Wat, blog ik nu alweer tien jaar over internetrecht?

| AE 9344 | Iusmentis | 14 reacties

Sjonge. Want ja, inderdaad: op 31 maart 2007 blogde ik voor het eerst iets, en meteen maar zes artikeltjes tegelijk. Drie keer over de GPL, een keer over cameratoezicht en een stukje over presenteren, naast een flauw startberichtje. Ik was nog erg enthousiast toen, dat eerste jaar. Daarna ging ik al snel naar het ééns-per-werkdag-ritme dat ik nu eigenlijk altijd aanhoud. Maar whoa, tien jaar.

Wat speelde er zoal in 2007? Auteursrecht online, natuurlijk. Van miljoenenboetes tot Cozzmoss-claims en een Donald Duck-downloadavontuur. Daarnaast ook kleinere relletjes, herinnert u zich Agent Van Geel nog?

Auteursrecht wás in die tijd ook het grote hangijzer binnen het internetrecht, wat moesten we ermee. Het probleem is fundamenteel: kopiëren is op internet zo makkelijk als ademhalen, en het beheersen van kopieën is het centrale recht achter het auteursrecht. Dit leidde tot vele grote conflicten en een gigantische technologisch/juridische wapenwetloop waarbij nieuwe diensten opstonden om informatie te exploiteren, rechthebbenden zich daartegen verzetten en na de onvermijdelijke rechtszaak weer nieuwe diensten opstonden om het net iets anders te doen en zo te pretenderen legaal te handelen.

De grote strijd op dit gebied is wel goeddeels afgelopen. Legale diensten zoals Spotify en Netflix worden breed gedragen, en illegale diensten zoals torrents en downloadsites zijn de marge in verdwenen. Het illegale zal nooit volledig uit te bannen zijn, maar kwalitatief goed legaal aanbod tegen een faire prijs blijkt voor de meeste mensen genoeg reden om de torrents links te laten liggen. Een stevig achterhoedegevecht zal de komende jaren nog worden gevoerd door fotografen en tekstschrijvers die met grote regelmaat hun creatieve werk zonder toestemming overgenomen zien. Tekst en beeld is nu eenmaal de grondstof van de informatiesamenleving. Niet voor niets telde mijn blog over Getty Images bijna duizend reacties over dit onderwerp.

De komende tien jaar gaan vooral draaien om het conflict tussen privacy en uitingsvrijheid. Wat mag je doen met informatie over personen, en wanneer hebben zij daar zelf het laatste woord in. Interessegebaseerde diensten, profielgestuurde beoordelingen en automatische besluiten gaan daar belangrijke thema’s in worden. Je ziet het nu al bij de discussies rond het vergeetrecht. Wanneer moet oude informatie over iemand worden verwijderd, hetzij bij de bron hetzij bij zoekmachines als Google?

Die platforms gaan ook nog een ding worden. Het grote thema daarbij was altijd hun aansprakelijkheid; wanneer moet een hoster of beheerder ingrijpen als gebruikers wat doen. Daar zit nog wel wat vlees op de botten, de balans is nog niet echt gevonden. Je wilt stimuleren dat mensen hun platform netjes schoon houden, maar als daaruit volgt dat zij aansprakelijk worden voor wat ze laten staan, dan geef je een verkeerd signaal af. Maar ondertussen wordt ook steeds belangrijker de vraag hoe om te gaan met de macht van die platforms. Want het aloude “dan begin je toch zelf een blog” of “het is gewoon Facebook hun server, dus hun regels” is niet houdbaar meer.

Een relatief nieuw fenomeen zit in de opkomst van het Internet of Things. Van speelgoed tot slimme meters, steeds meer apparaten krijgen een aansluiting op internet. Wie wil er immers niet zijn verwarming op afstand met een app aanzetten, of de speelgoedbeer op Instagram zijn kunsten laten vertonen? In de praktijk blijkt echter dat leveranciers van deze apparatuur massaal zwaar tekort schieten in hun beveiliging: de apparaten worden met stokoude besturingssoftware uitgeleverd en worden bij wijze van spreken op de toonbank al gehackt. Voor consumenten is het echter vrijwel niet mogelijk hier inzicht in te krijgen, maar zij krijgen de gevolgen wel op hun bordje. Het wordt tijd dat hier specifieke wetgeving voor opgesteld wordt.

