Wat mag ik met een gekocht schilderij?
Een lezer mailde me:
Ik heb een schilderij gekocht. Leuk om aan de muur te hangen, maar ik vroeg me af wat ik er nog meer mee mag. Ik heb er een foto van gemaakt, en die staat nu als achtergrond op mijn bureaublad op het werk. Ik neem aan dat dat wel mag. Maar hoe ver gaan mijn rechten als eigenaar? Mag ik die foto bijvoorbeeld op mijn blog zetten om te vertellen dat ik het schilderij gekocht heb? Of als vast beeld op mijn homepage? Of op de cover van mijn boek?
De eigenaar van een schilderij heeft niet automatisch ook de auteursrechten. De schilder kan dus nog steeds reproducties en openbaarmakingen van het schilderij verbieden, ook als die door de eigenaar worden gemaakt.
Wel gelden daarbij een aantal grenzen. Allereerst is er natuurlijk de uitzondering voor de thuiskopie: voor eigen oefening, studie of gebruik mag je een schilderij reproduceren. Wil je proberen of je het na kunt schilderen, dan mag dat. Een foto van het schilderij op je bureaublad zetten is om die reden ook geen probleem.
Ook kun je aanspraak maken op het beeldcitaatrecht als je wilt aankondigen dat je het schilderij gekocht hebt, of als je het schilderij gaat bespreken. Dat recht geldt ook op een weblog. Wel moet je dan aan bronvermelding doen, oftewel de naam van de schilder noemen.
Daarnaast is er speciaal voor schilderijen nog een andere uitzondering. De eigenaar van een schilderij mag dat reproduceren en vertonen, mits hij dat doet “voor zover dat noodzakelijk is voor openbare tentoonstelling of openbare verkopen van dat werk” (artikel 23 Auteurswet). Het mag geen commercieel oogmerk hebben, behalve dat je toegang voor zo’n tentoonstelling mag vragen.
Ik zou zeggen dat een permanente reproductie op een persoonlijke website daaronder kan vallen, zolang die reproductie maar geen commercieel karakter krijgt. Het schilderij op de cover van een boek boek zetten geeft de reproductie een andere functie dan het vertonen van het schilderij zelf. Dus daar zou een grens liggen.
Arnoud
Tags:
Johan Lont | 13 januari 2009 @ 10:32
Ik begrijp niet hoe je bij het gebruik van een foto van een schilderij ter verfraaien van je eigen website kunt voldoen aan de voorwaarde “voor zover dat noodzakelijk is voor openbare tentoonstelling of openbare verkopen van dat werk” (artikel 23 Auteurswet). Tenzij je mensen erbij uitnodigt het schilderij van je te kopen of thuis te komen bekijken.
erik | 13 januari 2009 @ 13:00
Eigenlijk wel apart dat je veel geld betaalt om een product te kopen en dan nog niet eens de volledige rechten hebt. Ik kan me voorstellen dat je als koper van een schilderij de exclusieve rechten zou willen bezitten.
Arnoud Engelfriet | 13 januari 2009 @ 13:06
@Johan: het is toch een openbare tentoonstelling, in digitale vorm weliswaar? Wel heb je gelijk dat je het niet zomaar ter verfraaiing kunt gebruiken, je zult wel hard moeten kunnen maken dat de reproductie het werk tentoonstelt.
@Erik: klopt, dat is vaak een discussiepunt. Schilders verwijzen dan graag naar boekenauteurs, die houden ook de auteursrechten als jij een exemplaar van een boek koopt. Maar van een schilderij wordt vaak maar 1 exemplaar gemaakt, en het is dan niet evident dat de rechten dan bij de schilder zouden moeten blijven. Als je het schilderij koopt van de schilder, zou je het mee kunnen nemen in de koopovereenkomst (wel schriftelijk doen!).
Michel | 13 januari 2009 @ 18:59
Artikel 23 gaat volgens mij niet zo ver dat je het recht hebt om een verveelvoudiging van een schilderij te maken en die vervolgens tentoon te stellen. Het geeft je het recht om een afbeelding van het schilderij te plaatsen in een folder waarin je bijv. het schilderij te koop aanbiedt of reclame maakt voor een tentoonstelling. Voor een website geldt hetzelfde. Artikel 23 is een implementatie van artikel 5, lid 3, sub j van de EU-richtlijn “Auteursrecht in de informatiemaatschappij”. Zie http://www.ivir.nl/wetten/eu/auteursrecht-richtlijn.html . Hierin staat duidelijk “voorzover dat noodzakelijk is voor de promotie van die gebeurtenissen” (die slaat op openbare tentoonstellingen en openbare verkopen).
bona fides | 13 januari 2009 @ 20:39
Misschien vergis ik mij, maar ik vermoed dat Arnoud het afbeelden van het werk op een website ziet ALS een openbare tentoonstelling van het werk.
