Is e-mail rechtsgeldig?
Héél, héél veel vragen krijg ik over de rechtsgeldigheid van e-mail. Die variëren van “heb ik een contract als er in e-mail ‘akkoord’ staat” tot “kan ik met deze e-mail aangifte doen van bedreiging/stalking/smaad”. Nou, heel kort: ja, e-mail is rechtsgeldig - behalve in een paar uitzonderlijke gevallen. En, als ik zo vrij mag zijn, die zijn niet relevant voor mijn vraagstellers.
De focus op “rechtsgeldigheid” heeft me altijd verbaasd. Er is nooit discussie geweest of bijvoorbeeld een mondelinge toezegging rechtsgeldig zou zijn. Afspraak is afspraak, zeggen juristen dan. Alleen bewijzen wat er mondeling is afgesproken, ja dat is lastig. Maar bij e-mail schiet ineens iedereen in een juridische stuip want oh jee zou de rechter dat niet categorisch afkeuren omdat het triviaal vervalsbaar is?
Ik vermoed dat dit te maken heeft met een vaag onthouden discussie over de rechtsgeldigheid van faxen. Daar was de vraag of een faxbericht geaccepteerd mocht worden als akte, of dat echt alleen het origineel voor dat doel geschikt was. Ja, ook de akte telt in die situatie, bepaalde de Hoge Raad begin jaren negentig. Een faxapparaat produceert een letterlijke kopie, en indien gewenst kan het papieren origineel altijd worden opgevraagd en vergeleken. Misschien is daaruit het idee ontstaan dat een elektronisch document alleen rechtsgeldig is wanneer er ook een papieren origineel is.
Die rechtspraak ging echter specifiek over ‘aktes’, ondertekende geschriften die bedoeld zijn als bewijs van bijvoorbeeld een koop of erkenning van een schuld. Daarvan eist de wet inderdaad dat ze schriftelijk zijn, maar sinds een paar jaar kan dat ook elektronisch. Het grote probleem bij elektronische akten zit hem dan ook meer in de handtekening, want een elektronische handtekening zetten is een heel gedoe.
Wanneer de wet geen akte eist, dan mag alles als bewijs worden gebruikt. De rechter kijkt niet naar het middel waarin dat bewijs vervat zit, maar kijkt naar wat het bewijs bewijst. Pas als er iemand gaat roepen dat het bewijs vervalst is, dan wordt er gekeken naar hoe waarschijnlijk dat is in dit geschil. Je komt dus niet ver met “dit is mail, iedereen weet dat dat te vervalsen is” - nee, je moet bewijzen dat deze mail vervalst is.
Ook in strafzaken is het geen probleem om e-mail als bewijs te gebruiken. Daar ligt het iets lastiger, want de wet (art. 339 Strafvordering) noemt een beperkt aantal bewijsmiddelen en “e-mail” staat niet in die lijst. Er staat wel “schriftelijke bescheiden”, en dit mag volgens de Hoge Raad worden gelezen als “zolang er maar letters te zien zijn”. Een spandoek en sms-bericht zijn “schriftelijk” verklaard volgens dat oordeel, en e-mail valt er natuurlijk ook onder. In de strafrechtspraak hebben rechters dan ook weinig moeite met bijvoorbeeld bedreigingen per e-mail “schriftelijk” noemen.
Bij digitalisering van officiële stukken gelden er soms ook nog specifieke regels. Als een proces-verbaal schriftelijk moet zijn, mag men dit dan als gescande PDF opslaan en het originele stuk papier shredden? Daar zijn de geleerden het geloof ik nog niet over eens.
Maar in de dagelijkse praktijk durf ik met stelligheid te zeggen: ja e-mail is rechtsgeldig. Waar de meeste mensen e-mail voor gebruiken, gelden geen specifieke regels over het middel e-mail als zodanig. Een koop gesloten per e-mail is rechtsgeldig. Een mededeling per e-mail mag je de rechter laten lezen, en die mag daaruit conclusies trekken. Een e-mail met strafbare inhoud mag je aan de politie geven, en die kan daarmee een strafrechtelijk onderzoek opstarten. En uiteindelijk kan de afzender veroordeeld worden voor het versturen van die mail.
