Internetrecht door Arnoud Engelfriet

Bij Netters publiceerde ik gisteren een artikel over wat je met je handelsnaam kunt doen tegen domeinnamen:

Kan Netters iets doen tegen de grapjas die op Netters.nu een “Your gateway to the internet”-pagina heeft neergezet? Je zou denken van niet: Erik-Jan heeft “Netters” nooit als merk gedeponeerd, en dan geldt toch de standaardregel van “wie het eerst komt, die het eerst maalt”? Niet helemaal. De wet kent namelijk een aparte bescherming voor de naam waaronder je als bedrijf of freelancer actief bent: het handelsnaamrecht. De naam van een bedrijf of ondernemer is automatisch beschermd tegen verwarrend gebruik. En daaronder kan ook domeinnaamgebruik vallen.

Lees verder in Ook jij hebt een handelsnaam! bij Netters.nl.

Arnoud

Voor de auteursrechtenbeheersorganisatieliefhebber, noemen ze dat bij Boek 9, hoewel dit arrest van het Europese Gerecht van Eerste Aanleg bepaalt niet spreekt van liefde voor de collectieve rechtenorganisaties. In juli besloot de Europese Commissie dat deze organisaties zich schuldig hadden gemaakt aan verboden kartelvorming, en dat daar per direct een einde aan zou moeten komen. Volgens de drie organisaties die naar het Gerechtshof waren gestapt, zou dit hun bedrijfsvoering in gevaar brengen en ook het einde zijn van culturele diversiteit onder Europese muzikanten. Terecht vindt het Gerecht dat onbewezen retoriek: de Commissie mag doorgaan met haar plannen.

In Commission Decision C(2008) 3435 van 16 July 2008 besliste de Europese Commissie dat de collectieve rechtenorganisaties op diverse manieren een kartel hadden gevormd. Zo mocht je je als artiest maar bij één rechtenorganisatie aansluiten, en hadden deze clubs onderling de Europese markt mooi onderling verdeeld. Een voorbeeld uit het boekje van een verboden kartel, maar toch duurde het nog best lang voordat de Commissie hieraan toekwam. (Misschien is het einde van de vaste boekenprijs nu ook in zicht?)

Niet meteen boos worden op de Buma trouwens, want die zit nu net eens aan de goede kant: zij bood weblicenties aan voor heel Europa, en werd daarvoor door haar Britse zusje op de vingers getikt.

In ieder geval, daar waren een drietal rechtenorganisaties het niet mee eens en zij stapten naar het Europese Hof om deze beslissing aan te vechten. In het enige Engelstalige arrest verklaart organisatie de Hongaarse organisatie Artisjus dat:

if the model envisaged by the Commission were put into practice, it would bring about lasting changes in the field of reciprocal representation agreements to the detriment of the applicant’s interests. Those changes would destroy a system which has proved to serve the interests of authors, commercial users and the general public, and has played an important part in promoting cultural diversity during the last hundred years. The changes required by the Commission would entail a risk that the present network of reciprocal representation agreements would disappear, which would endanger the existence of ‘niche repertoires’

Kan iemand me uitleggen hoe dat laatste gaat gebeuren? Die niche repetoires zitten allang gewoon op Youtube zichzelf te promoten. Echt veel geld uit airplay krijgen ze niet, juist omdat ze niche zijn.

Maar het kan nog mooier: de eisen van de Commissie

would be fundamentally contrary to the applicant’s commercial interests, in particular because it would dramatically reduce its income, possibly even endangering its existence

Joh.

In ieder geval, het Gerecht gelooft er maar weinig van, omdat deze verklaringen nergens onderbouwd worden, en dat is toch echt nodig als je zo’n beslissing van de Commissie wilt tegenhouden:

Findings of the President of the Court: “43. Accordingly, in the absence of specific factors put forward by the applicant, its bald assertion as to the collapse of the system of reciprocal representation agreements and the serious financial damage which it would suffer as a result, in terms of threatening its existence, does not justify suspending the operation of the contested decision.”

De Commissie mag dus doorgaan met de hervormingen die zij voor ogen heeft. Een zeer goede zaak.

Ik heb altijd in dubio gezeten over collectieve rechtenorganisaties. Als mensen het uitoefenen van hun auteursrecht willen uitbesteden, vind ik dat prima. Hoe die clubs dan de afdracht regelen met de artiesten, is dan verder een contractueel gebeuren. Waar ik moeite mee heb, is als zulke clubs dan wettelijke monopolies krijgen of de markt verpesten door op oncontroleerbare manier geld te incasseren (al dan niet met schimmige botjes). Heel goed dus dat de Europese Commissie daar nu een einde aan maakt. Collectieve afdracht prima, maar wel op een eerlijke manier. En dus met concurrentie, want daar word je eerlijk van.

