net als artikel 10 EVRM regelt dit artikel de vrije meningsuiting. Dit recht omvat de vrijheid om “door alle middelen en ongeacht grenzen inlichtingen en denkbeelden op te sporen, te ontvangen en door te geven.” Dat is sterker geformuleerd dan artikel 10 EVRM, dat slechts spreekt van “de vrijheid om inlichtingen of denkbeelden … te verstrekken”. Hoe dan ook, het doet denken aan het recht gevonden te worden waar ik eerder over blogde.

De jury zag de brede, conceptuele aanpak van Van Kuijk als de belangrijkste reden om zijn scriptie te laten winnen:

De jury heeft de scriptie geselecteerd omdat het onderwerp tot op heden maar beperkte aandacht heeft gekregen, terwijl internettoegang een premisse is om volwaardig in de moderne informatiesamenleving te kunnen participeren. De koppeling aan een meer conceptuele benadering is een tweede pluspunt.

De hoofdprijs bestaat uit een geldprijs van 1500 euro, een betaalde studentstage bij Brinkhof, een ADSL-aansluiting van XS4ALL èn publicatie van de scriptie op www.internetscriptieprijs.nl. Hoewel dat laatste eigenlijk met elke scriptie zou moeten gebeuren natuurlijk.

Arnoud

Voor het CIO Corner magazine van MySQL gaf ik in maart een interview dat nu pas online staat:

Q: Mr. Engelfriet, in an article in the “Intellectual Asset Magazine” you recommend the use of open source software primarily for the commodity features of a product. Could you please expand on this recommendation?

Lees verder in MySQL :: Interview with Arnoud Engelfriet, IP counsel at Philips.

Dat artikel in IAM is het artikel Mixen van open en gesloten software.

Arnoud

Diverse lezers, die voorzover ik kan zien niets met elkaar te maken hebben, mailden me vorige week met min of meer dezelfde vraag over portretrecht. Doorhalen wat niet van toepassing is:

In onze [straat, buurt] [rijden, parkeren] veel mensen nogal onveilig. Door al die fout geparkeerde auto’s [ontstaat veel verkeershinder, lopen overstekende kinderen gevaar, kunnen fietsers er nauwelijks nog langs]. Nu hadden wij bedacht om deze verkeerssituatie [met, zonder] de verantwoordelijke personen te fotograferen en die foto’s [op een plakbord, op school, in het wijkcentrum, op een website] te plaatsen om aandacht te vragen voor dit probleem. Het gaat ons er [niet, niet direct] om om mensen aan de schandpaal te nagelen. We willen alleen dat [mensen gaan, de gemeente gaat] inzien dat het zo niet langer kan. Maar mag zo’n actie eigenlijk wel van [het portretrecht, de privacywet]?

Fotograferen van mensen en auto’s in je omgeving mag gewoon. Het is publicatie die problematisch kan zijn. De mensen kunnen dan hun portretrecht inroepen. Portretrecht geldt zodra mensen herkenbaar in beeld zijn. Zou je dus mensen alleen onherkenbaar op de foto’s hebben, dan is er geen probleem met portretrecht. Let er wel op dat mensen soms ook herkenbaar zijn zonder dat je hun gezicht ziet. Iemand kan een opvallend kapsel hebben of herkenbare kleding (”die vrouw met de korte rokjes en het rode haar”).

Voor auto’s geldt geen portretrecht. Daar kan wel weer de Wet Bescherming Persoonsgegevens spelen. Een foto van een auto kan te herleiden zijn tot de eigenaar. Daarmee is het tonen van zo’n foto mogelijk een inbreuk op diens privacy.

Nummerborden afplakken kan daartegen helpen, maar het is geen perfecte oplossing. In zo’n beperkte omgeving als een buurt of straat weten mensen ook vaak wie de eigenaar is als het nummerbord afgeplakt is. Als er maar 1 moeder is met een Smart (of een Hummer), weet iedereen meteen wie dat is als je die Smart laat zien. Ook zonder nummerbord en zonder haar op de foto. Of wat te denken van de bakker die zijn kind met de bedrijfsauto afzet.