En dat e-mail triviaal te vervalsen is, is volstrekt irrelevant.
Arnoud
AE 2905
Tags:
Bram | 16 februari 2012 @ 9:04
Mijn huisgenoot leverde recent per e-mail stukken aan bij de bank. Dit betroffen Excel bestanden. Reactie van de bank: ‘Ja, nee Excel kan echt niet, dit is veel te eenvoudig te manipuleren’. Opslaan in PDF en mailen dan maar. ‘Ziet er prima uit’ OMGWTFBBQ
N.P. | 16 februari 2012 @ 9:18
Is dat niet hetzelfde als proberen te bewijzen dat je iets niet hebt ontvangen en dus nagenoeg onmogelijk?
mwil | 16 februari 2012 @ 9:20
Wat ook een punt is wat regelmatig terug komt; wanneer mag je als bedrijf mensen toegang geven tot de email-database van een andere medewerker of iemand die reeds uit dienst is (al dan niet vrijwillig). Mag je zomaar een maildatabase terugzetten van een backup en andere toegang verlenen? Hoelang mag je maildatabases bewaren? En mag je dit dan gebruiken in bv. een zaak tegen een ex-werknemer?
Arnoud Engelfriet | 16 februari 2012 @ 9:23
@N.P.: Uit andere mails of communicatie kun je vaak wel dingen afleiden. Maar soms kan het moeilijk zijn ja. Bij een mondelinge afspraak waarbij de wederpartij een omgekochte getuige meebrengt heb je ook een probleem.
Maar de discussie is dan “hoe bewijzen we dat deze getuige liegt” en niet “mensen kunnen worden omgekocht dús getuigen zijn onbetrouwbaar”. Want dat is waar “e-mail is triviaal te vervalsen dus mag niet worden gebruikt als bewijs” op neerkomt.
nl-x | 16 februari 2012 @ 9:59
Maar een belangrijk punt: bij wie zit de bewijslast als het gaat om de echtheid van de mail. In je blog stel je impliciet dat de betwister van de mail moet gaan bewijzen. En dat lijkt me in het geval van een inderdaad vervalste mail wel een lastig uitgangspunt. Alleen al omdat de betwister bijv. geen toegang tot logs o.i.d. zal hebben.
Peter van g | 16 februari 2012 @ 10:13
@Arnoud,
Goed verhaal, ik miste alleen nog een verwijzing naar je rant over onzinnige disclaimers onder aan emails. Die blijven ook nog steeds hardnekkig.
Arnoud Engelfriet | 16 februari 2012 @ 10:32
@nl-x: Over het algemeen gaat het niet om de vraag “is deze mail echt”. Ik zie héél zelden dat in een vonnis de echtheid van een mail (of van bewijs in het algemeen) aan de orde komt. Vaak is het meer “wat stáát hier nou eigenlijk”.
Het is inderdaad denkbaar dat iemand met vervalst bewijs komt maar ja dan zul jij aan de bak moeten met tegenbewijs. Ik hoop dus dat jij je mailarchief netjes bewaart, want dan kun je de rest van de mails overleggen en daaruit tegenbewijs halen. En dan zal de rechter zien dat die mail betwist is, en daaruit mag hij besluiten deze maar buiten beschouwing te laten.
Doe een stap terug. De rechter kijkt niet naar de e-mail als zodanig. Hij kijkt naar het hele plaatje en gaat dat invullen met onder meer die mail. Die mail moet dus coherent passen in het plaatje. Een vervalste mail zal dat niet doen. Zo wordt er vaak uitgebreid heen en weer gemaild inclusief mailgeschiedenis. Zit die vervalste mail in ál die mailgeschiedenissen? Ook in de versie die in cc naar de accountant is gegaan?
@Peter van G: klopt maar disclaimers veranderen niets aan de bewijskracht van e-mail.
Freeaqingme | 16 februari 2012 @ 10:40
Iets wat misschien wel eens voorkomt is een (poging tot) overdracht van auteursrecht per e-mail. Dat moet dan weer wel per akte, en toch niet per e-mail?
