Internetrecht door Arnoud Engelfriet

Vele lezers vroegen me zaken als:

• Ik ben geband op een forum en nu wil ik mijn berichten verwijderen, hoe dwing ik dat af?
• Het forumbeheer heeft mijn berichten verwijderd, kan ik eisen dat ze teruggezet worden?
• Er is geen reglement op ons forum maar toch zegt het beheer dat mijn berichten niet passen, wat nu?

De positie van forumleden en forumbeheer is juridisch bepaald niet duidelijk. Er is wettelijk niets expliciet geregeld, dus je moet dan terugvallen op de hoofdregels uit het recht. Helaas zeggen die niet veel meer dan “je moet redelijk en billijk tegen elkaar doen” (art. 6:2 en 6:248 BW), wat ongeveer net zo praktisch bruikbaar is als “gedraag je” vroeger op de basisschool.

Om veel problemen te vermijden, of in ieder geval te reguleren, is een goed reglement erg belangrijk. Daarin kan het beheer regelen wat wel en niet toegestaan is (bv. wel of geen off-topic discussies, wanneer berichten weggehaald mogen worden, of slowchat toegelaten is, of je mag reageren op spelfouten, noem maar op).

Is er geen reglement, dan is het lastig om te zeggen waar je aan toe bent. In principe bepaalt het beheer wat er wel en niet mag: het is hun server en zij mogen dus bepalen wat de regels zijn. Mag er niet worden gepraat over politiek, dan mag dat niet en kun je geband worden als je het toch doet. Dit volgt uit het XS4All/Ab.Fab arrest, waarin de Hoge Raad bepaalde dat de eigenaar van een server kan bepalen dat hij bepaalde zaken niet wenst te ontvangen (in dit geval ging het om spam maar de regel is algemeen).

Er zitten natuurlijk wel grenzen aan dat recht. Zo kun je regels niet van moment tot moment wijzigen zoals het jou uitkomt als beheer. Je zult wijzigingen moeten aankondigen en mensen de tijd moeten geven om hun gedrag daarop aan te passen.

Een veelgehoorde klacht gaat over berichten verwijderen. Dat kan niet zomaar: niet door het beheer maar ook niet door het forumlid zelf. Het bericht is deel van een discussie, en verwijdering verstoort die discussie. (Als het bericht illegale zaken bevat, dan mag je het natuurlijk wel verwijderen.) Een forumlid kan wel eisen dat zijn naam van berichten wordt gehaald, of dat eventuele tot hem herleidbare informatie (persoonsgegevens) uit de berichten wordt verwijderd.

Berichten aanpassen kan op zich wel toegestaan zijn, mits het dan gaat om kleine wijzigen die de strekking niet aantasten. Bijvoorbeeld hele lappen geciteerde tekst van elders verwijderen of niet ter zake doende alinea’s er tussenuit knippen.

Overigens heeft het forumlid (en niet het beheer) het auteursrecht op die berichten. Het beheer krijgt een licentie om het bericht te publiceren op het forum, maar ook in de RSS feeds en eventuele nieuwsbrieven die aan het forum vastzitten. Die licentie is waarschijnlijk eeuwigdurend, omdat er geen termijn is afgesproken. Dat betekent dat een lid niet zomaar op grond van zijn auteursrecht kan eisen dat berichten eraf gaan, ook niet als hij van het forum verbannen is.

Een forumlid zomaar verbannen kan denk ik ook niet zonder meer. Je zult vooraf aan moeten geven wat de redenen zijn waarop je iemand mag verwijderen, en een waarschuwing vooraf is nooit verkeerd. Je hebt daarna dan immers de reden “luistert niet naar waarschuwingen” en die lijkt me in principe geldig.

Het wordt hoog tijd voor wat specifiekere wettelijke regels of op zijn minst meer jurisprudentie over de relatie beheer-forumlid.

Arnoud

Een filmpje van jezelf op Youtube zetten mag, maar het is niet slim om een filmpje van jezelf online te zetten terwijl je een pistool afvuurt. Het hebben van een vuurwapen is namelijk verboden onder de Wet Wapens en Munitie, zo ondervond een Brabander vorige week toen de politie hem kwam arresteren. Nu.nl meldt:

Op het bewuste filmpje is te zien hoe de jongen met een zilverkleurig pistool aan het schieten is in de achtertuin van zijn woning in de wijk Dommelbergen in de Brabantse gemeente. Uit de loop kwam na ieder schot een steekvlam. Later bleek dat de vlammen met een computerprogramma in het filmpje waren gemonteerd.

Het pistool(*) was dus nep, maar ook het bezit van nepwapens is verboden. Het criterium is of ze “voor bedreiging of afdreiging geschikt zijn” (categorie I-wapen), en dat kan ook best opgaan voor een nepwapen. Als een pistool er op een Youtube-filmpje echt uitziet, dan lijkt het mij dat wel voldaan is aan dit criterium, ook al blijkt achteraf dat het wapen niet kan schieten. Kunnen schieten is namelijk niet belangrijk, het gaat om het kunnen dreigen.