Wezenlijk nieuw in het recht zijn de mogelijkheden voor nieuwe diensten op basis van blockchaintechnologie. Deze technologie is ontwikkeld in 2009 als onderdeel van de virtuele valuta bitcoin. Bitcoins zijn digitale getallen die op zichzelf waarde vertegenwoordigen. Met wiskundige berekeningen worden transacties geautoriseerd. Dit gebeurt op decentrale wijze: er is geen centrale autoriteit, geen bank of toezichthouder, die als ultieme arbiter uitspraken doet over transacties. Het gehele netwerk aan bitcoingebruikers beslist tezamen (met meerderheid van stemmen) of een transactie legitiem is of niet. Bitcoin kwam precies op het goede moment: vlak na de bankencrisis en net op een moment dat betalen op internet weer eens in de aandacht stond. Het netwerk was groot genoeg om het decentrale stemmen over transacties mogelijk te maken zonder dat één partij daar disproportioneel invloed op kon krijgen. Als digitaal equivalent van contant geld heeft het echter een tikje een kwade reuk gekregen, omdat ook criminelen haar waarde hebben ontdekt – niet-traceerbare betalingen zijn een prachtige manier voor afpersers, datagijzelnemers en ander gespuis om hun sporen verborgen te houden.

Blockchaintechnologie kan echter veel meer dan alleen virtuele valuta faciliteren. Iedere activiteit waarbij informatie op onweerlegbare wijze moet worden bijgehouden, en een centrale autoriteit niet wenselijk of haalbaar is, is geschikt om middels een blockchain te realiseren. Te denken valt aan identiteitsdiensten, onderhandse aktes, data-opslag of veilig elektronisch stemmen.

Een op de blockchain voortbouwende ontwikkeling met juridische relevante is het zogeheten slimme contract. Het gaat hier dan niet om creatieve contractuele bepalingen, maar om softwareprogramma’s die zelfstandig contractuele afspraken uitvoeren en handhaven. Deze programma’s worden in de blockchain geplaatst en opereren vanaf dat moment autonoom. Zij kunnen bijvoorbeeld een betaling ontvangen en vasthouden totdat een specifieke feitelijke handeling (zoals overdracht van een domeinnaam) is verricht, en deze daarna vrijgeven aan de overdragende partij. Zolang de handelingen automatisch uit te voeren zijn en de triggers objectief meetbaar, is opname in een slim contract mogelijk.

Dit roept vragen op: kunnen computers zelfstandig rechtshandelingen verrichten zoals een aan- of verkoop, en wie is voor de gevolgen aansprakelijk te houden? Ook de vraag hoe om te gaan met een programmeerfout of een onbedoelde handeling is een lastige kwestie. Komt dit voor rekening van de programmeur, of is het gewenst dat de rechter daar toch een corrigerende uitspraak kan doen? Dat laatste staat natuurlijk op gespannen voet met het autonome karakter van deze contractsvorm. En zelfs als dat gewenst is: kán dat wel, nu het contract gedecentraliseerd in de blockchain opgenomen is en daarmee niet door één partij te beïnvloeden?

Als laatste nieuwe trend is daar nog de opkomst van de kunstmatige intelligentie. Recente doorbraken op dit gebied maken KI een hype: er wordt al driftig gespeculeerd wanneer de computer de mens voorbij zal streven in intelligentie, en welke gevolgen dit voor ons zal hebben, terwijl de zelfrijdende auto pas net het testcircuit verlaten heeft. Maar automatisering door bots, agents en zelfdenkende systemen wordt zonder meer de trend op lange termijn. Ook de juridische sector zal dit gaan merken: legal tech is ‘hot’ en steeds meer dienstverleners betreden met chatbots, documentgeneratoren en andere tools het gebied van de klassieke advocaat. Het blijven interessante tijden voor het internetrecht.

Arnoud

Juridische voorspellingen voor 2017 (en terugblik op 2016)

| AE 9151 | Iusmentis | 14 reacties

Op deze eerste (werk-)dag van het nieuwe jaar mijn traditionele slechte voorspellingen, en een terugblik op het afgelopen jaar. Wat voorspelde ik voor 2016?

Goed, en dan nu.. wat staat ons in 2016 te wachten?