Ben wel benieuwd als ZZP’er A afspreekt per e-mail dat hij /alle/ rechten krijgt over ZZP’er B, of er dan een (kanton)rechter is die A ongelijk gaat geven als hij zijn recht probeert te halen?
Bertje | 16 februari 2012 @ 10:52
WETBOEK VAN BURGERLIJKE RECHTSVORDERING, artikel 159, lid 2: “Een onderhandse akte waarvan de ondertekening door de partij, tegen welke zij dwingend bewijs zou leveren, stellig wordt ontkend, levert geen bewijs op, zolang niet bewezen is van wie de ondertekening afkomstig is.”
Arnoud Engelfriet | 16 februari 2012 @ 10:54
Ah dat is wel een leuke. Je kunt per mail afspreken dat je alle rechten krijgt, maar de levering moet per ondertekend geschrift. Een elektronisch ondertekend geschrift mag ook (PDF met digitale handtekening) maar is buitengewoon irritant; een gescand stuk papier met inkthandtekening is prima.
Wat je kunt doen met zo’n mailafspraak is vervolgens de wederpartij dwingen de akte te ondertekenen. Dan krijg je op dat moment de auteursrechten. Maar de wederpartij kan weigeren als hij bv. nog geld van je krijgt, hij schort dan zijn verplichting tot ondertekenen op tot jij voldaan hebt. Dat mag. Wil je dat niet, dan moet je dus op dag 1 al de rechten hebben en dat vereist dat het contract zelf de akte is.
Wim ten Brink | 16 februari 2012 @ 11:23
Ik weet wel hoe eenvoudig emails te vervalsen zijn. Zeker voor ICT-specialisten zoals ikzelf. Het algemene EML formaat is algemeen bekend en dus kan iedereen met een beetje kennis en Notepad (Of vi voor de echte hardcore fans) een EML maken en vervolgens in zijn favoriete email-programma importeren.
Dus wat als je vervolgens geconfronteerd wordt met iemand die zo een email heeft vervalst? Ik heb deze nooit verzonden dus ik kan niet aantonen wat het originele mailtje was. Die was er niet. Maar de tegenpartij toont gewoon dat mailtje met alle headers, toeters en bellen erop en eraan. Dit is natuurlijk best veel moeite om te doen maar ik kan mij voorstellen dat er enkele personen gek genoeg zijn om dit gewoon te doen.
Dus welke rechtsmiddelen heeft iemand vervolgens om aan te tonen dat een email is vervalst? Kun je b.v. bij de ISP van de tegenpartij een log opeisen van alle binnengekomen emails of zo? Want dan kun je aantonen dat die email niet via die route is binnengekomen…
Richard | 16 februari 2012 @ 11:28
@11 Dan nog, je kan ook een bestaande mail nemen en deze aanpassen, dan maken de logs van de provider ook niet meer uit, want die kloppen gewoon. Zit je nog met afmetingen (omvang in bytes) maar ook dat kan je al voorbereiden door alvast wat ruimte te reserveren voor de zaken die je nog toe wilt voegen.
Wat ik wel eens doe in situaties waar ik manipulatie achteraf wil voorkomen, is zorgen dat de ontvanger goed inhoudelijk reageert op de zaken die ik in de mail benoem. Bij vermoeden van manipulatie is het dan beter te bewijzen/weerleggen.
Denk ik.
Johan | 16 februari 2012 @ 11:32
@Mwil: ik zou zeggen dat het artikel over internetten en mailen over het werk van toepassing is op jouw vraag… het maakt daarbij niet uit of iemand uit dienst is, volgens mij: http://www.iusmentis.com/internetten/prive-ophetwerk/
Elroy | 16 februari 2012 @ 12:01
@4: Over valse getuigen gesproken. Zo heeft een bekende van mij een keer bijna voor een schade aan een auto op een parkeerplaats moeten betalen die hij niet heeft veroorzaakt.
Iemand reed met een reeds beschadigde auto tegen zijn geparkeerde auto aan en claimde toen alle schade. Met een vriendje als bewijs dat mijn kennis degene was die reed en hij geparkeerd stond. Het is uiteindelijk goed afgelopen, omdat er 1. een getuige was dat de auto van mijn kennis onbeschadigd was toen hij deze geparkeerd had. en 2. de andere partij wel erg ongeloofwaardig vaak slachtoffer was van een botsing.
