Internetrecht door Arnoud Engelfriet

Een ontwikkelaar van de open-source video-encoder x264 beschuldigt het bedrijf Tandberg ervan dat zij open-sourcecode heeft gestolen en die nu wil patenteren. Tandberg ontkent. Dat meldde Webwereld gisteren, en Tweakers al zondag. In patentaanvraag WO2010077148 blijkt een algoritme beschreven te worden dat wel héél sterk lijkt op een in 2006 bedacht algoritme voor de open source video encoder x.264.

De overeenkomsten zijn inderdaad zeer opmerkelijk. De indieningsdatum is 2 maanden na de publicatie van de broncode uit de encoder. Er ontbreekt een niet onbelangrijk onderdeeltje in de patentaanvraag - en precies dat onderdeeltje was pas een tijdje later aan de encoder toegevoegd. En volgens de ontwikkelaars was bekend dat Tandberg-mensen meelezen bij hun project. Bij Slashdot zien ze dan ook meteen een complot om heel open source te patenteren. /aluhoedje

Tandberg ontkent alle beschuldigingen en wijst erop dat hun aanvraag toch echt anders is dan de encoder, en dat ze zeker niet meelezen of code overtypen. (Er staat ook geen broncode in de patentaanvraag.) En de ontwikkelaars reageren daar weer op dat dat best zou kunnen; het algoritme uit de patentaanvraag is volgens hen zó triviaal dat je er toch geen patent op moet kunnen krijgen.

Hoe nu verder? Het literatuuronderzoek van WIPO noemt deze prior art niet, maar na al deze heisa een mogelijke octrooiverlenende instantie mogelijk wel. Of Tandberg besluit zelf de aanvraag in te trekken, dat kan ook altijd.

Webwereld meldt nog deze aperte onzin:

De x264 projectgroep kan overigens nog wel bezwaar indienen tegen het patent bij de World Intellectual Property Organization. Die organisatie kan de patentaanvraag ongeldig verklaren als blijkt dat het algoritme van Tandberg inderdaad te veel overeenkomt met het open-source algoritme.

Die mogelijkheid bestaat juridisch eenvoudigweg niet. Het WIPO publiceert internationale octrooiaanvragen en publiceert een literatuuronderzoek, meer niet. Wie echt een octrooi wil, moet daarna naar de octrooiraden van de landen waar hij dat octrooi wil. En die kunnen eventueel de bezwaren van de x.264 groep in behandeling nemen.

Arnoud

Naar aanleiding van mijn bericht over die Belgische Creativecommonsrechtszaak kreeg ik de volgende vraag van een lezer:

Waarom maken jullie juristen er eigenlijk altijd zo’n punt van of die licenties wel rechtsgeldig zijn? Als ze niet rechtsgeldig zouden zijn, dan mag je op grond van het auteursrecht helemaal niets met het werk. Dus waarom zou iemand in vredesnaam willen betogen dat open source of Creative Commons geen geldige licenties zijn?

Tsja, sommige juristen vinden het nu eenmaal leuk om gaten te schieten in juridische documenten, puur omdat het kan. En vanuit academisch oogpunt is het ook wel een leuke vraag: kan dat eigenlijk wel, aansprakelijkheid uitsluiten in een licentieovereenkomst die door een consument-wederpartij wordt gesloten? En mag in België of Frans-Canada een Engelstalige licentie worden gesloten, of moet er een Franse vertaling bij zitten?

In de praktijk zie ik het niet gebeuren dat iemand gaat betogen dat de GPL of een andere opensource- dan wel Creativecommonslicentie als zodanig niet rechtsgeldig is en dus in zijn geheel vernietigd moet worden. Daar schiet je inderdaad bar weinig mee op, want dan heb je geen licentie meer en dan kan de rechthebbende het hele auteursrechtelijk arsenaal loslaten: van volledige proceskostenvergoeding tot beslaglegging en ex parte verboden.

Wat wél in de praktijk relevant kan zijn, is een betoog dat een specifieke clausule ongeldig is. Als dat namelijk geaccepteerd wordt, dan is er de mogelijkheid dat de rechter die specifieke clausule vernietigt. De licentie als geheel blijft bestaan, maar die clausule moet je dan wegdenken uit de tekst. Je ziet dit vaak bij algemene voorwaarden. Een voorwaarde die “onredelijk bezwarend” is, kan worden vernietigd, maar daarmee is niet het hele contract ongeldig verklaard.

