Internetrecht door Arnoud Engelfriet

Vaste lezers opgelet: voor geld verdienen met Youtube-filmpjes gelden nu andere regels. Een lezer wees me erop dat Youtube haar voorwaarden heeft aangepast. Men is nu veel strenger over verboden commercieel gebruik.

De voorwaarden vermelden nu expliciet:

Het is u niet toegestaan om zonder de voorafgaande schriftelijke goedkeuring van YouTube ten behoeve van zakelijke toepassingen gebruik te maken van de Website of van enigerlei Dienst (met inbegrip van de YouTube-player).

Wie dus op welke manier dan ook geld verdient met Youtube-filmpjes, heeft toestemming nodig van Youtube. De voorwaarden noemen twee voorbeelden:

1. Het doorverkopen van (toegang tot) filmpjes.
2. Het opzetten van je eigen betaalde “Best of Youtube” site.

Beide voorbeelden hebben als gemeenschappelijk element dat je daarmee concurreert met Youtube. Je zou dus kunnen concluderen dat commercieel gebruik dat niet concurreert met Youtube geen probleem is, maar het algemene verbod sluit ook elk ander soort commercieel gebruik uit.

In de FAQ wordt wel gezegd dat filmpjes embedden op een blog met “algemene advertenties” geen probleem is. Dat helpt een beetje, maar lang niet genoeg voor iedereen. Hoe algemeen moeten advertenties zijn om hieraan te voldoen?

Heeft iemand wel eens een klacht van Youtube gehad dat zijn embedded filmpje eraf moest? Of kunnen ze dat gewoon zelfstandig aan hun kant uitzetten?

Arnoud

Eentje voor de categorie “maffe algemene voorwaarden”, subcategorie “rare constructies met open source”. Een lezer mailde me over de licentie van een Gopher server genaamd ‘Geomyidae‘. Of nou ja, licentie:

Geomyidae is released into the public domain. If someone decides to not honor the developers, by selling or releasing Geomyidae without a notice about who develops it, applies the GPL Version 2.

Grapjassen. Het is publiek domein zeggen ze, wat kennelijk wil zeggen dat je alles mag doen wat je wilt. Maar als je hun naam er niet bij zet, wordt het ineens GPL? Dat dacht ik even niet.

Je kunt als auteur te allen tijde eisen dat men je naam bij een publicatie van jouw werk zet. Maar als iemand dat niet doet, kun je hooguit eisen dat ze dat alsnog doen, een rectificatie plaatsen of schadevergoeding betalen. Niet dat ze zich dan ineens aan de GPL houden.

Gophert u nog wel eens?

Arnoud

Ja, het was een rustige zondag hier, dank u. Mocht u komende zaterdag niets te doen hebben, dan kunt u mij komen beluisteren tijdens de bijeenkomst van de Nederlandse Linux Gebruikers Groep in Utrecht (Liefland College).

Het reguliere programma heeft voor ieder wat wils. Zo trappen we af met een keynote over vrije leermiddelen door Wiebe van der Worp. Het onderwerp heeft momenteel opnieuw wat (politieke) belangstelling gekregen en Wiebe zal ons tijdens deze lezing bijpraten. Vervolgens zal Arnoud Engelfriet, ICT-jurist en juridisch open source expert een lezing verzorgen over de verschillende open source licenties en hun eisen. Tijdens zijn lezing geeft Arnoud ook een aantal pratijkvoorbeelden. Daarnaast verzorgt NLLGG-bestuurslid Hein-Pieter van Braam een lezing over RockBox, een alternatieve opensourcefirmware voor MP3-spelers. Rockbox werkt op veel MP3-spelers waaronder ook de iPod.