Ik denk dat dit niet opgaat, omdat je op die manier niet het (schilder)werk tentoonstelt, maar een van dat werk afgeleid werk, nl. een foto van het schilderij. Die foto is zelf geen “teken-, schilder-, bouw- of beeldhouwwerk” meer, zodat art. 23 Aw niet ziet op handelingen noodzakelijk voor de openbare tentoonstelling van die foto op de website.
Arnoud Engelfriet | 13 januari 2009 @ 20:42
Inderdaad bona fides. Dit omdat het artikel via artikel 12 lid 1 toelaat “de openbaarmaking van eene verveelvoudiging van het () werk”.
Het lijkt me dat je op grond van art. 23 Aw een schilderij fotografisch mag reproduceren in een folder die voor de verkoop van het schilderij wordt uitgegeven. Waarom dan niet in de vorm van een tentoonstelling op je website?
bona fides | 13 januari 2009 @ 20:51
Ik zie nog een stukje van art. 23 Aw over het hoofd. Een foto kan denk ik wel “een werk van toegepaste kunst” zijn, maar dan gaat het m.i. om een eventuele kunstzinnige inbreng van de fotograaf, en niet van de schilder die het gefotografeerde werk heeft geschilderd. Art. 23 Aw zegt (neem ik aan) slechts dat de eigenaar, bezitter of houder van die foto voor openbare tentoonstelling van de foto geen toestemming nodig heeft van de fotograaf, en dus nog wel van de schilder.
Anders zou namelijk de eigenaar, bezitter of houder van een illegaal gemaakte foto van een schilderij op basis van art. 23 Aw zonder toestemming van de schilder die foto in het openbaar tentoon kunnen stellen. Dat lijkt mij niet te kloppen.
Arnoud Engelfriet | 13 januari 2009 @ 21:04
Dat is niet wat ik bedoel. De eigenaar van een schilderij stelt het schilderij tentoon door een fotografische reproductie ervan op zijn website te zetten. Hij stelt dus niet primair de foto zelf tentoon maar het schilderij, middels het medium “foto op website”.
bona fides | 13 januari 2009 @ 21:06
Zeker. De reproductie van het schilderij en de uitgave van de reproductie in de folder zijn noodzakelijk voor de verkoop van het fysieke kunstwerk.
Omdat je dan de fotografische reproductie tentoonstelt, en niet het fysieke kunstwerk.
Dus ik denk dat “werk” in art. 23 Aw het fysieke kunstwerk is, en niet het “abstracte werk” waarvan het fysieke kunstwerk een expressie is.
Bedoel je hiermee dat art. 23 Aw ook van toepassing is op iedere verveelvoudiging van een “teken-, schilder-, bouw- of beeldhouwwerk of een werk van toegepaste kunst”? Dat lijkt mij neer te komen op het lezen van “werk” in art. 23 Aw als “het abstracte werk” waarvan het kunstwerk een expressie is. Ik vermoed dus dat dit niet het geval is.
Misschien zit ik ernaast, maar het lijkt me dat er met jouw lezing meer wordt toegestaan dan de bedoeling is van art. 23 Aw (zie 2e alinea van #7).
Jeanne | 29 januari 2009 @ 11:40
Voor een educatieve site wil ik foto´s gebruiken van schilderijen. Als ik toestemming heb van de fotografen is het dan toegestaan om die foto´s te plaatsen? Het gaat om beroemde schilderijen uit musea waarbij het meestal
is toegestaan om te fotograferen.
Arnoud Engelfriet | 29 januari 2009 @ 11:42
Als de schilder nog leeft of nog geen 70 jaar geleden is overleden, heb je toestemming van de schilder nodig om een kopie te maken van het schilderij. Dat geldt ook voor foto’s van schilderijen.
Mirjam | 4 april 2009 @ 9:17
U schrijft dat Jeanne (reactie 29 jan) voor het gebruiken van foto’s (afbeeldingen) van schilderijen op haar site toestemming nodig heeft van de schilder wanneer deze nog geen 70 jaar geleden is overleden. Maar wat als Jeanne elk schilderij afzonderlijk op haar website bespreekt? Dan wordt de afbeelding niet gebruikt als illustratie, maar het beeld is nodig om te laten zien wat je met je tekst (de beschouwing van het schilderij) bedoelt. Op die manier kun je toch gebruik maken van het beeldcitaatrecht?
Arnoud Engelfriet | 4 april 2009 @ 10:06
Ja, bij een bespreking van kunst mag je (verkleind en met bronvermelding) de kunstwerken laten zien die je bespreekt. Maar het moet dan wel echt een bespreking van die werken zijn. Een pagina met alleen schilderijen en daaronder 2 zinnen commentaar per schilderij valt daar niet onder.