Internetrecht door Arnoud Engelfriet

Een lezer vroeg me:

Anderhalf jaar geleden heb ik een HP-laptop gekocht bij een webwinkel. De laptop geeft nu (via een bootscreen) aan dat de accu nodig vervangen moet worden. De winkel geeft aan dat zij slechts 1 jaar garantie geven op de accu en verwijst me naar HP. Maar ik heb toch recht op garantie gedurende de gehele levensduur? Kan ik bij de winkel toch garantie gaan claimen of is dit een verloren zaak?

Regelmatig krijg ik vragen als deze, waarbij ‘garantie’ en ‘recht op een goed product’ als synoniem worden gebruikt. Dat is juridisch niet handig, omdat die twee dingen geheel verschillende betekenissen hebben.

Garantie (art. 7:6a BW) wil zeggen dat de klant mag eisen dat het apparaat doet wat de fabrikant of winkel zegt gedurende de garantietermijn. Een garantie “Werkt 3 jaar probleemloos” betekent dus dat u met elk probleem mag eisen dat het gratis hersteld wordt. “Een jaar garantie op verkleuringen” betekent dat u alleen bij een verkleuring in het eerste jaar herstel/vervanging mag eisen, maar als het doormidden breekt geldt de garantie niet. Garantie kan worden beperkt tot bepaalde aspecten van het product. Een garantie kan zowel door de winkel als door de fabrikant worden verleend, en de klant moet dan die partij aanspreken.

De wet (art. 7:17 BW) zegt dat u recht heeft op een product dat voldoet aan de redelijke verwachtingen. Dit wordt ook wel “wettelijke garantie” genoemd. Dit geldt voor alle aspecten van het product, en een winkel kan dit conformiteitsrecht niet beperken in de voorwaarden. Slijtage hoort bij de redelijke verwachtingen, dus een product dat slijt is geen grond om op grond van de wet te eisen dat men tot herstel of vervang overgaat. Bij een conformiteitsprobleem is altijd de winkel aansprakelijk en niet de fabrikant. (De winkel kan wel de kosten verhalen op de fabrikant.)

Van accu’s is bekend dat hun levensduur al na een jaar achteruit kan gaan. Daarmee is het verminderd laadvermogen geen grond om de wettelijke garantie in te roepen. Een accu die na anderhalf jaar helemáál niet meer werkt, lijkt me echter dan weer onder de maat. Maar ik denk dat dat afhangt van hoe intensief de accu gebruikt wordt.

In ieder geval ligt de bewijslast dat deze accu onverwacht snel stuk is, bij de klant. Alleen in de eerste zes maanden draait de bewijslast om: bij elke klacht moet de winkel bewijzen dat hier sprake is van gewone slijtage of onzorgvuldig gebruik en dat de schade dus conform de verwachtingen is.

Arnoud

Tentamenvraag: vindt dit verweer steun in het recht?

[De winkel] heeft zich tegen de vorderingen verweerd met de stelling, dat niet hij, maar de fabrikant verantwoordelijk is voor het uitvoeren van de garantie en dus voor de reparatie van de computer.

Antwoord: nee, natuurlijk niet. De verkoper die een computer aan een consument verkoopt, moet zelf zorgen dat het product voldoet aan de verwachtingen. Natuurlijk mag hij daarbij best de fabrikant inschakelen, maar hij mag niet zonder meer de klant doorverwijzen naar die fabrikant of zich achter de fabrieksgarantie verschuilen.

Dat blijkt uit een al wat ouder vonnis dat recent opdook op ITenRecht.nl. Een consument had een laptop gekocht via internet maar na een aantal maanden daaraan klachten geconstateerd. De winkel verwees naar de fabrikant (Acer), die inderdaad een reparatie uitvoerde maar daarbij wel alle bestanden en software had gewist en een duitstalig OS had geïnstalleerd (lolwut). Bovendien was de computer nog steeds niet foutvrij: de computer reageerde niet op toetsenbord en muis en schakelde zichzelf weer uit.

Na enige maildiscussie die niet tot een oplossing leidde, stapte de koper naar de rechter. En die oordeelt dus dat het verweer van hierboven niet opgaat:

[gedaagde] als uitoefenende een beroep of bedrijf houdt jegens [eiser] als consument de verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van garantiebepalingen en daarmee ook voor deugdelijke reparatie van de computer binnen een redelijke termijn.

De verkoper is daarbij tekortgeschoten in deze plichten door alleen te verwijzen naar de fabrikant en niet zelf voor de reparatie te zorgen. Dat hij in de praktijk dan misschien zelf gewoon de laptop had doorgestuurd, maakt daarbij niet uit. Het is en blijft zijn verantwoordelijkheid, en nu het fout gegaan is moet hij opdraaien voor de problemen.

