Internetrecht door Arnoud Engelfriet

Een lezer vroeg me:

Ik ben systeembeheerder en bouw veel applicaties met het Zend Framework. Bij de PDF-component zit echter een probleem. Deze component weigert lettertypes (fonts) in een PDF te embedden als er in de metadata van het font “embeddable=false” staat. Dit zou in verband met de auteurswet zijn. Maar is zo’n tekstje metadata dan ook een kopieerbeveiliging?

Nee, die tekst is geen kopieerbeveiliging want de tekst voorkomt niet dat er iets wordt gekopieerd. Dat is ook niet het doel van zulke metadata.

Dergelijke indicatoren staan bekend als “elektronische informatie betreffende het beheer van rechten”. Zulke informatie mag je niet verwijderen als je daarmee “weet of redelijkerwijs behoort te weten dat je zodoende aanzet tot inbreuk op het auteursrecht” (artikel 29b Auteurswet).

Opmerkelijk genoeg zie ik nergens een verbod richting aanbieders van software waarmee rechteninformatie verwijderd kan worden uit werken. Het gaat alleen om het verwijderen van rechteninformatie zelf of het verspreiden van werken waar je die informatie uit gesloopt hebt. Je mag dus geen copyrightvermeldingen, watermerken met “(C) 2010″ of tellertjes die het aantal keer gebruiken van een werk bijhouden, verwijderen.

Het lijkt me nogal een gat in de wet, maar ik zie dus geen verbod om die Zendframeworkcomponent aan te passen zodat ‘ie elk font embedt, of de rechteninformatie in het font dat nu toestaat of niet.

Het is wel verboden om fonts aan te passen om die rechteninformatie te wissen. Ook blijft het na zo’n aanpassing aan de Zendframeworkcomponent natuurlijk verboden om fonts te embedden (en in embedded vorm te verspreiden) wanneer daar geen geldige licentie voor is.

Arnoud
Foto: Beginning Zend Framework door Armando Padilla, Apress 2009.

Zo, ik ben weer terug van vakantie. En gelijk een leuk vonnisje gevonden: welke rechten kun je ontlenen aan de website van een gemeente? In een rechtszaak over het parkeerbeleid van de gemeente Den Haag genoeg om geen parkeerboete te hoeven betalen in ieder geval.

Een burger had haar auto geparkeerd aan de Suezkade te Den Haag, een “plaats waar mag worden geparkeerd tegen betaling van parkeerbelasting” zoals dat zo mooi heet. Zij kreeg een boete, haar digitale parkeervergunning zou niet op de juiste manier zijn aangemeld en daarmee niet geldig zijn geweest.

In de beroepsprocedure voerde de parkeerder aan dat de voorwaarden van de vergunning niet meegestuurd waren in de envelop waarmee de parkeervergunning opgestuurd was. Ze was daarom op de website van Den Haag gaan kijken, en ze had de instructies daar keurig opgevolgd. Dat die instructies dan onvolledig zijn, kon toch niet haar schuld zijn?

De gemeente vond van wel: ze had gewoon even moeten bellen en dan hadden ze de voorwaarden keurig op kunnen sturen. Wie gaat er nou op internet kijken als er een stuk papier ontbreekt in een envelop? Gelukkig vindt de rechtbank dat argument net zo’n onzin als ik:

Met eiseres is de rechtbank van mening dat - uiteraard indien en voor zover dat voorhanden is - daartoe kan worden volstaan met het raadplegen van de informatie op de internetsite van de gemeente Den Haag.

Op de website stonden enkele voorwaarden vermeld, zoals het moeten plaatsen van een parkeerschijf en niet langer dan twee uur aaneen parkeren, maar nu net niet de voorwaarde dat je de bezoekersvergunning na aanvraag nog eens moet aanmelden. Dat was waar de gemeente de boete op baseerde, maar de rechtbank verwijst deze eis naar de prullenbak:

Nu in de digitale gebruiksinstructie niets staat vermeld over het aanmelden van de digitale vergunning, behoefde eiseres niet te weten dat dit een noodzakelijke voorwaarde was. Eiseres heeft naar het oordeel van de rechtbank niet hoeven te twijfelen aan de op internet door de gemeente gegeven informatie. Dit geldt temeer daar de op internet - en op Schermprint I - weergegeven informatie en voorwaarden voldoende specifiek en uitgebreid zijn.

