Internetrecht door Arnoud Engelfriet

Een lezer vroeg me:

Ik wilde een betaalwebsite uitproberen, maar ik zag al na vijf minuten dat het aanbod echt totaal niets was. Daar was ik zo boos over dat ik de betaling (creditcard) heb laten terugboeken en vervolgens mijn account heb opgegeven. Echter, een paar dagen later kreeg ik een mail van de beheerders dat ik moest betalen. Ik heb gereageerd dat ik opgezegd heb, maar hij blijft maar volhouden met aanmaningen en dreigbrieven van een incassobureau. Hoe krijg ik hem nu van mijn nek?

Ik vrees dat dit lastig wordt. Op zich heb je inderdaad recht op je geld terug wanneer de wederpartij niet levert wat hij heeft beloofd, maar zo makkelijk als “oh het bevalt niet” zeggen en gauw storneren is dat niet. Op zijn minst zul je eerst het bedrijven moeten aanschrijven over de gebrekkige kwaliteit van de dienst, zodat ze een poging kunnen wagen je alsnog tevreden te stellen.

Overigens is “het aanbod was niets” op zich geen reden om te mogen annuleren. Lage kwaliteit is nog geen gebrekkige kwaliteit (wanprestatie). Zolang je krijgt wat je is beloofd, kun je er niet zomaar vanaf omdat het beloofde niet is wat je je ervan had voorgesteld.

Ook via de wet koop op afstand kom je er niet: die geldt niet voor betaalde websites, tenminste niet als je al eens ingelogd hebt. De wet zegt namelijk dat je recht van ontbinden vervalt als de dienstverlening met jouw instemming reeds is begonnen.

Ik snap de lezer wel: als je zelf moet gaan bedelen om je geld terug wegens wanprestatie, krijg je ongetwijfeld nul op het rekest. Zo’n bedrijf heeft er geen enkel belang bij om te erkennen dat ze wanprestatie plegen (Rule of Acquisition 1). Je geld zelf terughalen lijkt dan slimmer, maar je krijgt dan vervolgens wel de ruzie met het incassobureau waar deze lezer nu mee zit.

Als je klacht terecht is, dan is er niets aan de hand want dan zul je gelijk krijgen bij de rechter. Maar als je klacht wordt afgewezen, dan heb je een heel groot probleem want je hebt niet betaald terwijl dat wel moest, ook niet na aanmaningen van het incassobureau. Je krijgt dan de incassokosten er nog eens bovenop.

Arnoud

Het oude ‘fat’ PlayStation 3-model verliest de mogelijkheid om Linux te draaien als de gebruiker de voor 1 april aangekondigde 3.21 firmware-update installeert, meldde Tweakers gisteren. Sony zegt uit ‘veiligheidsoverwegingen’ tot deze stap te zijn gekomen. Wie deze firmware-update niet installeert, verliest vervolgens de toegang tot het online PlayStation Network. U voelt hem al aankomen: mag Sony dat doen?

De mogelijkheid om Linux op de PlayStation te installeren was lange tijd een leuke feature, die actief door Sony werd ondersteund. In oktober 2009 stopte het bedrijf daar echter mee. Met de PlayStation waren leuke rekenprojecten te doen, zoals onderzoek naar zwarte gaten. Nu zegt het feit dat mensen er leuke eigen doeleinden aan geven op zichzelf niet veel, maar Sony leek dit soort dingen actief te promoten, en dat schept verwachtingen bij kopers. Er zullen zeker mensen de PS3 gekocht hebben omdat ze er Linux op konden draaien.

Ik heb dan ook grote twijfels of dit zo wel mag. Het komt over als achteraf de voorwaarden van een koop aanpassen, iets dat niet zomaar kan. Ongetwijfeld staat er ergens diep in een EULA een regeltje dat men alles op elk moment mag wijzigen, maar onder het consumentenrecht is het zeker niet gezegd dat dat standhoudt. Al was het maar omdat die EULA over het algemeen te laat (niet voor of bij de koop) wordt aangeboden.

Als er een goede reden is, dan kan het anders komen te liggen. Blijken PS3’s met Linux bijvoorbeeld vaak de boel te verpesten op het Playstation Network, dan kan ik me voorstellen dat men een blokkade uitvoert. Maar afgezien van ‘veiligheidsoverwegingen’ is er geen echte reden te vinden. Ik denk dan ook dat je met een klacht bij de kantonrechter een heel eind zou moeten komen.