Er werd wel bij gezegd dat zonder 1. hij waarschijnlijk had moeten betalen.
En dan hebben we nog andersom. Op de middelbare school werd bij ons de kantine overvallen door een gewapende leerling van een andere school in de buurt. Een aantal van ons heeft de dader herkend, en wist zelfs dat hij onderweg was naar onze school(alleen niet waarom). Blijkbaar was men echter op zijn eigen school zo bang voor hem dat al zijn klasgenoten en zelfs een leraar verklaarden dat hij op die tijd bij de les aanwezig was.
Hij is er uiteindelijk mee weg gekomen omdat het bewijs niet rond kwam.
Als je dat mee maakt krijg je wel wat meer begrip voor de problemen waar de politie mee te maken heeft bij onderzoeken.
MathFox | 16 februari 2012 @ 12:13
@11, 12: Vrijwel alle mailprogramma’s hebben een map voor uitgaande berichten en als een bericht niet in jouw uitgaande map staat terwijl de tegenpartij claimt dat het bericht door je verzonden is, is dat een hele goede reden om te protesteren. (Ik neem aan dat dit de reden is dat de meeste mensen zoiets niet eens proberen.)
Ja, het aanpassen van een bericht laat sporen na en een forensisch onderzoeker moet die kunnen terugvinden. (terugkijken in backups…)
Peter van g | 16 februari 2012 @ 12:18
@Wim
vi????
emacs natuurlijk
Heren,
Volgens mij dwalen we af.
Het gaat er niet om of mails te vervalsen zijn en hoe dit aangetoond kan worden.
Getuigenissen zijn nog veel gemakkelijker te vervalsen en die worden ook geaccepteerd. Het gaat in een rechtzaak om het geheel van de bewijslast en als het goed is maakt zo’n email hier deel van uit. Op basis van een enkel bewijsstuk, hoe betrouwbaar ook, is eigenlijk nooit een afgewogen oordeel te vormen.
MartijnV | 16 februari 2012 @ 12:30
@14: Dan zal de tegenpartij kunnen beweren dat je die mail uit je verzonden berichten hebt gewist.
Wim ten Brink | 16 februari 2012 @ 12:32
@Richard, als je een bestaand bericht wijzigt dan kan de tegenpartij aantonen met hun eigen verzonden items dat jij in die email hebt zitten rommelen. Dan komen ze met hun eigen versie van die email en dan is het valse bewijs weg.
@MathFox, waar het om gaat is dat de tegenpartij een compleet nieuw nep-emailtje genereert die jij dus niet in je verzonden items hebt staan. Ja, je kunt protesteren maar dan beweert de tegenpartij gewoon dat je het mailtje dus gewoon hebt verwijderd. Zij hebben immers “bewijs” dat er een email was. Het feit dat je iets niet hebt is geen bewijs.
Waar het mij dus om is hoe je kunt aantonen dat het emailtje is vervalst als je zelf zeker weet dat je het nooit hebt verzonden. Forensisch onderzoek zal dan noodzakelijk zijn en brengt extra kosten met zich mee. Daar draai je dan ook voor op. En als je Google Mail gebruikt dan heeft de tegenpartij geeneens je IP adres nodig omdat Google het IP adres van de verzender niet opneemt in de email headers. Ja, je moet een paar id codes bedenken die door providers aan emails worden toegevoegd maar daar houdt het dan ook mee op.
Dit soort vervalsingen zijn redelijk zeldzaam omdat toch wel enige kennis is vereist. Maar ik zou een redelijke vervalsing in elkaar kunnen zetten en ik denk dat 10% van de lezers van dit blog dit ook op zeker kunnen. Waarom dit dan ook niet op grote schaal gebeurd vind ik wel interessant om te weten maar ik ben vooral benieuwd naar hoe het te bewijzen is dat zo’n email is vervalst.
