Mag je reacties gebruiken voor wetenschappelijk onderzoek?

| AE 10542 | Auteursrecht | 20 reacties

Een lezer vroeg me:

Ik wil wetenschappelijk onderzoek doen naar stijlontwikkelingen in de taal, en wil daarvoor onder meer reacties van diverse grote forums gebruiken. De beheerders geven aan dat dat niet mag vanwege auteursrecht, maar zit er wel auteursrecht op de vaak korte en simpele reacties die je overal vindt? En is er geen uitzondering voor wetenschappelijke studie?

Auteursrechtelijk is het vrij simpel, als er een “eigen intellectuele prestatie” is geleverd dan zit er auteursrecht op de reactie. Een enkele “+1” of dergelijke opmerking is dus vrij, maar een zin of twee komt al door die toets heen. Ook als je niet weet wie de reageerder is en hem niet kunt bereiken.

Als site mag je aannemen dat je een licentie krijgt voor gebruik van die reacties, maar dat zal dan altijd in combinatie met het bronartikel zijn. De reacties opnemen in een corpus is dus problematisch, in theorie. Immers, dat is gebruik dat buiten de context van de site valt en dus niet door de reageerder in de licentie is toegestaan.

Soms zie je dat een site een bredere licentie eist, maar die is dan vaak weer beperkt tot enkel de forumbeheerder. Die mag er dan alles mee doen, inclusief op mokken afdrukken of in boeken compileren. In dat geval zou de forumbeheerder aan een onderzoeker kunnen toestaan dat hij de reacties gebruikt. Maar dat moet je dan echt uitzoeken vooraf, want het moet er dan wel expliciet hebben gestaan.

Juridisch gezien kun je zeggen dat wetenschappelijk gebruik eigenlijk niet als concurrerend of oneerlijk gebruik te zien is. Er wordt geen geld verdiend met de reacties, de reacties zelf worden eigenlijk niet eens verspreid. Ze worden -zoals hier- in woorden opgehakt en gebruikt voor bijvoorbeeld sentimentanalyse, detectie van taaltrends en ga zo maar door. Ook voor dergelijk analyseren is formeel toestemming nodig, want onze auteursrecht kent geen algemeen “fair use” recht en in de Auteurswet staat nergens expliciet een wettelijk recht op wetenschappelijk onderzoek naar auteursrechtelijk beschermde werken.

Daar komt bij dat je praktisch gezien zelden tot nooit ziet dat reageerders hier een punt van maken. Vaak zijn ze niet bekend, of willen ze niet zichzelf associëren met die opmerkingen. Bij een rechtszaak zou je jezelf bekend moeten maken immers. Plus, er is geen cent te halen want welke vergoeding had je kunnen vragen om je reactie te mogen gebruiken? Daar wordt alleen de advocaat rijker van dus.

Kortom het mag niet maar ik zie praktisch eigenlijk geen bezwaar om het te doen.

Arnoud

Mogen de Olympische Spelen de auteursrechten op je filmpjes opeisen?

| AE 10419 | Auteursrecht | 10 reacties

Een lezer wees me op de Terms and Conditions of Ticket Purchase, Possession and Use van de Olympische Spelen in Pyeongchang, met daarin deze opmerkelijke clausule:

5.3. Ticket Holders may take or record still and moving images and/or sounds within Venues and agree that the IOC shall be sole owner of any intellectual property rights (including copyright) in such content without further authorization from, or compensation to, the Ticket Holder or anyone acting on his/her behalf, and hereby assign any rights he/she may have in respect of such content to the IOC, including without limitation the right to make derivative works, waiving all moral rights in the same.

Oftewel, mocht je van plan zijn om tijdens je bezoek aan de Spelen video’s te maken dan worden die automatisch eigenaar van de IOC. Het intellectueel eigendom van deze fantastische Spelen (immers met Hoofdletter) moet toch beschermd worden?

Leuk geprobeerd, maar zo werkt het niet. Algemene voorwaarden kunnen geen auteursrechten opeisen, niet in Nederland, niet in de VS en niet in Korea. Al die landen (voor zover ik weet álle landen) eisen namelijk dat auteursrechten worden verkocht middels een schriftelijk stuk met handtekening. Ik lees dat Korea zelfs registratie van die akte vereist voordat de levering effect heeft.

Natuurlijk is zo’n tekst ook niet perse bedoeld om juridisch echt iets voor elkaar te krijgen. Vaak is het al genoeg dat mensen het lezen en denken “het staat er in juridische taal dus zal het wel zo zijn”. Want dan krijg je makkelijker video’s van Youtube, wat denk ik het voornaamste doel is van deze clausule. Heel ergerlijk.

Arnoud

Zit je vast aan de voorwaarden van de antiplagiaatsoftware van je universiteit?

| AE 10417 | Auteursrecht | 45 reacties

Minister Van Engelshoven vindt het “onwenselijk” dat studenten de zeggenschap over hun werk kwijtraken als ze dat online op plagiaat laten controleren. Dat las ik bij Ad Valvas. Dit naar aanleiding van ophef dat je je rechten kwijt raakt door een scriptie of paper op plagiaat te laten checken. De voorwaarden van de plagiaatdienst (die je verplicht moet accepteren om de verplichte plagiaatcheck te doen) bepalen dat namelijk. Maar geen zorgen, aldus de minister: die voorwaarden zijn helemaal niet bindend gezien de raamovereenkomst tussen de universiteiten en de leveranciers van dergelijke software.

