Internetrecht door Arnoud Engelfriet

Aanstaande vrijdag mag ik spreken bij stichting VOICE over “wat er misging met auteursrecht vanuit de visie van internetters en hoe moet dat anders”. Op dit moment zit ik (om ongerelateerde redenen) in een hotelkamer in Chemnitz, en de viesbruine muren blijken iets minder inspirerend dan ik had gehoopt. Mag ik uw reactie op onderstaand concept?

(Update: zie ook de slides van deze presentatie.)

Understatement van de eeuw: het auteursrecht staat onder druk door internet. Nu is het niet de eerste keer dat een nieuwe technologie als bedreiging voor het auteursrecht (of beter gezegd, de auteursrechthebbenden) wordt gezien. Van drukpers tot radio tot videocassette, elke keer werd de nieuwe technologie als gevaar neergezet – en elke keer bleek de nieuwe technologie uiteindelijk bijzonder winstgevend voor de rechthebbende.

Internet is echter meer dan een nieuwe kopieertechniek of een nieuw distributiemedium. Of nou ja, de tubes zijn dat misschien wel, maar de manier waarop consumenten met internet omgaan is wezenlijk anders. Internet laat mensen participeren, actief aan de slag gaan met werk. Mensen downloaden, uploaden, remixen, bewerken, becommentariëren, parodiëren en publiceren andermans werk. Mensen die voorheen alleen braaf op de bank de werken consumeerden die hen door de industrie werd aangereikt.

En die mensen vinden dat doodnormaal.

De reactie daarop van de rechthebbenden is echter allesbehalve normaal te noemen: dit is inbreuk, piraterij, het faciliteren van misdrijven en waarschijnlijk ook nog steun aan terrorisme. En het blijft niet bij retoriek. Er worden rechtszaken gevoerd, boetes geëist en sites gesloten waarvan internetters met de beste wil van de wereld niet kunnen begrijpen waarom. Er wordt nu zelfs serieus overwogen om internetproviders een verplichting op te leggen om elk internetpakketje digitaal te fouilleren – met deep packet inspection en geautomatiseerde controlesoftware elke vermeende schending tegenhouden. Dit kost tonnen per jaar en zal binnen enkele maanden technisch irrelevant blijken, maar dat mag de pret niet drukken.

Het hoeft dan ook niet te verbazen dan ook niet dat er steeds meer tegengeluiden en -bewegingen ontstaan, waar de diverse ‘piratenpartijen’ de recenste exponent van zijn. De Zweedse piratenpartij is nu de op twee na grootste politieke partij van het land en heeft een zetel in het Europarlement verkregen. En ook in andere Europese landen schieten deze clubs als paddestoelen uit de grond.

Niet dat dit de rechthebbenden en hun vertegenwoordigers ook maar iets overtuigd: integendeel, met name stichting BREIN lijkt in Nederland met een groots offensief begonnen te zijn tegen alles dat downloadt, uploadt of daar hoe indirect ook mee te maken heeft. Maar helpt het? Tot nu toe lijkt het vooral een hoop werk voor juristen op te leveren. Een merkbare ‘dip’ in het up- en downloaden is er niet.

Doorgaan op deze weg acht ik dan ook volstrekt heilloos. Het auteursrecht zoals het nu voor ligt, is dringend aan een grondige herziening toe. Niet aan een volledig afschaffen – dat is een stroman. We hebben een manier nodig om weer draagvlak te creëren voor de rechten van creatievelingen. De enige manier daarvoor is een ander uitgangspunt van auteursrecht te nemen, dat beter recht doet aan de huidige verhoudingen tussen auteur en gebruiker.

Over de geschiedenis en de grondslagen van het auteursrecht is veel geschreven. Ik zal daar niet nader op ingaan. Waar het om gaat is de praktijk van vandaag, en die is dankzij vérgaande verdragen (met name WIPO 1996 en TRIPS) een model van absolute controle door de rechthebbende. Iemands werk is zijn eigendom en hij beslist dus wie wat daarmee doet. Dat maakt ieder gebruik van een werk verdacht: wat moet dat met andermans spullen? En als ik zeg ‘ieder gebruik’ dan bedoel ik ook echt ieder gebruik. Elke kopie, hoe tijdelijk of technisch bepaald ook, is in beginsel een auteursrechtelijk relevante handeling. Eén van de grootste juridische blunders ooit, wat mij betreft.

Dat model van controle en eigendom werkte prima toen inbreuk vooral enkele professionele partijen betrof en auteurs in hun silo’s werkten. Maar het model stort compleet in wanneer iedere grapjas met een computer aan een perfecte kopie kan komen en daarmee kan doen wat hij of zij wil. En dat is precies wat er nu gebeurt. Zoals Metallica-advocaat Howard King het in de zaak tegen filesharing netwerk Napster mooi samenvatte: “The gumball machine broke and all the gumballs are rolling down the floor.”