Arnoud Engelfriet | 16 februari 2012 @ 12:39
In dit vonnis bepaalde de rechtbank Utrecht dat je het soms de wederpartij kunt verwijten dat hij niet controleerde op mogelijke vervalsingen. Dit ging om ingestuurde creditcardaanvraagformulieren met handtekening, waarbij de beweerdelijke wederpartij zei dat zijn handtekening nagemaakt was.
Voor de rechtbank was een belangrijke factor het gebrek aan controle:
In een andere zaak mocht een handschriftdeskundige komen verklaren of de handtekening echt was. Die verklaarde dat de kans daarop groot was (en dat hij niets had gezien dat wees op een vervalsing). Dat, plus het feit dat de betrokkene weigerde originele handtekeningen te geven als vergelijkmateriaal, leidde ertoe dat de rechter de handtekening als echt accepteerde.
Richard | 16 februari 2012 @ 12:43
@14 MathFox: Dus als ik een mail waar ik spijt van heb, uit mijn verzonden items wis, dan kan ik op die manier de mail van de tegenpartij weerleggen. Juist ja.
@17 Wim: Als ik genoeg twijfel schep, kan ik claimen dat het juist de tegenpartij was, die zijn sent items heeft gemanipuleerd.
MathFox | 16 februari 2012 @ 13:16
@16, 19: Als jij jouw map “uitgaande berichten” niet wijzigt weet jij het wanneer iemand in jouw email heeft zitten knoeien. Daarmee is het bewijs nog niet rond, maar als jij gericht kunt aangeven waar een forensisch expert naar moet zoeken is het voor hem niet veel werk om bewijs te vinden.
Gabor | 17 februari 2012 @ 12:31
> “En dat e-mail triviaal te vervalsen is, is volstrekt irrelevant.”
De achterliggende attitude in deze stelling is wat de alpha’s onderscheid van de béta’s. Kort zou ik het zo kunnen samenvatten:
“Alles waarvoor onze oplossing ontoereikend is negeren we gewoon!”
Gevolg van de “alpha” attitude is, dat wanneer de bedachte “oplossing” nieuw problemen genereert, deze zo lang mogelijk genegeerd worden. Als negeren niet meer lukt, dan wordt datzelfde formule op de neveneffecten van de “oplossing” losgelaten.
Zo kan het zijn dat voor een concrete situatie twee of meerdere regels van lijnrecht tegenover elkaar kunnen staan, afhankelijk uit welke deelafwegingen deze zijn ontstaan. Een bekend voorbeeld is uit de Horeca regelgeving en het gaat over de tegenstrijdige regels tav. de keukenvloer: de ene regel zegt dat het glad zijn, volgens de andere moet dat juist weer niet.
Stel wat met de moderne samenlevingen zou gebeuren, als ingenieurs wolkenkrabbers, bruggen, schepen, vliegtuigen, autos, huishoudelijke of medische apparaten met deze instelling zullen ontwerpen en bouwen! Hoe is het mogelijk dat de in deze disciplines de bedachte oplossingen een stuk beter werken? Simpel: bekende feiten en dreigende gevaren worden niet genegeerd.
In dit geval, als het bekend is dat e-mail (in haar meest toegepaste form) ontoereikende juridische waarborgen biedt, ga niet aan laten komen op wie wat tav. de echtheid aannemelijk kan maken!
Arnoud Engelfriet | 17 februari 2012 @ 14:00
@Gabor: Problemen worden niet genegeerd maar praktisch geaccomodeerd. E-mail is hier om te blijven, dus de vraag is hoe je om wilt gaan met e-mail en bewijs. Je kunt dan botte beta spelen en zeggen “het is vervalsbaar dus nimmer te gebruiken” maar dat werkt niet. En “dat is dan jammer” zeggen is geen optie, we zitten hier niet op de IT-helpdesk.
E-mail is geen wolkenkrabber dus die vergelijking gaat niet op.
De rechtspraak kan al 2000 jaar omgaan met getuigen en andere eenvoudig te vervalsen bewijsmiddelen dus e-mail kan er ook nog wel bij.
Gabor | 17 februari 2012 @ 15:22
@Arnoud,
Even een paar klaarblijkelijk ingeslopen misverstanden uit de weg te
helpen.