De inbreuk op de privacy kan te rechtvaardigen zijn omdat je een verkeersprobleem aan de orde wilt stellen. Het zal dan afhangen van de context waarin de foto wordt getoond. Als je foto’s van diverse situaties laat zien, met hooguit één of twee keer een bepaalde auto, dan lijkt me dat geen probleem.

Ga je één auto of eigenaar er uit lichten, dan is het nog maar de vraag of dat mag. Heeft die ene eigenaar het verdiend om zo in het zonnetje (koplamp?) gezet te worden? Dat riekt naar eigenrichting, zeker als nog helemaal niet vaststaat dat die persoon werkelijk verantwoordelijk is voor de overlast. Herkenbare foto’s tonen van verdachten is vrijwel altijd een inbreuk op hun privacy.

Ook zal meespelen hoe veel mensen de foto’s zien. Bij die school zou men de foto’s op een ouderavond kunnen laten zien aan de parkerende ouders. Dat is een heel wat beperktere groep dan het publiek van een website, en daarom zou dat eerder mogen dan foto’s met naam en toenaam op een website.

Kortom, dit mag [wel, niet, misschien].

Weten jullie nog buitengerechtelijke oplossingen voor parkeerproblemen? Het liefst legaal.

Arnoud

Plaatjes in een presentatie zijn erg verstandig. Wie de Powerpoint zondag-serie volgt, weet ondertussen wel dat ik het belangrijk vind om afbeeldingen te gebruiken in presentaties in plaats van tekst. Een afbeelding versterkt wat je zegt; een bolletje met tekst herhaalt het alleen maar. Gelukkig zijn er veel mensen die hier rekening mee houden en elke sheet opvrolijken met één of meer leuke plaatjes. Maar het is wel uitkijken met auteursrecht op afbeeldingen.

Ook het in het openbaar vertonen van een (kopie van een) afbeelding is namelijk inbreuk op het auteursrecht. Dat is een vorm van openbaarmaken. Je hebt daar dus toestemming voor nodig, tenzij je het echt in zeer beperkte kring doet:

Onder een voordracht, op- of uitvoering of voorstelling in het openbaar wordt mede begrepen die in besloten kring, tenzij deze zich beperkt tot de familie-, vrienden- of daaraan gelijk te stellen kring, en voor de toegang tot de voordracht, op- of uitvoering of voorstelling geen betaling, in welke vorm ook, geschiedt. Hetzelfde geldt voor een tentoonstelling (art. 12 lid 4 Auteurswet).

Het citeren van een stukje van een afbeelding mag natuurlijk wel, als je iets over die afbeelding gaat vertellen in je presentatie.

Als je afbeeldingen als hoofdonderwerp of versiering van een sheet gaat gebruiken, dan moet je toch echt toestemming vragen. Of gebruik gratis stockfotosites zoals stock.xchng die je die toestemming bij voorbaat geven. Creative Commons-afbeeldingen bij Flickr zijn ook een dankbare bron voor beeldmateriaal in presentaties. En zolang je het beeld alleen laat zien en niet uitdeelt, hoef je alleen een bronvermelding te geven.

Meer tips en uitleg in mijn videopresentatie “Plaatjes op je website”:

Plaatjes op je website

Arnoud

Stel je wilt een videoclip maken maar je hebt geen geld voor een camera. Wat doe je dan? Dan zoek je plekken op waar ze veel beveiligingscamera’s hebben, je treedt recht voor de lens op en je vraagt de firma vervolgens om inzage in je persoonsgegevens. Want een videopname waar je herkenbaar op staat, is een persoonsgegeven.

Dit is namelijk precies wat de Engelse band The Get Out Clause heeft gedaan met hun laatste nummer (ik krijg de embed niet werkend, sorry).

In principe zou dit in Nederland ook moeten kunnen. Ook bij ons zijn afbeeldingen en opnamen van mensen persoonsgegevens, zolang ze er maar herkenbaar op staan. Je zou dus bij de Blokker een kopietje moeten kunnen krijgen van de beveiligingsbeelden van het moment dat je in de winkel was. Maar of dat in de praktijk ook gaat werken?