Alleen, creatieve werken zijn geen kauwgumballen, en het auteursrecht is geen automaat die bij iedere draai, ieder gebruik, geld zou moeten opleveren. Het is precies die visie die zegt van wel – ik noem dat het eigendomsdenken – die verantwoordelijk was voor het gigantisch oprekken van het auteursrecht en de problemen waar we nu mee zitten. Daar moeten we dus zo snel mogelijk vanaf. Maar hoe moet het dan wel?

Het internet draait om samenwerking, om conversaties. Abraham Drassinower publiceerde vorig jaar het artikel ‘Authorship as Public Address’, waarin precies dit idee als uitgangspunt voor auteurswetgeving wordt gepropageerd. De auteur doet niet slechts een ‘mededeling aan het publiek’ zoals de wet dat nu noemt; hij initieert of participeert in een publieke discussie. En doel van de wet moet zijn om te zorgen dat die publieke discussie op een eerlijke en voor alle partijen werkbare manier blijft lopen.

Deze visie sluit precies aan bij hoe de internetter, voorheen de consument, aankijkt tegen auteursrecht. Voor geld andermans bijdrage aan een conversatie presenteren als je eigen: nee, dat moet niet kunnen. Dergelijk letterlijk verspreiden van werk is en blijft verboden. Maar andermans bijdrage verwerken in je eigen betoog, je eigen werk bouwen op basis van bestaande muziek of films voegt iets toe, en dat moet dan ook niet meer dan doodnormaal zijn.

Arnoud

Het onvolprezen weblog van TILT meldde dinsdag dat online faillissementsveilingen wel eens in strijd met de Nederlandse wet zouden kunnen zijn. Bij een faillissementsveiling is het volgens de Wet Ambtelijk Toezicht Openbare Verkopingen, de Watov, namelijk verplicht om deze “ten overstaan van notarissen of van deurwaarders bij de rechterlijke colleges” te houden. Internetveilingen draaien 24 uur per dag, 7 dagen per week, maar een notaris wil ook wel eens naar bed.

The only possibility of a notary or process-server to be present at the online auction is if he follows the bidding process all the time. But this is only possible if the bidding process of the online auction is only open for several hours, like the physical auction. But then the problem arises that not enough people are logging in, so the eventual price is lower than desired. A liquidator for example needs as much money as possible from the sale of the bankrupt’s estate.

Dit geldt echter alleen voor veilingen van roerende zaken, en dus niet voor huizen. Een huis uit een failliete boedel mag dus gewoon online worden geveild, en die veiling mag 24 uur per dag doorlopen. Maar voor ‘gewone’ boedelveilingen is dit een probleem, zoals ook al eerder in de literatuur werd gesignaleerd.

Ik even even wat gezocht, maar ik kan eigenlijk alleen huizenveilingen vinden die permanent aangeboden worden. Bij boedelveilingen (roerende zaken dus) kom ik al snel uit bij overzichten als van Veilingnotaris.nl, en die veilingen zijn zo te zien keurig tijdsgebonden. Zie ik nu de Faillieteboedelmarktplaats.nl over het hoofd?

In ieder geval, ik kan het alleen maar eens zijn met de conclusie dat “we think that online auctions for selling assets of a bankruptcy should not be illegal for the simple reason that online auctions are cheap and modern.”

Arnoud
Foto: Mike Salsbury, CC-BY 2.0.

Wat een tegenvaller. Studeert de Tweede Kamer eindelijk weer eens op auteursrecht, krijg je een slap aftreksel van BREIN-propaganda.

Afgelopen woensdag presenteerde de werkgroep Auteursrechten de Initiatiefnota Auteursrecht (via Tweakers). Hoewel het rapport claimt een “een onafhankelijk oordeel over de toekomst van het auteursrechtbeleid” te presenteren, is de achterliggende lijn zeer éénzijdig. Auteursrecht dient onbeperkt ingezet te kunnen worden; consumenten van werk dienen te betalen en gebruikers van werk zijn in beginsel dieven en piraten (”klankjatters”, p. 36) tenzij ze een zeer beperkte uitzondering in de Auteurswet kunnen vinden. Het enige voor gebruikers voordelige item is dat de wildgroei aan collectieve-incassoörganisaties(*) ingeperkt dient te worden.

Immers:

Allereerst zetten technologische ontwikkelingen het auteursrecht zodanig onder druk dat gebruik van informatieproducten steeds meer plaats vindt in de privésfeer. Dat heeft een mentaliteitsverandering bij het grote publiek teweeggebracht die niet zo maar kan worden teruggedraaid.

