Mag mijn ex-werkgever een collega onder mijn blogs zetten?

| AE 9255 | Arbeidsrecht, Auteursrecht | 15 reacties

Een lezer vroeg me:

Enige tijd terug ben ik in goed overleg bij mijn vorige werk weggegaan, en ik werk nu ergens anders maar in dezelfde branche. Ik zag laatst echter dat mijn werkgever onder al mijn blogs nu een collega heeft gezet. Prima, alleen staat erbij dat die persoon de auteur is. Dat klopt niet en nu kan ik niet meer laten zien wat ik in het verleden heb gedaan. Mag hij dat zo doen?

(Dit sluit meteen mooi aan bij de recente vraag over werkgeversauteursrecht.)

Wanneer je als werknemer iets maakt in het kader van het werk, dan heeft de werkgever daarop het auteursrecht. Hij mag er dus mee doen wat hij wil. Online laten staan, weghalen, aanpassen, een andere contactpersoon erbij zetten, noem maar op.

Specifiek bij dit geval ligt het wat lastiger. Hier wordt namelijk de werknemer zijn vermelding als werkelijk maker ontnomen. Dat stuit af op de zogeheten persoonlijkheidsrechten (artikel 25 Auteurswet). Je hebt als maker het recht naamsvermelding te eisen, zelfs nadat je het auteursrecht hebt overgedragen. Je kunt afstand doen van dat recht, maar dat moet wel expliciet gebeuren.

Alleen: hééft de werknemer wel persoonlijkheidsrechten? Daar is onder juristen geen consensus over. Het punt is namelijk dat je niet je auteursrecht aan je werkgever overdraagt – de werkgever wordt geacht het werk te hebben gemaakt, niet de werknemer. En als je de werkgever als maker aanmerkt, dan komen de persoonlijkheidsrechten dus strikt gesproken ook aan de werkgever toe. Maar dat is dan ook weer gek, want persoonlijkheidsrechten zijn bedoeld om ménsen te beschermen. Dus horen ze logischer wijs bij de werknémer.

Lange tijd was de rechtspraak de eerste gedachte toegedaan: volgens de wet is de werkgever de maker, en dus ook de houder van de persoonlijkheidsrechten. De werknemer had dus geen enkele aanspraak op naamsvermelding. De laatste jaren komt daar wat verandering in. Zo werd in deze zaak bepaald dat een fotograaf-werknemer wel degelijk naamsvermelding kon eisen bij publicatie van dat werk (dat keurig binnen het kader van het arbeidscontract viel) door de werkgever. En mijn collega Mathieu Paapst publiceerde in 2010 ook al over een voorzichtige verschuiving richting dat laatste.

Het is dus verdedigbaar dat je als werknemer (ook als ex-werknemer) kunt eisen dat de werkgever je naam bij je publicaties zet, tenzij je daar expliciet en vrijwillig afstand van hebt gedaan. Dat zou dan eigenlijk wel in het arbeidscontract moeten gebeuren. Je werknemer verplichten een afstandsverklaring te tekenen, is niet rechtsgeldig.

Voor de werkgever is dat niet even prettig, zeker bij ex-werknemers. Je zult dus als werknemer wel enige moeite moeten doen om uit te leggen waarom je dit wilt. En natuurlijk mag de werkgever er altijd bijzetten “Deze persoon werkt niet meer bij ons; neem contact op met opvolger A”.

Arnoud

Van wie is een foto gemaakt door een werknemer?

| AE 9234 | Arbeidsrecht, Auteursrecht | 10 reacties

Een lezer vroeg me:

Als een van onze medewerkers opnames (film of foto) maakt met een mobiele telefoon van de zaak, wie is dan de eigenaar van deze opnames, het bedrijf of de medewerker?

Dat hangt af van of de opnames gerelateerd zijn aan zijn werk. Als dat zo is, dan komen de auteursrechten op die opnames toe aan het bedrijf, anders zijn ze van de werknemer privé. Het doet er niet toe of de apparatuur privé-eigendom is en of de foto gemaakt werd onder werktijd of op kantoor.

Een simpel voorbeeld is een cameraman bij een productiehuis: dan komen alle rechten uiteraard toe aan de werkgever. Maar het hoeft niet de kern van zijn werk te zijn. Ook bij een bouwvakker die een foto maakt van het werk voor het dossier dat zijn baas van elke klus bijhoudt, komen de rechten toe aan de werkgever. Die foto is ook gewoon deel van het werk.

Wie om half zes even een foto maakt van zijn kantoortuin om het thuisfront te laten zien hoe druk het is, heeft zelf de (auteurs-)rechten op die foto. Ook al is het op het werk gemaakt, onder werktijd en zelfs met de telefoon van de zaak. Die foto heeft niets met het werk te maken. (Mogelijk overtreed je een huisregel dat er niet gefotografeerd mag worden op de werkvloer, maar dat is een arbeidsrechtelijk ding dat los staat van auteursrechten.)

Twijfelgevallen zijn er natuurlijk genoeg. Een werknemer die bij het afscheid van een collega gevraagd wordt even een foto te maken van de toespraak. Het vastleggen van een aanrijding met de bedrijfsbus. Tijdens de lunchpauze een foto maken voor een spontane Linkedin-update. Of ’s avonds langs kantoor lopen en een mooie sfeerfoto delen in de bedrijfs-appgroep. Daar zul je dan in redelijkheid samen uit moeten komen.

Een arbeidscontract (niet het personeelsreglement) kan de grenzen anders leggen. Werkgever en werknemer kunnen afspraken maken over auteursrecht. Die afspraken moeten wel redelijk zijn, de werkgever mag bijvoorbeeld niet alle auteursrechten opeisen op alles dat de werknemer maakt totdat het contract eindigt. Dan zouden ook de vakantiefoto’s van de werkgever zijn, en dat is niet redelijk.