Ik heb niet beweerd dat e-mail niet moet worden gebruikt.
Je zult ook zien, als je de tekst nog eens doorleest, dat ik geen
vergelijking tussen e-mail en wolkenkrabbers maak. Dat doe ik tussen de
attitudes van de twee groepen met verschillende achtergronden en
denkwijze.
En om dan direct op de man te spelen en “botte beta” te roepen is nou
ook niet nodig. Als je de zaken scherp neerzet (denk aan de laatste
stelling) hoef je niet verbaasd te zijn als je reacties van
vergelijkbare scherpte krijgt.
—
Arnoud Engelfriet | 17 februari 2012 @ 15:36
Jij komt binnen met “Alles waarvoor onze oplossing ontoereikend is negeren we gewoon!” en verwacht dat je dan een gezellige conversatie krijgt? Kom nou toch. Jij komt hard binnen, ik praat hard terug.
En “botte beta” is net zo op de inhoud als de opmerking dat alfa’s negeren wat ze niet goed uitkomt. Dat suggereert namelijk dat alfa’s dom zijn omdat het evident is dat je relevante zaken niet moet negeren.
Wil je zeggen dat de wet gemaakt zou moeten worden zoals ingenieurs bruggen ontwerpen? Dat gaat niet werken. Dat kán niet werken want de wet móet gaan over niet-eenduidig uit te rekenen situaties.
Het mooiste voorbeeld vind ik nog altijd de redelijkheid & billijkheid. Dit correctiemechanisme biedt de rechter de mogelijkheid om elke uitkomst aan te passen als hij meent dat dit nodig is. Dat is voor juristen volstrekt normaal. In de techniek is dat natuurlijk ondenkbaar: je rekent iets uit en dat klopt en dat is het dan. Een brug ga je niet tien centimeter korter maken omdat de puntbelasting je onredelijk voorkomt.
Dáárom zijn techniek en recht volstrekt onvergelijkbaar en daarom is jouw “Stel wat met de moderne samenlevingen zou gebeuren” volstrekt ongepast.
Gabor | 17 februari 2012 @ 21:38
@Arnoud,
Toegegeven, mijn “binnenkomer” is generaliserend en ook niet zonder kritiek, maar ik vind een persoonlijke belediging nog steeds een aantal bruggen te ver. Is dit je normale reactie in een discussie?
De karakterisering tav. alfa’s komt van jou niet van mij. Kan ook niet anders, want zo denk ik niet over alfa’s. Wat de verwachtingen betreft, voor zover ik ze had, was niet zozeer een gezellige conversatie, hooguit een interessante discussie. Begrijp je ophef eigenlijk ook niet. Boos worden en “hard terug praten” zal geen extra gewicht aan argumenten zetten.
Om nog een poging tot een interessante discussie te doen.
Een stelling poneren als een absolute waarheid, nl.: “En dat e-mail triviaal te vervalsen is, is volstrekt irrelevant.” draagt ook een boodschap uit: “Dit is het, wen eraan, denk niet aan alternatieven of verbeteringen!” Met name de laatste is waar ik me tegen wilde verzetten. De zin had ook eenvoudig anders geformuleerd kunnen worden, die veel minder dogmatisch overkomt. Bv. door erbij te vermelden dat dit volgens de huidige stand van zaken het geval is. Wat het artikel trouwens ook had kunnen noemen is dat er wél maatregelen zijn, waarmee het vervalsen van e-mails minder triviaal is.
Nee. Het punt wat ik wilde maken is dat door iets meer moeite te doen best mogelijk is om triviale excepties te weren.
Ik heb niet het tegenovergestelde beweerd.
Maar als je het al zo stelt, graag je aandacht voor dit: In de leidende principes van de twee gebieden, in het bijzonder tussen juridische en engineering wetenschappen, zijn wél overeenkomsten te ontdekken. Ik denk bv. aan de benadering van concrete problemen: door van tevoren een set generieke regels en richtlijnen op te stellen, die tot het vinden van een oplossing voor zo veel mogelijk concrete problemen leidt. Ook zijn engineers en technici, net als juristen, gewend om in complexe en dynamische systemen te denken.