En die mentaliteitsverandering is het probleem dat de rest van het rapport gaat oplossen. Het Groenboek Auteursrecht van de Europese Commissie, waarin juist werd onderzocht welke mogelijkheden en behoeften gebruikers hebben, wordt volstrekt genegeerd. Ook zaken als citaatrecht en remixen komen niet aan de orde. Het is namelijk heel simpel: creatievelingen maken werken en de rest van de wereld consumeert die braaf, uiteraard tegen vergoeding. Wie met Creative Commons wil werken, is eigenlijk een beetje gek maar ach, we zijn tolerant dus dat mag best. Maar die moeten verder niet zeuren dat CC actief gestimuleerd moet worden.

Waar ik nu heel benieuwd naar ben: wie is er allemaal geraadpleegd bij de totstandkoming van dit rapport? Men heeft een werkbezoek aan Philips Research gebracht en van “veel organisaties” advies ontvangen. Maar uit het rapport ademt overduidelijk de toon van de auteursrechtconservatieven zoals BREIN en Thuiskopie. Waar jurisprudentie wordt besproken, wordt deze als feit genoemd wanneer deze in lijn is met de visie van die clubs en “betreurd” wanneer een rechtbank niet in diezelfde lijn blijkt te zitten.

Opmerkelijk is dat men vast een voorschot neemt op de Mininova-zaak: “de werkgroep is van mening dat het geld [dat Mininova verdient] aan de auteurs toebehoort.” Zou het niet netjes zijn geweest, beste wetgevende macht, om eventjes te wachten tot de rechter hierover geoordeeld heeft?

Zinnen als “BREIN is een private organisatie die kleine(re) en grote overtreders aanschrijft en boetes op kan leggen” (p. 25) overtuigen mij niet bepaald van de juridische kwaliteiten van de werkgroep. Zeker niet als de iets verderop gesignaleerde knelpunten precies de natte droom van die club presenteren: downloaden moet verboden worden, net als het faciliteren van up- en downloaden, en ISP’s moeten NAW-gegevens van gebruikers opvragen, verifiëren en gebruiken zodat BREIN ze op kan vragen.

Mooi is dat in hoofdstuk V de technische context en geschiedenis wordt geschetst, zonder daarbij te melden dat de entertainmentindustrie elke stap (van fonogram tot internet) fel heeft bevochten. Want dat is namelijk precies wat er nu ook weer gebeurt: was het eerst de fonogram die het concert zou bedreigen, daarna de bioscoop die het toneel zou bedreigen en daarna weer de videoband die de bioscoop zou bedreigen, is het nu “de expansie van het internet en het relatief ongecontroleerde gebruik daarvan [dat] continu spanning oplevert met de intellectuele eigendomsrechten van creatieve geesten in onze samenleving.”

Hoe nu verder? Tsja, vooral veel repressie dus.

Échte aanbevelingen doen durft men niet: na aanstippen dat je met Bittorrent best geld kunt verdienen, zegt men “een dergelijk model zou ook voor de entertainmentindustrie goed kunnen werken. Het is echter niet aan de werkgroep om dit verder uit te werken”. NATUURLIJK is het wel aan de werkgroep om dat uit te werken. Je bent toch de politiek, de wettenmaker? Dan BEPAAL je welke maatregelen er nodig zijn om cultuur en economie te stimuleren!

Werkgroeplid Teeven zou onder zijn eigen rapport strafbaar bezig zijn op zijn blog trouwens. Misschien moet ik eens de blogs van al deze auteurs langslopen om te zien welke plaatjes en teksten ze nog meer gejat hebben.

Arnoud
(*) Nee, ik snap nog steeds niets van de nieuwe regels over samengestelde woorden.

De Europese Commissie heeft sceptisch gereageerd op het besluit van Microsoft om Windows 7 in Europa zonder Internet Explorer te leveren, meldde Tweakers gisteren. Microsoft zou volgens de Commissie zijn dominante positie in de markt voor besturingssystemen misbruiken door de IE-webbrowser te bundelen (tying), iets dat verboden is onder de Europese mededingingswetgeving.

Microsoft’s voorstel doet denken aan het eerdere Windows N dat nogal een flop bleek te zijn. In deze N-versie van XP (er schijnt er ook eentje van Vista te zijn maar die kon ik niet vinden) is de Media Player weggehaald. Het verhaal van de monopolist was dat daarmee de consument de vrije keuze had over de te kiezen mediaspeelsoftware, maar vrije keuze op een leeg bureaublad blijkt niet te werken. Vandaar dat de Commissie nu terecht aan de bel trekt: niks lege Windows, stop er maar gewoon een aantal alternatieve browsers in. Dát is pas keuze.

Een punt uit o.a. de comments bij Tweakers is wel dat de Commissie hier alleen kijkt naar retail, iets dat maar 5% van de Windowsverkopen betreft. De rest gaat om OEM, door een fabrikant of verkoper voorgeïnstalleerde Windowzen. Die kunnen immers net zo goed met een kale Windows werken en daar zelf Firefox op zetten (of Opera, of Lynx) als ze denken dat hun klanten dat liever hebben.

