Internetrecht door Arnoud Engelfriet

Oh jee, daar gaan we weer: Buma/Stemra gaat toch geld vragen voor embedden muziek, meldde Tweakers gisteren. Die plannen gaven eind 2008 een forse discussie, waarna het plan in de ijskast ging. B/S vindt dat ze daar niet op terugkomt: de afspraak gold voor particulieren met achtergrondmuziek, en het gaat nu om radioportals die geld verdienen. Die portals verspreiden niet zelf muziek, maar bieden embedded players aan waarmee je eenvoudig naar muziek op allerlei internetradiostations kunt luisteren.

Buma/Stemra meldt zelf:

Bij achtergrondmuziek is de rol die muziek op een site speelt secundair, bij de in het stuk genoemde portals vervult muziek een primaire functie. Deze portals dienen hier dan ook een R/TV-licentie voor af te sluiten, in dit geval ook voor het embedded gebruik van muziek. Het gaat hierbij om websites die door primaire inzet van muziek geld verdienen of meerwaarde creëren.

Ik vind het een rare redenering dat je concludeert dat iemand moet betalen omdat hij “door primaire inzet van muziek geld verdient” en dus moet betalen. Het gaat erom of het inbreuk op auteursrechten is. En pas dán kijk je naar geld verdienen of meerwaarde creëren. Maar goed, dat is een onmogelijke discussie in auteursrechtenland zo lijkt het: als je geld verdient dankzij andermans werk dan moet dat haast wel inbreuk zijn.

3voor12 meldt nog:

Dit lijkt in tegenspraak met de eerdere bewering dat tarieven voor embedded muziek tot nader orde opgeschort zijn. Ook is onduidelijk wat precies de randvoorwaarden zijn van de R/TV licentie. In hoeverre bijvoorbeeld geldt dat voor een weblog dat iedere dag een muziekvideo plaatst en inkomsten genereert door middel van advertenties? Op dit moment is niemand van Buma/Stemra bereikbaar om deze onduidelijkheid toe te lichten.

Ik weet niet of het een kwestie is van enkel een onduidelijkheid. De hoofdvraag is volgens mij: wie moet er betalen voor muziek en wanneer? Je kúnt ervoor kiezen om iedereen met een embedded player onder de Auteurswet te laten vallen, maar dat is wel een ontzettende oprekking van die wet. Je kunt ook zeggen: de radiostations die de muziek origineel verspreiden moeten betalen, net zoals Youtube dat moet. En die stations moeten dan meebetalen voor het feit dat anderen hun muziek embedden. Of ben ik nu te zeer techneut? Moeten we niet kijken naar de techniek maar alleen naar het resultaat: iemand hoort de muziek dus dan zal er iemand moeten betalen?

Arnoud

Weet u nog, die site MyP2P waar je handige hyperlinks naar illegaal doorgegeven televisieprogramma’s kon vinden? Eerst ex part verboden en toen in de echte rechtszaak wegens overmatige complexiteit niet veroordeeld. In hoger beroep heeft het Hof Den Bosch er minder moeite mee (PDF; en is dat een typemachine?). Hoewel MyP2P er niet voor wordt veroordeelt, laat het Hof zich wel ontvallen dat embedded links nieuwe openbaarmakingen zijn.

Een juridisch omgwtfbbq-momentje? Ik weet het niet. De enige onderbouwing die men geeft is

In de rechtspraak en juridische literatuur wordt betrekkelijk eensgezind aangenomen dat een embedded link wel een openbaarmaking inhoudt. Immers, het materiaal is dan te bekijken of beluisteren binnen de context van de website van degene die de link heeft geplaatst, waardoor diegene die de vertoning van het achterliggende werk zozeer “voor zijn rekening neemt” dat dit niet meer als een enkele verwijzing is te beschouwen.

maar welke rechtspraak of literatuur wordt gebruikt, blijft in het midden. Toevallig verscheen zeer onlangs in tijdschrift Mediaforum (2010, 1) een artikel van auteursrechtenadvocaat Dirk Visser over embedden van Youtube-filmpjes. Hij tussenconcludeert:

Het is dus mogelijk om ‘embedden’, evenals hyperlinken, niet als auteursrechtelijk relevant openbaar maken aan te merken. Het is ook mogelijk, bijvoorbeeld via een bepaalde invulling van het begrip ‘nieuw publiek’, ‘embedden’ wél als (secundaire) openbaarmaking aan te merken, waarbij men uit moet gaan van een functionele benadering van het openbaar- makingsrecht, waarbij vermoedelijk de indruk van het publiek over wie openbaar maakt van belang is. Het Hof van Justitie der EG zal hierover uiteindelijk moeten beslissen.

