Website aansprakelijk voor Google-samenvatting!
Wie als website-eigenaar zijn site niet aanpast als Google die ongelukkig samenvat, handelt onzorgvuldig en is daarmee aansprakelijk voor schade als gevolg van die samenvatting. Dat is de redenering op grond waarvan Miljoenhuizen aansprakelijk werd gesteld voor de Google-samenvatting van één van haar pagina’s waarop te lezen zou zijn dat “Zwartepoorte… failliet” zou zijn.
De motivatie (PDF) is nu eindelijk binnen. De rechter erkent dat de samenvatting door Google is gemaakt en dat Miljoenhuizen daar niets aan kan doen. Maar:
Nu [Miljoenhuizen] gebruik maakt van de diensten van Google, hij daarvan ook voordeel heeft, althans kan hebben, en hij zijn website zo heeft ingericht dat deze “hoog” scoort bij Google, heeft [Miljoenhuizen] in deze ook een eigen verantwoordelijkheid.
De rol van Google daarbij dient “binnen een bredere discussie” aan de orde te worden gesteld, aldus de rechter. Hij zit hier om een oplossing te vinden voor de klacht van Zwartepoorte, dat niet failliet is maar wel met een hoop geroddel van klanten te maken kreeg. En als er geen tijd is voor een breed debat, dan maar een quick fix: pas die pagina aan en laat Google hem opnieuw indexeren.
Miljoenhuizen erkende dat dat theoretisch mogelijk zou zijn, maar dat zij daardoor in haar vrije meningsuiting beperkt zou worden. Maar daar had de rechter geen oren naar: als je met zo’n ingreep ernstige schade bij een ander kunt beperken, dan moet je dat gewoon doen.
Wel merkt de rechter (mogelijk geschrokken na alle negatieve commentaren op internet?) op dat dit geen algemene zorgplicht inhoudt:
Het voorgaande betekent niet dat een websitehouder [] bij de inrichting van [zijn site] voortdurend moet controleren of er mogelijk schadelijke zoekresultaten ontstaan. Het betekent slechts dat, wanneer door de inrichting van de website bij zoekresultaten voor degene die op die website wordt genoemd schade ontstaat en de benadeelde de websitehouder verzoekt die schade op te heffen, zal moeten worden bezien wat het zwaarste weegt, de vrijheid van meningsuiting van de websitehouder of de schade van de benadeelde. Deze toets behoeft niet altijd in het voordeel van de benadeelde uit te vallen.
Bij deze toets spelen (u voelt ‘m aankomen) alle omstandigheden van het geval een rol. Zo is belangrijk hoe makkelijk het is om de schadelijke resultaten ongedaan te maken. Maar, en dat is opmerkelijk, als je je site SEO’t om er geld mee te verdienen, dan moet je sneller je site aanpassen als er klachten komen.
Moet ik me nu zorgen maken? Mijn SEO is best goed en ik verdien indirect ook nog eens geld met deze blogs. Ik zal maar niet zeggen dat Zwartepoorte failliet is dus.
Arnoud
Tags:
Maarten | 28 mei 2009 @ 8:47
Dat doe je wel Arnoud! Foei,zie Google:
http://www.google.nl/search?hl=nl&q=site%3Ablog.iusmentis.com+failliet&meta=&aq=f&oq=
Richt je blogstukken eens beter in zodat google geen vreemde koppelingen kan maken.
Zonder gekheid, ik vind het een gedrocht van een uitspraak. Maakt Schoonderwoerd gebruik van de diensten van Google of is het andersom? Je kan als websitehouder geen enkele invloed uitoefenen op de indexering door Google omdat de wijze van indexeren niet volledig bekend is. En daarbij, is het werkelijk redelijk om te verlangen dat een websitehouder geacht wordt dergelijke kronkels te voorkomen. Onmogelijk, of elke site moet besluiten de google bots te blokkeren.
madbello | 28 mei 2009 @ 9:00
Ik blijf het een rare uitspraak vinden en snap de logica van de rechter nog niet.
Toe ik daar ook een item over maakte zocht ik op google en kreeg deze gesponsorde ads te zien en gelijk een screenshot gemaakt : http://www.aboutblank.nl/images/zwartepoorte.jpg
madbello | 28 mei 2009 @ 9:01
Ik blijf het een rare uitspraak vinden en snap de logica van de rechter nog niet.
Toe ik daar ook een item over maakte zocht ik op google en kreeg deze gesponsorde ads te zien en gelijk een screenshot gemaakt : http://www.aboutblank.nl/images/zwartepoorte.jpg
René | 28 mei 2009 @ 9:21
Maarten, als je even de moeite neemt het artikel te lezen, dan zie je in de geciteerde alinea van de motivatie dat de rechter juist zegt dat websitehouders _niet_ geacht worden dergelijke kronkels te voorkomen.
En webmasters hebben wel degelijk invloed op de snippet van Google. Je kunt bijvoorbeeld met een metatag in een pagina aangeven dat Google geen snippet moet tonen.
mathieu paapst | 28 mei 2009 @ 9:22
@ Arnoud: Jij schrijft “miljoenhuizen.nl”, maar het gaat bij het verweer en de veroordeling alleen om klup.nl.
Overigens valt me ook op dat ze zonder advocaat verweer hebben gevoerd, dus ik vrees dat er ook geen hoger beroep gaat komen. Ik denk zelf overigens dat de vrijheid van meningsuiting hiermee te vergaand beperkt wordt.
Kwetal | 28 mei 2009 @ 9:31
Als ik nu (2009-05-28 09:30) zoek op “iusmentis zwartepoorte failliet” toont Google een gesponsorde link:
Kennelijk weet ask.com meer van het vermeende failliet van firma Z.! Moet nu ook ask.com worden aangeklaagd?
Hans | 28 mei 2009 @ 10:01
Nee, de pagina moet zo aanpast worden dat ask.com het keyword “zwartepoorte” niet registreert. Want alleen daar naar zoeken is al voldoende om Zwartepoort Failliet - Nu op Ask! te krijgen Zucht…
Doet Ask dat registreren van die Google keywords volautomatisch trouwens?
Maarten | 28 mei 2009 @ 10:07
@René,
Slechte woordkeuze mijnerzijds het is niet voorkomen maar na melding aanpassen. Naar mijn idee blijft het een vreemde gedachtegang. Een pagina met veel nieuwsberichten leidt tot vreemde google resultaten maar het is niet de website die de foute conclusie trekt. Moet google niet wat beter opletten op de inhoud van de snippet ipv de website waar de losse verbandloze teksten op vermeld staan, zij maken immers de fout.
Het uitsluiten van de snippet in de metatag is dan net zo vreemd: de websitehouder gaat dan voorkomen dat een bezoekende zoekmachine mogelijk verkeerde conclusies gaat trekken uit de aanwezige woorden op de website.
Martijn Grooten | 28 mei 2009 @ 10:25
Ik vind het ook raar dat de website-eigenaar en niet Google wordt gesommeerd de snippet te doen veranderen. Tenslotte is Google de site die met dat suggestieve snippet komt.
erik | 28 mei 2009 @ 10:42
Welke meta tag is dat dan?
Je kan natuurlijk een noindex tag op je pagina zetten en toegang afsluiten, bijvoorbeeld via robots.txt
Het lijkt nu wel een soort straf voor het gebruik van SEO. Op zich wel logisch want als je flink aan seo doet dan ben je natuurlijk wel bewust bezig met het beïnvloeden van de zoekresultaten en de snippets.
Probleem blijft dat het heel lastig is om vooraf te voorspellen wat Google doet. Overigens heb ik voor een connectie ooit hetzelfde probleem gehad bij Klup. dat hebben we toen opgelost door een reactie achter te laten waardoor de gewraakte reactie van de schermen verdween. Binnen enkele dagen was het probleem opgelost zonder dat er zoveel publiciteit is gegeven.
Nu heeft Zwartepoorte namelijk het tegenovergestelde bereikt. Als ik nu zoek op “Zwartepoorte failliet” dan is de nummer 1 een post met als titel: “Zwartepoorte failliet? Volgens de rechter wel! | Gintou”. Vervolgens staan er tientallen pagina’s met verwijzingen naar Zwartepoorte failliet.
Ik vraag me af wat de reactie van Zwartepoorte hierop is.
Danny Mekic' | 28 mei 2009 @ 10:47
Ik voel een massaclaim aankomen..
Joris van Hoboken | 28 mei 2009 @ 11:28
Ik heb dit ‘unieke’ vonnis ook van commentaar voorzien op mijn blog:
http://www.jorisvanhoboken.nl/?p=287
Ik vond het verweer (in persoon) zoals weergegeven in het vonnis eigenlijk zo gek nog niet, maar het heeft denk ik niet geholpen.
De rechter heeft ook te weinig oog gehad voor de principiele vragen en de basale vereisten van de onrechtmatige daad. Ik denk dat in het bijzonder de toerekening hier een probleem is. En de rechter maakt zichzelf redacteur van een website. (Is hartstikke makkelijk om die pagina even aan te passen toch, dus waarom niet?) Al met al een uniek vonnis, ook internationaal.
hAl | 28 mei 2009 @ 11:30
Dit komt aardig overeen met wat ik al eerder op dit blog in de reacties aan heb gegeven.