De impliciete stelling in mijn eerste reactie was dat gebieden waarin het beta aanpak wordt gehanteerd, veelal betere resultaten laten zien. Voordat dit weer verkeerd wordt begrepen, hiermee bedoel ik niet te zeggen dat alfa wetenschappen minderwaardig of onzin zijn. Wel kunnen we volgens mij constateren dat tav. de geboden oplossingen en effectiviteit van het juridisch stelsel (én met name de politiek) meer ruimte is voor verbeteringen, dan binnen de techniek of bv. medische wetenschappen.
Feit: vliegtuigen vallen soms uit de lucht, huizen en bruggen storten wel eens in elkaar en er is nog steeds geen pilletje tegen veel nare aandoeningen. Wél is het zo dat de oorzaken van deze zelden op zaken terug te leiden zijn, die van tevoren bekend waren of gaandeweg bekend raakten.
Dat in tegenstelling tot voorbeelden zoals de triviale vervalsbaarheid van e-mails en faxen, of de spectaculaire mogelijkheden van misbruik van het octrooi- en intellectueel eigendom systeem, waar de stand van zaken al na decennia lang geen verbetering laat zien. (bit of an understatement) Om dan over de met tegenstrijdigheden bezaaide sotfdrugsbeleid te zwijgen. Ik ben blij dat er ook tegenvoorbeelden zijn, maar in het licht van de genoemden is er volgens mij nog genoeg ruimte voor verbeteringen in de aanpak.
Wellicht als de alfa’s zich meer “open minded” tav. de methodieken van andren, bv. de beta’s opstellen, kunnen ze zich ook laten inspireren. Wellicht zijn er geen wiskundige formules voor het maken van wetten, al schijnt “Game Theory” toch op onverwachte gebieden te hebben bijgedragen. In elk geval om bij voorbaat de twee gebieden als onvergelijkbaar te bestempelen sluit synergie zeker uit.
Arnoud Engelfriet | 17 februari 2012 @ 23:04
Een stevige discussie is wat anders dan een persoonlijke aanval. Ik noem jou nergens een botte bèta. Ik leg uit wat je kunt doen als je bewijsproblemen ziet met e-mail. Jij trekt dat naar jezelf.
Mijn opmerking “En dat e-mail triviaal te vervalsen is, is volstrekt irrelevant.” is wat de wet zegt. Ik ben het er ook mee eens, ik zie niet hoe een andere situatie werkbaar kan zijn. En al helemaal niet als de uitleg daarvan begint met ” Stel wat met de moderne samenlevingen zou gebeuren”. Dat stelt dat wetten en rechtspraak net bruggen zijn en dus wetenschappelijk en exact benaderd moeten worden. Dat kan niet. Jij suggereert dat hetwel moet, immers waarom er over beginnen anders?
De attitudes zijn natuurlijk anders; bij rechtspraak en wetten gaan het om emotie en conflict, niet koele wiskunde. Een arbeidsgeschil kun je niet uitrekenen (de ontslagvergoeding wel maar dat is een detail). Ik weet, dat wetenschap beter werkt bij wetenschappelijke kwesties maar om te stellen dat het dus ook werkt bij wetten en rechtspraak is veel te gemakkelijk.
Natuurlijk zijn er technieken die het bewijsleveren kunnen vergemakkelijken. Maar die strak voorschrijven gaat zonder meer tot onbillijke situaties leiden. Als er een mail ligt en de omstandigheden steunen de inhoud, waarom dan de mail afkeuren vanwege de theoretische mogelijkheid van vervalsing? Welk probleem los je op?
Die houding zie ik vaker bij bèta’s, het doet me denken aan menig securitybeleid. Heel strak, volstrekt veilig in theorie maar onwerkbaar in praktijk. En het is die moeilijke praktijk waar wet en rechtspraak middenin zit. Een aanpak van bewijs moet vanuit de praktijk komen, dus met flexibele regels voir rechters om een en ande op waarde te schatten. Niet met “jammer, had je maar GPG-handtekeningen moeten gebruiken of een inline TTP”.