Tenzij het natuurlijk een 1-aprilgrap is.

Arnoud

Een lezer vroeg me:

Ik heb aan de achterkant van mijn huis een PTZ (pan/tilt/zoom, beweegbare) camera opgehangen na een aantal inbraken in de buurt. [Arnoud: zie het plaatje] Deze kan door middel van sensoren (ook op eigen grond) worden bestuurd en inzoomen. Het opnameapparaat is zo geprogrammeerd dat hij alleen filmt wat er op eigen grond gebeurt, maar toch klagen mijn buren nu dat ik in hun tuin zou kunnen filmen (de camera hangt vijf meter hoog). Zij eisen dat de camera eraf moet wegens privacyschending. Wat moet ik doen?

Camerabewaking op privéterrein is in beginsel toegestaan, maar “filmen van de buren” niet. Je moet er dus voor zorgen dat de buren inderdaad niet in beeld komen.

Nu is dat softwarematig doorgevoerd, maar met het soort camera dat je op het plaatje ziet is dat voor de buren natuurlijk niet na te gaan. Technisch gezien kan het ding van links tot rechts alles filmen.

De oplossing lijkt me simpel: een metalen plaatje ernaast of een stuk zwart plakband op de glazen bol. Dan is het fysiek onmogelijk dat de camera de buurman filmt, en dan zie ik juridisch gezien het probleem niet meer.

Wel moet er natuurlijk nog een bordje bij bij voordeur en achterpoort.

Arnoud

Eigenlijk moet ik eens een boek maken over de toekomst van het auteursrecht, maar dat wil nog niet helemaal uit de vingers komen, schreef ik vorige week. Maar die vingers blijven jeuken, dus ik zal er gewoon mee moeten beginnen denk ik.

Alleen: hoe zal ik dat nu eens aanpakken? Mezelf een paar weken opsluiten om zo een mooi manuscript te produceren zie ik niet zo zitten. Ik zou jullie er graag bij betrekken, er lezen hier genoeg mensen mee met slimme ideeën, nieuwe invalshoeken, kennis van relevante artikelen enzovoorts.

Een wiki gaat ‘t alleen niet worden, ik ben bang dat ik dan te veel bezig ben met politieagentje spelen (afgaande op hoe het bij Wikipedia gaat). Plus, het is niet meer echt ‘mijn’ boek als er 100+ mensen aan meeschrijven, toch?

Een blog ligt dan voor de hand, maar is dat wel een geschikt middel om research voor een boek en discussie over hoofdstukken te doen?

Update (10:26) ik ontdek net Co-ment.net, wat volgens mij precies is wat ik zoek: ik kan schrijven en iedereen kan commentariëren. Wat denken jullie, gaat dat werken?

Arnoud

Creditcardbetalingsbedrijf PaySquare is niet verplicht haar diensten aan pornobedrijf Cybermedia te leveren. Dat blijkt uit een vonnis van de rechtbank Utrecht van afgelopen week. PaySquare was erachter gekomen dat Cybermedia onder andere dierenporno verspreidde (hoewel daar niet voor betaald hoefde te worden), en voerde toen eenzijdig een contractswijziging door dat “goederen/diensten aanbieden die de goede naam en faam van PaySquare dan wel de Card Schemes kan schaden” verboden is en tot contractsopzegging kan leiden.

Cybermedia vocht deze wijziging aan maar krijgt nul op het rekest van de rechter. In de originele overeenkomst stond duidelijk dat PaySquare deze eenzijdig mocht wijzigen, en daar zit je dan als bedrijf gewoon aan vast. De rechter oordeelt dat Cybermedia niet kan zeggen dat ze gedwongen was (art. 3:44 BW) om met de wijziging in te stemmen, al was het maar omdat niet vaststaat dat PaySquare wist dat ze hiermee Cybermedia onevenredig zou treffen.