Dat onderwijsinstellingen met software naar plagiaat willen speuren, is op zich goed te begrijpen. Deze software maakt een snelle eerste check mogelijk, zodat je als docent of begeleider makkelijker kunt zien waar de problemen zitten. (Natuurlijk moet je dat wel nog handmatig controleren want de software kan legitieme citaten als plagiaat aanmerken.) En dat je die software niet zelf gaat ontwikkelen is ook niet meer dan logisch.

Het rare begint wanneer die ontwikkelende partij gebruiksvoorwaarden gaat hanteren richting de studenten, die dus verplicht zijn deze te aanvaarden omdat ze anders de verplichte plagiaatcontrole (zonder controle geen beoordeling) niet kunnen afsluiten. En dan bedoel ik niet perse of het raar is dat men een ‘nonexclusive, royalty-free, perpetual, worldwide, irrevocable license’ eist, maar algemeen: hoe kun je nou stellen dat mensen akkoord gaan met je voorwaarden als ze op straffe van niet afstuderen op die akkoordknop moeten klikken?

Juridisch gezien blijkt er echter niets aan de hand, aldus de minister:

Van SURF begrijp ik dat deze bepaling geen onderdeel uitmaakt van de licentieovereenkomst die onderwijsinstellingen sluiten met [de aanbieders]. … De medewerker of student die de dienst gebruikt onder de licentieovereenkomst van de instelling is zodoende niet gebonden aan de eindgebruikersovereenkomst waarin bovengenoemde bepaling is opgenomen.

De softwaredienst wordt immers juridisch gezien afgenomen door de onderwijsinstellingen, in dit geval met ondersteuning van SURF. Daarmee is de getoonde licentietekst betekenisloos, zoals overigens wel vaker bij online getoonde voorwaarden. Er is geen overeenkomst meer nodig, want het gebruiksrecht is al afgenomen. De klik op de akkoordknop heeft dus geen zin, juridisch gezien.

Is daarmee de kous af? Voor mij niet: waarom laat je die stomme popup dan toch steeds zien? Het wekt de indruk juridisch bindend te zijn (net als die disclaimerbordjes) maar is dat niet, dus dat hoort er niet te zijn. Maar of men bereid zal zijn die moeite te gaan doen?

Het onderliggende probleem is ingewikkelder: deze antiplagiaatbedrijven hebben die ingeleverde papers en scripties nodig om een effectieve controle te doen. Een groot deel van de plagiaatkwesties is immers dat een student iets inlevert dat een collega eerder gemaakt heeft. Dat kan enkel en alleen worden geconstateerd door eerdere papers te bewaren en daarmee te vergelijken. Dus die eis van een license is op zich noodzakelijk om plagiaatcontrole te kunnen doen. Ook over universiteiten heen, want dat uitwisselen van papers gebeurt niet alleen binnen dezelfde instelling. Ik weet niet hoe dát op te lossen.

Arnoud

Speluitgevers maken bezwaar tegen opheffen merkrecht offline gehaalde games

| AE 10410 | Auteursrecht | 16 reacties

Verschillende speluitgevers hebben bezwaar aangetekend tegen het verzoek om online games vrij te stellen van merkrecht als ze offline worden gehaald. Dat schreef Nu.nl vorige week. Juridische jeuk: het gaat over auteursrecht, niet over merkrecht. Het punt is namelijk dat de US Copyright Office, die dus over copyrights gaat en niet over trademarks, van plan… Lees verder

Is embedden van een foto inbreuk als de bronsite auteursrechten schendt?

| AE 10176 | Auteursrecht | 19 reacties

Een lezer vroeg me: Op mijn site toon ik een RSS-feed van een aantal lokale media, waarbij ik de in de feed opgenomen foto’s embed vanaf de bronsite. Nu werd ik aangeschreven door een lokale fotograaf die me meldde dat die bronsite zijn auteursrechten schond – en ik dus ook. Maar embedden is toch geen… Lees verder

Op een technisch natuurgetrouwe foto zit natuurlijk geen auteursrecht

| AE 9938 | Auteursrecht | 30 reacties

Als je als fotograaf je best doet om je onderwerp zo natuurgetrouw, duidelijk en correct mogelijk in close-up in beeld te brengen, dan heb je op die foto geen auteursrecht. Die weinig verrassende maar toch ongetwijfeld controversiële uitspraak haal ik uit een recent vonnis van auteursrechtscrabbelaar Masterfile tegen een bedrijf dat één van haar stockfoto’s… Lees verder

Ziggo en XS4All moeten nu toch weer wel The Pirate Bay blokkeren

| AE 9706 | Auteursrecht | 24 reacties

Internetproviders Ziggo en XS4All moeten de blokkade van torrentsite The Pirate Bay uit 2012 alsnog in ere herstellen. Dat bepaalde de rechtbank Den Haag vrijdag in kort geding. Raar; we hadden toch juist allemaal bodemprocedures en zelfs vragen aan het Hof van Justitie over deze kwestie, dus hoezo kan een kortgedingrechter dan even zeggen, zet… Lees verder

Mag je legale streams in strijd met de gebruiksvoorwaarden nog wel streamen?

| AE 9648 | Auteursrecht | 14 reacties

Een lezer vroeg me: Recent las ik dat het strafbaar is om een streamingkastje aan te bieden dat illegale streams kan ontvangen en tonen. Nu maak ik me zorgen omdat ik via zo’n kastje kijk naar onder meer de Publieke Omroep. Dat mag niet van hun gebruiksvoorwaarden, dus is dit nu ook strafbaar? Het is… Lees verder