De rechter ziet de daadwerkelijk ervaren schade als relevant en de mogelijkheid voor de aangeklaagde site om die schade te beperken.
Ik schatte daarbij wel in dat de site die de mutatie moet maken daarvoor eventueel een vergoeding van de kosten zou kunnen vragen. Ik vraag me af of het vonnis daar ruimte voor laat.
hAl | 28 mei 2009 @ 11:33
@Danny Mesic
De uitspraak zou alleen een claim kunnen opleveren als de site deze niet opvolgt.
De uitspraak geeft geen ruimte voor schade claims tegen andere sites maar wel voor de mogelijkheid om individuele sites te vragen om informatie aan te passen of te verwijderen als deze informatie in de huidige vorm aantoonbare schade veroorzaakt.
erik | 28 mei 2009 @ 12:19
@hAl inderdaad een mooie voorspelling. Je vroeg je in een vorige reactie nog af wat de schade zou zijn. Dat is nu ook duidelijk, blijkbaar zijn er dus idd internetgebruikers die genoeg hebben aan een korte snippet. Waar rook is, is vuur. En dus kwamen er vragen binnen bij Zwartepoorte.
Toch vind ik de uitspraak een vreemde. Wat Klup fout deed is blijkbaar de weigering de site aan te passen.
Een van de argumenten is dan de onervarenheid van de internetgebruiker. Deze heeft blijkbaar genoeg aan een associatie in de zoekresultaten zonder even verder te kijken.
Hoeveel rekening moet je eigenlijk houden met een onervaren internetgebruiker?
Joris van Hoboken | 28 mei 2009 @ 12:54
@hAl,
ik denk niet dat deze uitspraak geeft tot de constructie van enige claim richting websites voor het aanpassen of verwijderen van rechtmatige informatie op hun website. Als ik daarover zou adviseren, zou ik niet op dit ‘unieke’ vonnis afgaan.
Eerder stelde je “Als iemand van zo’n toevalligheid schade ondervind is het normaal gezien niet onredelijk dat een partij die daar wat aan kan doen dat ook doet.” Op zich klinkt dat leuk, maar de toevalligheid van de schade is volgens mij juist reden te concluderen dat de schade niet aan het nalaten van de website toegerekent kan worden. Daar komt nog eens bij dat het onredelijk is op basis van het betreffende zoekresultaat in Google te concluderen dat Zwartepoorte failliet zou zijn.
Freeaqingme | 28 mei 2009 @ 19:52
Daarom moeten we ook vooral niet zeggen dat Zwartepoorte failliet gegaan is een aantal weken geleden vanwege de logische reden dat dit niet het geval is
(dat doe ik dan bij deze dus ook niet).
Failliet Zwartepoorte Failliet Zwartepoorte Failliet Zwartepoorte
Freeaqingme | 29 mei 2009 @ 0:07
Overigens, hun faillisement is inmiddels ook op hun eigen site vermeld
http://tinyurl.com/Zwartepoorte-Failliet
Roy Tomeij | 29 mei 2009 @ 9:39
Vooral de passage “en hij zijn website zo heeft ingericht dat deze “hoog” scoort bij Google” i.c.m. “gebruikmaking van diensten van Google” schiet bij mij in het verkeerde keelgat. Een goede website (met semantisch correct geschreven code) scoort per definitie hoog in Google, maar dat wil niet zeggen dat je dat voor Google doet. Wat is het alternatief? Slechter indexeerbare websites maken, wat ervoor zorgt dat ze ook niet meer bruikbaar zijn voor bijvoorbeeld visueel gehandicapten? Daarnaast vraagt Google niet of ze je website mogen indexeren, dat doen ze gewoon. Maak ik dan ook gebruik van de diensten van al die bedrijvenwebsites waar mijn naam ongevraagd is opgenomen?
Joris van Hoboken | 29 mei 2009 @ 10:35
Ik zie net dat de naam van de curator is toegevoegd:
http://tinyurl.com/mtt4ma
Erik | 29 mei 2009 @ 11:18
Hier had een goed webcare team veel betere zaken gedaan. Een rechtszaak is niet echt de oplossing, vooral omdat je bij Klup.nl zelf die reactie had kunnen verwijderen door zelf 1 of meer nieuwe reacties te plaatsen. De bestaande reacties vallen dan vanzelf uit de lijst van nieuwste reacties. Dan was er nooit zoveel aandacht geweest voor deze zaak.
-edit Op verzoek weggehaald-
Bakker | 29 mei 2009 @ 11:20
Gezien de houding van persoon Schoonderwoerd lijkt mij de uitspraak volledig terecht.
Met name de punten 4.3. 4.5 en 4.7 geven Schoonderwoerds opstelling goed weer.
Arnoud Engelfriet | 29 mei 2009 @ 11:39
@Bakker: kun je dat toelichten? Ik zou zelf niet anders reageren als mij zoiets werd gevraagd. Ik heb toch niets te maken met Google-samenvattingen?
Bakker | 29 mei 2009 @ 12:04
@ Arnoud Engelfried: Ja hoor
Lees die 3 genoemde punten:
http://dl.getdropbox.com/u/876542/vonniszaakZwartepoorte-Miljoenhuizen.pdf
Die Schoonderwoerd met zijn opvattingen over vrijheid van meningsuiting kan wat mij betreft de boom in. Meneer houdt wel van een publicitair relletje, om zodoende extra hits te krijgen op zijn sites.
Belangrijkste activiteiten van het zolderkamer”bedrijf” miljoenhuizen.nl zijn het beschuldigen, verdacht maken, en het downtraden van particuliere huizen bezitters. Door zijn flauwekul verhalen op zijn site lokt hij de meest achterlijke reacties uit en maakt zich m.i. schuldig aan stemmingmakerij
Nerd Schoonderwoerd motiveert zijn acties doordat hij in “het belang van de consument” bezig is en “recht heeft op vrije meningsuiting”. Daarbij gaat hij voorbij aan feit dat huiseigenaren eveneens consumenten zijn met rechten. Het recht van vrije meningsuiting houdt op bij het recht op privacy (in dit geval het zakelijk belang van de BMW dealer), en daar heeft meneer lak aan.
Er zijn al veel mensen die miljoenhuizen.nl hebben verzocht om e.a. van de door miljoenhuizen.nl gespyderde gegevens aan te passen of te verwijderen. Schoonderwoerd geeft hier geen gehoor aan en houdt er zo zijn eigen opvattingen over het verwerken van gegevens op na. Er is niets te wijzigen of te verwijderen op de sites van Nico S; het bewind wordt door hem gevoerd; hij en enkel hij maakt de dienst uit, de gebashde particulier heeft daar niets over in te brengen, en dat lijkt mij niet juist!
Prettige Pinksterdagen
Arnoud Engelfriet | 29 mei 2009 @ 12:20
Tsja, ik zie niets juridisch onrechtmatigs aan hoe Miljoenhuizen werkt. Ik kan verder niet oordelen over “flauwekul” verhalen, maar ook bedrijven hebben vrije meningsuiting. En die kan beperkt worden door privacy of bedrijfsbelangen van anderen, maar dat moet wel elke keer een afweging van belangen zijn. Zo stellig als “die houdt op bij de privacy van anderen” ligt het niet.
Jan | 29 mei 2009 @ 13:01
De stelling dat klup.nl gebruikt maakt van de diensten van Google, begrijp ik ook niet. Er is geen opting in voor indexering, google doet het gewoon.
Wie wel gebruikt maken van de diensten van Google zijn alle lieden die claimen uit internet op te maken dat Zwartepoorte failliet is.
Staat er niet (of zou er moeten staan) in de voorwaarden van Google dat aan de inhoud van de tekststukjes bij zoekresultaten geen (semantische) betekenis mag worden gehecht, maar dat het slechts dient ter illustratie bij een verwijzing naar een pagina.
Nu lijkt het wel een radio uitzending waarin Arnoud Engelfrie
dt wordt geinterviewd die zegt dat de krant een dood medium is. En de luisteraar woont bij Schiphol en hoort: Arnoud Engelfriedt … dood. En een boel gedonder bij de drie …Het is een goed gebruik in de media en de wetenschap dat … (drie punten) staat voor weggelaten (in de context irrelevante) info in een citaat.
Google zou ter onderscheid dus beter …. (4 punten) moeten gebruiken voor willekeurig weggelaten info, die echter wel relevant is.
-edit
-
dt dusMaarten | 29 mei 2009 @ 13:01
http://www.nu.nl/internet/1971179/hoger-beroep-in-zaak-om-google-resultaten.html
En toch een hoger beroep.
edwin | 29 mei 2009 @ 13:05
Een “motivatie” die is geschreven om te vermijden dat de rechter in quasu zichzelf onsterfelijk belachelijk maakt..het is grappig om te zien dat Zwartepoorte een vlammetje wou doven en uiteindelijk opgezadeld zit met een vulkaanuitbarsting…
Erik | 29 mei 2009 @ 18:17
@bakker, Je haal een discussie aan over flauwekul verhalen over huizenbezitters. Bij de zaak Zwartepoorte heeft iemand een verhaal geplaatst over boot rialto waarvan de teaser in een aparte kolom op de pagina van zwartepoorte terecht kwam.