Visser lijkt er niet aan te willen dat iedere embedding een nieuwe openbaarmaking is, maar houdt voor commerciële sites zoals MyP2P diverse slagen om de arm (de cynische lezer zou zeggen om zijn broodheer BREIN niet in gevaar te brengen) in zijn conclusie. Zijn onderscheid tussen commerciële en private partijen is op zich sympathiek maar verhoudt zich maar moeizaam met de strenge Auteurswet, die dit onderscheidt niet kent. Iets is openbaarmaking of niet, en de al dan niet bedrijfsmatige status van de openbaarmaker is daarbij niet relevant. Pas bij diverse verweren (openbaarmaking in private kring bijvoorbeeld) of bij regelingen van bv. Buma/Stemra wordt dat belangrijk. Maar de vraag of iets openbaarmaking is, moet zonder aanzien des persoons worden bepaald.

Ik heb even zitten zoeken, maar afgezien van de Nieuw Rechts- en Voeljeniksvan-zaken ken ik er geen waar embedden of inline linken als openbaarmaken werd gezien. En die twee zaken vind ik wat te mager om te zeggen dat “betrekkelijk eensgezind aangenomen” wordt dat dit het geval is.

Oh kijk, de advocaat van MyP2P kwam zelf met deze stelling:

In de rechtspraak en juridische literatuur wordt betrekkelijk eensgezind aangenomen dat een embedded link wel een openbaarmaking inhoudt. Immers, het materiaal is dan te bekijken of beluisteren binnen de context van de website van degene die de link heeft geplaatst en door de plaatsing wordt over het algemeen een nieuw publiek bereikt.

Ik neem aan dat hij het dan ook in het verweer zo heeft geformuleerd en dat het Hof dit via copy&paste heeft overgenomen.

Omdat “niet is gebleken” dat MyP2P embedded links aanbiedt, worden ze hiervoor niet veroordeeld. Waarom erover beginnen, denk je dan. Wel is het onrechtmatig om structureel links aan te bieden naar illegaal aangeboden streams met televisieprogramma’s, geen verrassing gezien de Mininova- en Pirate bay-uitspraken.

Arnoud

Tsja, wat valt er nog te zeggen over de B/S-actie van afgelopen week? Ik ben misschien wat laat met deze post, maar in feite is er niets nieuws: B/S vond al in juni dat je voor embedded muziekgebruik moet betalen. De grote ophef van nu gaat vooral over de aangekondigde tariefstructuur: 130 voor het embedden van zes muziekwerken, en wie het groots aanpakt 650 euro per 30 muziekwerken die je met dat ene regeltje <embed>t in je blog of site.

Verwerpelijk is en blijft het. Het is een open vraag of embedden uberhaupt inbreuk op auteursrechten oplevert, en om dan alvast maar geld te gaan vragen is echt ongehoord. Zeker nu de bedragen relatief laag gekozen zijn - kapitaalkrachtige partijen laten daarvoor hun advocaten niet los, en dat schept een precedent. Iedereen betaalt, dus zal dat wel terecht zijn. Bah.

Van de toezegging van B/S dat bloggers zouden worden ontzien, blijft derhalve niets over. Weet u nog?

Nederlandse websites die embedded players gebruiken met muziek en bedrijfmatig van aard zijn zullen we geld gaan vragen”, aldus De Waij [van Buma/Stemra]. Maar de particuliere blogger hoeft voor het gebruik van ingebedde muziek en muziekvideo’s geen factuur op de mat te vrezen, zo benadrukt hij.

En eerder meldde Emerce:

De doelsites, secundaire openbaarmakers zoals weblogs en profielpagina’s op Hyves, rekenen alleen af als de video’s commercieel worden gebruikt.

Maar ja, De Waij werkt niet meer voor B/S en dus voelt de club zich kennelijk vrij om die toezeggingen te negeren.

Het CDA heeft al kamervragen gesteld, en hoewel het idee Kamervragen ook al inflatie onderhevig is, hoop ik dat het ditmaal iets serieus oplevert. Wil de Europese Commissie ondertussen vaart maken met de herziening van deze collectieve incassoclubs alstublieft?

De titel “Fair play music” doet trouwens ironisch genoeg denken aan Apple’s FairPlay kopieerbeveiliging, die uiteindelijk de doodsteek bleek voor DRM op muziek als zodanig. Zou deze tariefstructuur hetzelfde gaan doen met B/S?