Fred Mobach verzorgt een lezing over de ergenis van menig computergebruiker: spam. Tijdens deze lezing geeft Fred een overzicht van bekende anti-spam maatregelen met een gedetailleerd verslag gegeven van zijn zoektocht in 2007 hoe bepaalde spammers kunnen worden gestopt. In het dagelijkse werkzame leven is Willem Gielen arts. Echter hij is ook bekend voor zijn werk binnen de Pardus Linux community. Willem presenteert de laatste stand van zaken mbt Pardus Linux, een uitermate gebruiksvriendelijke Linux-distributie die wordt ontwikkeld met steun van de Turkse regering.

Met tevens gelegenheid om gesigneerde exemplaren van mijn boek te verwerven!

Arnoud

Drie lezers vroegen me vorige week of het nu echt niet mogelijk is om je eigen werk in het publiek domein te plaatsen. Dus toch maar even een blogpost eraan gewijd.

Nee, dat kan niet. Auteursrecht is overdraagbaar, en je kunt het in licentie geven, maar het opheffen, intrekken of laten vervallen is niet mogelijk. Natuurlijk kun je wel eenzijdig verklaren dat je je auteursrecht tegen niemand zult inzetten, en anderen kunnen je dan aan die verklaring houden. Maar daarbij speelt altijd nog het recht om je te verzetten tegen verminking van je werk (artikel 25 Auteurswet). Van dat recht kun je geen afstand doen, en dus ook niet in zo’n eenzijdige verklaring.

Spoor/Verkade/Visser schrijven ook dat het niet mogelijk is om je auteursrecht volledig te laten vervallen. Dat gebeurt echt pas 70 jaar nadat je dood bent. Zij noemen ook een praktische reden: waar laat je de akte of ander bewijs dat dit gebeurd is?

Waarom zou je eigenlijk je werk publiek domein maken in plaats van een heel liberale licentie erop te zetten?

Arnoud

Het Europees Parlement heeft een pakket maatregelen goedgekeurd om de telecomsector te hervormen. Mooi initiatief, omdat de positie van de consument flink versterkt wordt. Zo wil het voorstel bijvoorbeeld dat je na een jaar je abonnement per maand kunt opzeggen. En oh ja, er zou stiekem een achterdeur in zitten waardoor mensen na drie keer illegaal downloaden afgesloten worden van internet. Tenminste, als ik bepaalde mensen moet geloven. Maar ik lees liever dan dat ik mensen op hun woord geloof. Waar staat dat, vroeg ik dan ook in juli.

Ik was eigenlijk van plan mijn donderdagavond vrij te houden, maar ik kreeg er zo veel mails over dat ik de 250 pagina’s juridisch geneuzel toch maar heb door zitten lezen. Research heet dat, iets dat sensatiebeluste journalisten ook eens zouden moeten doen. En ik kan nergens iets vinden over verplichtingen tot afsluiten of zelfs maar bevoegdheid tot afsluiten van mensen wegens vermeende schending van auteursrechten.

Wat staat er wel in dan over auteursrechten?

Allereerst dit:

(12c) In order to address public interest issues with respect to the use of communications services, and to encourage protection of the rights and freedoms of others, the relevant national authorities should be able to produce and have disseminated, with the aid of providers, information related to the use of communications services. This information should include warnings regarding copyright infringement, other unlawful uses and dissemination of harmful content, and advice and means of protection against risks to personal security, which may for example arise from disclosure of personal information in certain circumstances, privacy and personal data.

Oftewel: het lijkt ons een goed idee als overheden aan voorlichting gaan doen omtrent onder andere wanneer je auteursrechten schendt of andere illegale dingen op internet doet. Daar kan ik me alleen maar bij aansluiten.

Die informatieplicht komt nog een paar keer terug, met name in de vorm van verplichtingen voor providers om zulke foldertjes op te sturen naar klanten. Bevoogdend, misschien. Maar de mogelijkheid tot afsluiten? Ik zie het niet staan.

Het meest dreigend is nog dit:

6a. Member States shall ensure that subscribers are clearly notified in the event of repeated breaches of copyright and related rights so that they are able to cease their unlawful activities.