Arnoud

Een lezer mailde me:

Ik kocht een grote plasmatelevisie bij een webwinkel. Na een paar dagen besloot ik dat hij toch niet goed paste in mijn interieur, dus ik mailde de winkel dat ik er vanaf wilde, en of ze me wilden vertellen waar ik het ding naar terug moest sturen. Ik kreeg geen antwoord, dus na een week heb ik met bellen en mailen nogmaals contact geprobeerd te krijgen. Dat wilde maar niet lukken, tot ik een aangetekende brief stuurde naar het hoofdkantoor. Ik kreeg toen van hun juridische afdeling te horen dat ik te laat was met opzeggen omdat ik de televisie niet op tijd had teruggestuurd! Maar hoe had ik dat nu moeten doen?

Dit is een interessante kwestie, die ik nog niet eerder ben tegengekomen. De Wet Koop op Afstand geeft je het recht om een koop via internet binnen zeven werkdagen te ontbinden. Dat wil zeggen dat je het product moet terugsturen en de winkelier het geld moet terugbetalen. De bedrijfsjurist van deze winkel zegt nu dat het terugzenden zelf ook binnen die zeven werkdagen moet gebeuren, maar het punt is dat nu net dat niet in de wet staat.

Consuwijzer zegt bv. ook alleen maar dat je binnen die zeven werkdagen moet beslissen of je er vanaf wilt. Maar goed, Consuwijzer is geen wetboek. Het wetboek zelf zegt dat je moet “ontbinden” binnen zeven werkdagen (7:46d BW). Ontbinding is een rechtshandeling waarmee je een overeenkomst beëindigt door een schriftelijke verklaring (die ook per e-mail mag). Je moet dus de brief binnen zeven werkdagen bij de winkel afgeleverd hebben.

Na ontbinding bepaalt de wet (6:271 BW) dat je verplicht bent over en weer je verplichtingen uit de overeenkomst ongedaan te maken. Daarom moet het product en het geld terug naar hun oorspronkelijke eigenaars. Maar wanneer? Dat staat niet in de wet, dus dat komt dan neer op “binnen een redelijke termijn”. Dat hoeft dus niet diezelfde zeven werkdagen te zijn!

In dit geval speelt er trouwens nog iets: de winkelier heeft niet gemeld waar het artikel heengestuurd moet worden. Zo maakt de winkelier het onmogelijk voor de consument om zijn verplichting tot terugsturen na te komen. Dat staat bekend als schuldeisersverzuim (6:58 BW), en dat betekent dat de schuldenaar niet hoeft na te komen totdat de schuldeiser aan zijn kant van de verplichting heeft voldaan. De schuldenaar (de consument in dit geval) kan dan zelfs van de verbintenis af als hij het de rechter netjes vraagt (6:60 BW).

Dat niet melden is trouwens ook een schending van de informatieplicht die de winkelier heeft. Hij moet bij de aflevering schriftelijk melden hoe je kunt ontbinden en waar het product dan heen moet (7:46c lid 2). Doet hij dat niet, dan wordt die periode van zeven werkdagen verlengd tot 3 maanden.

Zit je daar nog in op het moment dat je van die bedrijfsjurist de brief krijgt, dan wordt het dus een stuk eenvoudiger. Stuur hem gewoon per kerende post de koelkastplasmatelevisie en stop daar een kopie van je brief bij waarin je de overeenkomst ontbindt. Een kopie van deze blogpost mag ook.

Arnoud

Misschien dat disclaimers bij e-mails toch niet zo onverstandig zijn. Wat nu als mensen je out-of-office mededeling als antwoord op hun offerte of vraag beschouwen? Je zou denken dat dat niet voor zou moeten komen, maar de praktijk is anders. Wat te denken van dit bord:

(bron: BBC news)

Het Engels is prima leesbaar, maar de Welsh tekst betekent “Ik ben niet op kantoor, maar mail uw vertaalwerk gerust.” Pijnlijk.

Als je nu als Welshtalige vrachtwagenchauffeur toch linksaf gaat, en je krijgt een boete, zou je daar dan vanaf kunnen komen met dit bordje?

En gebeurt dit in Friesland ook wel eens?