Het zou leuk zijn geweest als de rechtbank ook nog wat had gezegd over de proclaimer van de gemeente, want erg ‘pro’ vind ik die niet:

De gemeente Den Haag garandeert echter niet dat de inhoud van het Platform volledig, accuraat en juist is. … De informatie op dit Platform is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en voor algemeen gebruik. Er kunnen geen rechten aan de informatie op het Platform worden ontleend. De gemeente Den Haag is niet aansprakelijk voor enige schade die is of kan ontstaan als gevolg van (blablabla).

Het idee van een proclaimer was toch juist vermelden “wat lezers en gebruikers wél kunnen verwachten”?

Prachtig hoe dat dan gaat: oh, we moeten een proclaimer, dan nemen we de aanbevolen proclaimertekst over maar laten we Juridische Zaken er even naar kijken. En die typt er dan toch weer precies die standaarddisclaimerzinnen in over die er nu net uitgegooid waren. Argh! Ik heb zo’n hekel aan copypastejuristerij.

Afijn, de rechtbank is gelukkig recht door zee: op de site staat het duidelijk en ondubbelzinnig, dus als burger kun je daar rechten aan ontlenen. Of de rechtbank (net als heel Nederland) vergeten is de disclaimerproclaimer te lezen of deze bij voorbaat al aperte onzin vond, weet ik niet, maar de uitkomst is hoe dan ook terecht.

Update (25 november) zie ook deze zaak over een verouderd postadres van de Belastingdienst dat nog op hun website stond. Ook daar mocht de burger vertrouwen op de site.

Update (30 september 2011) zie ook deze strafzaak waarin informatie op gemeentewebsites meewoog bij de vraag of verdachte “redelijkerwijze had kunnen vermoeden” (waar het om het primair tenlastegelegde gaat) of het “wist of redelijkerwijs had kunnen weten” van het subsidiaire tenlastegelegde. De gemelde informatie was onjuist maar dat bleek alleen uit recente nieuwe inzichten. Vrijspraak.

Arnoud
Foto: Conanil, CC-BY 2.0

Omdat ik officieel nog met vakantie ben, nog even geen nieuwe eigen blogpost. Wel graag uw aandacht en steun voor het volgende:

Een brede groep Nederlandse organisaties heeft ernstige zorgen over de totstandkoming en de inhoud van het anti-namaakverdrag ACTA. De onderhandelingen over dit verdrag vinden nu grotendeels in het geheim plaats. De organisaties roepen de Nederlandse regering in een open brief (PDF) op om de transparantie rond ACTA te vergroten en de reikwijdte van het verdrag te beperken.

De onderhandelingen over ACTA raken veel Nederlanders, maar zij krijgen door het gebrek aan transparantie vrijwel geen inspraak. Volgens de ondertekenaars vergroot dat de weerstand tegen aan ACTA gerelateerde nationale wetgeving, zeker nu andere verdragen in veel meer openheid zijn onderhandeld.

Bovendien is in ACTA een uitgebreid hoofdstuk over de handhaving van intellectuele eigendomsrechten in de digitale omgeving opgenomen. ACTA heeft daarmee mogelijk onwenselijke gevolgen voor het grondrecht op communicatievrijheid, onze kenniseconomie en de persoonlijke vrijheid van internetgebruikers.

De organisaties roepen de Nederlandse regering op alles in het werk te stellen om de transparantie over dit verdrag te verbeteren. Daarnaast roepen zij de regering op om ACTA te beperken tot namaakgoederen en dit niet uit te breiden tot de handhaving van intellectuele eigendomsrechten in de digitale omgeving. De brief is geschreven door een brede coalitie van belanghebbenden in de informatiemaatschappij. De ondertekenaars zijn:

1. Bits of Freedom
   
2. Consumentenbond
   
3. FOBID
   
4. Free Knowledge Institute
   
5. HCC
   
6. Health Action International Europa
   
7. Internet Society Nederland
   
8. Kennisland
   
9. Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten
   
10. Open Domein
    
11. Platform Burgerrechten
    
12. Privacy First
    
13. VrijBit
    
14. VrijSchrift

Arnoud

Het schiet aardig op met editie 2010 van mijn boek De wet op internet. Alle hoofdstukken zijn geheel gereviseerd en geactualiseerd, er zijn meer dan 350 eindnoten met bronnen toegevoegd en vrijwel alle feedback van iedereen is doorgevoerd.

Vanaf nu is de voorintekening geopend. Het boek gaat 29,95 kosten (iets duurder dan editie 2008, ik weet het) maar iedereen die vóór 1 september12 september een bestelling doorgeeft, betaalt slechts 22,50 (25% korting dus) per stuk en bovendien geen verzendkosten.