Arnoud

In ons bedrijfshandboek staat dat e-mail als bedrijfspost geldt!

| AE 9196 | Arbeidsrecht, E-mail | 24 reacties

Een lezer vroeg me:

In het bedrijfshandboek van mijn kantoor staat dat e-mail dient te worden beschouwd als het elektronisch equivalent van zakelijke post, en dat de directie derhalve zich het recht voorbehoudt e-mail te lezen als zij daar aanleiding toe ziet. Oftewel, ze mogen je mail lezen als ze willen. Kan dat zomaar?

Dat bedrijfshandboek gaat wat kort door de bocht. E-mail is wezenlijk anders dan gewone post. Waar je bij post nog kunt zeggen, dat zal 99% zeker weten zakelijk zijn, is dat bij e-mail echt heel anders. Mensen zien dat als persoonlijker, informeler en daarmee moet je dan rekening houden als werkgever.

Verder is het zo dat een werknemer ook op het werk gewoon recht heeft op (enige) privacy. Niet zo veel als thuis, maar ook niet nul. Daarom mag je als werkgever niet zomaar in de e-mail kijken.

Het eerste dat je nodig hebt om werknemersmails te lezen is een reglement dat uitlegt wanneer en waarom dat gebeurt. “Altijd en als wij zin hebben” is daarbij niet genoeg, dat houdt namelijk geen rekening met de privacy van de werknemers. Geef maar criteria: collega’s als die waarnemen bij ziekte, de ICT-er bij technische problemen of virussen, de directie bij wanfunctioneren of vermoeden van diefstal, et cetera.

Daarnaast moet de reden wel sterk genoeg zijn om het lezen te kunnen rechtvaardigen. De voorbeelden uit de vorige alinea zijn vrij standaard, maar ik zie ook wel bedrijven die zeggen “als je output op een dag onder de X zakt” of “als je meer dan X mails naar externe partijen stuurt”. Dat gaat een beetje ver natuurlijk.

Je mag ook niet méér lezen dan nodig is voor het doel. Die ICT-er mag bijvoorbeeld een virusscanner loslaten op je mailbox en de mails bekijken waar deze op afgaat, maar niet handmatig alles lezen of je wellicht rare dingen binnenkrijgt. Een twijfelaar is voor mij alle berichten met bijlage openen om te zien of de extensie iets van .jpg.exe is.

Een handboek gaat hier niets aan veranderen. Privacy is een grondrecht, en daar doorheen gaan vereist sterke rechtvaardigingen. Die kun je niet op voorhand met standaardzinnen claimen. Het handboek is wel nódig, want zonder uitgewerkte regeling mag er niets. Maar de regeling moet binnen de wet passen.

Ik blijf het vragen: wat is dat toch met e-mail en ICT, dat mensen meteen “ik kan alles, dus ik mag alles” denken?

Arnoud

Opensourcewerk als nevenactiviteit in het arbeidscontract

| AE 9171 | Arbeidsrecht, Open source | 18 reacties

Een lezer vroeg me: Ik ga binnenkort als programmeur aan de slag bij een middelgroot bedrijf. Naast mijn werk wil ik aan allerlei open source projecten kunnen blijven werken, maar dat botst met de auteursrechtclausule uit hun contract: alles is automatisch van hen, ook als ik het in eigen tijd maak. Is daar juridisch iets… Lees verder

Mag je je smartphone uitzetten na het werk?

| AE 9160 | Arbeidsrecht | 21 reacties

In Frankrijk krijgen werknemers per 1 januari het wettelijk recht om hun smartphone buiten werktijd uit te zetten, meldde Nu.nl onlangs. Bedrijven met meer dan vijftig werknemers worden wettelijk verplicht hun werknemers te zeggen wanneer ze hun telefoon kunnen uitzetten. Het doel van deze maatregel is de bereikbaarheidscultuur te doorbreken en te zorgen dat werknemers… Lees verder

Zijn wij aansprakelijk als onze systeembeheerder alle klantdata wist?

| AE 9141 | Aansprakelijkheid, Arbeidsrecht | 17 reacties

Een lezer vroeg me: Wij zijn een klein hostingbedrijf en vroegen ons het volgende af. Stel een van onze systeembeheerders met root toegang besluit op een kwade dag om álle klantdata te wissen, en meteen ook maar de backups. Theoretisch kunnen zij dat, en waarschijnlijk ongemerkt ook. In hoeverre zijn wij dan als bedrijf aansprakelijk… Lees verder

Ik wil niet namens mijn werkgever akkoord gaan met Microsoft’s EULA

| AE 9075 | Arbeidsrecht, Software | 15 reacties

Een lezer vroeg me: Deel van mijn werk is het uitrollen van Office 365. Eén van de installatiestappen is het akkoord gaan met de hele riedel gebruiksvoorwaarden en privacy condities van de firma Microsoft. Dit snap ik niet. Waarom moet dat, als wij al een contract hebben? En hoe voorkom ik dat ik straks privé… Lees verder

Mag je geen “bijna vijf uur” mails meer sturen op je werk?

| AE 9053 | Arbeidsrecht, E-mail | 13 reacties

Een lezer vroeg me: Afgelopen vrijdag stuurde ik om 16:50 een mail naar mijn directe collega’s “Jongens bijna vijf uur: weekend!!” met een uitnodiging te gaan borrelen. Die mail is bij mijn manager terecht gekomen, en die heeft me zojuist berispt omdat dit blijk geeft van een slechte werkhouding. Als ik niet wil werken tot… Lees verder