Internetrecht door Arnoud Engelfriet

Gisteren verscheen op De Nieuwe Reporter een stuk van journaliste en ‘nerdette’ Sanne Brand waarin ik uitgebreid wordt geïnterviewd over auteursrechten en recente Cozzmoss-claims van Trouw en andere kranten.

De regelgeving rondom het auteursrecht moet op de schop. De huidige auteurswet is namelijk zwaar achterhaald, vindt ICT-jurist Arnoud Engelfriet. “De wet werkt niet goed meer en is dringend aan een grote onderhoudsbeurt toe.”

Uiteraard is zo’n stelling een aardige knuppel in het hoenderhok van broodschrijvers, getuige de comments. Maar waarom spreken ze daar allemaal in de derde persoon over elkaar in plaats van te reageren op elkaar?

Arnoud

Een lezer vroeg me:

In de statuten van de vereniging waar ik secretaris ben, staat dat alle officiële stukken van het bestuur via de post moeten worden verstuurd. Deze staturen zijn geschreven in de tijd dat er nog geen e-mail bestond. Nu heb ik voorgesteld om de statuten te wijzigen zodat e-mail ook toegestaan is, maar enkele leden maken bezwaar omdat e-mail geen rechtsgeldig medium is voor dergelijke dingen. Klopt dat?

Juridisch gezien maakt het niet uit of je per e-mail of per post dingen regelt of mededeelt. In het Nederlands recht gelden geen vormvereisten zoals dat heet, behalve bij bepaalde gevallen zoals het kopen van een huis of het aangaan van een concurrentiebeding. Die moeten op papier, maar de hoofdregel is dat je alles op elke manier mag melden, afspreken of vastleggen. Op zich kun je dus best officiële stukken per e-mail sturen.

Echter, als je in je statuten vastlegt dat zulke stukken per post moeten, dan is dat de afspraak en dan moet het bestuur zich daaraan houden. Je kunt namelijk afwijken van die hoofdregel door een bepaalde vorm aan te wijzen waarin mededelingen of contracten gedaan moeten worden. Wil je alleen schriftelijk corresponderen, dan mag dat. Wil je dat contracten alleen op bierviltjes aangegaan worden, dan kun je dat tegen je klanten zeggen. (Of je dan meer contracten sluit, is een ander verhaal natuurlijk.)

Ik zie dus geen reden waarom dit niet zou kunnen, maar er is wel een statutenwijziging voor nodig. En het bestuur zal iets moeten verzinnen zodat ze weten dat ze naar de juiste e-mailadressen corresponderen.

Arnoud

Ik moet toch even terugkomen op mijn blogpost van onlangs over gamen en internetten in de bieb. Daarin schreef ik dat de PEGI classificaties in Nederland geen wet zijn. Dat blijkt niet helemaal te kloppen: enkele PEGI classificaties kunnen wel degelijk juridische consequenties hebben. Het gaat dan met name om de classificatie 16+, die meldt dat het spel niet geschikt is voor zestienminners.

Artikel 240a Wetboek van Strafrecht verbiedt namelijk het vertonen of verstrekken van beelden aan zestienminners indien dat schadelijk voor hen zou zijn. En computerspellen vallen onder dit begrip “beelden”. Dat blijkt uit de memorie van toelichting bij een bundel wetswijzigingen uit 1999, waarin de Wet op de Filmvertoningen werd ingetrokken en de Mediawet en het Wetboek van Strafrecht werden herzien op dit punt. Bij het aanbieden van het onderzoeksrapport Horen, zien en verkrijgen? afgelopen februari schreef de staatssecretaris dat de brancheorganisaties “een voor haar leden bindende regeling dienen te treffen” om hier meer duidelijkheid te bereiken.

Maar, zo blijkt uit diezelfde brief:

In 2006 is vastgesteld dat deze wettelijke bepaling niet meer vertaald is in een bindende regeling, waarmee de ondernemers hun eigen maatschappelijke verantwoordelijkheid tot uitdrukking kunnen brengen. Daarmee is de vraag gerezen in hoeverre zelfregulering daadwerkelijk leidt tot de bescherming van jongeren aan het einde van de distributieketen.