Voorintekenen doe je door mij te mailen en door te geven hoe veel exemplaren je wilt, waar ze heen moeten en wat er op de eventuele factuur moet. Een reactie hieronder over je voorintekening zou leuk zijn maar hoeft niet.

Wie eerst wil bladeren, kan dat doen met deze gratis en vrije preview van hoofdstuk twee.

En wie leuke acties, promotie-ideeën of andere suggesties heeft, kan ze hieronder of in de mail kwijt.

Ik ben benieuwd naar jullie reacties!

Update: voorintekening verlengd omdat boek pas 12 september in druk beschikbaar is.

Arnoud

Een lezer vroeg me:

Tijdens de installatie van wat software bij mijn ouders thuis werd ik zoals gebruikelijk tijdens de installatie gevraagd akkoord te gaan met de licentievoorwaarden van de software. Nu vroeg ik me af: zijn die eigenlijk wel bindend? Mijn vader had de software namelijk in de winkel gekocht, dat is dan toch het moment dat de overeenkomst gesloten wordt? En de voorwaarden moeten op dat moment worden overhandigd, heb ik altijd begrepen.

Algemene voorwaarden moeten inderdaad voor of bij het sluiten van de overeenkomst worden aangeboden (art. 6:234 BW). Anders zijn ze vernietigbaar, oftewel dan kan de wederpartij zel op elk moment van tafel vegen. (Je hoeft ze niet gelezen te hebben overigens, als je zonder te lezen akkoord gaat verandert dat niets aan de situatie (art. 6:232 BW).)

Bij veel softwarelicenties gaat het om een andere reden (ook) fout: algemene voorwaarden moeten op te slaan en uit te printen zijn, en dat gebeurt bij software-installers vaak niet. Die laten de voorwaarden zien in een scrolvenster, en zonder zelf moeilijk te doen kun je die tekst niet printen of opslaan. Dus ook op die grond kun je ze vernietigen.

Een juridisch lastige vraag is wat de overeenkomst is en wanneer je die sluit. Is dat in de winkel? Bij het betalen&downloaden? Of pas bij het installeren? Voor al die standpunten valt wat te zeggen. De winkel kan bv. zeggen dat ze je alleen de media verkopen en dat je het gebruiksrecht maar even met de leverancier zelf moet onderhandelen.

Ik vermoed dat bij koop van een CD in een winkel dit het moment van het sluiten van de overeenkomst met de softwareleverancier is. Op dat moment wordt er immers over alles onderhandeld. De voorwaarden moeten dan ook bij de verkoop in de winkel al ter hand gesteld zijn. Bij een downloadstore moeten net zo de voorwaarden worden getoond voordat de download gaat beginnen.

Als je deze koop ziet als twee contracten, krijg je dat probleem van de licentie die de verkoper tegenspreekt (zoals Microsoft dat zegt dat je Windows mag retourneren, waar winkeliers nogal van opkijken.)

Arnoud

Apple weigert een GPL-gelicentieerde app voor het spel Go in haar App Store op te nemen. De Free Software Foundation heeft met Apple overlegd over hoe GPL-software kan worden gedistribueerd via de App Store van Apple, las ik bij Webwereld. De GPL-voorwaarden zouden incompatibel zijn met de eisen die Apple oplegt. Het nieuws is al wat ouder, maar vakantie is er om oud nieuws in te halen, niet?

Het gaat volgens de vrijesoftwarejongens vooral om het artikel uit de App Store-voorwaarden dat zegt dat je de software op maximaal vijf apparaten mag installeren. Dat is een probleem voor de GPL: die eist dat iedere ontvanger het recht krijgt om de software zo veel & vaak als men wil te installeren en verder te verspreiden.

Ars Technica wijst er echter op dat de EULA van Apple een specifieke uitzondering voor open source bevat:

You may not copy (except as expressly permitted by this license and the Usage Rules), decompile, reverse engineer, disassemble, attempt to derive the source code of, modify, or create derivative works of the Licensed Application, any updates, or any part thereof (except as and only to the extent any foregoing restriction is prohibited by applicable law or to the extent as may be permitted by the licensing terms governing use of any open sourced components included with the Licensed Application).

Vertaling: er mag niets tenzij wij zeggen van wel - behalve als er een opensourcelicentie op de software zet, want dan moet u daar lezen wat er mag.