De zwartepoorte issue is dus geen flauwekul verhaal, het is inherent aan het tonen van ‘teasers’ (de laatste reacties) op al je pagina’s zodat bezoekers snel naar de nieuwste items kunnen scrollen.
Dit had iedere website kunnen gebeuren waar meer dan 1 onderwerp op 1 pagina staat. Dat geldt voor de meeste overzichts-, categorie- en homepages. Daarbij zijn er ontelbaar veel websites die in de linker- of rechterbalk teasers hebben staan, bijvoorbeeld de nieuwste of populairste berichten.
In al die gevallen kun je te maken krijgen met onhandige google snippets, ongeacht of je flauwekul verhalen schrijft of niet. Het is in mijn ogen nog steeds Google die besluit om het citaat van 1 pagina op te bouwen met twee verschillende citaten. Google neemt daarbij het risico dat die twee citaten niets met elkaar te maken hebben.
Branko Collin | 29 mei 2009 @ 21:10
Volgens mij is—en dat is door de nogal rare gedachtenkronkels van de rechter mogelijk wat op de achtergrond gedrongen—vooral de eerste zin van paragraaf 4.7 doorslaggevend:
“[Het is volgens Schoonderwoerd] mogelijk door een kleine ingreep de teksten zodanig aan te passen […] dat de zoekbewerking via Google niet langer het aangevochten resultaat oplevert.”*
Als de rechter onder “mogelijk” verstaat dat Schoonderwoerd hier in 100% van de gevallen toe in staat is, vindt dat de bewerking een triviale is, en vindt dat dan het belang van Zwartepoorte zwaarder weegt dan de vrijheid van meningsuiting van Schoonderwoerde**, dan kun je inderdaad tot de conclusie komen dat de laatste de boel onnodig zit te saboteren en gedwongen kan worden zijn webpagina aan te passen.
Kun je trouwens ook het letterlijke verslag van zo’n zitting opvragen?
*) Ik heb altijd van de juristen op dit blog begrepen dat als een partij iets aanvoert dat niet door de andere partij wordt betwist, de rechter dit iets als feit zal aannemen. In dit geval was het blijkbaar de verdediging zelf die het feit aanvoerde wat tot zijn veroordeling leidde.
**) Wat ik dan volstrekt met de rechter oneens zou zijn.
Arnoud Engelfriet | 29 mei 2009 @ 21:19
Bij mijn weten is het PV van de zitting niet zomaar op te vragen, maar de partijen hebben het. Dus als Schoonderwoerd meeleest, kan hij het wellicht ergens online zetten?
En ja, als de partijen het ergens over eens zijn dan mag de rechter daar niet zelfstandig wat anders van vinden. Tenzij het om feiten van algemene bekendheid gaan. De partijen kunnen honderd keer vinden dat de zon in het westen opkomt, nog steeds mag de rechter vonnissen dat het het oosten moet zijn. Maar als de partijen beide zeggen dat het aanpassen van die pagina peanuts is, tsja wat moet je dan als rechter? “Nee hoor, dat is heel moeilijk voor u.”
24 oranges » Optimize websites, lose lawsuits | 30 mei 2009 @ 0:18
[…] verdict here (Dutch, PDF). Link: Iusmentis. Joris van Hoboken, expert on the confluence of law and search engines, has an opinion in English.) […]
Frans | 31 mei 2009 @ 12:54
Het is verleidelijk om deze rechterlijke uitspraak als een loze misser te willen zien. Maar is dit wel juist? Want is deze uitspraak niet gewoon het logisch gevolg van het huidige politieke denken over de invulling van vrijheid van meningsuiting?
Immers vertegenwoordigde premier Balkenende deze stroming niet door te stellen dat: “vrijheid van meningsuiting gekoppeld is aan verantwoordelijkheid”? Daarmee bedoelende dat je ook verantwoordelijk bent voor wat andere naar aanleiding van jou mening gaan (of kunnen gaan) doen. Wat zijn de gevolgen nu van zo’n opvatting over recht?
Want een dergelijke uitgebreide vorm van ‘verantwoordelijkheid’ is onmogelijk vooraf in vast gelegde regels en wetten te beschrijven. Het betreft hier immers een belangen afweging: is de uiting van de mening wel nodig/nuttig gezien de andere belangen?
Laat dat nu precies de kern van de uitspraak van deze rechter zijn. Ze heeft de meningsuiting van miljoenhuizen.nl verantwoordelijk gemaakt voor wat derden zijn gaan doen en vervolgens miljoenhuizen.nl veroordeeld voor gebrek aan verantwoordelijkheid.
Dat de rechter beseft dat dit een zaak is die wel eens tot aan de Hoge Raad zal komen, geeft dan ook alleen maar aan dat de rechter zich er van bewust is dat ze innovatief bezig is. Het implementeren van nieuwe wetgeving door rechters is echter niets nieuws. Onze wetgevende macht is erg passief en laat nieuwe wetgeving vaak over aan de rechterlijk macht. Dat gaat allemaal veel sneller dan gezeur in de tweede kamer.
Het recht is dood, lang leven het overleg! Want de maatschappij dat ben jij!
hvm | 31 mei 2009 @ 18:09
Het gaat mijns inziens niet om het verantwoordelijk zijn voor de werking van “black box”-diensten als Google Search, maar welke verantwoordelijkheid je hebt wanneer blijkt dat jouw input in de black box schadelijk is voor anderen.
Wanneer ik te goeder trouw een plant in mijn tuin zet, met instemming van de buren, en het blijkt dat het buurmeisje allergisch is voor het ding, dan heb ik fatsoenshalve de verantwoordelijkheid mee te werken aan een oplossing. Niet omdat ik verantwoordelijk ben voor het ontstaan van de allergie (net als dat ik de effecten van Google Search niet kan voorspellen), maar omdat mijn input (plant) aantoonbaar schade oplevert en ik er met een kleine aanpassing verwijderen) iets aan kan doen. Als ik een groot belang heb bij mijn plant en het buurmeisje slechts een lichte allergie heeft ligt het anders, vandaar dat de rechter aangeeft dat er een afweging gemaakt dient te worden.
Als ik er naast zit, kan iemand me dan even bijscholen?
Arnoud Engelfriet | 31 mei 2009 @ 18:48
Op zich is dat juist, en het is precies het soort afweging waar we rechters voor hebben. Het verschil met de plantensituatie is hier wel dat Google geen black box is: dat is een partij die je ook kunt aanklagen en kunt vragen de boel aan te passen. Dat maakt het minder logisch dat je de persoon met zijn webpagina zou kunnen aanspreken.
Als de buurtkrant vermeldt dat in mijn huis een nieuw cafe is geopend, moet ik dan een bordje ophangen “Nee hier zit geen cafe” of moet de krant een rectificatie publiceren?
Joris van Hoboken | 31 mei 2009 @ 21:48
Ik vind de plant in de tuin een interessante analogie die ook bruikbaar is om te laten zien dat deze uitspraak niet deugt. Er is nog wel een probleempje met het voorbeeld. Als je allergisch bent voor een bepaalde plantensoort dan is het meestal niet zo dat een enkele plant in de tuin van de buren de grote boosdoener is. Maar dit terzijde.
Een allergische reactie is niet onredelijk of redelijk, die is er gewoon. De rechter heeft in het geval Zwartepoorte een onredelijke reactie op het resultaat in Google toegeschreven aan de achterliggende pagina. Dat is hetzelfde als de planteigenaar verwantwoordelijk houden voor de allergie van het buurmeisje die elke dag even haar hoofd in die plant steekt en daarbij eens goed aan de bloesem snuift. Er zit bij Zwartepoorte ook nog een extra schakel tussen. De plant is Google, het meisje is Zwartepoorte, maar wie zijn die gekke mensen die denken dat Zwartepoorte failliet is? Onze opa’s en oma’s?
Op Arnoud’s weerlegging kan je overigens weer antwoorden dat de rechter zich daar rekenschap van heeft gegeven, maar heeft geconcludeerd dat de webmaster ook een eigen verantwoordelijkheid heeft. De rechter heeft misschien ook naar de Jensen uitspraak gekeken en gedacht: die zoekmachines daar hebben we eerder als Amsterdamse rechters van gezegd dat je daar dus niet bij aan moet kloppen met problemen over de inhoud van zoekresulaten. Zie ook mijn noot bij die zaak:
http://www.ivir.nl/publicaties/vanhoboken/Annotatie_Mf_2007_6.html
Stel je nu eens voor dat de aankondiging van dit prachtige nieuwe cafe in Arnoud’s huis is verspreid dmv een flyer waarbij de verantwoordelijke niet te achterhalen is. Dan is de enige die het probleem op kan lossen (voor de buren?) Arnoud zelf… Maar toch zal de rechter niet zo snel concluderen dat Arnoud nalatig is als hij niets doet, omdat de schade Arnoud eenvoudigweg niet toegerekend kan worden.
hvm | 31 mei 2009 @ 23:34
Dat het onzin is om op “Zwartepoorte failliet” te zoeken lijkt mij ook evident, maar als zo’n gerucht eenmaal de ronde doet neemt de kans dat mensen op deze manier gaan zoeken toe. In zekere zin was Zwartepoorte niet failliet aan het gaan totdat iemand het vermoeden kreeg dat dit het geval was en in dit vermoeden bevestigd werd, om dit gerucht vervolgens te verspreiden. Dit geeft al aan dat mensen niet weten waar te zoeken (kvk.nl) en hoe weinig kritisch mensen zijn ten aanzien van teksten op het internet.