Maar: notified - op de hoogte gesteld dus. Het zal wel aan mij liggen, maar ik vind de hellend-vlak redenering die van een brief sturen naar verplicht detecteren en afsluiten toch bepaald vergezocht.

In het het persbericht staat dit nog een keer:

Community law does not define what content is lawful or harmful, nor any penalties, since this is up to each Member State. However, all consumers must be informed of national rules on this.

Let met name op dat stukje “since this is up to each Member State”. Bepalingen van strafrecht mogen helemaal niet worden ingevoerd in Richtlijnen, want daar is de Europese Unie niet toe bevoegd. Strafrechtelijke regelingen kunnen alleen via een zogeheten Kaderbesluit worden ingevoerd. En ja, een overheidsverplichting om een klant een sanctie op te leggen is een bepaling van strafrecht.

Weet iemand trouwens waarom de bepaling over netneutraliteit uit het Engelstalige persbericht ontbreekt in de Nederlandse versie?

Arnoud

Ik word een beetje moe van de BS van B/S. Webwereld bericht over het ‘licentiehuis’ van de collectieve rechtenorganisaties. B/S heeft de muziekgebruikerswereld in een 3×5 matrix in kaart gebracht, die de drie mogelijke manieren van aanbieden op internet afzet tegen de vijf mogelijke businessmodellen voor aanbieders. (Heerlijk toch, zo’n overzichtelijke wereld.) Op elke combinatie kan dan een vergoeding worden geplakt.

Nu wil ik best geloven dat muziekwinkels, radiostations en advertentie-gebaseerde aanbieders zoals Youtube daar in passen. Hoe je het ook wendt of keert, zij verspreiden muziek en als dat B/S-repetoire is dan moeten zij daarvoor betalen. Maar wat me stoort, is de hernieuwde poging om embedded players onder de auteurswet te laten vallen:

Bij embedded players is er namelijk sprake van twee soorten openbaarmaking, stelt De Waij. “Een player embedden noemen we een secundaire openbaarmaking. Nederlandse websites die embedded players gebruiken met muziek en bedrijfmatig van aard zijn zullen we geld gaan vragen”, aldus De Waij. Maar de particuliere blogger hoeft voor het gebruik van ingebedde muziek en muziekvideo’s geen factuur op de mat te vrezen, zo benadrukt hij.

Over dat laatste had ik laatst al geblogd. Zoals ik ook daar al schreef, embedden is geen openbaarmaken. Het werk wordt niet door de embedder verspreidt. Hij faciliteert slechts de openbaarmaking door bijvoorbeeld Youtube. Daarom moet Youtube betalen - en volgens het bericht gaat Youtube dat ook doen.

Is er sprake van openbaarmaking zonder dat de openbaarmaker betaalt, dan moet B/S daar langsgaan. Niet bij degene die met een player verwijst naar dat liedje.

In welk hokje gaan torrentsites vallen trouwens? Of zijn die gewoon per definitie illegaal?

Arnoud

Voor zover mij bekend de eerste keer dat iemand met succes de Richtsnoeren persoonsgegevens op internet weet in te zetten om zijn naam van internet te krijgen. Op NJBlog bespreekt Folkert Jensma een in juli gewezen vonnis over de grenzen van de meningsuiting. De website Kleintje Muurkrant had in een bericht de naam van een zakenman genoemd en in herinnering gebracht dat hij ooit gehoord was in een strafrechtelijk onderzoek naar Johan de V. alias ‘de Hakkelaar’. De man begon een rechtszaak omdat daarmee zijn persoonsgegevens onterecht op internet terechtkwamen en bovendien zijn privacy geschonden was.

Voor deze verwerking was geen toestemming, en dus moet de site laten zien dat er een noodzaak was om de gegevens te publiceren. Maar dat lukt ze niet. De connectie die men rapporteerde, was gedateerd en weinig relevant, zo staat in het vonnis. Een opmerkelijke motivatie volgt:

Het zou te dol voor woorden zijn als iedereen die ooit in een strafrechtelijk onderzoek is gehoord maar nooit is vervolgd, dat nog decennia later in besmuikte zin op internet tegengeworpen krijgt.