Arnoud

Ieder zichzelf respecterend bedrijf heeft wel een gedragscode of reglement over privé-internetgebruik op het werk. Hoewel privé-internetten op zich moet kunnen, mag een bedrijf daar wel grenzen aan stellen. Porno kijken is een bekend voorbeeld, maar ook overmatig downloaden kan verboden worden. Maar hoe zit het met bloggen?

Er zijn maar bar weinig bedrijven die in hun reglement iets opnemen over publicaties die werknemers op internet doen. Via hun blog, via een forum of andere kanalen. Toch zou dat wel moeten. Internetten wordt steeds actiever. Mensen consumeren niet alleen maar braaf Buienradar, Nu.nl en een paar andere leuke websites, maar publiceren zelf dingen. En daar hoor je rekening mee te houden als bedrijf.

Vorige maand studeerde Mieke Kreunen af op dit onderwerp. In haar afstudeerscriptie ‘De juridische valkuilen voor de Werknemer 2.0‘ (pdf) keek zij naar de impact op de werksituatie van online actief zijn. Een aanrader, en dat zeg ik niet alleen omdat ze mijn bloggids citeert alsof het een juridische bron is.

Wat kun je doen als bedrijf? Verbieden en blokkeren zal vaak de eerste reflex zijn, maar dat is nergens voor nodig en in sommige gevallen zelfs niet toegestaan. Er moet wel een werkgerelateerde reden zijn om bloggen door een werknemer te verbieden. Je kunt er ook gebruik van maken, bijvoorbeeld door de bloggende werknemer te laten reageren op negatieve dingen over het bedrijf (niet als PR-handpop natuurlijk). Of om simpelweg bij te houden wat mensen vinden over het bedrijf.

Heeft jullie bedrijf een reglement over internetgebruik? En staat daar wat in over publiceren?

Arnoud

Spam is vanaf volgend jaar in Nederland geheel verboden, las ik bij Tweakers. Artikel 11.7 van de Telecommunicatiewet verbood al langer het ongevraagd sturen van commerciële, ideële of charitatieve mail, maar vanaf vandaag geldt dit verbod ook voor zulke mails aan bedrijven en ondernemers. Bedrijven of organisaties die dit toch doen zijn strafbaar en riskeren een boete van maximaal 450.000 euro, meldt het ministerie van EZ. Het wetsvoorstel treedt pas volgend jaar in werking. Helaas niet vanaf vandaag al, zoals het ministerie in eerste instantie abusievelijk meldde.

Een ander aspect van deze wetswijziging is dat contracten met telecommunicatieproviders nog maar beperkt verlengd kunnen worden. Concreet: de volautomatische verlenging met één of soms zelfs twee jaar is vanaf januari verboden.

Het nieuwe artikel 7.2a van de Telecommunicatiewet bepaalt:

1. Contracten voor onbepaalde tijd mogen op elk moment kosteloos worden opgezegd, met een opzegtermijn van één maand.
2. Contracten voor bepaalde tijd (bv. een jaarcontract) mogen een stilzwijgende verlenging bevatten, maar dan moet de consument na die eerste periode er kosteloos vanaf kunnen. Ook hier weer met een opzegtermijn van één maand.

Wat ik altijd wel mis is de opmerking dat dit met een gewone brief, of liefst nog per telefoon kan. Want reken maar dat een hoop providers nu schriftelijk en aangetekend opzeggen gaan eisen. Zo’n bepaling is helaas niet verboden.

Desondanks een goede stap.

Meelezende ondernemers: krijgen jullie veel Nederlandse reclamespam? Bij mij valt het wel mee eigenlijk.

Arnoud

Oudere internetters betalen eerder voor auteursrechtclaims dan jongeren. Dat was voor mij de meest verrassende uitkomst van het onderzoek dat on-line marktonderzoekbureau Multiscope voor onze stichting Copyright & Nieuwe Media heeft uitgevoerd. (Ik ben secretaris van die stichting, weet u nog.)

Bijna 40% van de 5000 ondervraagden van het Multiscope consumentenpanel geeft aan regelmatig online te publiceren op bijvoorbeeld weblog, forum, profielensite of vergelijkbaar medium. Ook hier is een duidelijk verband met leeftijd te zien: jongeren publiceren (goh) veel vaker online dan ouderen.

Zo’n 22% van deze 40% gebruikt daarbij wel eens (delen van) werk van anderen. Soms integraal, maar meestal een gedeelte. Bijna 6% van deze hergebruikers heeft daarbij weleens een claim van een auteursrechthebbende of een vertegenwoordigende instantie gekregen. Die wordt door de meeste jongeren dus genegeerd maar door 100% van de 50+-ers gewoon betaald.