Los hiervan, en van het logische scenario dat gedupeerde partij Google aanklaagt, blijf ik van mening dat als een dergelijk (vermeend) probleem is op te lossen met een triviale aanpassing die geen schade doet, dit logischerwijs de voorkeur geniet. Of dit een vreselijk precedent schept kan ik niet beoordelen, maar daar lezen we hier vast meer over.
hvm | 31 mei 2009 @ 23:40
Op http://www.xkcd.com/ zijn verschillende cartoons te vinden rond het thema dat aandacht voor een bepaalde kwestie op internet automatisch de kwestie beinvloedt, bijvoorbeeld aantallen zoekopdrachten (zie http://xkcd.com/522/ ) en variaties zoals op http://xkcd.com/545/
Overigens mijn waardering voor de inhoudelijke manier waarop de discussie hier gevoerd wordt, ongebruikelijk netjes!
Piet | 1 juni 2009 @ 18:03
Ik ben het volledig eens met de bijdragen van hAl en hvm.
Het is makkelijk om de rechter te verwijten dat hij weer eens niets van het internet heeft begrepen, maar volgens mij is die kritiek niet helemaal terecht.
De rechter stelt eerst vast dát Zwartepoorte schade lijdt. Het doet er hierbij niet toe of die schade te wijten is aan iemands onrechtmatige gedraging. Je kunt het vergelijken met het springen van een waterleiding waar niemand iets aan kan doen. Dat de mensen die blindelings afgaan op wat Google toont dom zijn, doet ook niet ter zake. Het gaat er op dit moment om dat Zwartepoorte schade lijdt, niet wiens schuld dat is.
Ik vind het oordeel dat Zwartepoorte schade lijdt door de manier waarop Google het zoekresultaat presenteert ook niet zo vreemd. Zwartepoorte kan immers bewijzen dat meerdere mensen zich hierdoor op het verkeerde been laten zetten. Zwartepoorte is het slachtoffer van een ongelukkige samenloop van omstandigheden waarvoor m.i. niemand verantwoordelijk is. (Nou ja, de persoon die als eerste wees op het Google zoekresultaat misschien wel.)
Vervolgens wordt vastgesteld dat Schoonderwoerd in dit concrete geval door een eenvoudige ingreep iets aan het zoekresultaat kan doen. Schoonderwoerd geeft dit toe, maar beroept zich wel op zijn vrijheid van meningsuiting. Maar op welke manier zou die vrijheid daadwerkelijk worden ingeperkt? Er wordt niet gevraagd om voortaan bijv. geen twee onderwerpen meer per pagina weer te geven. Er wordt slechts gevraagd om in deze uitzonderlijke situatie een kleine aanpassing aan te brengen.
Zwartepoorte lijdt schade. Schoonderwoerd weigert Zwartepoorte een eenvoudig te geven helpende hand. Dit is vergelijkbaar met de weigering van de juffrouw in het Zutphense Waterleidingarrest om de hoofdkraan dicht te draaien. In 1910 vond de HR dat de juffrouw niet onrechtmatig handelde, omdat er geen wet was die de juffrouw hiertoe verplichtte, maar sinds het arrest Lindenbaum/Cohen uit 1919 kijken rechters ook naar ongeschreven rechtsplichten. (Merk op dat ook niemand schuld had aan het springen van die waterleiding.)
De meest interessante vraag is of het iets uitmaakt dat Zwartepoorte ook Google had kunnen aanspreken. Het lijkt mij dat Google inderdaad kan worden verplicht om iets aan dit specifieke zoekresultaat te doen. Maar waarom zou dit Schoonderwoerd ontslaan van zijn ongeschreven rechtsplicht om Zwartepoorte een helpende hand toe te steken? Ik zou niet weten waarom. Zou Schoonderwoerd pas verplicht zijn om te helpen op het moment dat Zwartepoorte kan aantonen dat Google hardnekkig blijft weigeren om iets te veranderen? De schade die Zwartepoorte lijdt loopt intussen alleen maar op.
De opmerking in rov. 4.4 dat Schoonderwoerd zelf profiteert van Google had de rechter denk ik beter weg kunnen laten. (Misschien bedoelde de rechter hiermee dat Schoonderwoerd ook zelf Google had kunnen vragen iets aan het resultaat te doen?) In ieder geval lijkt mij dit het enige punt uit de motivering dat mogelijk “krom” kan worden genoemd. Deze overweging draagt het oordeel van de rechter echter niet, want het gaat om de vraag die in rov. 4.5 wordt geformuleerd en in rov. 4.6 en 4.7 wordt beantwoord.
hvm | 1 juni 2009 @ 18:21
Schoonderwoerd doet dergelijke aanpassingen routinematig, zelfs, aangezien het “modereren” tot de gangbare activiteiten hoort. Ik acht de kans aanwezig dat klager niet internet-deskundig is en misschien wat te hoog van de toren geblazen heeft bij het eerste contact met aangeklaagde. Mogelijk ook dat aangeklaagde enig gevoel voor leedvermaak heeft gehad. Hoe dan ook is dit zo’n zaak waarbij het verbazingwekkend is dat het tot een zaak is gekomen. Nog verbazingwekkender vind ik de column van Arjan Dasselaar op nu.nl, die zonder duidelijke argumenten de rechter de wind van voren geeft.
Ik ben erg benieuwd naar zijn interpretatie van de uitspraak, maar wellicht dat hij zich hier nog meldt.
Piet | 1 juni 2009 @ 18:25
@Joris:
Het gaat er niet om of Arnoud verantwoordelijk is voor die flyers. Als Arnoud zonder veel moeite de (verdere) schade die het café lijdt kan verminderen, dan kan een rechter heel goed oordelen dat Arnoud een ongeschreven rechtsplicht schendt door dat na te laten. Arnoud is dan wel aansprakelijk voor die verdere schade. Het doet er nauwelijks iets toe dat het verspreiden van de flyers niet aan Arnoud is toe te rekenen, net zoals het er niet toe doet dat het springen van de waterleiding niet aan de Zutphense juffrouw was toe te rekenen. Het is het nalaten iets te doen waar dit wel moet, dat toerekenbaar is.
Het lijkt me verder niet dat die ongeschreven rechtsplicht niet bestaat als de verspreider wél bekend is. Sowieso kan die verspreider het verspreiden niet meer ongedaan maken, dus alleen Arnoud kan iets doen om de schade te beperken. Maar zelfs als de verspreider wel bekend is en in theorie iets kan doen, zie ik niet in waarom niet ook Arnoud verplicht kan worden om (gedurende korte tijd) een bordje op te hangen. Het is hierbij natuurlijk wel van belang dat Arnoud zelf nauwelijks overlast ondervindt van dat bordje.
Merk op dat het heel goed mogelijk is dat twee personen hoofdelijk aansprakelijk zijn voor dezelfde schade. De persoon die dan “meer schuld” heeft dan de ander kan in hun onderlinge verhouding die ander aanspreken. Dus als zowel Google als Schoonderwoerd desgevraagd hardnekkig blijven weigeren in te grijpen, is het denkbaar dat Schoonderwoerd tegenover Zwartepoorte aansprakelijk is voor de schade, maar regres heeft op Google. (Maar als Google nooit iets is gevraagd, zal Google uiteraard niet aansprakelijk zijn. Het kan dus zinvol zijn voor Schoonderwoerd om Google op het ongelukkige zoekresultaat te wijzen, mocht Schoonderwoerd het principieel blijven vertikken iets te doen.)
Arnoud Engelfriet | 1 juni 2009 @ 18:27
Ik ben het met je eens dat de kennis van internet bij deze rechter geen rol behoort te spelen. Rechters zijn er om verstand van het recht te hebben, niet van de materie waar ze over spreken. Daar zijn de partijen en desgewenst deskundigen voor.
Maar ik heb wel moeite met jouw redenering, want die lijkt te suggereren dat zodra je iets eenvoudigs kunt doen om andermans schade te voorkomen of op te heffen, je dat móet doen omdat je anders onrechtmatig handelt. En dat gaat me te snel. Niet elk nalaten, elk weigeren een helpende hand toe te steken is onrechtmatig: het nalaten moet maatschappelijk onzorgvuldig zijn.
Als ik iemand zie lopen met een wankele stapel borden, dan handel ik niet onrechtmatig door te blijven zitten. Ook niet als de borden vallen en ik dat eenvoudig had kunnen voorkomen door de helft van de borden even over te pakken. (Ja, ik typ dit op het terras.)
In het Miljoenhuizen-verhaal geldt hetzelfde. De schade komt niet door de tekst op Miljoenhuizen, maar door de Google-samenvatting. Had Miljoenhuizen iets moeten doen? Kunnen doen ja, maar móeten?