Maar daar zet de FSF weer tegenover dat elders staat

The Usage Rules shall govern your rights with respect to the Products, in addition to any other terms or rules that may have been established between you and another party.

Oftewel: oh ja, maar ondanks dat gelden onze gewone regels toch boven alles.

Persoonlijk lijkt dit me een al te strikte lezing van de Apple EULA, maar goed, formeel staat het er inderdaad.

Arnoud

Bij Gathering of Tweakers vond ik een leuke discussie over een fotosite waar je tegen betaling foto’s kon kopen met herpublicatierechten. De vraagsteller had zich geregistreerd en door het aanbod gebladerd, en kreeg vervolgens een factuur omdat hij foto’s had gedownload en daarvoor moest betalen. Volgens de vraagsteller had hij niets ‘gedownload’, hij was alleen aan het bladeren geweest en had daarbij alleen geklikt op knoppen die hem previews zouden moeten laten zien.

Bij stockfotosites is het gebruikelijk dat je het aanbod krijgt in de vorm van een overzichtspagina met kleine thumbnails, waar je dan op kunt klikken om een grotere preview te krijgen zodat je ongeveer kunt zien wat je gaat kopen. Vervolgens is er dan een ‘koop’ of ‘download’ link waarmee je de bestelling initieert en dus ook het geld verschuldigd wordt.

Bij deze site werkte het iets anders. Onder elke thumbnail staat dit plaatje:

Die tweede knop van links vatte de vraagsteller op als de link naar de preview, maar de site beschouwde het klikken op die knop als de bestelling.

Ik heb bij Tweakers zelf al uitgebreid gereageerd maar wat vinden jullie? Mag je als gebruiker van zo’n site verwachten dat je eerst een preview krijgt en/of een waarschuwing “Let op dit kost 75 euro”, of moet je weten dat “Download” betekent “downloaden & betalen”?

Arnoud

Plannen voor een nieuwe wet computercriminaliteit. Dat zou alweer de derde worden. Er is al veel over geschreven over het afsluitbevel, en ook vanwege mijn vakantie houd ik het kort (goed he, Steven?). Wie zin heeft in uitgebreid & diepgaand, leze Jan-Jaap Oerlemans’ analyse.

Allereerst dat afsluitbevel. Op zich is het nu al mogelijk (art. 54a Strafvordering) om een internetprovider of hoster te bevelen een website offline te halen of materiaal te blokkeren als deze kennelijk strafbaar is. Alleen is nu een machtiging van de rechter-commissaris nodig, dus van de rechterlijke macht. Volgens het wetsvoorstel zou een bevel van de officier van justitie genoeg zijn, waarmee de onafhankelijke toets komt te vervallen.

Bits of Freedom maakt terecht bezwaar tegen deze ‘censuur’. Voor mij is daarbij het belangrijkste argument dat het niet goed werkt, zoals Schellekens, Koops en Teepe in 2007 al concludeerden. Plus natuurlijk het argument dat nergens uit blijkt waar dit voor nodig is. Het enige dat ik kan bedenken is dat rechters-commissarissen niet altijd zomaar een machtiging afgeven, maar dat lijkt me een wat wankel argument.

Ook ergerlijk vind ik het idee om het opnemen van gesprekken te verbieden zonder instemming van de wederpartij. Dat is nergens voor nodig, en zal in de praktijk voor veel problemen zorgen. Bewijs vergaren bij niet-schriftelijke transacties wordt ontzettend moeilijk als je geen geluidsopnamen van de onderhandelingen of andere gesprekken kunt maken. Want natuurlijk gaat een malafide handelaar geen toestemming geven. Ik zou wellicht iets zien in een publicatieverbod (tenzij zware maatschappelijke noodzaak) maar het opnemen zelf moet te allen tijde kunnen als je deelnemer bent.

Ook wordt er een artikel voorgesteld dat het overnemen van “niet openbare gegevens zonder toestemming” verbiedt. Hiermee wil men sites aan kunnen pakken die gestolen gegevens herverspreiden. De aanleiding was de Manon-Thomaszaak, wier gestolen foto’s op diverse sites opduikten zonder dat daar strafrechtelijk wat aan gedaan kon worden. De dief kon wel worden vervolgd (computervredebreuk met gegevensdiefstal) maar het herpubliceren van zulke informatie is geen heling.

Alles bij elkaar zie ik weinig voordeel in dit wetsvoorstel. De WCC II was zeker een verbetering ten opzichte van de wet uit 1993, maar dit concept-WCC III mag wat mij betreft meteen naar de prullenbak.

Arnoud