En dat biedt perspectieven. Je zou bijvoorbeeld de aansprakelijkheidsclausule kunnen aanvechten, en daarna de leverancier van de opensourcesoftware aansprakelijk stellen voor schade door bugs in zijn software. Of, nog leuker: de “GelijkDelen” of copyleftclausule aanvechten en daarmee voorkomen dat je je eigen werk ook open source (of Creative Commons) zou moeten maken. Dus niet een discussie over of iets nu wel of niet een bewerking (”afgeleid werk”) is, maar een discussie dat het onredelijk of tegen de wet is dat men überhaupt mag eisen mag stellen aan bewerkingen.

Of dat laatste succesvol is, betwijfel ik ten zeerste. Ik kan eigenlijk geen reden bedenken waarom het onredelijk zou zijn dat een leverancier eist dat bewerkte versies van zijn software onder dezelfde licentie geplaatst moeten worden. Ok, intellectueel eigendom is heilig, maar dat argument geldt net zo hard voor de software wiens licentie je aanvecht. Er zijn wel een paar pogingen geweest, maar die zijn nauwelijks serieus te noemen.

Het zal dus wel nieuwigheid zijn: we kennen dat Creative Commons niet, dus het zal mogelijk niet rechtsgeldig zijn.

Arnoud

Ook Belgische rechters hebben weinig moeite met Creative Commons, meldde TechnoLlama gisteren. Een groep muzikanten had hun werk op de vrijemuzieksite dogmazic gezet onder de Creative-Commonslicentie Naamsvermelding-Geen Afgeleide Werken-Niet Commercieel. Enige tijd later bleek dat een commercieel festival deze muziek had gebruikt in een reclame. Men stapte naar de Nijvelse rechter, en die gaf de band gelijk.

In het Franstalige vonnis wordt geen seconde getwijfeld of Creative-Commonslicenties wel rechtsgeldig zijn: het is een licentie, daar staan voorwaarden in en daar moet je je aan houden. (Wel lijkt de rechtbank een beetje verbaasd te zijn dat de muzikanten niet bij Sabam zitten.)

Men verwijst expliciet naar het vonnis dat Adam Curry ooit tegen de Weekend kreeg, plus naar Spaanse en Amerikaanse rechtbanken die ook de rechtsgeldigheid van Creative Commons zouden hebben erkend. Ik vermoed dat het Amerikaanse vonnis stiekem gaat over open source (Jacobsen/Katzer), maar ik heb geen idee om welk Spaans vonnis het zou gaan. Wie helpt?

De licentievoorwaarden waren duidelijk op de website vermeld, dus de organisator had moeten weten dat ze gelden, aldus de rechtbank. Men had nog als verweer opgeworpen dat er een foutje was gemaakt: de hoofdpagina van die site vermeldt “Naamsvermelding-GelijkDelen” dus men was er vanuit gegaan dat dit ook voor alle content geldt. Maar daar gaat de rechtbank niet in mee. Een professionele organisatie heeft de plicht te onderzoeken welke voorwaarden precies gelden, oftewel die had moeten doorklikken. (Precies zoals ook Weekend te horen kreeg bij Curry.)

De rechtbank worstelt -wederom net als bij Curry/Weekend- met de vraag welke schadevergoeding moet worden toegekend. Immers wie zijn muziek gratis weggeeft, kan achteraf moeilijk zeggen dat hij licentievergoedingen heeft gemist. Hoewel je in het geval van een “NietCommercieel”-licentie zou kunnen zeggen dat er ruimte moet zijn voor betaalde licenties voor commercieel gebruik. Men schat de schade dan maar op 1500 euro per geschonden voorwaarde, oftewel 4500 euro. Dit onder het motto “we moeten iets”.

Oh ja, en dit is het betreffende nummer. Veel luisterplezier!

Arnoud

Een lezer wees me (dank!) op een bericht bij Freedom to Tinker waar werd gesignaleerd dat de Android-gebaseerde HTC smartphone Linux draait, maar de broncode maar moeizaam beschikbaar komt. Linux is open source (GPL versie 2) en de broncode moet dus meegeleverd worden (of er moet een schriftelijk aanbod bij zitten waar staat waar je de broncode kunt bestellen). Ene “vladyman” had HTC gevraagd hoe dit zit, en kreeg als antwoord:

Thank you for contacting HTC Technical Assistance Center. HTC will typically publish on developer.htc.com the Kernel open source code for recently released devices as soon as possible. HTC will normally publish this within 90 to 120 days. This time frame is within the requirements of the open source community.