Uit het rapport maak ik op dat de PEGI-classificatie echt puur zelfregulering is. Er is nog nooit een rechtszaak gevoerd over overtreding van art. 240a bij gewelddadige spellen, en al helemaal niet over de vraag of de PEGI code 16+ daarbij uit zou maken.

Ik heb het NICAM gevraagd om een reactie. Per e-mail meldt het NICAM dat zij en de betreffende ministeries (Justitie, OCW) er van uit gaan dat de leeftijden van Kijkwijzer en PEGI (omdat het serieuze geaccepteerde systemen zijn) geldig zijn in relatie tot art 240a.

Uit het rapport blijkt dat veel winkeliers tekort schieten bij de controle op leeftijdsgrenzen. En de labels zouden ook nog eens de verkeerde aantrekkingskracht hebben. Daarom kondigt de staatssecretaris in datzelfde document publiekscampagnes aan. Ook onderzoekt hij de mogelijkheid van de inzet van specifieke toezichthouders op de naleving van art. 240a Strafrecht voor games.

Arnoud

Nou, met enige hulp (dank, Max!) is het toch gelukt om een high-resolutie afbeelding te vervaardigen met de tekst “You wouldn’t download a car”. Het font is namelijk te koop via Fonts.com maar de preview versie is net handig genoeg om er die ene zin gratis uit te trekken. Geen zorgen, uiteindelijk heb ik het font gewoon gekocht omdat die preview geen printbare kwaliteit bleek op te leveren.

Het logo zit dan ook in deze PDFloeigrote Encapsulated Postscript: you-wouldnt-download-a-car.eps (link gefixt).

Ik ga vanmiddag eens kijken of ik een t-shirtbedrukwinkel kan vinden. Wie er ook eentje wil: reageer snel!

UPDATE (18:11) het mag ook iets minder snel want de Mininova-zitting is verplaatst naar 2 juni.

UPDATE (25 mei) Koop het shirt via Shirtshop.nl. 25% korting met code “ywdac”!

Arnoud

De online veiling Goudkoortsveiling weigert te stoppen nadat minister Hirsch Ballin had gemeld dat zij de Wet op de Kansspelen zou overtreden. Dat blijkt uit antwoord op Kamervragen over deze ‘centenveilingsite’.

Bij een centenveiling is het idee dat je biedingen uitbrengt van telkens één cent (vandaar ook de naam inderdaad). Maar je moet betalen om te mogen bieden, bij Goudkoortsonline “kost dit vanaf € 0,90 per bieding” (sic). Qua hoofdpijn net iets minder complex dan Swoopo waar ik in januari over schreef.

Uit de analyse van Hirsch Ballin blijkt dat deze constructie een kansspel zou zijn, omdat

een bieder geen overwegende invloed heeft op zijn kans om te winnen. Zo is de eindtijd van een veiling niet inzichtelijk voor de deelnemers, doordat deze na elk uitgebracht bod wordt verlengd. De uitkomst van de veiling is afhankelijk van het aantal potentiële bieders dat heeft ingelogd en of die bieders denken dat de kosten-baten structuur gunstig is om nogmaals een bod te doen. Voor de bieders is echter niet inzichtelijk hoeveel bieders er zijn en hoeveel die bieders al hebben geboden. Het is moeilijk te voorspellen wanneer andere bieders niet meer zullen bieden. Verder is het niet mogelijk op enige wijze behendigheid of kennis toe te passen bij het concept van goudkoortsveiling.

Zie ook de analyse van professor Wagenaar (pdf) bij TROS Radar.

Volgens de Wet op de Kansspelen is doorslaggevend of je met voldoende behendigheid moet kunnen winnen. Bij roulette kun je nog zo hard je best doen, maar je bent afhankelijk van hoe het balletje rolt. Bij voetbal kun je heel veel goede spelers kopen en dan alles winnen. Of nou ja, meestal dan.