Welke ongeschreven rechtsplicht is er om dat te doen? Dat had ik dan toch op zijn minst uitgewerkt willen zien, want dat is wat rechtsonzekerheid gaat geven. Op welk moment moet ik reageren op klachten over Google-samenvattingen, Wikipedia-citaten, Live.com mashups en wat heb je allemaal?
Arnoud Engelfriet | 1 juni 2009 @ 18:32
Dit is mij een keer overkomen, ongeveer. Een grapjas had folders in de buurt in de bus gestopt met de melding dat ik op reis ging en een afscheidsfeest zou geven op de vrijdagmiddag. Ik kwam daar achter doordat een buurman kwam afzeggen omdat ze geen oppas konden vinden.
Ik heb toen ik erachter kwam niet de moeite genomen om de rest van de buurt te informeren. Was dat onzorgvuldig? Stel een andere buurman had wél een oppas genomen. Dan had hij vrijdag voor een dichte deur gestaan en een mooie portie schade gehad (de rekening van de onnodig ingehuurde oppas). Moet ik nu voor die schade opdraaien?
Dat lijkt me toch niet. Ik word buiten mijn wil ergens bij betrokken waar ik niets mee te maken heb, dan is het niet maatschappelijk onzorgvuldig als ik weiger me daarmee te bemoeien.
Piet | 1 juni 2009 @ 18:52
Uiteraard spelen alle omstandigheden hierbij een rol en moeten alle relevante belangen worden afgewogen. Maar ik denk inderdaad wel dat er een ongeschreven rechtsplicht bestaat die een persoon die zich in de positie bevindt dat hij door het verrichten van een eenvoudige en onbelastende handeling de schade die een ander lijdt kan beperken of voorkomen, in beginsel verplicht is om in te gaan op een verzoek van die ander om die handeling te verrichten. Zeker als die ander zelf ook niets kon doen aan het ontstaan van die situatie.
Deze regel is niet op je “ingehuurde oppas”-voorbeeld van toepassing, want daarin ligt er geen verzoek van de persoon die de schade lijdt. Als de persoon met de wankele stapel borden jou om hulp vraagt, zit je al veel dichter bij een rechtsplicht om die hulp ook te geven (waarbij ik niet zeg dat die plicht er ook is).
Schoonderwoerd kan niet zeggen dat hij er niets mee te maken heeft, net zomin als de Zutphense juffrouw dat kan zeggen.
Arnoud Engelfriet | 1 juni 2009 @ 19:35
De Zutphense waterjuffer werd vrijgesproken omdat ze geen geschreven rechtsregel schond. Inderdaad ging de HR later “om” maar dat wil niet zeggen dat mejuffrouw dan alsnog verloren zou hebben. Was het maatschappelijk onzorgvuldig om die kraan niet dicht te draaien?
Ik vind het de wereld op zijn kop om uit te gaan van een rechtsplicht om anderen op hun verzoek te helpen. Het is netjes, fatsoenlijk, dat zeker. Maar onfatsoenlijk is nog lang niet hetzelfde als onrechtmatig. Er zullen echt extra omstandigheden moeten zijn op grond waarvan je die rechtsplicht mag concluderen.
Het voorbeeld van de oppas is m.i. wel degelijk relevant. Ik had met een eenvoudige handeling (briefje in de bus, even aanbellen) kunnen voorkomen dat zij geld aan de oppas hadden uit moeten geven. Dat geld is schade en die had ik kunnen voorkomen. Volgens jouw formulering hierboven was ik dus verplicht geweest even de buurt te flyeren. Nu ik dat nagelaten heb, is de schade die het gevolg daarvan is, voor mijn rekening. Dat lijkt me de enig mogelijke consequentie van het schenden van een rechtsplicht.
hvm | 1 juni 2009 @ 19:40
Volgens deze uitspraak op het moment dat er inderdaad schade is, er expliciet om hulp gevraagd is, je in staat bent om (met geringe moeite) hulp te verlenen, en een afweging van jouw belangen en de belangen van gedupeerde duidelijk in diens voordeel uitvalt.
Ik ben geen jurist, maar is dit anders dan bijvoorbeeld de plicht om eerste hulp te verlenen aan een slachtoffer, wanneer iemand hiertoe in staat is en er geen anderen aanwezig zijn?
Piet | 1 juni 2009 @ 19:44
Zie over de voorwaarden waaronder een rechtsplicht tot handelen bestaat de conclusie van de A-G bij HR 25 november 2005, LJN AU4019 (Lycos/Pessers), punten 44 t/m 47.
De A-G noemt als factor onder meer het gebrek aan het bestaan van andere (goede) mogelijkheden om de schade af te wenden of te beperken. Het lijkt mij dat Zwartepoorte niet hoeft aan te tonen dat Google niet bereid is om mee te werken, maar wellicht had de rechter over dit verweer van Schoonderwoerd iets meer kunnen zeggen.
De HR verwijst in Lycos/Pessers herhaaldelijk naar de noodzaak om naar alle omstandigheden van het geval te kijken. Het is dus niet de bedoeling om al te verstrekkende conclusies te trekken uit een uitspraak als deze. In dit concrete geval oordeelde de rechter, na afweging van alle omstandigheden en belangen, dat Schoonderwoerd fout heeft gehandeld door te weigeren. Het had ook anders kunnen uitpakken. Bij twijfel zou ik zeggen: wees verstandig. De situatie is behoorlijk uitzonderlijk, en de aanpassing is een kleine moeite waar verder niemand last van heeft. (Maar ik denk dat hvm wel eens gelijk zou kunnen hebben dat Zwartepoorte aanvankelijk wat hoog van de toren heeft geblazen, waardoor Schoonderwoerd zijn hakken in het zand heeft gezet.)
Arnoud Engelfriet | 1 juni 2009 @ 19:57
@hvm: die rechtsplicht staat in de wet (art. 450 Strafrecht) dus dat is duidelijk. En dat past ook bij de hoofdregel uit het recht: je bent verplicht of gerechtigd tot die dingen die je uit de wet kunt afleiden.
In deze zaak gaat het om het “ongeschreven recht”, de open norm van “maatschappelijk onzorgvuldig handelen”. Je kunt niet vooraf opzoeken of je zorgvuldig of onzorgvuldig handelt, en dat maakt dit een artikel dat altijd goed is voor fikse discussies.
@Piet: bedankt voor die vindplaats. Zo te lezen woog zwaar mee dat Lycos de “sleutelpositie” had (item 45) en dat “men instrumenteel is aan de handelwijze (of andersoortige gebeurtenis) die de schade mede (heeft) veroorzaakt”. Ik ben dus niet aansprakelijk voor de gevallen stapel borden omdat ik aan geen van die twee eisen voldoe. Had ik de borden zo opgestapeld, dan wellicht wel.
Ik blijf er moeite mee hebben dat ik mijn site zou moeten aanpassen omdat een of andere zoekmachine rare samenvattingen maakt. Als de bibliotheek mijn boeken raar samenvat in hun catalogus, moet ik dan duidelijker gaan schrijven?
hvm | 1 juni 2009 @ 20:11
Als dat een volledig geautomatiseerd proces is, mogelijk wel, als dit je vrijheid van meningsuiting niet schaadt, enzovoort. Bibliotheek-samenvattingen komen gelukkig via mensenhersens tot stand.
Ik ben er overigens van overtuigd dat Google middelen heeft om in te grijpen in dit geval, hoewel ik niet weet in hoeverre ze bereid zijn mee te werken.
Freeaqingme | 1 juni 2009 @ 21:13
Je begrijpt dat dit automatiseren door mensen gedaan wordt? ‘t Lijkt mij het ultieme excuus in allerhande rechtszaken: “Sorry meneer, we hebben dit geautomatiseerd, kunnen we niets aan doen”.
hvm | 1 juni 2009 @ 21:18
@Freeaqingme: zeker, maar om wereldwijd een “tenzij $[lijst met bedrijfsnamen]” mee te programmeren is bijzonder lastig te realiseren omdat het een erg “duur” algoritme zou worden. Het gaat niet zozeer om de automatisering als wel dat de automatisering noodzakelijk is vanwege de schaal waarop gewerkt wordt.
Piet | 1 juni 2009 @ 22:14
Nee. Het gaat er hier niet om of Schoonderwoerd iets verkeerds heeft gedaan bij het maken van zijn site. Dat heeft hij niet. En ook Google mag m.i. gewoon doorgaan met het combineren van passages. Onder normale omstandigheden zou dit specifieke zoekresultaat ook niet schadelijk zijn geweest, maar het toeval wil dat het een vals gerucht is gaan voeden waardoor het aannemelijk is dat Zwartepoorte hier schade van ondervindt.