En al 30 % van de ondervraagden heeft al eens van onze stichting gehoord!

Wat ik me nu altijd afvraag: hoe vinden bureaus als Multiscope hun deelnemers? Ik ben waarschijnlijk niet gemiddeld genoeg om in die panels te mogen zitten, maar hoe weten ze wie wel?

Arnoud

De Quote 500, de jaarlijkse rijkenlijst van het maandblad Quote, moet onmiddellijk van de website 925.nl worden gehaald, meldde nu.nl vrijdag. 925, de website voor “de betere kantoorknuppel” (dat zijn mensen die graag goedemoggel zeggen), had de volledige Quote 500 overgetypt en voorzien van een inflatiecrisiscorrectie online gezet. Het gebbetje van 925 werd uiteraard niet op prijs gesteld bij Quote, dat meteen een deurwaarder langsstuurde. Niet met een dagvaarding, maar met een heus ex parte bevel (via Boek 9) waarin meteen een verbod stond met een dwangsom van 50.000 euro per dag. 925 koos eieren voor haar geld en haalde de lijst offline.

Kan dat zomaar? Ja, dat kan zomaar. Het ex parte bevel is een min of meer uniek instrument dat je bij evidente inbreuk op intellectuele eigendomsrechten kunt inzetten. Artikel 1019e van het wetboek van Rechtsvordering biedt een rechthebbende de mogelijkheid om een “onmiddellijke voorziening bij voorraad te geven op een bij verzoekschrift gedaan verzoek” om aan een bepaalde inbreuk een einde te maken.

De vermeende inbreukmaker wordt niet gehoord of zelfs maar gemeld dat het verzoekschrift is binnengekomen. De rechter doet ook inhoudelijk zelf weinig met het verzoekschrift. Een marginale toets, heet dat juridisch. Klinkt het verhaal aannemelijk, dan wordt het verbod toegewezen en dan horen we het wel van de gedaagde. Jaja, dat gaat ver, maar alles is geoorloofd in de strijd tegen terrorisme, kinderporno, drugshandel en inbreuk op auteursrechten - de 3 ruiters en de ene voetganger van de Internet-Apocalyps^*.

Het bevel is gebaseerd op het databankenrecht - de Quote 500 is een databank met 500 {naam, rijkdom}-tupels, volgens Quote. Volgens de definitie van “databank” uit die wet gaat dat strikt genomen wel op. Ook een papieren databank kan een databankrecht hebben. Wel is voor elk databankrecht vereist dat er een “substantiële investering” is gedaan om deze samen te stellen.

Substantieel is de investering van Quote zeker: volgens eigen zeggen 269.000 euro per jaar, plus nog eens 850.000 euro drukkosten, specifiek voor het verzamelen, samenstellen en drukken van de Quote 500. Waarom specifiek? Omdat je anders geen databankrecht hebt. Volgens het William Hill-arrest moet de investering namelijk gericht zijn op het maken van de databank, en niet op het verkrijgen of creëren van de individuele gegevens.

Hier liggen de kosten voor het creëren van de gegevens sterk verweven met het in de databank verwerken van die gegevens. Om de Quote 500 te maken, moet je weten hoe rijk de rijkste 500 mensen zijn. Uitzoeken wat iemands vermogen is, is best veel werk. Heb je die 500 gegevens eenmaal, dan is het op een rijtje zetten daarvan verder triviaal. Is dat uitzoekwerk nu een investering in het creëren van de gegevens (hoe rijk is persoon X) of een investering in het creëren van de databank (wie staat er dit jaar op positie Y)? Het antwoord op die vraag zou een leuke aanvulling zijn op de jurisprudentie.

Wat denken jullie? Mijn eerste gedachte is: nee, geen databankrecht. De investering gaat over het vaststellen van de rijkdom van mensen, en is daarmee gericht op het creëren van de gegevens. Men moet -zo staat in het bevel zelf- “uitvoerig onderzoek doen in openbare registers waaruit de financiële positie van de betrokkenen blijkt”, plus nog interviews met de betrokkenen zelf. Dat doet me denken aan de NVM-makelaars, die ook uitvoerig werk moeten doen om beschrijvingen en gegevens van huizen in Funda te kunnen stoppen, maar desondanks geen databankrecht hadden.