Arnoud

Een Amsterdamse rechter heeft bepaald dat een website-eigenaar verantwoordelijk kan worden gehouden voor de manier waarop Google delen van zijn site citeert bij zoekresultaten, meldde Tweakers donderdag. Vanwege het kennelijk extreem spoedeisende belang heeft de rechter alvast maar uitspraak gedaan maar de motivering laat op zich wachten tot 27 mei. Ik kan er dus maar bar weinig over zeggen, want ik houd niet van speculeren over wat er in een vonnis zou staan als dat er over twee weken gewoon is.

Kort gezegd ging het over aantasten van de reputatie van een bedrijf, autohandel Zwartepoorte. Wie op “Zwartepoorte failliet” zocht in Google, kon bij de resultaten het volgende lezen:

Volledige naam: Zwartepoorte Specialiteit: BMW … Dit bedrijf is failliet verklaard, het is overgenomen door het motorhuis Ik heb bij Boot Rialto gewerkt …

Het failliete bedrijf is echter dat Boot Rialto, maar Google knoopt die twee zinnen aan elkaar omdat ze allebei relevant zijn voor de zoekopdracht. Vervelend voor Zwartepoorte, maar in principe de schuld van Google zou je zeggen. Maar kennelijk vond deze Amsterdamse voorzieningenrechter het meer de schuld van Miljoenhuizen.nl waar de bovenstaande teksten stonden. Geen idee waarom, nogmaals. Ik ben dan ook heel benieuwd naar de motivering.

Update (14:20) Joost van dender Borg meldt in de comments dat mijn bedrijf ICTRecht volgens Google ook failliet zou zijn. Zie screenshot hieronder. Kennelijk zit er in de Googlesamenvattingsalgoritmen een optimalisatie die een zin met een bedrijfsnaam laat volgen door een zin met “failliet” ongeacht de onderlinge afstand.

Arnoud

Een tijdje geleden was Usenet-community FTD in het nieuws omdat zij “onder druk van Brein” haar systeem had aangepast. Ik heb FTD destijds geholpen om te bepalen welke aanpassingen het handigste zouden zijn, maar voor Brein was dat allemaal niet genoeg. Vandaar dat FTD nu naar de rechter stapt om in een bodemprocedure bevestigd te krijgen dat zij inderdaad legaal opereert. Samen met internet-advocaat Gijsbert Brunt heb ik dan ook een dagvaarding uitgebracht tegen de anti”piraterij”club.

FTD vraagt diverse “verklaringen voor recht”, uitspraken van de rechter dat bepaalde dingen juridisch gezien juist zijn. Kort samengevat wil FTD van de rechtbank horen:

1. dat downloaden in Nederland legaal is, zelfs als de uploader/aanbieder inbreuk zou plegen op auteursrechten bij dat uploaden
2. dat je via FTD anderen mag tippen over “gespot” materiaal, zoals films en muziek die op Usenet staan, zelfs als dat materiaal daar zonder toestemming van de rechthebbende geplaatst zou zijn
3. dat FTD niets verkeerd doet door mensen elkaar te laten tippen over gespot materiaal
4. dat FTD zulke tips of spots niet vooraf hoeft te screenen
5. dat FTD ook achteraf geen spots hoeft te verwijderen, tenzij ze over specifieke spots een klacht krijgt van Brein en die klacht onmiskenbaar juist is

Verder wil FTD van Brein een rectificatie voor haar opmerking dat “wat FTD doet zonder meer strafbaar is” in het beruchte Volkskrant-interview uit januari. Die rectificatie moet gedurende drie maanden op de homepage van Brein komen te staan.

Voor meer informatie zie de dagvaarding (PDF) of de berichtgeving bij Webwereld en Nu.nl.

Ik ben blij dat FTD deze stap heeft genomen, want persoonlijk ben ik de propaganda van Brein over wat allemaal verboden zou zijn meer dan zat.