Nou, dat lijkt me niet. Ik heb nog nooit gehoord van een tijdsbestek van 90 tot 120 dagen voordat broncodes beschikbaar komen. De GPL zelf bevat zo’n vertragingsmechanisme al helemaal niet: de broncode moet gewoon bij het product zitten.

Er zijn verschillende verklaringen waarom HTC zo reageert: ze hebben de juiste broncodes niet paraat, er zitten codes van derden in die (nog) geen GPL mogen worden, men is naar de verkeerde cursus open source compliance geweest of men werkt gewoon altijd al zo en dus nu ook, want wetten en regels kunnen natuurlijk niet het bedrijfsbeleid in de weg zitten. Of, en dan wordt het wat meer aluhoedje: men is bang dat afgifte van de broncode zal leiden tot een succesvolle jailbreak van de telefoon.

Het blijkt namelijk dat de HTC G2 wel te jailbreaken is, maar tot nu toe levert dat slechts beperkte resultaten op. De meeste hacks worden bij de eerstvolgende reset ongedaan gemaakt door een speciaal stukje firmware. Vanuit Linux zou dat stukje firmware aan te sturen moeten zijn, maar daarvoor is wel de broncode van de Linux-kernel in het apparaat nodig. En die komt “normaliter” pas na 90 tot 120 dagen beschikbaar.

Frustrerend is wel dat eigenlijk alleen de auteursrechthebbenden op de Linuxkernel hier wat tegen kunnen doen. Als ontvanger van de code kun je je niet op de GPL beroepen tegenover HTC (of T-Mobile, die het toestel uiteindelijk aan je levert) want de GPL is een licentie tussen jou en de auteursrechthebbende, niet tussen jou en T-Mobile. Ik heb me wel eens afgevraagd of het geen goed idee zou zijn om juist wél toe te staan dat jij mag procederen uit naam van Linus over jouw exemplaar van Linux.

Update (15 oktober) in de comments wijst Piet erop dat HTC de code ruim binnen die 90 dagen heeft vrijgegeven.

Arnoud

Opmerkelijk: de basisbouwsteen van vrijwel alle open source blijkt nooit 100% open source te zijn geweest. Pas vorige week is de GNU C Library (glibc), de standaardbibliotheek voor Linuxapplicaties, ontdaan van een stukje antieke code die voorzien was van een licentie die niet voldeed aan de definitie van open source.

Glibc is een onderdeel van Linux dat door vrijwel elke applicatie wordt gebruikt. Deze bibliotheek implementeert alle standaardfuncties uit de programmeertaal C. De licentie is de Lesser GPL, die toestaat om applicaties te maken zonder dat die zelf ook weer open source moeten worden. Maar enkele jaren terug werd ontdekt dat er code in zat die stiekem eigenlijk niet open source was.

Nu was die code uit 1984, toen het hele idee van open source nog niet bestond. De bedrijfsjuristen van Sun Microsystems, die de code had uitgebracht, hadden dan ook hun eigen tekst verzonnen die op zich best liberaal en netjes was:

Sun RPC is a product of Sun Microsystems, Inc. and is provided for unrestricted use provided that this legend is included on all tape media and as a part of the software program in whole or part. Users may copy or modify Sun RPC without charge, but are not authorized to license or distribute it to anyone else except as part of a product or program developed by the user.

(inderdaad, tape media)

Het stukje in italics leverde het pijnpunt op: open source moet op elke mogelijke manier kunnen worden hergebruikt, niet alleen als onderdeel van een groter product. Omdat je dit stukje code van Sun niet op zichzelf mag doorverkopen, is het geen open source, en het kan dan dus ook niet opgenomen worden in glibc.

Dat is best wel een probleem voor zo’n belangrijk en essentieel stuk software. Oplossen is echter lastiger dan je zou denken, zoals Simon Phipps aangeeft, want:

1. Waar komt de code vandaan?
2. Wie heeft deze geschreven, en was die persoon in dienst bij het bedrijf of een leverancier of inhuurkracht?
3. Wie is tegenwoordig verantwoordelijk voor deze code en mag beslissen dat deze open source wordt?