Kan 925 nog iets doen, behalve boos napruttelen op het bretellenblog? Op zich wel: het bevel vermeldt dat de verweerder op 14 november om 10:00 bij de rechter mag verschijnen om uit te leggen dat het verbod onjuist is. Hij kan natuurlijk ook zelf een nog eerder eigen kort geding te starten.

Arnoud
* Vrij naar Bruce Schneier en Terry Pratchett.

Tsja, wat moet je met zo’n clausule in algemene voorwaarden? Het staat bij de site Muzikanten-in-jouw-stad.nl, waar je je als beginnend muzikant ‘gratis’ kunt aanmelden. Gratis tussen aanhalingstekens ja, want als je je accountgegevens niet netjes invult, krijg je een mailtje met deze tekst:

Ten laste van je gebruikers-account zijn 10 euro aanmanings-kosten geboekt. Uitzondering: in het geval dat je een geldig lidmaatschap hebt, kun je de reden omschrijven waarom je je niet hebt gehouden aan onze spelregels.

Iets waar Satuka op haar Volkskrantblog nogal van opkeek, en met goede reden natuurlijk. Kan dat zomaar?

Op zich kun je best in een contract boetes afspreken voor het geval een partij zich niet aan haar kant van de overeenkomst houdt. Maar daarbij moet je mensen wel eerst aanmanen voordat je de boete mag opleggen. Oh ja, en je moet natuurlijk wel in het contract zetten dat de boete verschuldigd is bij bepaalde overtredingen. En dat is hier dus niet het geval. Die algemene voorwaarden hebben het alleen over de mogelijkheid van opzeggen.

Nog leuker: die algemene voorwaarden zijn niet van toepassing bij mensen die zich op deze site registreren. De voorwaarden staan in een floepvenster (popup) zonder mogelijkheid om ze op te slaan. Hierdoor heeft Muzikanten-in-jouw-stad.nl niet aan haar verplichtingen voldaan, zodat er geen algemene voorwaarden gelden bij de overeenkomst.

Hoe ga je dat Muzikanten-in-jouw-stad.nl uitleggen? Wat dacht u hiervan:

Geachte heer, mevrouw,

Met verbazing heb ik kennisgenomen van uw e-mail van [datum] waarin u mij meldt “aanmanings-kosten” te hebben geboekt. Ik zou niet weten op welke grond u meent mij deze kosten in rekening te kunnen brengen.

Kennelijk meent u dat uw algemene voorwaarden u daartoe het recht geven. Dan moet ik u teleurstellen: uw algemene voorwaarden zijn niet van toepassing op mijn registratieovereenkomst. U heeft deze namelijk in een floepvenster (”popup”) aangeboden zonder eenvoudige mogelijkheid om de tekst op te slaan voor latere kennisneming. Daarmee heeft u uw informatieplicht krachtens art. 6:234 lid 1 sub c BW geschonden. Ik beroep me bij deze dan ook op art. 6:233 sub b BW en vernietig bij deze uw algemene voorwaarden.

Overigens bevatten de algemene voorwaarden geen enkel beding op grond waarvan u een boete zou kunnen opleggen voor welke wanprestatie van mijn kant dan ook. Dus zelfs als deze van toepassing zouden zijn, kunt u mij geen kosten in rekening brengen.

Ik zie dan ook niet in wat ik met uw e-mail aanmoet. Ik verzoek (en voor zover nodig sommeer) u bij deze om het verzenden van dergelijke ongefundeerde en misleidende e-mails te staken.

Verder verzoek ik hierbij op grond van de Wet Bescherming Persoonsgegevens verwijdering van mijn account en andere gegevens die u over mij opgeslagen mocht hebben. U bent verplicht aan dit verzoek gehoor te geven.

Indien u aan bovenstaande geen gehoor geeft, zal ik mij genoodzaakt zien juridische stappen te nemen teneinde uw onacceptabel handelen een halt toe te roepen.

Hebben jullie verbeteringen?

Arnoud

De pepernoten liggen alweer twee maanden in de winkel, en over een week of vijf is het alweer zo ver: Sinterklaas!

Heeft u al een kadootje uitgezocht voor familie, vrienden of collega’s? Zo niet, dan heb ik een suggestie: mijn boek in Sinterklaasverpakking!

Bestel per e-mail vóór 23 november zodat u het gegarandeerd voor pakjesavond in huis heeft. Geef even aan of de envelop dan wel het boek ingepakt moet worden. Als u een gedicht meestuurt, gaat dat tussen pagina 2 en 3 in het boek.

Het boek kost 24,95 en de verzendkosten (binnen Nederland) komen voor mijn rekening.

Arnoud