De rechter benoemt de publicatie als een “hetze” en wijst de vordering toe. Al in juli meldde Peter Olsthoorn hierover:

Hiermee gaat de rechter ver in de journalistieke beoordeling. Je kunt je afvragen of die niet te ver gaat. In elk geval is het een vonnis om goed rekening mee te houden. Zeker voor Kleintje Muurkrant. Moet dat voortaan meer bronnen gaan noemen en/of om wederhoor gaan vragen?

Wat ik persoonlijk zorgelijker vind, is de grondslag van dit vonnis. De Wet Bescherming Persoonsgegevens gaat niet over dit soort dingen. Een publicatie waarin iemand besmaad wordt, behoort niet als verwerking van persoonsgegevens gezien te worden. Het is smaad, belediging, laster, aantasting van iemands goede naam, wat dan ook, maar het heeft niets te maken met iemands naam in een kaartenbak stoppen.

De WBP stelt (te) strenge eisen aan verwerkingen op internet, en al helemaal wanneer het gaat om publicaties in journalistieke context.

Arnoud

Een paar mensen waren al wat ongerust: waar blijft dat boek nou waar ik zo keurig voor had ingetekend en betaald? Excuses, die tweede week van september werd de vierde maar de drukker is nu klaar:

Bij Meisje van de Slijterij nog een video-interview met een geheim woord dat recht geeft op korting!

En ik ben nu naar het postkantoor om ze allemaal op de post te doen! Nog heeeel even geduld dus!

Update (18:25) zo veel boeken is best zwaar, maar het is gelukt. Ze zijn allemaal vandaag met de post mee, dus met een beetje geluk zit het morgen in uw brievenbus.

Voor de mensen die op bedrijfsadressen hadden besteld: Hoe snel is jullie postkamer?

Arnoud

Via je telefoon kun je ook internetten, dus dit valt ook onder internetrecht wat mij betreft. Zaterdag werd ik gebeld door energiebedrijf RWE dat mij graag als klant wilde hebben. Men wilde mij een ietwat onduidelijke aanbieding doen over energielevering. Nee, aan de telefoon hoeft u geen ja te zeggen want dat vindt niet iedereen prettig, zo werd mij verteld. Gelukkig had het bedrijf daar een fijne oplossing voor: ze sturen me een informatiepakket toe, en dat moet ik dan binnen zeven dagen terugsturen en dan zit ik nergens aan vast.

WTF? Wat een verwerpelijke vorm van misbruik van de regels uit de wet koop op afstand. Wie via de telefoon een contract voor een dienst zoals energielevering afsluit, mag daar binnen zeven dagen weer vanaf. Maar het is natuurlijk niet de bedoeling dat je die bedenktermijn zo gaat presenteren.

Sterker nog, dit valt gewoon onder de nieuwe regels voor misleidende handelspraktijken. Op deze manier mensen verleiden om “ja” te zeggen aan de telefoon, en ze zo aan een contract te binden waar ze binnen zeven dagen weer vanaf kunnen, is een misleidende manier van zakendoen. Die zeven dagen is namelijk een wettelijk recht, en wordt hier voorgesteld als een onderscheidend kenmerk van deze leverancier. Dat staat op de zwarte lijst van art. 6:193g lid j van het binnenkort in werking tredend wetsvoorstel. Daarmee is het aanbod misleidend en dus verboden.

Verder lijkt dit heel sterk op wat er in artikel 7:7 lid 4 BW allang verboden is: iets toesturen dat je als consument moet terugsturen om niet aan een dienst vast te zitten.

Update (26 oktober): RWE nam per e-mail contact met mij op en gaf deze tekst als reactie.