In tegenstelling tot wat Arjan Dasselaar schrijft, gaat het hier naar mijn mening wel degelijk om een geïsoleerd incident. Zijn biefstuk/koalabeertje-voorbeeld doet geen schade ontstaan, tenzij het dierenbevrijdingsfront daadwerkelijk aanstalten maakt een haatcampagne op te starten (en in dat geval zal hij, als de verschillende dierenactivisten niet voor rede vatbaar blijken, in zijn eigen belang vermoedelijk zijn site wel aanpassen of bij Google klagen). Verder maakt de rechter duidelijk dat hij Schoonderwoerd niet aansprakelijk stelt voor de gekke resultaten van Google, maar voor zijn nalaten om daar iets aan te doen (terwijl hij dat wel eenvoudig had gekund). Het is jammer dat Dasselaar het niet nodig vindt om die nuance over te nemen (of die nuance volledig heeft gemist).
Arnoud Engelfriet | 1 juni 2009 @ 22:24
Ja nou ja, aansprakelijk zijn voor het niet aanpassen van gekke resultaten komt op mij hetzelfde over als aansprakelijk zijn voor de gekke resultaten. In beide gevallen ben ik gehouden ze aan te passen (alleen de kassa van de schadevergoeding gaat later rinkelen.)
Ik denk dat Dasselaar net als ik vindt dat als je niets onrechtmatigs doet, je ook niet gehouden bent om andermans schade door dat handelen te beperken. Dit terwijl dit vonnis daar wel op neerkomt. Hoe simpel het ook is, als ik geen rare dingen doe heb ik niets te maken met schade van anderen. Bot? Ja. Onfatsoenlijk? Zeker. Onrechtmatig? Nee.
Het valse gerucht is het probleem van Zwartepoorte en zijn klanten, en wordt veroorzaakt noch versterkt door Miljoenhuizen. Het is onjuist om Miljoenhuizen welke plicht dan ook op te leggen om daar een einde aan te maken, hoe triviaal die plicht ook moge zijn.
Joris van Hoboken | 1 juni 2009 @ 22:55
@Piet,
Je geeft een aantal goede argumenten. Ik kan een eind met je meegaan in je betoog over een plicht te hulp te schieten op een verzoek van iemand die schade lijdt. Ik ben het ook met je eens dat het gaat om een afweging tussen het belang en de argumenten voor en tegen het voldoen aan dit verzoek. En daarbij speelt de toerekening een rol. De argumenten tegen hadden in dit geval echter zwaarder moeten wegen.
Ten eerste stelt de vrijheid van meningsuiting een principiele grens aan verplichtingen tot het verwijderen of aanpassen van rechtmatige informatie. De rechter hoort zich in beginsel niet te bemoeien met de redactie van rechtmatige informatie.
Ten tweede is niet alleen de aanvankelijke verwarring maar ook het voortduren van de schade door het niet voldoen aan het verzoek niet aan Schoonderwoerd toe te rekenen. Was het wel redelijk Schoonderwoerd aan te spreken voor het bestaan van het gerucht en het afgaan van enkele mensen op een enkel zoekresultaat? (Zoals hierboven is opgemerkt heeft het waarschijnlijk niet geholpen dat S. zelf heeft toegegeven dat hij vrij makkelijk de boel even kon aanpassen.) Het was toch niet zo dat Zwartepoorte hem (of Google) als enige optie had om iets tegen het probleem te doen? Het uitsturen van een eigen persbericht was volgens mij het meest voor de hand liggende middel geweest om iets tegen de geruchten te doen. Dat kost vrijwel niks en je kan er in een keer de gezonde staat van je bedrijf mee benadrukken. Ik blijf er ook bij dat het wel ter zake doet dat het onredelijk is om het betreffende zoekresultaat zo te interpreteren als schijnbaar gebeurd is. De vraag of dit redelijk is maakt wel degelijk uit voor de toerekening. Het slaat in dit geval namelijk werkelijk nergens op. Wat dat betreft heeft Arjan Dasselaar een punt.
Overigens zijn veel van de voorbeelden die genoemd worden volgens mij geen goed vergelijkingsmateriaal omdat de vrijheid van meningsuiting niet speelt en er een veel sterkere link is tussen de schade en het nalaten.
Piet | 2 juni 2009 @ 3:55
@Arnoud:
Dat komt helemaal niet op hetzelfde neer. Als je aansprakelijk zou zijn voor de gekke resultaten, zou je als webmaster steeds verplicht zijn om rekening te houden met eventuele rare kronkels van Google. Zo ver gaat deze uitspraak bij lange na niet.
We hebben het hier misschien over een subtiliteit, maar wel een die het verschil maakt tussen een uitspraak die internet half lam legt en een uitspraak die slechts zeer beperkte gevolgen heeft.
Je hebt het hier in ieder geval niet over het Nederlandse recht anno 2009! In art. 6:162 BW wordt strijd “met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt” gewoon genoemd. Je verlangt kennelijk terug naar de tijd waarin de elite een beroep op de gewoonte en volksovertuiging zag als “kunstwijn uit socialistische kringen, uiterst talentvol vervaardigd en in consumptie gebragt, met de bestemming om, door middel van een flinken knauw aan het vertrouwen des volks op zijne regterlijke magt, onze bourgeoismaatschappij te ontwrichten”, zoals de toenmalige president van de Hoge Raad Eyssell het verwoordde (link).
De regel is dat je niets te maken hebt met schade van anderen, maar op die regel bestaan uitzonderingen. In dit geval zou zo’n uitzondering zich kunnen voordoen.
@Joris:
De onrechtmatige gedraging is het nalaten. Dat nalaten is zonder meer toe te rekenen aan Schoonderwoerd. Dat nalaten is onrechtmatig zodra er op S. een (ongeschreven) rechtsplicht rust om te handelen.
Voor het bestaan van die ongeschreven rechtsplicht is het niet nodig dat het ontstaan van de ongelukkige situatie aan Schoonderwoerd is toe te rekenen. Net zo min is het nodig dat het springen van de waterleiding is toe te rekenen aan de persoon die in staat is de hoofdkraan dicht te draaien, om die persoon te kunnen verplichten die hoofdkraan dicht te draaien.
Schoonderwoerd wordt niet aangesproken op het gerucht. Hij wordt slechts aangesproken op zijn rechtsplicht om een helpende hand toe te steken. Althans, Zwartepoorte is van mening dat die rechtsplicht bestaat, en de rechter was het met Zwartepoorte eens.
Het lijkt me goed om de parallel met Zutphense Waterleiding in de gaten te houden en er daarbij vanuit te gaan dat anno 2009 de juffrouw ongelijk zou krijgen, waar redelijkerwijs geen enkele twijfel over kan bestaan nu het Zutphense Waterleidingarrest het schoolvoorbeeld is van hoe rechters het sinds 1919 niet meer doen. De schade in die zaak werd veroorzaakt door de gesprongen waterleiding. Het springen van die waterleiding was op geen enkele manier aan de juffrouw toe te rekenen. Toch kon zij worden aangesproken op haar rechtsplicht om de hoofdkraan dicht te draaien. Door dit na te laten, wat uiteraard wel aan haar was toe te rekenen, handelde zij onrechtmatig. De rechtsplicht zou anno 2009 bestaan, omdat zij in de min of meer unieke positie verkeerde om de schade te beperken door een relatief onbezwaarlijke handeling te verrichten (ook al werd haar nachtrust hierdoor verstoord).
Trek je de parallel met Zwartepoorte/Schoonderwoerd, dan is de redenering niet anders. Toerekening van het ontstaan van de schade aan Schoonderwoerd speelt geen rol. Ik zeg niet dat het gesneden koek is dat Zwartepoorte in hoger beroep opnieuw gelijk krijgt, want S. kan nog op allerlei manieren proberen aan te tonen dat die rechtsplicht niet bestond. Bijvoorbeeld:
- de geruchten hebben geen echte schade veroorzaakt;
- de geruchten stonden los van het zoekresultaat;
- Z. had het gerucht zelf onschadelijk kunnen maken, bijv. via een persbericht;
- Z. had Google kunnen aanspreken, waaruit blijkt dat S. geen bijzondere positie innam als enige persoon die kon helpen;
- S. had niet op eenvoudige wijze invloed kunnen uitoefenen op het zoekresultaat;
- het aanpassen van de pagina is in strijd met het recht op vrije meningsuiting van S.
Dit zijn slechts argumenten; ik zeg niet dat ze wel of niet gaan werken. Ik som ze slechts op om aan te geven dat ik erken dat de feitelijke situatie heel anders is dan in Zutphense Waterleiding. Maar de structuur is wel dezelfde. De redenering van de rechter is niet onzinnig. Wel kun je het op punten oneens zijn met zijn waardering van de feiten.
Maar de enige toerekening die hier een rol speelt is het kunnen toerekenen van het onrechtmatige nalaten aan Schoonderwoerd. Dat nalaten is zonder meer toerekenbaar.
Voor de vraag of Zwartepoorte schade lijdt, doet het er ook niet toe dat dit door een onredelijke interpretatie van een zoekresultaat komt. Het gaat erom dát die schade er is, en dat het aannemelijk is dat die schade kan worden beperkt door iets aan het zoekresultaat te doen. Zwartepoorte is er blijkbaar in geslaagd om dit te bewijzen. Vergelijk het met een waterleiding die om een totaal onzinnige reden is gesprongen. Het doet er niet toe waarom die waterleiding is gesprongen; het gaat erom dat die gesprongen waterleiding schade veroorzaakt en dat hier op eenvoudige wijze iets aan kan worden gedaan.