Via Slashdot.

Arnoud

De website van Kruidvat was afgelopen maandag onbereikbaar door massale belangstelling voor haar EK-actie: honderd euro korting op een LCD televisie voor elk doelpunt van Nederland tegen Italie. Met drie doelpunten kwam de korting op 300 euro, zodat je nu die televisie voor de OTTO-esque prijs van maar 99 euro mee kon nemen. Tenminste, als je er doorkwam op de website, want die was natuurlijk zwaar overbelast.

De Consumentenbond vindt de excuses van Kruidvat echter onvoldoende en wil binnen een week een verder gaande, redelijke oplossing bereiken. Beide partijen zijn overeengekomen dat binnen één week duidelijk is wat deze oplossing inhoudt. Zo niet, dan zie ik het wel op een rechtszaak uitdraaien. Zeker als het klopt dat er maar 250 actie-televisies in voorraad waren. Dat is veel te weinig voor zo’n actie, zelfs als je in aanmerking neemt dat de actie slechts liep van half elf tot middernacht op de negende.

Want, zo schrijft de Consumentenbond:

Gelet op het feit dat Kruidvat klanten massaal heeft benaderd per e-mail, de te verwachten grote belangstelling voor een LCD TV tijdens het EK voetbal zeker met een dergelijk groot prijsvoordeel, was de voorraad van 250 exemplaren te beperkt. Een product dat wordt aangeboden tegen een actieprijs behoeft weliswaar niet in onbeperkte mate leverbaar te zijn, maar dient volgens de regels voor het maken van eerlijke reclame wel ’in voldoende mate’ aanwezig te zijn.

Nou had Kruidvat natuurlijk ook niet kunnen bedenken dat Nederland drie doelpunten zou scoren die wedstrijd, maar als er zo massaal reclame wordt gemaakt, dan moet je er rekening mee houden dat je ook een massale toeloop op je website krijgt.

Arnoud

Meestal zijn algemene voorwaarden erg eenzijdig geformuleerd, zodat alleen de verkoper er zelf iets aan heeft. Maar soms heb je als klant ook iets aan de algemene voorwaarden van de verkoper. Bij Jurofoon vond ik een mooi voorbeeld: een NVM-makelaar mocht geen rekening sturen aan een huizenzoekende klant, omdat hij zich niet aan de NVM-voorwaarden had gehouden.

De klant was een voetballer bij AZ die natuurlijk een huis in Alkmaar nodig had. De makelaar heeft hem twee keer een middag langs te koop staande huizen rondgereden, en hem ook nog een informatiemap gegeven. Daarbij had geen van beide partijen iets gezegd over kosten. De rechter vindt dat de klant daarnaar had moeten informeren. Nu die dat niet gedaan had, mocht de makelaar er vanuit gaan dat hij een betaalde opdracht aan het uitvoeren was. De factuur volgde dan ook snel: €1.725,50.

Maar wat stond in artikel 16 van de NVM-voorwaarden:

Tenzij anders overeengekomen vergoedt de consument bij opdracht voor bemiddeling bij koop of huur de kosten die de makelaar ten behoeve van de consument maakt. Ten aanzien van het maken van deze kosten en de omvang ervan dient de makelaar tevoren met de consument overleg te plegen en afspraken daaromtrent schriftelijk of elektronisch vast te leggen.

Omdat de makelaar dat had nagelaten, kon hij geen kosten vergoed krijgen van de klant. Bovendien moest hij ook nog eens de proceskosten (300 euro, maar toch) van de klant betalen.

Arnoud

Een collegablogger vroeg me:

Onlangs is er bij een weblog waar ik ook voor schrijf een van de medebloggers weggegaan. Hij heeft echter bij zijn vertrek zonder overleg al zijn (meer dan 100) posts verwijderd van de weblog. Ik heb ze teruggezet omdat ik het zonde vond, en nu mailt hij dat ik zijn auteursrecht schend. Maar dat auteursrecht ligt toch bij ons als hij op onze blog publiceert?