Arnoud

Nieuwe BS van B/S. Buma/Stemra heeft duidelijkheid verschaft over de tarieven voor het plaatsen van embedded players voor radio op websites, las ik gisteravond op Tweakers. De B/S wenst per stream een bedrag van 780 euro per jaar.

Voor de duidelijkheid: het gaat dus om websites die andermans muziek via 1 regel HTML-code ten gehore brengen. De radiostations die de muziek verspreiden, betalen zelf ook al flinke bedragen. Als het goed is, geldt dit alleen voor commerciële websites, want in september beloofde B/S nog niet-commerciële sites te ontzien.

Bij radio.nl nog een opmerking die me in het verkeerde keelgat schoot:

Volgens Buma/Stemra zijn er al websites die hiervoor betalen. Websites die zich nooit hebben aangemeld bij Buma/Stemra sinds 2002 zijn volgens de regels niet strafbaar voor Buma/Stemra, maar wel op grond van de Auteurswet, ook met terugwerkende kracht.

Dat ’strafbaar’ is echter lang niet zo duidelijk als B/S het doet voorkomen. “Secundaire openbaarmaking” heet dat dan. Een mooie juridische kreet, die lijkt te suggereren dat het een uitgemaakte zaak is dat embedden inbreuk op auteursrechten oplevert. Niets is echter minder waar.

Er wordt veel geroepen over dit onderwerp maar dit punt is nog nooit aan de orde geweest bij de rechtbank. Het is dus op zijn zachtst gezegd zeer prematuur dat B/S alvast maar tarieven stelt op deze handelswijze. En harder gezegd: ik vind het verwerpelijk om langs deze achterdeur van het “licentiehuis voor Internet” een praktijk te illegaliseren terwijl geen rechter zich erover uitgesproken heeft dat dit inderdaad inbreuk is.

Oh ja, en dat bedrag van 780 euro is hetzelfde als wat men voor een webradiostation vraagt.

Het tarief voor webcasting is 13% van de omzet die u met de website realiseert, met als maandelijkse minimumbedrag per kanaal van € 65 voor commerciële websites en € 26 per kanaal voor particulieren.

Kortom, embedden = een radiostation hebben. Nee, dan haak ik echt af. Wat een schandalige onzin.

Arnoud

Vaste lezers opgelet: voor geld verdienen met Youtube-filmpjes gelden nu andere regels. Een lezer wees me erop dat Youtube haar voorwaarden heeft aangepast. Men is nu veel strenger over verboden commercieel gebruik.

De voorwaarden vermelden nu expliciet:

Het is u niet toegestaan om zonder de voorafgaande schriftelijke goedkeuring van YouTube ten behoeve van zakelijke toepassingen gebruik te maken van de Website of van enigerlei Dienst (met inbegrip van de YouTube-player).

Wie dus op welke manier dan ook geld verdient met Youtube-filmpjes, heeft toestemming nodig van Youtube. De voorwaarden noemen twee voorbeelden:

1. Het doorverkopen van (toegang tot) filmpjes.
2. Het opzetten van je eigen betaalde “Best of Youtube” site.

Beide voorbeelden hebben als gemeenschappelijk element dat je daarmee concurreert met Youtube. Je zou dus kunnen concluderen dat commercieel gebruik dat niet concurreert met Youtube geen probleem is, maar het algemene verbod sluit ook elk ander soort commercieel gebruik uit.

In de FAQ wordt wel gezegd dat filmpjes embedden op een blog met “algemene advertenties” geen probleem is. Dat helpt een beetje, maar lang niet genoeg voor iedereen. Hoe algemeen moeten advertenties zijn om hieraan te voldoen?

Heeft iemand wel eens een klacht van Youtube gehad dat zijn embedded filmpje eraf moest? Of kunnen ze dat gewoon zelfstandig aan hun kant uitzetten?

Arnoud

Ik word een beetje moe van de BS van B/S. Webwereld bericht over het ‘licentiehuis’ van de collectieve rechtenorganisaties. B/S heeft de muziekgebruikerswereld in een 3×5 matrix in kaart gebracht, die de drie mogelijke manieren van aanbieden op internet afzet tegen de vijf mogelijke businessmodellen voor aanbieders. (Heerlijk toch, zo’n overzichtelijke wereld.) Op elke combinatie kan dan een vergoeding worden geplakt.