In dit specifieke geval was de uploader Sun nog wel te vinden, maar moest er in een papieren archief worden gedoken om te achterhalen waar de rechten lagen. En dat werd nog eens extra moeilijk omdat de nieuwe eigenaar van Sun (Oracle) druk bezig was met afhandelen van de aankoop en alle juristen in de “geen commentaar”-modus zaten.

Alles bij elkaar duurde het meer dan een jaar om de wijziging door te voeren. Maar het ís gelukt, en dat is wel een complimentje waard.

Arnoud
Foto: GNU C Library handleiding, Free Software Foundation.

Apple weigert een GPL-gelicentieerde app voor het spel Go in haar App Store op te nemen. De Free Software Foundation heeft met Apple overlegd over hoe GPL-software kan worden gedistribueerd via de App Store van Apple, las ik bij Webwereld. De GPL-voorwaarden zouden incompatibel zijn met de eisen die Apple oplegt. Het nieuws is al wat ouder, maar vakantie is er om oud nieuws in te halen, niet?

Het gaat volgens de vrijesoftwarejongens vooral om het artikel uit de App Store-voorwaarden dat zegt dat je de software op maximaal vijf apparaten mag installeren. Dat is een probleem voor de GPL: die eist dat iedere ontvanger het recht krijgt om de software zo veel & vaak als men wil te installeren en verder te verspreiden.

Ars Technica wijst er echter op dat de EULA van Apple een specifieke uitzondering voor open source bevat:

You may not copy (except as expressly permitted by this license and the Usage Rules), decompile, reverse engineer, disassemble, attempt to derive the source code of, modify, or create derivative works of the Licensed Application, any updates, or any part thereof (except as and only to the extent any foregoing restriction is prohibited by applicable law or to the extent as may be permitted by the licensing terms governing use of any open sourced components included with the Licensed Application).

Vertaling: er mag niets tenzij wij zeggen van wel - behalve als er een opensourcelicentie op de software zet, want dan moet u daar lezen wat er mag.

Maar daar zet de FSF weer tegenover dat elders staat

The Usage Rules shall govern your rights with respect to the Products, in addition to any other terms or rules that may have been established between you and another party.

Oftewel: oh ja, maar ondanks dat gelden onze gewone regels toch boven alles.

Persoonlijk lijkt dit me een al te strikte lezing van de Apple EULA, maar goed, formeel staat het er inderdaad.

Arnoud

Gisteren verscheen in Computable een artikel over open source in de standaard inkoopvoorwaarden van het Rijk. Daarin werd ik geciteerd als:

Engelfriet vertelt dat bij softwareleveringen aan de overheid het eigendom vaak overgaat naar de overheid, zeker als het maatwerk betreft. Bij opensourceproducten kan dat echter niet.

en meteen kreeg ik wat bezorgde mails of ik nu echt bedoelde dat je het eigendom niet over kunt laten gaan bij opensourceproducten.

Nee, natuurlijk niet. Als je software schrijft, heb je daar het auteursrecht op en dat houd je ongeacht de licentie die je erop plakt. Je kunt dat auteursrecht gewoon overdragen aan wie dan ook.

Wat niet kan, is het eigendom overdragen op ándermans software. En dat is waar ik op doelde. Bij maatwerk wordt standaard geëist dat alle eigendom overgaat naar de klant. Maar opensourceleveranciers maken ook in maatwerk gebruik van open source. Je kunt dan niet het eigendom op het maatwerk overdragen, want het maatwerk is dan niet 100% van jou.

Je kunt alleen de rechten op jouw toevoegingen overdragen. Of dat zinvol is, weet ik niet: als het werk als geheel GPL is, dan maakt het niet heel veel uit of de auteursrechten bij jou of bij de klant liggen. De klant zal bij herdistributie de GPL moeten respecteren. Hij kan natuurlijk de bestaande GPL code eruit knippen, maar dat lijkt me niet zo zinvol.

Een interessante vraag is nog wel wat er gebeurt met een reeds verstrekte opensourcelicentie nadat het auteursrecht is overgegaan. Ik denk dat die gewoon in stand blijft, de nieuwe rechthebbende zal deze moeten respecteren.