Ik vraag me af of die OEM’s dat gaan doen. Microsoft levert ongetwijfeld aan elke OEM een handig CD’tje met Internet Explorer dat met één klik aan het OEM image toe te voegen is. Plus, die OEM-bakker zal waarschijnlijk op safe willen spelen en de klant hetzelfde willen leveren als hij de afgelopen jaren heeft geleverd. Dus dat wordt dan toch weer 90% Internet Explorer. Nee, ook de OEM versies van Windows moeten gewoon Firefox, Opera en nog een paar browsers hebben zodat ook OEM klanten kennismaken met alternatieven.

Arnoud

Jaja, daar zit je dan in je mooie “You wouldn’t download a car” shirt in de rechtszaal bij de Mininova-bodemprocedure. Verder was iedereen keurig gekleed, dus ik detoneerde slechts een heel klein beetje.

De zitting kende twee delen: het voorlezen van de pleitnota’s (waarom dat moet is me een raadsel) en het vuurwerk. Lees de pleitnota van Mininova of die van Brein online. Hieronder geef ik een impressie van wat me zoal opviel tijdens de zitting. Lees ook het verslag van Anne Jan Roeleveld trouwens.

Torrentbestandzoekmachine
Al vanaf de opening ademde het pleidooi van advocaat Dirk Visser (inderdaad, van mijn favoriete boek) de bekende BREIN-retoriek. Ik hoorde binnen 3 minuten al de bekende kreten “leeuwendeel van het aanbod” en “faciliteren”. Plus de nieuwste in de stal, het “verspreiden van entertainmentinformatie” waarmee denk ik de torrentbestanden bedoeld worden. Dat was overigens de enige keer dat torrentbestanden als zodanig benoemd werden. De rest van het pleidooi had namelijk net zo goed geschreven kunnen zijn voor een website die zelf de content host en verspreidt.

En dat vond ik jammer: Mininova’s positie als torrentbestandzoekmachine is een wezenlijk andere dan die van een zelfhostende website, en de juridische aansprakelijkheid daarvan is mij in ieder geval een stuk minder duidelijk. Iets waarvan Visser in de repliek aangaf schoon genoeg van te hebben: al die bijdehante IT-ers bedenken moeilijke technische processen met allerlei stappen die afzonderlijk allemaal heel ondoorzichtig doen en daardoor zijn het altijd anderen die je als rechthebbende moet aanspreken. Dat moet maar eens afgelopen zijn. Mininova is de hoofdpersoon in dit hele proces, zij biedt de toegang, het startpunt van het proces en via Mininova gaan mensen het vinden. Aldus Visser, die zich tegen het einde van zijn repliek zo druk leek te maken dat me de opmerking “Denk aan je hart Dirk!” te binnen schoot.

(Overigens vind ik het al langer een interessante gedachte dat veel van de technische innovatie op dit gebied een gevolg is van de vele juridische procedures tegen ongeautoriseerde verspreiding van content. Zonder MPAA en consorten was Bittorrent nooit uitgevonden.)

Dienstverleners van de informatiemaatschappij
Het verweer van Solv-advocaten Vita Zwaan en Wanda van Kerkvoorden hierover ging uit van de bekende uitsluiting voor aansprakelijkheid voor internetdienstverleners. Die geldt namelijk niet alleen voor de klassieke webhosters, maar ook voor forumbeheerders en chatboxaanbieders, zo blijkt uit de wetsgeschiedenis rondom deze Europese regel. En Mininova is niets meer of minder dan een beheerder van een platform, waar gebruikers zelf torrentbestanden, verwijzingen naar informatie elders plaatsen. Net zo min als een webhoster aansprakelijk is voor content van klanten is Mininova dat. Zie bijvoorbeeld de Franse Dailymotion-zaak, waar de Franse filmpjesdeelsite werd vrijgesproken onder dit regime.

BREIN’s standpunt kwam uiteindelijk neer op de stelling dat Mininova haar verantwoordelijkheid moet nemen en gewoon preventief moet gaan filteren. Uiteraard op eigen kosten. Maar om toch Mininova tegemoet te komen, was BREIN bereid om een lijst met 7000 trefwoorden aan te leveren (digitaal ook nog eens) waar Mininova dan makkelijk op kon filteren.

Wie nu denkt Napster, heeft helemaal gelijk: net als bij Napster is die lijst alleen maar bedoeld om de zoekfunctie van Mininova dusdanig onbruikbaar te maken dat het aantal bezoekers dusdanig terug zou vallen dat Mininova effectief failliet gaat, tenzij ze zich weet om te vormen tot een Linux-distributeur of zo. Want natuurlijk kun je (net als bij Napster gebeurde) wel dingen heel l33t g44n sp3llen, maar dan kan niemand meer vinden wat hij zoekt.

aXXo-actie
Op de publieke tribune ontstond nog enige consternatie toen BREIN begon over torrent-uploader aXXo, die door Mininova bedankt zou zijn “voor zijn mooie torrents” en daarvoor ook een VIP-status zou hebben gekregen. Wie me een bron kan aanwijzen voor die twee zaken krijgt een gratis exemplaar van mijn boek én het bekende t-shirt. Update (5 juni): JoG meldde in de comments twee berichtjes op Mininova waarin ene ‘moxin’ deze uitspraken doet. Moxin is voor zover ik kan nagaan een moderator van Mininova maar of hij ook directeur/medewerker is, weet ik niet.