Een blogger heeft zelf het auteursrecht op wat hij schrijft. Ook als hij dat op andermans blog doet. Door publicatie draagt hij het auteursrecht niet over maar geeft hij alleen toestemming, een licentie om dit werk te publiceren op een blog. Voor overdracht is een ondertekend document nodig waarin dat expliciet opgeschreven is. Dat mag elektronisch (mail met digitale handtekening) maar een publicatie op een website is nog lang geen overdracht.

Deze licentie werd gegeven zonder vooraf afgesproken einddatum. De vraag is dan of het redelijk is dat de auteur deze zomaar in kan trekken. Voor opzegging van een langlopende overeenkomst geldt dat het er vanaf hangt:

Of in een concreet geval opzegging mogelijk is, moet volgens de rechtspraak van de Hoge Raad beantwoord worden aan de hand van de redelijkheid en billijkheid in verband met de omstandigheden van het geval. Ten aanzien van duurovereenkomsten die voor onbepaalde tijd zijn aangegaan, neemt de (lagere) rechtspraak in kwantitatief de meeste gevallen aan dat opzegging zonder meer mogelijk is, mits een redelijke opzegtermijn in acht worden genomen. (Hijma et al., “Rechtshandeling en Overeenkomst”, nr. 297)

Maar ja, wat is een redelijke opzegtermijn bij een publicatie op internet?

Je zou hier goed kunnen betogen dat je als blogger weet dat publicatie “voor de eeuwigheid” is, en dat je daarom je eenmaal gegeven niet meer kunt intrekken. Of er moet iets heel bijzonders aan de hand zijn. Bijvoorbeeld een blog dat ineens “commercieel gaat” en deze auteur is het daar volstrekt niet mee eens. Dan kan hij de licentie intrekken omdat hij geen medewerking hoeft te verlenen aan een zodanig anders geworden blog.

Wie heeft hier wel eens mee te maken gehad?

Arnoud

Let op (19 september) Deze tekst is verouderd omdat Youtube haar voorwaarden heeft herzien!

Een lezer vroeg zich af:

Op onze site willen we gebruik gaan maken van ‘embedded’ Youtube-films. Geen Hollywoordfilms, maar bijvoorbeeld grappige filmpjes of productpresentaties of interessante lezingen. Maar onze site is wel commercieel, en ik kan me voorstellen dat we dan toch ergens tegen de regels van Youtube aanlopen. Mogen we bijvoorbeeld advertenties vertonen op de pagina’s met filmpjes, filmpjes op een betaald deel zetten of reclame maken met dat wij de leukste filmpjes hebben uitgezocht?

Youtube is een commercieel bedrijf, en vindt het dus niet leuk als anderen geld gaan verdienen met ‘hun’ content. Vandaar dat de Terms of Service in artikel 4D verbieden dat gebruikers geld verdienen met filmpjes die op Youtube staan. Tenminste, als dat het hoofddoel is van het overnemen of embedden van de filmpjes.

Advertenties op een pagina met een embedded filmpje mag dus best, maardat moet niet het voornaamste doel van de pagina zijn:

Prohibited commercial uses do not include: using the Embeddable Player to show YouTube videos on an ad-enabled blog or website, provided the primary purpose of using the Embeddable Player is not to gain advertising revenue or compete with YouTube;

En in de FAQ wordt uitgelegd dat het doel van dit verbod is te voorkomen dat mensen pagina’s maken met alleen filmpjes en advertenties. Want de enige die dat mag doen, is Google zelf.

Natuurlijk moet je altijd wel uitkijken dat de filmpjes legaal op Youtube staan. Want een illegaal aangeboden film via de embedded player doorgeven op een commerciële site is vrijwel altijd onrechtmatig. De maker van de film kan dan een schadevergoeding indienen.

Ik vraag me nu wel af hoe Youtube zelf geld verdient als mensen filmpjes via de embedded player vertonen.

Arnoud