Nu wil ik best geloven dat muziekwinkels, radiostations en advertentie-gebaseerde aanbieders zoals Youtube daar in passen. Hoe je het ook wendt of keert, zij verspreiden muziek en als dat B/S-repetoire is dan moeten zij daarvoor betalen. Maar wat me stoort, is de hernieuwde poging om embedded players onder de auteurswet te laten vallen:

Bij embedded players is er namelijk sprake van twee soorten openbaarmaking, stelt De Waij. “Een player embedden noemen we een secundaire openbaarmaking. Nederlandse websites die embedded players gebruiken met muziek en bedrijfmatig van aard zijn zullen we geld gaan vragen”, aldus De Waij. Maar de particuliere blogger hoeft voor het gebruik van ingebedde muziek en muziekvideo’s geen factuur op de mat te vrezen, zo benadrukt hij.

Over dat laatste had ik laatst al geblogd. Zoals ik ook daar al schreef, embedden is geen openbaarmaken. Het werk wordt niet door de embedder verspreidt. Hij faciliteert slechts de openbaarmaking door bijvoorbeeld Youtube. Daarom moet Youtube betalen - en volgens het bericht gaat Youtube dat ook doen.

Is er sprake van openbaarmaking zonder dat de openbaarmaker betaalt, dan moet B/S daar langsgaan. Niet bij degene die met een player verwijst naar dat liedje.

In welk hokje gaan torrentsites vallen trouwens? Of zijn die gewoon per definitie illegaal?

Arnoud

Ik loop een beetje achter geloof ik. Ik las het vrijdag pas bij 3Voor12. Emerce had het al op 4 september. Gelukkig ben ik niet de allerlaatste: Buma/Stemra zelf heeft het nog steeds niet op de site staan (wie het kan vinden, mag het melden).

In ieder geval, Buma/Stemra heeft een nieuw licentiemodel ontwikkeld voor muziek via internet. De belangrijkste verandering zit hem in de zogeheten embedded file licentie. Daarmee kan een muziekverspreider (zoals Youtube of Fabchannel) regelen dat anderen filmpjes of muziek mogen embedden op hun site. Deze bronsites moeten betalen, maar de embedder wordt gevrijwaard van claims voor gebruik van Buma-repetoire. Zo hoeven embeddende bloggers dus niet meer wakker te liggen van boze brieven van overenthousiaste Buma-stagiaires.

Een grote beperking aan die gratis licentie is dat de embedder niet commercieel bezig mag zijn. Een blog of site die geld verdient met de content, moet alsnog betalen, vindt Buma. Maar wanneer ben je commercieel? 3Voor12 citeert een optimistische Antal de Waij van Buma/Stemra: “Zodra het om een advertentie of promo gaat, lijkt mij dat overduidelijk.” Mij lijkt het dat er tientallen grensgevallen zijn, dus dat kan nog een leuke worden. Hoe veel blogs hebben er niet een paar Google Ads op hun site staan? Of een betaalde link naar een sponsor?

Storend vind ik wel dat via deze achterdeur nu toch “embedden = verplichting tot betaling” wordt ingevoerd. Embedden is geen nieuwe openbaarmaking maar hooguit onrechtmatig. Het is faciliteren van een openbaarmaking. Daar moet de openbaarmaker voor betalen, niet de embedder. Door nu non-commerciële sites gratis toestemming te geven, wordt die juridische discussie gewoon omzeild. Die hebben niets meer te klagen, en commerciele sites zullen geneigd zijn het (relatief lage) bedrag gewoon te betalen omdat ze immers al voor alles met muziek aan Buma betalen.

Is deze blog eigenlijk niet commercieel, nu ik als juridisch dienstverlener werk en klanten krijg naar aanleiding van blogberichten zoals deze?

Arnoud

Let op (19 september) Deze tekst is verouderd omdat Youtube haar voorwaarden heeft herzien!

Een lezer vroeg zich af:

Op onze site willen we gebruik gaan maken van ‘embedded’ Youtube-films. Geen Hollywoordfilms, maar bijvoorbeeld grappige filmpjes of productpresentaties of interessante lezingen. Maar onze site is wel commercieel, en ik kan me voorstellen dat we dan toch ergens tegen de regels van Youtube aanlopen. Mogen we bijvoorbeeld advertenties vertonen op de pagina’s met filmpjes, filmpjes op een betaald deel zetten of reclame maken met dat wij de leukste filmpjes hebben uitgezocht?

Youtube is een commercieel bedrijf, en vindt het dus niet leuk als anderen geld gaan verdienen met ‘hun’ content. Vandaar dat de Terms of Service in artikel 4D verbieden dat gebruikers geld verdienen met filmpjes die op Youtube staan. Tenminste, als dat het hoofddoel is van het overnemen of embedden van de filmpjes.