(*) Ik blijf het hilarisch vinden dat een vuurwapen gedefinieerd is als een voorwerp dat “een scheikundige ontploffing of een andere scheikundige reactie” teweegbrengt. (Wat voor ontploffingen heb je nog meer naast de scheikundige trouwens?)

Waarom het filmpje is verwijderd, is me niet duidelijk. Het zou kunnen dat de jongen het vrijwillig heeft gedaan, maar ik sluit niet uit dat dit is geëist door de politie. Al heb ik geen idee welke wettelijke grondslag men daarvoor zou hebben.

Op zich vind ik het geen slecht idee om Youtube-filmpjes als bewijs van allerlei misdrijven te gebruiken, al blijft het natuurlijk lastig vaststellen wat er nu precies te zien is. Zo weet ik dat de politie weinig doet met mensen die coke snuiven op zulke filmpjes: het snuiven van poedersuiker of bakmeel is immers niet verboden, en bewijs maar eens dat het coke was. Welke misdrijven zou je nog meer mooi kunnen bewijzen met zo’n daderfilmpje?

Arnoud

Jullie kennen natuurlijk de grijze en zwarte lijsten van (vermoedelijk) onredelijk bezwarende algemene voorwaarden, maar er is ook een blauwe lijst. Deze lijst, afkomstig uit Richtlijn 93/13/EEG, is een beetje te vergelijken met de grijze lijst. Er staan bedingen op die onredelijk kunnen zijn. Deze blauwe lijst wordt vrij weinig gebruikt in de rechtspraak, maar er staan toch een paar leuke zaken op waar je als consument je voordeel mee kunt doen.

Zo staat er op deze lijst het beding “de verkoper te machtigen zonder geldige, in de overeenkomst vermelde reden eenzijdig de voorwaarden van de overeenkomst te wijzigen”. Dat doet denken aan deze blog over zomaar wijzigen van de gebruiksvoorwaarden. De richtlijn verplicht de nationale rechter om ambtshalve (dus ook als er niet om gevraagd wordt) te toetsen of een beding dat op deze lijst staat onredelijk is. Zo’n wijzigingsbeding moet dus hoe dan ook elke keer onder de loep genomen worden. Hoe veel waarde zo’n vermelding heeft, is niet helemaal duidelijk. Uit de conclusie A-G bij dit arrest van de Hoge Raad maak ik op dat het niet zo sterk is als de grijze lijst, waar een automatische omkering van de bewijslast geldt.

Een ander interessant beding gaat over boetes. Op onze grijze lijst staat alleen een beding over opzegkosten (sub i); die mogen alleen als ze een “redelijke vergoeding voor geleden verlies of gederfde winst” zijn. Maar op de blauwe lijst staat

de consument die zijn verbintenissen niet nakomt, een onevenredig hoge schadevergoeding op te leggen

Dit gaat dus over elke tekortkoming, wat een heel stuk breder is dan tussentijds opzeggen. Dit speelde bijvoorbeeld in deze zaak over een boete van € 22,69 per dag die een creditcardmaatschappij kon opleggen als je niet meteen de creditcard opstuurde wanneer zij daarom verzochten. De rechtbank vond het idee van een boete als aansporing niet onredelijk, maar had wel bezwaar tegen het feit dat de boete onbeperkt kon oplopen (in casu tot maar liefst € 17.834,34).

Het boetebeding staat dus in geen enkele verhouding met de hoofdvordering van slechts € 3.796,03 waarbij ook meegewogen moet worden het feit dat gedaagde kennelijk vanaf 6 september 2004 de kaart heeft gebruikt (zie 2.2 van het tussenvonnis van 4 juli 2007) noch misbruikt. Verder bevredigt de uitleg van eiseres omtrent de noodzaak van het boetebeding niet omdat dit beding, gelet op de aard en inhoud van artikel 12 van de algemene voorwaarden, kennelijk niet van toepassing is bij een reguliere beëindiging conform artikel 11 van de algemene voorwaarden. Aldus is dit boetebeding, waar niet over onderhandeld kan worden, in de wijze waarop eiseres het toegepast wenst te zien onredelijk bezwarend voor gedaagde in de zin van artikel 6:233 aanhef en sub a BW.

Ik krijg nogal eens vragen over boetebedingen bij allerlei websites, dus het is goed te weten dat je daar op zijn minst een punt van kunt maken.

Het verbaast me trouwens dat boetebedingen bij niet-nakoming niet op de grijze lijst staan. Is een boetebeding zo redelijk dan?

Arnoud

Juridisch relevante blogs die ik ga en/of blijf lezen in 2010:

• Weblog Law & Technology van de universiteit van Tilburg.
• Future of copyright: verdient meer aandacht en vooral meer comments.
• ZoZuidAs, al was het maar om elke keer blij te verzuchten dat ik prettiger arbeidsvoorwaarden heb.
• Cops in Cyberspace, over politie en opsporing en internet.
• Blog van stichting Vrijschrift.
• De Jaap. Gewoon omdat het kan.
• RechtenForum. Geen blog maar wel erg relevant, discussieer ook mee!

Meer suggesties zijn welkom.

(De echte blawgroll komt in januari, beloofd!)

Arnoud