Ook het verweer dat zo’n verbod op “diensten die de goede naam kunnen schaden” tegen de redelijkheid en billijkheid is, gaat niet op:

De creditcardmaatschappijen mogen hun beleid wijzigen en het staat hen in beginsel ook vrij om te besluiten hundiensten niet (langer) te verlenen voor specifieke transacties. Daarvoor is op zich niet vereist dat zij schade lijden of anderszins benadeeld worden door die specifieke transacties. PaySquare mag vervolgens gelet op haar rol als tussenschakel in het betalingsverkeer met creditcards en haar contractuele verplichtingen ten opzichte van zowel Cybermedia als de creditcardmaatschappijen zulke beleidswijzigingen ook in haar overeenkomsten met merchants verwerken, ook als dat ingrijpende gevolgen voor de merchant heeft

Op zich snap ik dat PaySquare zo’n wijziging door mag voeren, zij zijn immers niet meer dan een tussenschakel. Maar ik had dan wel wat meer woorden verwacht over de vraag of een creditcardmaatschappij zomaar hun beleid mag wijzigen. Die bedrijven hebben immers een aanzienlijke machtspositie als het gaat om betalingen op internet.

Wat hier wel meewoog is dat het beleid over een periode van ruim drie jaar herhaaldelijk is aangepast. Cybermedia had daar rekening mee kunnen houden, aldus de rechter, en op zoek kunnen gaan naar alternatieven. Nu ze dat nagelaten heeft, is het jammer maar helaas dat ze nu geen creditcardbetalingen meer kan krijgen.

In 2004 kwam de rechtbank Utrecht in een andere zaak tot een vergelijkbaar oordeel, en in 2007 mocht Visa ook weigeren creditcarddiensten te leveren aan Cybermedia (wie het vonnis heeft: graag).

Update (31 januari 2011): de Hoge Raad verwerpt alle cassatieklachten van Cybermedia omdat ze onvoldoende onderbouwd zouden zijn. Jammer!

Arnoud

Het is jullie vast wel eens overkomen: je wil eens wat rondkijken op een site, maar je moet je eerst registreren, en dan kom je er nooit meer vanaf. Want inschrijven is vaak een kwestie van je naam en e-mailadres invullen, al dan niet met wat profielgegevens, maar uitschrijven moet aangetekend en schriftelijk of vereist dat je eerst een enquete van 3 pagina’s doorworstelt. Of de knop “Account opheffen” zit diep verstopt achter tien levels helptekst.

Mag dat zomaar? Je hebt het recht om accounts op te heffen, want die accounts zijn verzamelingen persoonsgegevens. De Wet Bescherming Persoonsgegevens geeft je het recht om te eisen dat zulke verzamelingen over jou verwijderd worden als ze niet meer nodig zijn. Een webwinkel bijvoorbeeld mag je gegevens bewaren tot de bestelling is afgehandeld, maar moet ze daarna verwijderen op jouw verzoek. Ze hoeven echter niet zelf meteen na dat afhandelen je account op te heffen of je van de verzendlijsten te verwijderen.

Bij betaalde diensten zoals datingsites kun je je account pas opheffen als de betaalde periode verstreken is. Wel kun je vaak je account op inactief zetten als je het niet meer gebruikt maar er nog wel betaald is voor een bepaalde periode.

Nu kan zo’n site zeggen dat je een soort van gratis abonnement bij ze afsluit, en aan abonnementen mogen minimumperiodes worden gekoppeld. Net zo goed als je de Donald Duck niet per maand kunt opzeggen, zou dat dan ook niet hoeven kunnen bij een registratie van een site. Maar dan zou ik wel in de voorwaarden verwachten dat er zo’n periode genoemd staat.

Als er geen periode staat, en registratie is gratis, dan lijkt het mij redelijk dat je ook elk moment het account weer moet kunnen verwijderen. Er is dan geen reden om je account te bewaren nadat jij als lid besloten hebt dat je weg wilt. Voor veel sites is “wij hebben $VEEL leden” echter een leuke marketingkreet, en daarom maken ze het nog wel eens moeilijk om je account te verwijderen.

Wie weet er nog leuke voorbeelden van niet of nauwelijks op te zeggen accounts?

Arnoud

Daar zijn we dan: het langverwachte Adwords-arrest, meldt Boek9.nl. Naar aanleiding van een Franse rechtszaak heeft het Europese Hof van Justitie nu eindelijk uitsluitsel gegeven in haar arrest C‑236/08 tot en met C‑238/08. Kort gezegd: Google pleegt geen merkinbreuk als mensen adverteren op merknamen, maar moet wel ingrijpen als de merkhouder een klacht indient over een inbreukmakende advertentie. Adverteerders zijn zelf wel aansprakelijk voor merkinbreuk bij de advertenties die ze opgeven.