Speciaal voor de publieke tribune
BREIN’s uiteindelijk eis was dat Mininova zou worden veroordeeld om op basis van die lijst van 7000 trefwoorden te gaan filteren, met een dwangsom als stok achter de deur. Men had nog meer eisen maar koppelde daar geen dwangsom aan, in de verwachting dat die lijst genoeg zou zijn om Mininova effectief de nek om te draaien.

Overigens, “speciaal voor de publieke tribune” meldde Visser nog dat dit een uniek aanbod was dat alleen gold voor Mininova. Andere torrentsites moesten niet verwachten dat ze met rust gelaten zouden worden als ze maar beloofden die 7000 trefwoorden te gaan hanteren.

Mininova’s filter trial
Zwaan en Van Kerkvoorden gaven nog toelichting op het filter dat Mininova eerder vrijwillig installeerde. Dit blijkt een stuk uitgebreider dan verwacht. Ik dacht eerst dat men alleen op de hashcode in de torrentbestanden zelf filterde, maar als ik het goed begrepen heb dan zit er in de VS werkelijk een club mensen die torrents aan te klikken, de achterliggende content te downloaden en te kijken of daar werkelijk MPAA-inhoud aan vast zit. Zo ja, dan gaat de torrent van de site en op een zwarte lijst. Dit hele systeem implementeren zou Mininova een kleine 50.000 euro hebben gekost inclusief menskracht - een substantieel deel van de inkomsten van de site.

BREIN doet echter niet mee aan deze trial. Naar eigen zeggen omdat zij ook andere belanghebbenden dan alleen de filmindustrie (de MPAA, Motion Picture Ass. of America) vertegenwoordigden. De muziek- en softwareindustrie had geen zin in dit soort filters maar wil (concludeer ik dan maar) gewoon die sites dicht.

Vinken en modjes
To filter or not to filter? Of beter, how to filter or how not to? Dat was uiteindelijk de grote vraag. En daarbij speelt de verdeling van de werklast een grote rol. Mag BREIN achterover zitten en van Mininova verwachten dat die al het werk doet? Of kan Mininova juist achterover blijven zitten tot BREIN een middag gaat “vinken”, om pas dan de aangevinkte torrents te verwijderen? Volgens de Solv-advocaten was het laatste de geëigende weg: de handhaving van auteursrechten is de taak van de rechthebbende, dus die moet zelf in actie komen als hij inbreuken bespeurt. Visser draaide de stelling om: bij zo’n grootschalige inbreuk kan dat niet het uitgangspunt zijn.

Naast trial en de notice-en-takedownprocedure die Mininova hanteert, zijn er ook moderators actief op de site. Deze vrijwilligers hebben als taak het netjes (family-friendly) houden van de site, door op te treden tegen bv. politieke teksten of pornografie. Volgens de Mininova-directie en tot kennelijk ongeloof van BREIN is deze club slechts vijf persoon sterk trouwens.

Afijn, dat roept de vraag op waarom de modjes wel kunnen constateren dat iets racistisch of pornografisch is en niet dat iets een Hollywoodfilm of Microsoftofficepakket is. “Wil je nu met droge ogen beweren dat je dat niet ziet” aldus een man uit de zaal. Tsja. Ik weet niet precies hoe actief die modjes zijn, maar ik kan me voorstellen dat ze alleen optreden op klachten en die komen er natuurlijk heel wat minder bij een geslaagde aXXo-upload dan bij een beloofde Disneyfilm die een laten we zeggen zeer volwassen vervolg op Sneeuwwitje en de Zeven Dwergen (NSFW) blijkt te zijn.

De rechtbank had hierover nog een goeie vraag: kan Mininova iets terugzetten nadat de modjes het hebben weggehaald? Jazeker, dat was technisch mogelijk. Het zou me niets verbazen als dat terugkomt in het stuk over false positives bij de discussie over filteren in het vonnis. Wie gaat filteren op “Office” om de bekende Britse comedyserie of het pakket van Microsoft buiten de deur te houden, sluit immers ook OpenOffice.org buiten. En veel thuisfilms over de Veelvraat zullen er ook niet meer doorheen komen als het filter op “Wolverine” actief is. Maar dat probleem is een heel stuk kleiner als Mininova “gewoon” onterecht weggehaalde torrentbestanden weer terug kan zetten, vermoed ik dat de rechtbank zal zeggen als zij een filterplicht voor Mininova op wil leggen.