Advertenties op een pagina met een embedded filmpje mag dus best, maardat moet niet het voornaamste doel van de pagina zijn:

Prohibited commercial uses do not include: using the Embeddable Player to show YouTube videos on an ad-enabled blog or website, provided the primary purpose of using the Embeddable Player is not to gain advertising revenue or compete with YouTube;

En in de FAQ wordt uitgelegd dat het doel van dit verbod is te voorkomen dat mensen pagina’s maken met alleen filmpjes en advertenties. Want de enige die dat mag doen, is Google zelf.

Natuurlijk moet je altijd wel uitkijken dat de filmpjes legaal op Youtube staan. Want een illegaal aangeboden film via de embedded player doorgeven op een commerciële site is vrijwel altijd onrechtmatig. De maker van de film kan dan een schadevergoeding indienen.

Ik vraag me nu wel af hoe Youtube zelf geld verdient als mensen filmpjes via de embedded player vertonen.

Arnoud

De Buma gaat achter embeddende bloggers aan. Nee, niet embedded bloggers, maar bloggers die filmpjes of muziek van Youtube in hun berichten opnemen. Op C’T wordt Buma/Stemra als volgt geciteerd:

Embedden is volgens de wet echter ‘opnieuw openbaar maken’, zo zegt Buma/Stemra, en dus is er een webcasting-licentie voor nodig.

Volgens de wet? Dat dacht ik even niet. Embedden is een vorm van inline linken. Linken is geen openbaarmaken in de zin van de Auteurswet, zo blijkt uit de jurisprudentie (zie met name het ZoekMP3-arrest en de recente Shareconnector-zaak). Linken kan wel onrechtmatig zijn, omdat je door een link de inbreuk op auteursrecht faciliteert of zelfs aanmoedigt. Je moet dan wel, zo staat in diezelfde jurisprudentie, weten dat je linkt naar iets inbreukmakends. Nu denk ik dat dat vrijwel altijd wel opgaat bij embed-codes van Youtube, maar nog steeds: het is geen inbreuk maar hooguit onrechtmatig.

En nee, dat is geen gezochte juridisch-theoretische nuance. Of nou ja, dat is het misschien wel, maar hij is wel van belang. Want de manier waarop de Buma omgaat met deze onrechtmatige handelingen, is ietwat merkwaardig: men suggereert dat de blogger een webcasting-licentie nodig heeft voor dergelijke links. Zo schrijft de Buma aan Myownmusicindustry.nl:

[W]ij hebben geconstateerd dat u actief bent om (beschermde) muziekwerken uit het door Buma/Stemra beheerde wereldmuziekrepertoire ter beschikking te stellen, ontvangen wij van u graag de volgende gegevens ter bevestiging;

Dat wekt de indruk dat de embedded blogger inbreuk op auteursrecht pleegt. Alsof de embedded blogger hetzelfde doet als Youtube. Webcasting is een vorm van openbaar maken, daarvoor is een licentie nodig. Dat is duidelijk. Maar iemand die faciliteert bij webcasten, maakt zelf niet openbaar. En wie niet openbaar maakt, pleegt geen inbreuk op het auteursrecht en heeft dan ook geen licentie nodig.

Het is niet netjes om bloggers en Youtube dan zo over één kam te scheren. Youtube maakt openbaar en moet daarvoor een licentie nemen. De schade die de bloggers veroorzaken door hun embed-acties, is afgeleide schade en staat niet in verhouding tot de schade die Youtube veroorzaakt bij de auteursrechthebbenden. Die afgeleide schade kan dan niet leiden tot hetzelfde licentiebedrag als Youtube zou moeten betalen.

Buma zou met Youtube -de eigenlijke inbreukmaker- een ‘echte’ webcasting licentie afsluiten. En afhankelijk van de voorwaarde daarin zou men dan eventueel een apart, afgeleid tarief kunnen hanteren voor mensen die slechts embedden. Of, en dat zou uiteindelijk het beste zijn, Youtube laten afrekenen voor afspelen via haar embedded player, zodat bloggers vrijuit kunnen blijven bloggen.

UPDATE (17:21): De actie van Buma/Stemra was prematuur, zo meldt NU.nl zojuist.

UPDATE (14 februari) Heeft Buma/Stemra haar hand overspeeld? 3voor12 citeert Nicolien van Vroonhoven (CDA), lid van de werkgroep auteursrecht op internet: “Het is typerend hoe Buma hier nu op duikt. Het is lastig juridisch te beoordelen of ze het gelijk aan hun zijde hebben, maar je moet niet altijd het onderste uit de kan willen hebben. Youtube is een vrijplaats, en dat moeten we koesteren.”

Arnoud