Arnoud

In een artikel over Noord-Korea’s Red Star Linux meldde Webwereld:

Zoals valt te verwachten wordt de broncode niet gedeeld, en schendt de Noord-Koreaanse staat dus de GPL-licentie die aan Linux gekoppeld is

Waarom dat te verwachten was, ontgaat me. Maar ik vroeg me toen wel af, kan de GPL in Noord-Korea wel geschonden worden? In ieder geval wat Linux betreft dan.

Bestaat auteursrecht in Noord-Korea? Jazeker: de North Korea Copyright Act (vertaling door KoryoPAT). Software wordt genoemd (artikel 9 sub 8).

Geldt dat ook voor plutocratische imperialistenbuitenlanders? Jazeker, de Democratische Volksrepubliek Korea is lid van de Berner Conventie sinds 2003. En daarmee erkent het land buitenlandse auteursrechten.

Dat biedt dus hoop voor Linus en zijn medeprogrammeurs. Maar in de wet op auteursrecht op software staat een opmerkelijke bepaling (artikel 2):

Registration of software is the prime process in the protection of software.

Software wordt dus alleen beschermd na registratie. Ook als de software uit het buitenland komt:

The copyright of a software that has been developed by a foreign legal person or an individual and registered first in the DPRK shall be protected by this law.

Nu is dat een probleem, want de Berner Conventie verbiedt registratie als eis alvorens auteursrechten toe te kennen. Je zou dus als Linux-auteursrechthebbende in een Noord-Koreaanse rechtbank op grond van de Berner Conventie kunnen eisen dat je auteursrechten direct worden erkend, ook zonder registratie. Ik ben heel benieuwd wat de reactie zal zijn.

Verder staat er nog in artikel 35 een leuke bepaling die heel relevant voor open source lijkt te zijn:

One may copy and use a software without the permission of the copyright holder in the following cases; … * When the software has been distributed free of charge.

Linux wordt zonder vergoeding verspreid en zou daarmee onder deze uitzondering kunnen vallen. (Natuurlijk, je mag geld vragen voor Linux maar er staat “has been distributed” en dat is zeker het geval bij Linux.) In feite staat hier dat het concept van open source niet kan bestaan in Noord-Korea, want alle software die eenmaal legaal gratis in omloop is gekomen, valt onder deze uitzondering.

Alles bij elkaar lijkt de conclusie dat Red Star de GPL schendt ietwat prematuur.

Arnoud

Via-via kwam ik op het Alientrap forum waar een interessante discussie liep over het mixen van GPL code met anders gelicentieerde code. Meer specifiek: kun je plaatjes die onder Creative Commons zijn, eigenlijk wel laten verschijnen in een programma dat onder GPL uitgebracht is?

Hoofdregel van de GPL open source licentie is dat “verveelvoudigingen in gewijzigde vorm” of ook wel “afgeleide werken” alleen mogen worden verspreid onder diezelfde GPL voorwaarden. Hoe je precies een “afgeleid werk” herkent, is al jaren een lastige vraag voor juristen. Er zijn allerlei theorieën, variërend van “alleen gewijzigde bestanden” tot “alles dat je meelinkt” tot zelfs “alles waarbij de intentie is dat het nauw samenwerkt”. Ik besprak dit een tijd geleden in de context van plugins (Joomla of phpBB).

Het bijzondere in deze discussie is dat het nu eens niet gaat over combinaties van software met software, maar over combinaties van software met data zoals plaatjes of muziek. Kun je bijvoorbeeld een icoon laten verschijnen in de interface van een GPL programma dat zelf onder Creative Commons uitgebracht is? Of een helptekst uit Wikipedia halen?

De discussie werd kernachtig samengevat als:

Whether it is allowed to mix licenses in such a way has not been decided in any court yet, so both views may be possible. However, think about this: if it WERE allowed to mix GPL code with non-GPL data, why wouldn’t it be allowed to link GPL code against non-GPL libraries (and vice versa)? The library is just as dynamically loaded as the content. Yet still it is the common legal opinion that GPL code can NOT be linked against non-GPL libraries. The engine loads the data just like it loads its libraries (DLLs). Why should these be considered different, legally?