Hoe nu verder?
Afijn, er is nog veel meer gezegd maar dit waren volgens mij wel de belangrijkste punten. Het pleidooi van Visser was enigszins oppervlakkig en deed vooral een appèl op het gevoel: het is toch gewoon duidelijk dat Mininova profiteert van structureel illegaal aanbod, dat kan toch niet zomaar. Ik hoorde weinig jurisprudentie of argumentatie (ok, afgezien van zeven “BREIN versus” kortgedingvonnissen) en dat vond ik jammer.

Het pleidooi van Zwaan en Van Kerkvoorden was inhoudelijk sterker en zeer grondig opgebouwd als het ging om de jurisprudentie. Volgens mij is letterlijk elke zaak over tussenpersonen sinds 1996 wel een keer genoemd, plus nog een berg arresten over vrije meningsuiting. Maar moest je nou écht al die tekst voorlezen?

Eerlijk gezegd heb ik nog geen idee wat de rechtbank zal doen. Het voorstel van BREIN om alleen het filteren op basis van de 7000 trefwoorden afdwingbaar te maken met een dwangsom klinkt aanlokkelijk, omdat het relatief weinig werk lijkt en toch redelijk zou zijn gezien de belangen van BREIN. Maar het is natuurlijk het begin van het einde. BREIN kondigde al aan die lijst wekelijks te zullen herzien, en reken maar dat “herzien” net als bij uw energieprijs altijd “verhogen” betekent.

Het notice-en-stay down idee spreekt me persoonlijk aan (zie ook mijn artikel hierover) omdat het het beste past binnen de Europese wet. Rechthebbenden constateren inbreuken, melden dit en het werk wordt aan een filter toegevoegd zodat dat nooit meer online kan komen.

Uitspraak volgt naar verwacht 15 juli.

Arnoud

Wikipedia is eruit: met driekwart van de stemmen is vóór een dubbel licentieregime gestemd. De inhoud van de vrije encyclopedie is binnenkort onder zowel de GFDL (boe!) als de Creative Commons Naamsvermelding-Gelijkdelen (jeuj!) licentie beschikbaar. Hierover werd al sinds november vorig jaar gediscussieerd.

De GFDL werd vorig jaar aangepast om het mogelijk te maken om inhoud van zogeheten “Massive Multiauthor Collaboration Sites” over te kunnen zetten naar Creative Commons. Tenminste, die content die vóór 1 november 2008 online stond. Het zal dus nog even puzzelen worden hoe men omgaat met recentere edits in Wikipedia. Wikimedia denkt zelf dat dit geen probleem is.

Een ander punt is de “disclaimer” die bij de bewerkingsschermen komt te staan. Die moet natuurlijk worden aangepast, maar het huidige tekstvoorstel is erg teleurstellend:

You are also promising us that you wrote this yourself, or copied it from a public domain or similar free resource. PLEASE DO NOT SUBMIT COPYRIGHTED WORK WITHOUT PERMISSION.

In februari wond ik me al op over de Nederlandse versie van die tekst. Enkele Wikipedianen namen de stelling in dat je alleen uit bronnen mag overnemen die echt publiek domein zijn, dus waarvan de auteur 70 jaar geleden overleden is. Dat leek me niet bepaald een redelijke interpretatie.

Ik vind het bijzonder raar dat men nu niet de gelegenheid te baat neemt om van deze tekst te maken “die niet onder GFDL of CC-BY-SA beschikbaar is” of iets van die aard. Of zou voor de meeste Wikipedianen toch het onderscheid “free” en “copyrighted” beter zijn?

Arnoud

Gisteren verscheen op De Nieuwe Reporter een stuk van journaliste en ‘nerdette’ Sanne Brand waarin ik uitgebreid wordt geïnterviewd over auteursrechten en recente Cozzmoss-claims van Trouw en andere kranten.

De regelgeving rondom het auteursrecht moet op de schop. De huidige auteurswet is namelijk zwaar achterhaald, vindt ICT-jurist Arnoud Engelfriet. “De wet werkt niet goed meer en is dringend aan een grote onderhoudsbeurt toe.”

Uiteraard is zo’n stelling een aardige knuppel in het hoenderhok van broodschrijvers, getuige de comments. Maar waarom spreken ze daar allemaal in de derde persoon over elkaar in plaats van te reageren op elkaar?

Arnoud

Meer dan driehonderd reacties bij het Tweakers-bericht dat Eurocommissarissen Viviane Reding en Meglena Kuneva een voorstel hebben gelanceerd om de consumentenbescherming bij de aankoop van fysieke goederen uit te breiden naar software. “De softwaremakers zijn hier niet erg blij mee.” Joh, echt?