Het recht is geen wetenschap maar een kunst (art). Wetenschap daarop loslatengaat niet werken. Mensen doen zaken op rare onwetenschappelijke manieren en de wet moet ze daar ruimte voor geven. En dat doe je niet met “email is niet rechtsgeldig want triviaal te vervalsen.”
Branko Collin | 18 februari 2012 @ 12:56
“En om dan direct op de man te spelen en “botte beta” te roepen is nou
ook niet nodig.”
Hoe is dat op de man spelen? Volgens mij projecteer je nogal.
Gabor | 18 februari 2012 @ 16:52
Ik geloof dat dit niet veel zin meer heeft. Te veel verwijten, verkeerd begrijpen, gissingen en in het algemeen een te kort lontje. Ik heb het niet gemunt op je artikel of persoon en vind jammer dat je dit laatste telkens probeert te bewijzen. Het categorisch blijven uitsluiten van een mogelijkheid van synergie tussen beleidsmaken en een andere discipline is vrij kortzichtig.
Hand in eigen boezem: had beter de vergelijking tussen α en β buiten moeten laten.
Rein Jonkman | 18 februari 2012 @ 20:16
Het punt is niet zozeer de rechtsgeldigheid van een overeenkomst die via mail is gesloten, maar dat een mailbericht zo gemakkelijk te vervalsen is. Het is uiteindelijk niet meer dan platte tekst. Verder weet je niet zeker of een bericht dat je stuurt aankomt bij de ontvanger. En een praktisch bezwaar: je weet niet waar in de wereld kopieën zijn van de berichten die je gestuurd hebt.
Wat mij betreft wordt het tijd voor een wel betrouwbaar wereldwijd mailsysteem, en dat mag best wat kosten.
Arnoud Engelfriet | 18 februari 2012 @ 20:28
Waar ik mee zit. Een mondelinge overeenkomst is ook eenvoudig te vervalsen. Toch schaffen we die niet af. Waarom voeren we die discussie dan wél bij e-mail? Omdat daar technische oplossingen voor denkbaar zijn en we dus lekker kunnen gaan specificeren en programmeren?
Er zijn regelmatig voorstellen gedaan voor veilige e-mail, of voor het kunnen verifiëren van de inhoud. Meestal komen die neer op een derde via wiens mailserver de mail moet, met al dan niet complexe securityprotocollen, digitale handtekeningen en dergelijke. Niemand lijkt er echt interesse in te hebben. (Of het schaalt niet als je het naar internetniveau trekt, net als al die antispamoplossingen.)
Johan | 18 februari 2012 @ 20:47
E-mails versturen die versleuteld zijn met een PGP sleutel, zoals bijvoorbeeld:
http://www.symantec.com/desktop-email
of
http://en.wikipedia.org/wiki/Pretty_Good_Privacy
Arnoud Engelfriet | 18 februari 2012 @ 20:49
Ik ben rond 2003 of zo opgehouden met PGP gebruiken want niemand met wie ik werkte, gebruikte het. Waarom zou het nu wel populair gaan worden?
Johan | 18 februari 2012 @ 21:15
Dat is afhankelijk van hoe gemakkelijk het in het gebruik wordt en of het nodig zal worden geacht (zodra mensen denken dat hun e-mail gelezen wordt of als een rechter besluit dat met PGP een e-mail eerder als onvervalst kan worden aangemerkt of zo)… maar ik ben er ook rond 2003 mee opgehouden
Zelfde overigens met IM (daar heb je OTR voor: http://www.cypherpunks.ca/otr/ )
Ruud Harmsen | 23 februari 2012 @ 10:09
Arnoud schreef:
“Ja, ook de akte telt in die situatie, bepaalde de Hoge Raad begin jaren negentig. ”
‘Ook de fax’, moet dat toch zijn? Anders is het betoog niet logisch. Of begrijp ik het verkeerd?
Wat is de rechtsgeldigheid van e-mail? | | 10 stappen naar Privacy*10 stappen naar Privacy* | 23 februari 2012 @ 14:21
[…] Arnoud Engelfried schreef onlangs een heel goed artikel over de rechtsgeldigheid van e-mail. […]