Arnoud

Ondanks duidelijke signalen van het Europees Parlement bleek Frankrijk toch zo eigenwijs dat ze haar “three-strikes” beleid over auteursrechteninbreuk online heeft doorgevoerd. Wie in Frankrijk aangezien wordt voor inbreukmakende uploader, krijgt twee waarschuwingen en raakt bij de derde upload zijn internettoegang kwijt. Daar komt geen rechter aan te pas: een partijdigeaparte commissie beslist over deze sanctie.

Frankrijk is al een hele tijd bezig om deze regels ingevoerd te krijgen. In Europa wordt gewerkt aan het zogeheten telecompakket, een herziening van de Europese regels over telecommunicatie. Daar stond iets in dat met enige kwade wil kon worden gelezen als een three-strikesbeleid. Het Europees Parlement kwam met een amendement waarin dit beleid expliciet werd verboden. Alleen na gerechtelijke tussenkomst mocht iemand internet kwijtraken. Internetten is immers een grondrecht.

De Raad van Ministers wees dit amendement af, en begin mei stemde het Europees Parlement weer tegen deze versie van het telecompakket. Men zit in Europa nu dus enigszins in een impasse, en wellicht dat de Fransen daardoor hun kans schoon zagen.

Juridisch gezien heeft Frankrijk nu namelijk de volle ruimte, omdat de Europese wetgever er niet uitkomt. Het Parlement heeft immers alleen gezegd hoe ze het in die telecomwetgeving geformuleerd zouden willen hebben, maar omdat die nu in het wetstechnische zwarte gat van de conciliation procedure ligt, heeft die verklaring verder geen enkele waarde.

De eerste Fransman die hiervoor naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens stapt, maakt grote kans om gelijk te krijgen. Op grond van artikel 6 EVRM heb je immers recht op een eerlijk proces bij een onafhankelijke rechtbank, en ik vraag me zeer af of die commissie daar aan voldoet. Kun je bijvoorbeeld in beroep tegen deze bevindingen? Heb je recht op juridische bijstand als die commissie je laat afsluiten? Ik krijg de indruk van niet, en dat zou een inbreuk op dit grondrecht zijn.

Mede dankzij Slashdot vraag ik me nu af wat er zou gebeuren als een paar botnets grote aantallen Franse computers infecteren en inzetten om uitgebreid aan filesharing te gaan doen.

Arnoud

Een lezer tipte me over een zeer opvallende algemene voorwaarde van spelsite Jijbent:

Het is niet toegestaan banners, statistieken scripts of andere scripts te blokkeren.

Lang geleden schreef ik al eens, waar zou je deze eis als site-eigenaar op kunnen baseren? Ik zou het echt niet weten. Inbreuk op auteursrecht of zo is het niet, want dit soort filteren en blokkeren doe je alleen voor eigen gebruik.

Maar behalve inbreuk op bv. auteursrechten heb je ook nog de algemene normen uit het recht. Het zou bijvoorbeeld “maatschappelijk onzorgvuldig” kunnen zijn om opzettelijk andermans advertenties of bezoekerstellers te onderdrukken, omdat je daarmee wel profiteert van zijn inspanning (de spelletjessite) maar zijn verdienmodel verhindert. Aan de andere kant, je moet als site-eigenaar weten dat mensen die tools gebruiken omdat ze advertenties hinderlijk vinden of bang zijn voor virussen en dergelijke die zich via advertenties verspreiden. Ik ben er nog niet uit.

Deze voorwaarden vond ik ook wel erg aardig (maar natuurlijk onredelijk bezwarend):

Het opnemen van vakantie langer dan 30 dagen achter elkaar (zonder toestemming van Jijbent.nl) is niet toegestaan. Er moet dan minimaal ergens een week tussen zitten.

Zouden ze dit doen om te kijken of iemand het leest? Die voorwaarden zijn één gigantische blok tekst namelijk.

Update (9:37) Jijbent.nl legt hieronder in de comments uit dat het om in-game “vakantie” gaat. Die status mag je niet langer dan 30 dagen achtereen aanhouden.