Arnoud

Mijn laptop wordt ook wel eens heet, maar zó erg is het gelukkig nooit geworden:

Ik zit op bed een beetje te internetten, laptopje op mijn schoot niets aan de hand verder. Op een gegevenmoment een harde knal, vlam uit mijn laptop, en een hoop rook, dus ik denk wat gaan we nou toch weer krijgen. Laptop aan de kant geflikkerd en meteen de stekker er uit. Ik had toch wel last van mijn been dus ik kijk naar mijn broek zit er gewoon een dikke brandplek/gat op mijn broek en hetzelfde geldt voor mijn dekbed.

En zoals op de foto’s te zien is, heeft die accu inderdaad een versnelde exotherme reactie ondergaan. Uit het bericht blijkt dat de winkelier gaat “bellen” en met een oplossing komt, en zo hoort het ook.

Valt er wat te claimen, zo lees ik in de diverse berichtjes daar? Tsja. Bij een defect product heb je recht op gratis vervanging of reparatie (tenzij slijtage etcetera), en het lijkt me evident dat een batterij niet behoort te ontploffen. De batterij moet dus worden vervangen, en waarschijnlijk ook de laptop want die is óók defect nu.

De schade aan de broek en het dekbed kan echter óók verhaald worden. De wet biedt namelijk voor “productaansprakelijkheid” een regeling van dwingend recht: schade als gevolg van een onveilig product moet worden vergoed, en dat recht kan niet worden ingeperkt of uitgesloten in algemene voorwaarden (art. 6:185 BW). En de “producent” is hier dan HP (het was een Pavillion) maar óók de winkel kan worden aangesproken op de schade (art. 6:187 BW).

Punt is wel dat je alleen schade mag claimen, oftewel reparatie van dingen die echt stuk zijn gegaan, of ziekenhuisrekeningen omdat er ook een brandplek op je been behandeld moest worden. Extra vergoedingen (zoals emotioneel leed, shockschade of gewoon omdat het kanpunitieve schadevergoeding) krijg je hier echt niet. Misschien zou je er nog een slaatje uit kunnen slaan door het incident stilletjes te melden en dan een afkoopsom te vragen omdat je anders naar de pers stapt, maar ik twijfel of dat veel zal opleveren.

Reken je dus niet rijk: je moet je schade vergoed krijgen, maar meer dan een nieuwe laptop, accu, dekbed en broek zit er echt niet in.

Update (9:45) En er is trouwens ook nog een drempel van 500 euro, pas als je méér dan dat bedrag aan schade hebt naast de kapotte laptop zelf, kun je een claim indienen (dank Veerle). Zie artikel 6:190 BW).

(Wie trouwens een vervanger weet voor mijn laptop, mag het zeggen. Licht, betrouwbaar, veel acculevensduur en 12″ scherm. Geen Mac, ik moet werken.)

Arnoud

Een curator mag niet zonder meer privélaptops onderzoeken, ondanks dat er mogelijk bewijs van faillissementsfraude op te vinden is. Dat las ik gisteren op Webwereld naar aanleiding van een arrest uit Den Bosch. In deze zaak wilde de curator toegang tot gegevens op de privélaptop van de bedrijfsjurist van een failliet bedrijf, omdat hij vermoedens had van fraude.

In het originele vonnis vond de rechter het toegelaten dat de curator toegang mocht krijgen tot de laptop, maar in dit hoger beroep wordt dat echter teruggedraaid. De laptop was geen eigendom van het failliete bedrijf, dus kan de curator die niet zomaar opeisen. Wél heeft hij recht op inzage in de bedrijfsgegevens op die laptop. Hij mag een kopie van de data laten maken en deponeren bij een notaris om deze zo veilig te stellen.

Vervolgens is de vraag of de curator er ook iets mee mag doen. Mag hij de gegevens doorzoeken, of mag hij forensisch onderzoeksbedrijf IRS aan het werk zetten? Omdat het hier gaat om privacy, geeft het Hof geen algemene rechtsregel. Bij inbreuken op de privacy is het altijd afhankelijk van alle omstandigheden van het geval of het mag. Het Hof weegt dan ook de privacy van de jurist en het bedrijfsbelang van de curator tegen elkaar af. Wegen jullie mee?

In het voordeel van de jurist:

1. het betreft een laptop in privé-eigendom;
2. de privélaptop bevat ook “privacygevoelige privacybestanden”;
3. de bedrijfsjurist werkte voor zakelijke doeleinden altijd via het zakelijke netwerk, zodat de betreffende gegevens ook via dat netwerk te vinden (zouden moeten) zijn.

