En waarom zou de TROS wel en de deelnemers niet journalistiek zijn? Journalist ben je als je informatie, meningen of ideeën bekendmaakt aan het publiek, ongeacht het overdrachtsmedium (Satamedia-arrest). Deze activiteiten zijn “niet voorbehouden aan mediaondernemingen en kunnen een winstoogmerk hebben”, aldus het Europese Hof.

Het verbaast me dat je de regels rond smaad en laster al lex specialis genoeg vindt op dit punt. Je prijst immers zelf op je site het (inderdaad zeer lezenswaardige!) boek The Future of Reputation van Daniel Solove aan. Mijns inziens beargumenteert Solove daarin nu juist onder meer overtuigend dat we er met smaad en laster niet zijn.

Satamedia kende ik nog niet, interessant arrest! Ook problematisch, mijns inziens. In het tweede punt van zijn verklaring voor recht lijkt het Hof te hebben willen onderstrepen dat ook anderen dan de gevestigde media persoonsgegevens kunnen verwerken voor journalistieke doeleinden. Een zeer terecht punt, maar op een onhandige manier geformuleerd. Want door journalistieke doeleinden voor het gemak maar even samen te vatten als “de bekendmaking aan het publiek van informatie, meningen of ideeën” wordt vrijwel alle nuances die achter die term schuilgaan de nek omgedraaid. Die kan de nationale rechter er natuurlijk weer terug in proberen te brengen door zich vol overgave te storten op de vraag of het uitsluitend journalistieke doeleinden gaat, maar hij zal zich daarbij door dit arrest toch behoorlijk geremd voelen. Bijvoorbeeld, inderdaad, als het gaat om zoekmachines.

In zijn Richtsnoeren Publicatie van Persoonsgegevens op Internet heeft het CBP geprobeerd om meer houvast te geven over de invulling van het begrip “journalistieke doeleinden” zonder de nuance te verliezen. Ik citeer:

De publicatie van persoonsgegevens op internet valt onder de journalistieke exceptie als zij een uiting is van algemeen maatschappelijk belang die in journalistieke hoedanigheid wordt gedaan (dus niet perse als journalist). Of een uiting met recht en reden een uitsluitend journalistiek doeleinde beweert te dienen, dient te worden beoordeeld door de uiting in zijn context te bekijken en daarna tot een afwe­ ging van belangen te komen. Bij die beoordeling hanteert het CBP de volgende criteria:a) is de activiteit gericht op (objectieve) informatieverzameling en verstrekking? b) gaat het om een regelmatige bezigheid? c) gaat het erom iets van maatschappelijke strekking aan de orde te stellen? d) kent de publicatie een recht van repliek of rectificatie achteraf? Alleen als een publicatie aan alle vier criteria voldoet, is de journalistieke exceptie in ieder geval van toepassing.”

De vier geformuleerde criteria worden in het stuk overigens nog nader toegelicht.

Op basis van deze criteria moet het forum van TROS Opgelicht waarschijnlijk als verwerking voor uitsluitend journalistieke doeleinden worden beschouwd, maar daarmee nog niet per se de uitingen die deelnemers op het forum zetten. Al is die combinatie eigenlijk ook weer onnatuurlijk…