Ik ben trouwens sinds een tijdje verslaafd aan Warzone Tower Defense, als jullie nog alternatieve spelletjes weten dan hoor ik dat graag.

Arnoud

Meer dan driehonderd reacties bij het Tweakers-bericht dat Eurocommissarissen Viviane Reding en Meglena Kuneva een voorstel hebben gelanceerd om de consumentenbescherming bij de aankoop van fysieke goederen uit te breiden naar software. “De softwaremakers zijn hier niet erg blij mee.” Joh, echt?

In de zogeheten digitale agenda van de Europese Commissie staat een voorstel om consumenten die software in licentie nemen, dezelfde rechten toe te kennen als software die fysieke producten kopen. Zulke producten moeten gedurende hun economische levensduur voldoen aan de “redelijkerwijs gewekte verwachtingen” (de conformiteitseis), en dat zal dan ook voor software gaan gelden. Of eigenlijk voor alle producten die je onder licentie afneemt als ik het goed lees, dus ook voor bijvoorbeeld gedownloade muziek of abonnementen op webdiensten.

Een goede zaak, wat mij betreft. De software-industrie heeft al veel te lang kunnen doen alsof software inherent buggy is en dat men daarom geen enkele garantie kan geven. Onzin; met goede ontwikkel- en programmeertechnieken zijn heel veel bugs te voorkomen, en er zijn genoeg tools om vrijwel alle resterende bugs te ondervangen bij het testen. Maar ja, dan moet je gestructureerd werken en controleren en specificeren wat je wilt, en dat valt niet voor alle programmeurs mee.

Natuurlijk, de kans is aanwezig dat die software dan duurder wordt. Maar dat hoeft niet. Met duidelijke disclaimers en informatie over de beperkte functionaliteit kun je ook de redelijke verwachting van consumenten bijstellen. Zet op je auto “Dit is een wrak en u kunt er niet mee rijden” en de consument heeft bar weinig wettelijke rechten meer.

Ik heb nooit begrepen waarom softwarebedrijven zo onwillig zijn om meer garanties af te geven, of gewoon te aanvaarden dat ze fouten moeten repareren in hun software. Bij ZDNet draait de Business Software Alliance zich bijvoorbeeld in alle mogelijke bochten om maar niet te hoeven zeggen dat dit eigenlijk gewoon hartstikke logisch is:

creators of digital content cannot predict with a high degree of certainty both the product’s anticipated uses and its potential performance.

De makers van televisies ook niet, maar toch slagen die erin een televisie te maken die niet elke maand antivirusupdates nodig heeft of elke maandag gereset moet worden.

Ook de overige argumenten zijn pure kul. Je keuzevrijheid als consument zou worden ingeperkt omdat je een contract voor 2 jaar (de minimale conformiteitstermijn) zou moeten aangaan: zulke consumentencontracten zijn op elk moment opzegbaar. De eis zou ook voor beta’s gelden: onzin, bij een beta weet je dat je bugs kunt verwachten en dan kun je geen aanspraak op correctie daarvan maken. Compatibiliteit komt in gevaar: hoezo, als de combinatie van twee producten tot onverwachte neveneffecten leidt dan is dat mijn risico tenzij de leverancier me die combinatie aanraadt?

Ook open source zou in gevaar komen, want ook daar zou je conformiteitseisen kunnen leggen. Dat hangt er vanaf, levert een bedrijf me tegen betaling die software of pluk ik het zelf van internet? In het laatste geval dien je meer risico voor lief te nemen, net zo goed als wanneer je een product bij een tweedehandswinkel koopt in plaats van bij de officiële dealer. En trouwens, sjonge, sinds wanneer maakt de BSA zich zorgen over het welzijn van open source?

Update (20:21) daarnet mocht ik op de radio bij BNR Juridische Zaken vertellen over wat de Commissie van plan is en wat voor gevolgen dit zal hebben. “Maar we zijn niet allemaal Engelfrietjes”. Ahem.

Arnoud