In het voordeel van de curator:

1. de curator heeft recht op de aan de failliet toebehorende informatie over haar administratie;
2. de curator heeft belang heeft bij onderzoek daarvan;
3. de bedrijfsjurist werkte dagelijks op deze laptop in het kader van zijn werk;
4. de bedrijfsjurist was lid van het managementteam en dicht bij het bestuur werkzaam;
5. de laptop is zowel zakelijk als privé gebruikt, zodat de bedrijfsjurist daarmee zelf heeft bewerkstelligd dat de gegevens vermengd zijn geraakt;
6. niet is uit te sluiten dat zakelijke bestanden uitsluitend op de harde schijf van de laptop zijn opgeslagen.

De curator had aangeboden dat de jurist er de hele tijd bij mocht blijven, zodat hij kon piepen als er sprake zou zijn van privégegevens. Maar dat vond het Hof niet genoeg. De curator had namelijk te weinig instrumenten om toezicht op IRS te houden, bv. een contract waarin stond hoe IRS met de gegevens om zou gaan.

Collega Wouter Dammers van Solv advocaten maakt me nieuwsgierig met zijn opmerking dat de curator “op andere wijze(n) inzicht kunnen krijgen in de betreffende zakelijke gegevens, zonder een inbreuk te maken op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de bedrijfsjurist.”

Ik ben heel benieuwd hoe dan. Dit is namelijk écht een lastig probleem. Je ontkomt er niet aan dat je als onderzoeker privégegevens tegenkomt als je gaat zoeken. Afgaan op wat de jurist in dit geval zegt, gaat niet: hij zou natuurlijk te kwader trouw belastende gegevens zogenaamd als privédata kunnen aanmerken zodat je daar niet kijkt.

Oftewel: hoe doorzoek je een privélaptop naar zakelijke gegevens zonder kennis te nemen van privégegevens?

(Ook het doorzoeken van een bedrijfspc mag niet zomaar trouwens.)

Arnoud

De Marechaussee op Schiphol heeft vorig jaar meer dan duizend maal gecontroleerd op digitale gegevensdragers, meldde nu.nl afgelopen vrijdag. Vorig jaar begon men met een proef voor het doorzoeken van digitale gegevensdragers van reizigers, met als voornaamste doel het afschrikken van mensen die digitale kinderporno Nederland in zouden willen smokkelen. De juridische basis was en is behoorlijk onduidelijk.

Journalist Brenno “Bigwobber” de Winter kreeg via de Wet Openbaarheid van Bestuur inzage in de werkwijze van de Marechaussee. Succes hadden de onderzoeken niet: geen enkele keer is iemand vervolgd naar aanleiding van zo’n onderzoek, ondanks dat 900 GSM’s, 62 harde schijven en een kleine honderd andere zaken digitaal onderzocht werden.

De aankondiging van vorig jaar zette me een beetje op het verkeerde been: ik dacht eerst dat het over de douane ging, die zeer brede doorzoekingsbevoegdheden heeft, gebaseerd op art. 1:24 Algemene Douanewet. Maar het is de Koninklijke Marechaussee, die (hoewel onderdeel van Defensie), gewoon onder de Politiewet valt en dus net als politieagenten alleen dingen kan doorzoeken op grond van het Wetboek van Strafvordering. En dan moet er toch echt sprake zijn van een verdachte (art. 27 Strafvordering) voordat zaken als inbeslagnemen of doorzoeken van goederen mogelijk worden.

Helemaal opmerkelijk vond ik wat een woordvoerder van de Marechaussee tegen Security.nl meldde:

Als we bij de inbeslaggenomen goederen gegevensdragers aantreffen die beveiligd zijn met codes of wachtwoorden hoeft de verdachte, wat u terecht al vraagt, niet mee te werken door die codes of wachtwoorden te geven”, erkent de woordvoerder van de marechaussee. Of weigeraars langer worden vastgehouden is onduidelijk, het lot van de gegevensdrager lijkt wel bezegeld. “De gegevensdrager kan wel verder worden onderzocht, met of zonder medewerking van de eigenaar/houder.”

Hier spreekt men van ‘verdachte’, wat op zichzelf al opmerkelijk is want de doorzoekingen gebeuren zonder nadere aanleiding. De criteria zijn gebaseerd op de omstandigheden - alleenstaande mannen van middelbare leeftijd die naar Thailand reizen bijvoorbeeld worden sneller geselecteerd dan getrouwde vrouwen van 65.

Maar het lijkt er zelfs op dat men gegevensdragers in beslag neemt als de eigenaar weigert deze te ontsleutelen. Dat gaat m.i. gewoon tegen de wet in: een verdachte mag niet worden gevraagd om gegevens te ontsleutelen. En dan mag er ook geen sanctie worden gekoppeld aan de weigering om die gegevens te ontsleutelen.

Arnoud