Centraal stond hier de vraag of je Adwords mag kopen op merknamen als je daarmee concurrerende producten wilt aanprijzen, en in het bijzonder als je daarmee “authentieke namaak” wilt verkopen.

Hoofdregel is volgens het Hof dat je wel degelijk een merknaam gebruikt in de zin van het merkenrecht als je advertenties laat verschijnen bij zoekresultaten (SERPs) waarbij de merknaam als zoekopdracht is opgegeven. Dat geldt echter alleen voor de adverteerder zelf, en niet voor Google.

Het feit dat iemand zorgt voor de technische voorzieningen die nodig zijn voor het gebruik van een teken, en daarvoor wordt vergoed, betekent immers niet dat degene die deze dienst verleent, zelf het teken gebruikt.

Dat is een belangrijke conclusie, omdat Google nu niet op grond van het merkenrecht kan worden aangesproken als er een inbreukmakende advertentie verschijnt bij Google-zoekresultaten.

De adverteerder loopt dus wel een risico: als zijn advertentie afbreuk doet aan wat juridisch de “herkomstaanduidingsfunctie” heet, dan pleegt hij merkinbreuk. Die herkomstaanduidingsfunctie is in feite waar het merkenrecht om draait; het doel van een merk is dat mensen het merkproduct kunnen onderscheiden van andere producten. Wie kort gezegd dat doel doorkruist, pleegt merkinbreuk. Daarvan is sprake wanneer

de advertentie het voor de normaal geïnformeerde en redelijk oplettende internetgebruiker onmogelijk of moeilijk maakt om te weten of de waren of diensten waarop de advertentie betrekking heeft, afkomstig zijn van de merkhouder of een economisch met hem verbonden onderneming

Zo’n internetgebruiker kan zich vergissen, aldus het Hof, wanneer hij een advertentie ziet verschijnen nadat hij een merknaam heeft ingetoetst. Het is immers logisch dat zo’n advertentie het merkproduct betreft. Daarom moet de merkhouder kunnen verbieden dat advertenties van derden worden weergegeven waarvan internetgebruikers ten onrechte kunnen denken dat zij van de merkhouder afkomstig zijn.

Ook als de advertentie duidelijk is dat er niet zo’n band is, kan er sprake zijn van merkinbreuk. Dat is het geval als de adverteerder “zo vaag blijft over de herkomst van de betrokken waren of diensten” dat die internetgebruiker uit de advertentie niet kan opmaken of de adverteerder een derde is of gelieerd aan de merkhouder.

Er is dus ruimte om te adverteren op merken, maar je zult het wel absoluut duidelijk moeten maken wie jij bent en wat je relatie tot de merkhouder is. Daarover zullen nog wel de nodige processen worden gevoerd. Eén ding staat al wel vast: de “authentic fakes”-advertenties mogen niet, hoe duidelijk je ook bent over het nep zijn van de producten.

Omgekeerd is het niet genoeg om van merkinbreuk te spreken zodra andere mensen gaan bieden op het merkwoord om daar Adwords-advertenties mee te laten verschijnen. Dit valt onder de “reclamefunctie” van het merk, wat inhoudt gebruik “als element ter bevordering van de verkoop of als handelsstrategisch instrument”. De merkhouder moet dan misschien meer betalen om zijn eigen advertenties bovenaan te laten komen, maar daarmee staat nog niet vast dat sprake is van merkinbreuk.

Als laatste oordeelt het Hof nog dat de Adwords-dienst van Google onder het beschermingsregime voor internettussenpersonen (providers) valt. Deze geldt voor dienstverleners die informatie van anderen (hier: advertenties en bijbehorende trefwoorden) opslaan en vertonen. Zij zijn niet aansprakelijk als ze geen controle op de inhoud of doorgifte hebben. En dat doet Google niet, aldus het Hof: zij selecteren niet zelf welke advertenties waar komen te staan, dat doen de adverteerders - die geven de trefwoorden op en betalen een bedrag dat bepaalt hoe hoog ze scoren. Daarmee is Google slechts een passief doorgeefluik en dus niet aansprakelijk. Ze hoeven dus alleen advertenties te verwijderen als de merkhouder ze wijst op het inbreukmakend karakter daarvan. En Vuitton kletst uit haar nek als ze zegt dat het Hof “denies Google the status of hosting services provider”.