In de zogeheten digitale agenda van de Europese Commissie staat een voorstel om consumenten die software in licentie nemen, dezelfde rechten toe te kennen als software die fysieke producten kopen. Zulke producten moeten gedurende hun economische levensduur voldoen aan de “redelijkerwijs gewekte verwachtingen” (de conformiteitseis), en dat zal dan ook voor software gaan gelden. Of eigenlijk voor alle producten die je onder licentie afneemt als ik het goed lees, dus ook voor bijvoorbeeld gedownloade muziek of abonnementen op webdiensten.

Een goede zaak, wat mij betreft. De software-industrie heeft al veel te lang kunnen doen alsof software inherent buggy is en dat men daarom geen enkele garantie kan geven. Onzin; met goede ontwikkel- en programmeertechnieken zijn heel veel bugs te voorkomen, en er zijn genoeg tools om vrijwel alle resterende bugs te ondervangen bij het testen. Maar ja, dan moet je gestructureerd werken en controleren en specificeren wat je wilt, en dat valt niet voor alle programmeurs mee.

Natuurlijk, de kans is aanwezig dat die software dan duurder wordt. Maar dat hoeft niet. Met duidelijke disclaimers en informatie over de beperkte functionaliteit kun je ook de redelijke verwachting van consumenten bijstellen. Zet op je auto “Dit is een wrak en u kunt er niet mee rijden” en de consument heeft bar weinig wettelijke rechten meer.

Ik heb nooit begrepen waarom softwarebedrijven zo onwillig zijn om meer garanties af te geven, of gewoon te aanvaarden dat ze fouten moeten repareren in hun software. Bij ZDNet draait de Business Software Alliance zich bijvoorbeeld in alle mogelijke bochten om maar niet te hoeven zeggen dat dit eigenlijk gewoon hartstikke logisch is:

creators of digital content cannot predict with a high degree of certainty both the product’s anticipated uses and its potential performance.

De makers van televisies ook niet, maar toch slagen die erin een televisie te maken die niet elke maand antivirusupdates nodig heeft of elke maandag gereset moet worden.

Ook de overige argumenten zijn pure kul. Je keuzevrijheid als consument zou worden ingeperkt omdat je een contract voor 2 jaar (de minimale conformiteitstermijn) zou moeten aangaan: zulke consumentencontracten zijn op elk moment opzegbaar. De eis zou ook voor beta’s gelden: onzin, bij een beta weet je dat je bugs kunt verwachten en dan kun je geen aanspraak op correctie daarvan maken. Compatibiliteit komt in gevaar: hoezo, als de combinatie van twee producten tot onverwachte neveneffecten leidt dan is dat mijn risico tenzij de leverancier me die combinatie aanraadt?

Ook open source zou in gevaar komen, want ook daar zou je conformiteitseisen kunnen leggen. Dat hangt er vanaf, levert een bedrijf me tegen betaling die software of pluk ik het zelf van internet? In het laatste geval dien je meer risico voor lief te nemen, net zo goed als wanneer je een product bij een tweedehandswinkel koopt in plaats van bij de officiële dealer. En trouwens, sjonge, sinds wanneer maakt de BSA zich zorgen over het welzijn van open source?

Update (20:21) daarnet mocht ik op de radio bij BNR Juridische Zaken vertellen over wat de Commissie van plan is en wat voor gevolgen dit zal hebben. “Maar we zijn niet allemaal Engelfrietjes”. Ahem.

Arnoud

Bij Webwereld publiceerde Peter Olsthoorn afgelopen zaterdag vijf redenen waarom Mininova wel of niet zou moeten filteren. De torrentzoekmachine werd in 2008 aangeklaagd door stichting Brein wegens het “systematisch en structureel gebruik maken van ongeautoriseerde bestanden”. Mininova hanteert een Notice en Takedown systeem, maar experimenteert nu met een systeem dat geautomatiseerd torrent-bestanden kan verwijderen.

Dit systeem, gelanceerd als proef op 6 mei werkt met content recognition. Het idee hierachter is dat de bestanden die in een torrent vermeld staan, via audio of video fingerprinting herkend worden. Dit is sterker dan alleen maar naar de bestandsnaam of een hash van het bestand kijken, omdat bestanden dezelfde fingerprint houden wanneer ze opnieuw gecomprimeerd of verpakt worden. Blijkt uit de herkenning dat het gaat om illegaal aangeboden bestanden, dan zal Mininova de torrent (de verwijzing daarnaar) verwijderen.

Peter presenteert vier argumenten plus een afsluiter, die ik voor het laatst bewaar:

1. Voor: Mininova zal wel moeten. Als provider heeft ze de plicht zaken te verwijderen nadat ze kennis heeft van het onrechtmatige karakter. En als je kunt filteren moet je filteren, aldus deze stelling. “Anders zou het in de rechtszaak aangespannen door Brein binnenkort geen schijn van kans hebben.”

   Dat is nu precies waar de rechtszaak over gaat, zou ik zeggen. Mininova heeft zeker een notice en takedown-verplichting, maar die geldt achteraf en op basis van individuele klachten. Er is juist geen wettelijke bepaling die zegt dat je vooraf moet filteren.