Het is dus niet zo dat de rechter het redelijk vindt om het zoekresultaat te interpreteren zoals dat wordt gedaan! De rechter constateert slechts dat zoveel mensen het resultaat op die manier interpreteren dat Zwartepoorte er schade van ondervindt. De rechter begrijpt naar alle waarschijnlijkheid net zo goed als jij en ik dat het totaal onzinnig is om af te gaan op het fragment, maar hij ziet wel de realiteit onder ogen en die realiteit is blijkbaar dat veel mensen door het fragment op het verkeerde been worden gezet.
Dasselaar verwijt de rechter een gebrek aan technische kennis. Dasselaar toont echter een gebrek aan juridisch inzicht. Het is het algemeen publiek dat een gebrek heeft aan technische kennis. De rechter kan het algemeen publiek niet verplichten om zijn technische kennis bij te spijkeren, en het is in dit geval niet nodig om Zwartepoorte af te wimpelen met “u heeft pech, maar het volk is nu eenmaal dom”.
Joris van Hoboken | 2 juni 2009 @ 11:23
@ Piet,
Zoals ook blijkt uit mijn reactie ben ik het met je eens dat het niet gaat om de toerekening van de aanvankelijks schade maar om de toerekening van de schade die ‘voortkomt’ uit het nalaten, dat wil zeggen het voortduren van de schade nadat deze bij S. bekend was.
Het gaat niet om de toerekening van het onrechtmatig nalaten, maar om de toerekening van (het voortduren van) de schade.
Er is overigens nog een (standaard) argument tegen het concluderen tot een ongeschreven rechtsplicht zoals aangenomen door de Vzr en dat is de rechtszekerheid.
Joris van Hoboken | 2 juni 2009 @ 11:33
De zaak is ook opgemerkt door The Register:
http://www.theregister.co.uk/2009/06/02/google_snippet/
Piet | 2 juni 2009 @ 21:32
@Joris:
Ok, ik ben het met je eens dat het nog niet zal meevallen om het bedrag van de schade vast te stellen die toerekenbaar is aan het (door de rechter vastgestelde) onrechtmatige nalaten.
Voor het bestaan van de rechtsplicht lijkt mij het echter niet nodig dat dit verband kwantificeerbaar is. Zolang het maar voldoende aannemelijk is dat Zwartepoorte (extra) schade lijdt als aan het zoekresultaat niets wordt veranderd.
“Aannemelijk is echter dat de ongelukkige samenvoeging door Google van deze twee op zichzelf staande teksten, bij een groot aantal mensen de indruk kan wekken dat Zwartepoorte failliet zou zijn verklaard.” Zwartepoorte heeft blijkens rov. 2.8 verklaringen overlegd die aangeven dat dit inderdaad het geval is. Verder stelt Zwartepoorte: “Elke suggestie dat van een faillissement sprake zou zijn brengt schade toe aan de reputatie van Zwartepoorte en vergroot de kans dat klanten wegblijven.” Dat lijkt mij geen gekke redenering.
Schoonderwoerd lijkt hier niets tegenover te hebben gesteld. Dat zou hij in hoger beroep natuurlijk wel kunnen proberen.
Piet | 2 juni 2009 @ 21:41
Tenzij ik er overheen lees, is de vraag nog niet beantwoord. Zie hier.
Erik | 2 juni 2009 @ 23:14
Zo leer je steeds weer bij. Overigens vraag ik me wel af wat dat met je zoekresultaten doet. Resultaten zonder snippet zie je niet veel. Maar dat kan natuurlijk ook komen omdat maar zo weinigen die meta tag gebruiken.
Hans | 3 juni 2009 @ 9:19
Als je voor elke search engine speciale tags moet gaan opnemen, dan is het hek natuurlijk wel van de dam. Nog los van de vraag hoe lang het gaat duren voordat Google die bewuste pagina weer indexeert en de tag tegenkomt.
Piet | 3 juni 2009 @ 22:23
@Hans: de uitspraak gaat niet verder dan dat de beheerder van een website (soms) zou moeten ingrijpen in de uitzonderlijke situatie dat in voldoende mate kan worden aangetoond dat zo’n snippet echte schade toebrengt, en het gevraagde ingrijpen die schade kan beperken.
Wat voor ingrijpen redelijkerwijs van de beheerder kan worden gevraagd is niet duidelijk, want het stond verder niet ter discussie dat het probleem door Schoonderwoerd op een simpele manier kon worden verholpen. Schoonderwoerd lijkt het bijna volledig op de principiële toer van de vrijheid van meningsuiting te hebben gegooid. (Niet helemaal, want hij lijkt ook te hebben aangevoerd dat de zaak niet spoedeisend was en zich daarom niet leende voor een kort geding.)
Het hek staat mijns inziens nog heel stevig op de dam. Eigenlijk is alleen Schoonderwoerd’s vrijheid van meningsuiting in deze specifieke situatie lichter bevonden dan het belang van Zwartepoorte. Maar hoe ernstig is de inbreuk op Schoonderwoerd’s vrijheid van meningsuiting nou echt? Uit het vonnis blijkt niet of en hoe hij dat heeft toegelicht. Nu we weten dat het toevoegen van een metatag al voldoende is, is er m.i. al helemaal geen noemenswaardige inbreuk op zijn vrijheid van meningsuiting meer (al was dat tijdens de rechtszaak vermoedelijk niet bekend).
Erik | 4 juni 2009 @ 9:04
Alhoewel het toevoegen van een metatag een lichte actie lijkt vind ik het eigenlijk toch wel heftig. Je laat daarmee de zoekmachines weten dat het verboden gebied is.
Dat is vergelijkbaar met het uitdoen van het licht in een gedeelte van je winkel. De actie is makkelijk, namelijk het opnemen van een regeltje tekst. Het gevolg vind ik wel ingrijpend. Om bij die winkel te blijven, er zullen een stuk minder mensen dat gedeelte van je winkel bezoeken aangezien het licht niet brand.
Wat nu als er waardevolle informatie over zwartepoorte op die pagina staat en er een flinke hoeveelheid bezoekers uit Google komen? MIsschien heeft het minder te maken met de vrijheid van meningsuiting, er kunnen wel flinke kosten/inkomstenderving aan verbonden zijn.
Arnoud Engelfriet | 4 juni 2009 @ 9:12
Hm, interessante. Ik heb moeite met slapen, en nu houdt men om de hoek een luid concert. Hoewel men binnen de geluidsgrenzen van de APV blijft, heb ik daar last van. Kan ik nu op grond van maatschappelijke onzorgvuldigheid eisen dat men de muziek zacht genoeg zet zodat ik kan slapen?
Maurice | 4 juni 2009 @ 9:14
@Piet: Ik heb met veel plezier jouw reacties gelezen en ik ben het in grote lijnen eens met jouw redenering. Om het (voor mij) nog wat helderder te krijgen, heb ik een vraag:
Gaat de vergelijking met de waterleiding nog steeds op als kunt bewijzen dat de waterleiding was gesprongen door een menselijke fout, zoals het foutief gebruik van een kraan (of het fout interpeteren van een google-snippet). Ik neem aan dat als het bewijsbaar was dat door het toedoen van een dere persoon de waterleiding was gesprongen, die persoon ‘aansprakelijk’ was of indien het om een heel grote groep personen zou gaan, de waterleidingmaatschappij aansprakelijk was, omdat zij het nagelaten hebben om een systeem te ontwerpen/bouwen dat geschikt is voor het gebruik door het grote publiek.
In hoeverre mag je terug gaan in het vinden van een schuldige? Als ik het tot in het absurde doorvoer, dan kan ik de schuld leggn bij het Pentagon, omdat zij aan de basis van het internet stonden. Wat ik hiermee wil zeggen: Elke keer als je een zondebok hebt gevonden, kun je je weer afvragen waarom heeft hij/zij dan dat gedaan heeft, en daarmee een nieuwe zondebok vinden. Mag je dus Google of S. hierbij betrekken, afhankelijk van wie je het eerste aanklaagd?
@iedereen:
In de samenvatting van de rechtzaak wordt een aantal keren de woorden ‘unieke situatie’ gebruik. Dat zie ik in deze hele discussie bijna niet terug komen. Bijna alle reacties gaat over het algemene recht, de algemene plicht. Persoonlijk heb de samenvatting vertaald als:
- Je bouwt je website zoals je wilt; je verandert niets aan je huidige website.
- Pas als iemand (schriftelijk en meerdere keren) klaagt over jouw website, of afgeleide informatie van je website, dan bekijk je in DAT specifieke geval of je het kunt en wilt aanpassen. Als je dan zegt dat het gemakkelijk kan, en klager heeft aantoonbare schade die significant groter is kan de schade die jij oploopt door een wijziging door te voeren, dan moet je dat doen. Op dat moment hoef je niet te kijken enig ander probleem op jouw of een andere website, het gaat alleen om dat specific geval, waar iemand anders je om hulp heeft gevraagd.
Ik heb het gevoel dat de uniekheid van deze specifieke wijziging onderbelicht is in deze discussie, of heeft het woord ‘uniek’ weinig/geen waarde in de rechtsgang?