Arnoud

Een lezer vroeg me:

Ik speel EVE-online, een Massive multiplayer online role-playing game (MMORPG) dat zich in de ruimte afspeelt. Nu kreeg ik onlangs de melding dat ik vier dagen niet mag inloggen (tijdelijke ban) omdat ik een macro had gebruikt en zo vals zou spelen. Nou klopt dat op zich wel, maar ik had geen kwade bedoelingen. Daar hebben ze echter niets mee te maken, zeggen ze. Ik moet mijn straf maar gewoon uitzitten. Kan dat zomaar? Ik betaal toch gewoon abonnementsgeld voor het spel, en ik krijg niet waar ik voor betaal.

In principe lijkt het me zeker gerechtvaardigd dat men een of andere vorm van straf oplegt als een speler de spelregels schendt. Als iemand bij het voetbal een overtreding van de spelregels pleegt, kan hij het veld uitgestuurd worden. Bij ernstige overtredingen kan hij zelfs een paar wedstrijden op de bank zitten. Dat die speler lidmaatschap betaalt aan de club, doet daar niets aan af.

Het verbod op macros staat expliciet in de EULA van Eve Online, maar ik denk dat je ook zonder een expliciete regel wel mag ingrijpen als mensen zich een oneerlijk voordeel gunnen. Je verstoort het spelgenot van de anderen, en daar mag tegen worden opgetreden.

Een tijdelijke ban van 4 dagen is streng maar ook weer niet zó streng dat ik het meteen als evident oneerlijk zou aanmerken. Ik denk dat er dan ook weinig anders opzit dan deze ban uitzitten.

Regelmatig krijg ik vragen als deze:

Ik kreeg een verzoek voor het plaatsen van een link t.b.v. een goksite op mijn website. Men wil mij geld betalen als ik deze zin “De beste Blackjack online games kunt u spelen bij 888.com!” plus een link op mijn site opneem. Maar ik maak dan reclame voor een casino. Ben ik dan strafbaar?

Ja, dan ben je strafbaar. In Nederland mogen geen kansspelen worden aangeboden waarmee je geld of prijzen kunt winnen, ook niet via casino’s die via internet benaderbaar zijn. Ook is het verboden om het spelen van dergelijke kansspelen te “bevorderen”. Het Ministerie van Justitie ziet het plaatsen van zo’n hyperlink als een vorm van bevorderen:

Volgens vast beleid wordt onder bevorderen verstaan: handelingen die deelname aan kansspelen vergemakkelijken of in de hand werken, zoals het maken van reclame voor en het plaatsen van hyperlinks en banners naar illegale kansspelsites.

Bij About:Blank kwam dit al eerder aan de orde. Diezelfde site 888.com reageerde toen met:

Wij zijn geen site die illegaal is. Bij 888.com wordt total legaal gegokt. Wij hebben nog vele andere advertenties hebben en hier nog nooit problemen mee hebben ondervonden.

Vanwege irritante scripts op die site ga ik er niet naar linken, maar op 888.com staat in de FAQ een duidelijke uitleg over “How Do I Cash Out My Winnings?” Dat lijkt me bewijs genoeg dat je je winst kunt laten uitbetalen, en daarmee staat de strafbaarheid vast. Maar ook als 888 zelf alleen zou doorverwijzen naar andere sites waar je je winst kunt laten uitkeren, zouden zij strafbaar zijn en mensen die ernaar linken dus ook.

Arnoud

Dat duurde nog lang: mijn boek op Bittorrent. En natuurlijk mag dat gewoon. Volgens mij is het daarmee het enige juridische handboek dat legaal gefileshared mag worden.

Komt er eigenlijk nog een update, vroeg laatst iemand. Ja, dat staat wel in de planning. Maar ik durf nog even geen concrete datum toe te zeggen; eerst werk ik aan een boek over het recht voor webwinkels dat hopelijk eind april klaar is. En eigenlijk moet ik daarna eens een boek maken over de toekomst van het auteursrecht, maar dat wil nog niet helemaal uit de vingers komen.

Arnoud