   Ik zou juist bang zijn dat het vrijwillig adopteren van dit filter ertoe leidt dat straks iedere tussenpersoon zo’n preventief filter moet gaan bouwen. Of zou het een truc zijn? Bouw het filter, constateer dat het niet werkt en gebruik dat als keihard argument?

2. Tegen: de Auteurswet is uit 1912 en daarmee niet geschikt voor wat er op internet gebeurt.

   De wet op zich kan prima op internet worden toegepast. Het gaat vooral om de uitgangspunten achter de Auteurswet. Die zijn achterhaald. En daarmee krijg je rare uitkomsten - zoals dus dat je als tussenpersoon aansprakelijk zou zijn voor wat mensen uploaden.

3. Voor: “Het is mooi geweest met het pesten van de muziek- en filmindustrie.” Zonder effectief auteursrecht geen creatieve industrie, en daarmee geen nieuwe films.
4. Tegen: Het voorgaande argument is minstens zo achterhaald als het auteursrecht zelf. Die industrie verdient geld zat, daar zal Mininova echt geen afbreuk aan doen.

   Ik reageer maar even op beiden tegelijk. Ik geloof er niet in dat er geen creatieve uitingen meer komen als er geen ouderwets auteursrecht meer is. Natuurlijk, de huidige industrie (platen- en filmmaatschappijen) zullen in grote problemen komen, maar dat kwamen de stokers ook toen de elektrische trein opkwam. Jammer voor de stokers, en evenzo jammer voor de huidige industrie. Innoveer of word irrelevant.

5. Voor/Tegen: “Mininova zelf zouden we wellicht nog moeten verdedigen, ware het niet dat de gebruikers een stel parasieten zijn, geen klik met de muis waard.”

   Inderdaad, Mininova krijgt er aardig van langs van mensen die zelf niets doen, en dat is jammer. Waarom alleen kankeren op Mininova dat het probeert en niet meteen opgeeft, en niet zelf bv. gaan lobbyen voor een beter auteursrecht of doneren voor de juridische strijd?

De zitting van de Mininova-zaak is trouwens woensdag 20 mei. Zie ik jullie daar?

(En ik heb erg veel zin om een paar t-shirts te drukken met de rechtsboven getoonde afbeelding in het groot. Maar waar vind ik een voldoende high-res versie van dat plaatje?)

Arnoud

De OV-chipkaart blijkt geen elektronisch geld in de zin van de wet, zodat exploitant Trans Link Systems geen vergunning van de Nederlandse Bank nodig heeft om de veelgeplaagde kaart landelijk uit te rollen. Recent werden de Europese regels op dit gebied verruimd.

De Wet op het Financieel Toezicht bevat een serie bepalingen voor elektronischgeldinstellingen (egi’s). Zij moeten zich aan grofweg dezelfde regels als banken houden. Een belangrijke is dat zij hun financiële verplichtingen moeten kunnen nakomen. Tot nu toe zat de hoeveelheid geld achter de ov-chipkaart onder de € 6.000.000, waardoor (art. 1:5 Wft) geen vergunning nodig was. Maar bij landelijke uitrol van de kaart zou dit bedrag overschreden worden. TLS zat al enkele jaren in de procedure om een vergunning te krijgen, en werd nogal verrast door een brief van DNB dat die niet meer nodig zou zijn.

De reden? In Europa is men bezig de enigszins mislukte Richtlijn 2000/46/EC over elektronisch geld aan te passen. Deze was bedoeld om het elektronisch geldverkeer en de ontwikkeling van financiële diensten te stimuleren. Maar de regels bleken te breed en daarmee te beperkend voor allerlei toepassingen.

Op 24 april keurde het Europees Parlement een serie amendementen goed die onder andere bepaalden dat de Richtlijn niet langer zou moeten gelden voor “beperkte” toepassingen. Daaronder dienen prepaid kaarten te vallen waarmee je alleen bij de uitgever van het elektronisch geld zelf zaken of diensten kunt kopen, of bij een beperkt netwerk of beperkte groep bedrijven. En, belangrijk voor de OV-chipkaart:

An instrument should be considered to be used within a ‘limited network’ if it can be used only for the purchase of goods and services in a specific store or a chain of stores or for a limited range of goods or services, regardless of geographical location of the point of sale. Such instruments could include store cards, petrol cards, membership cards, public transport cards, meal vouchers or vouchers for services …

Op 5 mei 2009 is onder andere dit amendement door de Europese Raad van Ministers aanvaard, zodat deze regels binnenkort in werking zullen treden. Daarmee zag DNB niet langer een reden om TLS als vergunningplichtig aan te merken.

En bijgevolg kan de strippenkaart nu worden afgeschaft. Wanneer heel Nederland aan de OV-chipkaart moet zitten, is nog niet bekend.

Arnoud