(een beetje off-topic) In de samenvatting van de rechtbank staat in 5.2 dat S. iets moet doen en in 5.3 staat: ‘bepaalt dat S voor iedere dag dat hij in strijdt handelt met het onder 5.3 bepaalde…’ Maar in 5.3 wordt niet bepaald, het wordt in 5.2 bepaald. Heeft dit nog enige betekenis voor het vonnis?
hvm | 4 juni 2009 @ 9:15
Eén slecht slapend persoon, tegenover iedereen die belang heeft bij het concert, weinig kans dat die afweging in jouw voordeel uitvalt. Wat wil je duidelijk maken met dit voorbeeld?
Arnoud Engelfriet | 4 juni 2009 @ 9:35
@Maurice: je hebt gelijk dat de rechter het uniek noemt, maar ik vind die betiteling onterecht. Ik zie namelijk niets dat echt uniek *is* in deze situatie. Dit kan net zo goed bij elke andere site gebeuren. Ook bij deze blog bijvoorbeeld, nu ik een blokje heb toegevoegd met de laatste vijf commentaren.
En met zo’n kennelijk verschrijving kun je weinig tot niets. Je ziet meteen wat er wel bedoeld moet zijn. Alleen als de verwijzing zou zorgen voor een echt onbegrijpelijk vonnis, kun je er in hoger beroep iets mee. Bv. omdat de dwangsom aan het verkeerde stuk oordeel is gekoppeld en je dus niet meer weet wat je nu moet doen om die dwangsom te ontlopen.
@hvm: ook Zwartepoorte is 1 persoon, die ’slecht slaapt’ (klanten mist).
Erik | 4 juni 2009 @ 14:54
Ik kwam een tag tegen die je kan gebruiken om Google te laten weten dat bepaalde tekst niet in de snippet mag worden opgenomen. Dit kan natuurlijk erg handig zijn in het licht van zaken zoals bovenstaande.
Tot zover ik kan nagaan blijft de tekst wel gewoon vindbaar in de index maar wordt deze niet meer gebruikt voor de snippet. Als je op een pagina ongerelateerde reacties toont zoals Klup dan is dit wellicht een hele nette oplossing.
Niet alleen ivm rechtszaken maar ook omdat misschien andere mensen naar de pagina komen op basis van een verwarrende beschrijving en niet vinden waarnaar ze zochten.
Meer info in mijn artikel “Ongewenste tekst voor de google spider verbergen“
Piet | 5 juni 2009 @ 2:06
@Erik(#63): het is dan ook een uitzonderlijke situatie die je niet vaak zult tegenkomen. De ingreep lijkt me niet echt vergelijkbaar met het uitdoen van het licht, maar hoe dan ook, het stond in die zaak niet ter discussie dat slechts een simpele ingreep vereist was. Mocht het jou ooit overkomen, dan kun je natuurlijk onderbouwd aanvoeren dat de ingreep voor jou te veel nadelen heeft.
@Arnoud(#64): dat kun je in ieder geval proberen. Het is aan de rechter om dit te beoordelen. Overigens geldt ’s nachts volgens mij art. 431 Sr en niet de APV. Mocht je overdag willen slapen omdat je bijv. nachtdienst hebt, dan zul je een concert natuurlijk niet kunnen tegenhouden.
@Maurice(#65):
Ik denk niet dat het veel uitmaakt als een derde aansprakelijk is voor het springen van de waterleiding. Het is natuurlijk wel een omstandigheid die net als alle andere omstandigheden van het geval in aanmerking moet worden genomen bij de beoordeling van de hele situatie, en zeker als die derde zelf ook iets kan doen tegen de schade door de gesprongen waterleiding.
De aansprakelijke derde zal jegens de persoon die schade lijdt aansprakelijk zijn voor de volledige schade. De persoon die onrechtmatig nalaat om de hoofdkraan dicht te draaien (dus in het geval dat dat onrechtmatig is) zal jegens de persoon die schade lijdt slechts aansprakelijk zijn voor de schade die het gevolg is van dat nalaten. Voor een deel van de schade zijn beiden dus aansprakelijk jegens de persoon die schade lijdt. Die aansprakelijkheid is hoofdelijk: de persoon die schade lijdt kan zelf bepalen wie hij aanspreekt voor het volledige bedrag van dat deel van de schade (art. 6:102 lid 1 BW). Vervolgens kunnen de aansprakelijke derde en de nalatige persoon het in de onderlinge verhouding uitvechten hoe dat deel van de schade over beide personen moet worden verdeeld (zie daarvoor art. 6:102 lid 1 BW, 2e volzin). Ik kan me voorstellen dat onder omstandigheden de nalatige persoon in die onderlinge verhouding zelfs volledig aansprakelijk is voor dat deel van de schade, bijv. als de aansprakelijke derde niet in staat was om ook maar iets uit te richten, en die derde er bij de nalatige persoon tevergeefs op heeft aangedrongen om de hoofdkraan dicht te draaien (en bijv. de aansprakelijke derde slechts onvoorzichtig was en niet met opzet de kraan heeft doen springen).
Voor alle duidelijkheid: in het algemeen valt dus niet te zeggen hoe zoiets uitpakt, je zult steeds moeten kijken naar wat er precies aan de hand is.
Piet | 5 juni 2009 @ 2:46
@Maurice (vervolg):
Het is inderdaad denkbaar dat de waterleidingmaatschappij aansprakelijk is, en ook kan de eigenaar van het huis aansprakelijk zijn op grond van opstalaansprakelijkheid. Opnieuw geldt dan art. 6:102 BW.
Je hoeft echter niet terug te gaan tot Eva en de appel. In ieder geval zijn alleen die personen aansprakelijk die onrechtmatig hebben gehandeld of op grond van wanprestatie, of opstalaansprakelijkheid of een andere risicoaansprakelijkheid aansprakelijk zijn (misschien vergeet ik nog een mogelijkheid). Die personen zijn ook alleen aansprakelijk voor schade die “redelijkerwijs toerekenbaar” is aan de gebeurtenis waarvoor zij aansprakelijk zijn (art. 6:98 BW). (Daarnaast moeten de personen die onrechtmatig hebben gehandeld een norm hebben geschonden die strekt tot bescherming tegen de schade zoals de benadeelde die heeft geleden, art. 6:163 BW.)
Maar goed, laat ik nu niet het gehele aansprakelijkheidsrecht bespreken
Ik zou denken dat Zwartepoorte in ieder geval ook Google in de zaak kan betrekken. Als op Schoonderwoerd een rechtsplicht rust om Zwartepoorte in dit geval te helpen, dan rust zo’n rechtsplicht m.i. al helemaal op Google. Ik denk echter niet dat Google aansprakelijk is voor het ontstaan van de schade, want het afgebeelde zoekresultaat zelf lijkt mij niet onrechtmatig (de kans dat zo’n wat ongelukkige combinatie tot echte schade leidt lijkt me gewoon te klein daarvoor, al is het hier dus wel gebeurd). Alleen het niet op verzoek verwijderen ervan zodra Google weet heeft gekregen van de ongelukkige samenloop van omstandigheden zou m.i. dus onrechtmatig zijn.
“Ik heb het gevoel dat de uniekheid van deze specifieke wijziging onderbelicht is in deze discussie, of heeft het woord ‘uniek’ weinig/geen waarde in de rechtsgang?”
Mocht ik dat nog niet voldoende hebben benadrukt, dan benadruk ik bij deze nogmaals dat de situatie ook naar mijn mening erg uitzonderlijk is.
Het uitzonderlijke zit hem m.i. niet zo zeer in het onhandige zoekresultaat dat Google afbeeldt, maar in het feit dat dat onhandige zoekresultaat aantoonbaar tot schade heeft geleid (of je het daar nu mee eens bent of niet, de rechter achtte dit bewezen). Hoe vaak gebeurt het dat zoveel domheid op domheid wordt gestapeld als hier is gebeurd? (Door de personen die afgingen op wat Google toonde zonder ook maar door te klikken, waardoor er zowaar een min of meer hardnekkig gerucht de ronde ging doen.)
Hiermee heb ik gelijk op Arnoud(#67) gereageerd. Inderdaad, het kan vrijwel iedere website overkomen. Maar het unieke zit niet in de pagina of de website van Schoonderwoerd, maar in de hele keten die tot de schade heeft geleid en met name de schakel tussen het zoekresultaat en het lopende gerucht. Als de situatie niet uniek is, dan toch wel uitzonderlijk.
Het dictum (dat wat onder “beslissing” staat) bevat inderdaad een fout! Het lijkt mij om een kennelijke verschrijving te gaan. Ik denk niet dat het de rechtskracht aantast (weet ik niet 100% zeker), maar Zwartepoorte kan om een herstelvonnis vragen (art. 31 Rv).
Internetrecht door Arnoud Engelfriet | 24 februari 2010 @ 8:50
“Rechter vindt archief belangrijker dan privacy”…
Het Eindhovens Dagblad mag een artikel over een ontslagen vrouw gewoon online laten staan, meldde Webwereld gisteren. Dit omdat (zoals Henk Blanken het formuleert) het geheugen van kranten, hun digitale archief, belangrijker is dan de privacy van pers…