Het verschil zit hem niet zozeer in het laden, maar in het gebruik van de materialen nadat deze geladen zijn. Code wordt uitgevoerd, en mixt daar met de code die al geladen is. Een plaatje wordt geladen en doorgegeven, dat blijft in principe geïsoleerd van de code die aan het draaien is. Het lijkt me moeilijk om te betogen dat het plaatje op welk moment dan ook onderdeel van de applicatie is.

De enige mogelijkheid die ik zie is dat alles dat in de context van die applicatie op het scherm verschijnt, daar onderdeel van is. Een icoontje verschijnt als onderdeel van de knoppenbalk, en een kaart voor een spel verschijnt in het gebied waar je met je avatar rondloopt. Maar dan is de tekst die ik nu in dit editvenster typ, ook een afgeleid werk van mijn blogsoftware Wordpress. En de webpagina’s die in mijn Firefox verschijnen zijn afgeleide werken van die browser. Nee, dat wil er bij mij niet in.

Het zou misschien anders worden als de plaatjes echt als onderdeel van de applicatie worden geïntegreerd, bv. zoals Windows-applicaties het icoontje voor op de desktop met zich meedragen. Dat icoon zit echt fysiek in de applicatie zelf, en zou dus als onderdeel daarvan kunnen worden gezien. Maar een icoon dat los in een map op de harde schijf staat? Nee.

Arnoud

Bij Wikipedia vond ik een discussie over het kunnen intrekken van een Creative Commonslicentie. De aanleiding was zo te lezen dat iemand zijn CC-foto ergens op zag duiken zonder de verplichte naamsvermelding erbij. Daar wilde hij actie tegen ondernemen, maar heeft dat veel nut als de foto als Creative Commons online staat? De inbreukmaker kan immers achter zijn rug om snel de naam erbij zetten en dan heel onschuldig kijken.

Een oplossing kan zijn gauw je foto overal verwijderen (of in ieder geval de Creative Commonslicentievermelding weghalen) en dan pas gaan klagen. Het juridische idee hierachter is namelijk dat de Creative Commonslicentievermelding (Creativecommonslicentievermelding? Creative-Commonslicentievermelding? Argh.) een aanbod is. Als je dat aanbod intrekt voordat de wederpartij het heeft kunnen aanvaarden, dan is het niet meer geldig.

Ene Wimmel vat mij samen:

[A]ls ik een aanbod doe een afbeelding aan jouw te licenseren onder bijvoorbeeld CC-BY, kan ik dat aanbod intrekken zolang jij dat nog niet hebt aanvaard. Heb je het wel aanvaard (en gebruik je die afbeelding dus onder de CC-BY voorwaarden), kan ik dat niet intrekken. Als een afbeelding op wikipedia zelf gebruikt wordt, kan ik dat dus ook niet stoppen. Maar wel verdere verspreiding voorkomen, waardoor het niet meer aan de doelstellingen van wikipedia voldoet.

Op zich klopt dat helemaal. Er is echter één angel hier: wat gebeurt er als iemand de foto plus de Creativecommons-licentievermelding (argh) van een derde ontvangt en dan mijn aanbod aanvaardt, terwijl ik net bezig ben overal die vermeldingen te verwijderen? Dan zit ik er toch gewoon aan vast, lijkt me zo. Ik heb het aanbod gedaan, en iemand die dat aanbod aanvaardt, mag de foto verspreiden. In mijn licentie staat dat die iemand dan alle ontvangers erop moet wijzen dat de Creative Commons-licentievermelding (argh) van toepassing is. Daarmee nemen al die ontvangers ook kennis van mijn aanbod.

Oftewel: ik kan mijn aanbod wel willen intrekken, maar zolang er ook nog maar één kopie ergens legaal online staat, is het altijd mogelijk de creativeCommonsLicentieVermelding (ARGH) alsnog te aanvaarden. Ik kan van een licentienemer niet verlangen dat hij de foto offline haalt, of dat hij die ARGH intrekt. Ik kan het vriendelijk vragen maar hij is niet verplicht mee te werken zolang hij zich netjes aan de voorwaarden uit de ARGH houdt.

En noodzakelijk gevolg van dat netjes de voorwaarden naleven is dat anderen mijn aanbod te zien krijgen en het daarmee kunnen aanvaarden. Ik krijg dus nooit meer de kans om tijdig aan hen te melden dat het aanbod is ingetrokken.

Arnoud