Wij zijn ons bij RWE bewust van het feit dat de werkwijze van RWE Callcenters bij sommige consumenten tot ontevredenheid leidt. Wij betreuren dit gevoel uiteraard ten zeerste. Wel zijn wij blij met de uitgesproken reacties, deze kunnen ons helpen de werkwijze van de RWE Callcenters en onze algehele dienstverlening te verbeteren.

RWE heeft in Nederland ambitieuze plannen, op verschillende vlakken. Van het leveren van energie tot het opwekken hiervan. De consument staat bij al onze plannen centraal, vandaar ook de keuze van RWE voor een persoonlijke, eenvoudige en begrijpelijke dienstverlening en productaanbod.

Bij een dergelijke houding hoort de behoefte om ervaringen van consumenten te ontvangen. RWE spoort consumenten aan om ons op de hoogte te houden van eventuele klachten. Maar we horen natuurlijk ook graag de dingen die wél goed gaan. Dit kan natuurlijk via weblogs, maar ook via het contactformulier op onze website.

Graag benadrukken we dat wij alle reacties met betrekking tot de dienstverlening van onze callcenters in behandeling nemen. Inmiddels zijn de scripts van onze callcenters, mede dankzij de reacties van consumenten, aangescherpt met de vraag “u bent zich er van bewust dat u van energieleverancier wisselt?” Wij vertrouwen erop dat deze vraag de duidelijkheid brengt die volgens sommigen ontbrak.

Arnoud

Firefox is de populairste open source browser ter wereld, en beschikbaar onder de Mozilla Public License. Toch verscheen in de laatste versie van Ubuntu ineens een voor open sourcers ongebruikelijk schermpje: een EULA. Een bug? Nee, dat moest van de Mozilla Stichting, meldde projectleider Shuttleworth.

Mozilla heeft namelijk een merkregistratie (serienummer 78344043 bij het USPTO) voor “Firefox” en staat erop dat mensen in een EULA gewezen worden op het volgende:

U mag geen handelsmerk, logo, copyright of ander eigendomsbericht in of op het Product verwijderen of wijzigen. Deze licentie geeft u niet het recht om handelsmerken, dienstmerken of logo’s van Mozilla of haar licentiegevers te gebruiken.

Een rare bepaling, nog afgezien van de verschrikkelijke tenenkrommende vertalingen (die gelukkig “alleen hoffelijkheidshalve en ter informatie” is). Mozilla wil graag dat de naam Firefox alleen op haar officiële builds gebruikt wordt, en niet op allerlei zelfgemaakte varianten. Op zich een terechte eis, maar moet dat nu zo?

De Mozilla Public License bepaalt al expliciet dat er geen licentie wordt verleend onder merkrechten:

The Initial Developer hereby grants You a world-wide, royalty-free, non-exclusive license, subject to third party intellectual property claims: … 1. under intellectual property rights (other than patent or trademark)

Daarmee is het dus hoe dan ook al verboden om een gewijzigde versie “Firefox” te noemen. Je hebt nooit toestemming gekregen om die merknaam te gebruiken. Voor het door Mozilla zelf verspreide origineel geldt dat het merkrecht uitgeput is, zodat je die versie mag aanprijzen en verspreiden met de naam Firefox.

Het Debian project (waar Ubuntu een variant van is) had al eerder gekozen voor het compleet renamen van Firefox naar Iceweasel. Ice is geen fire en een weasel is geen fox, dus een Iceweasel is geen Firefox. De GNU jongens waren weer eens eigenwijs en kozen voor IceCat.

Hoe dan ook, die EULA is nergens voor nodig. Als je geen recht hebt, hoef je daar ook niet met een klikvenster op gewezen te worden. De vraag welk recht je hebt, speelt bij open source vrijwel altijd alleen maar als je de software gaat wijzigen. En het is volstrekt gebruikelijk in de open source wereld dat je dan de open source licentie leest, of in ieder geval naar de naam kijkt, om te weten te komen wat je moet doen.

Weet iemand trouwens waarom dat IceWeasel logo in de originele versie nogal onfatsoenlijke dingen doet met de aardbol?

Arnoud