  1. Niemand krijgt een boete of aanmaning wegens overtreding van de wet meldplicht datalekken. Klopt, hoewel er bijna 5.500 datalekken zijn gemeld, is er geen enkele boete uitgedeeld. KPN kreeg weliswaar een boete voor haar datalek maar dat was niet onder deze wet (de Wbp) maar een al oudere telecomregeling. Deze is inhoudelijk wel gelijk aan de wet meldplicht datalekken, dus het kan wel. Laten we hopen dat dit een kwestie van trage ambtelijke molens is.
  2. Er komt een nieuwe Safe Harbor-afspraak tussen de EU en de VS. Iedereen voelt op zijn klompen aan dat deze net zo wankel is als de vorige maar het alternatief is helemáál onwerkbaar, dus we doen alsof het een prima afspraak is. Goed, dat was een redelijk makkelijke: het Privacy Shield moest en zou er komen, maar wankel is het. Het is eigenlijk ook fundamenteel onmogelijk om met een bilaterale afspraak iets te regelen dat de NSA buiten spel zet.
  3. Een clouddienstverlener gaat failliet en zijn hoster zet alles offline, daarmee een hele berg klanten duperend. Dit leidt tot een rechtszaak waarin wordt bepaald dat dat volkomen terecht is, omdat data immers niets is. Helaas, niet gezien. Of nou ja helaas, fijn voor de clouddienstverlener natuurlijk (en diens klanten) maar jurisprudentie blijft zo wel achter. Zijdelings relevant: dit vonnis waarin een clouddienst nog een paar weken open moest blijven voor een geschorste klant.
  4. Een werknemer wordt door zijn werkgever verplicht tot afstaan van een werkgerelateerd social media account. Nee, heb ik niet zien gebeuren in 2016.
  5. De gecrowdsourcete: encryptie gaat verboden worden. Is er niet van gekomen, zij het dat de discussie nog steeds in alle hevigheid loopt.

Goed, geen superslecht resultaat dit jaar.

Daarom dit jaar een iets andere insteek: voorspellingen waarvan ik hoop dat ze zouden uitkomen.

  1. Netneutraliteit komt onder druk te staan door bedrijven die de grenzen van de daarover aangenomen Verordening opzoeken. Natuurlijk geïnspireerd door T-Mobile, dat volgens de ACM de grens overtrad. Maar er gaan er meer komen.
  2. Een Europese overheid neemt een wet aan die filteren van ‘ongepast’ internetverkeer verplicht stelt voor ISP’s uit dat land.
  3. Ethisch hacken komt weer in de juridische kijkers, bijvoorbeeld door strengere computercriminaliteitswetgeving die publicatie van hacks aanmerkt als ‘heling’ daarvan.
  4. Een nieuwe flater met ‘slimme’ contracten leidt tot een rechtszaak over hoe ver je mag gaan met computercode als harde neerslag van je afspraak.
  5. En natuurlijk crowdsource ik de laatste.

Arnoud

Fijne feestdagen!

| AE 9146 | Iusmentis | 5 reacties

Iedereen fijne feestdagen en een gelukkig alsmede juridisch correct 2017!

Vanwege mijn vakantie sluit ik deze vrijdag af met een feestelijke autoversiering (De directie aanvaardt geen aansprakelijkheid voor boetes onder de Wegenverkeerswet):

Natuurlijk komen er volgende week diverse jaaroverzichten! Verzoekjes om interessante statistieken zijn welkom.

(Afbeelding: US design patent USD 711,306)

Arnoud

Gastbloggers gezocht, en onderwerpen voor mijn nieuwe boek!

| AE 8716 | Iusmentis | 10 reacties

Zoals elk jaar ga ik deze zomer er een paar weken tussenuit, en ik nodig dan ook hierbij graag mensen uit die een gastblog willen schrijven. Vrees niet, de tiradeweek blijft erin (suggesties welkom). Het onderwerp mag alles zijn zolang er maar een link met internetrecht is. Is het vergeetrecht dikke onzin, hoe beteugel je… Lees verder

Heuglijke dienstmededeling

| AE 8477 | Iusmentis | 81 reacties

Vanwege de geboorte van onze dochter Otteline heb ik de komende dagen een blogpauze. Mocht u een kaartje willen sturen, dan kan dat via mijn bedrijf ICTRecht. Hieronder mag natuurlijk ook! Eind deze week is er ongetwijfeld iets dat me genoeg ergert om een blog over te schrijven. Of ik word filosofisch en dan krijgt… Lees verder

Juridische voorspellingen voor 2016 (en terugblik op die van 2015)

| AE 8287 | Iusmentis | 27 reacties

Goed, en dan op deze laatste dag van het jaar traditiegetrouw mijn juridische voorspellingen voor 2016. Maar eerst, wat voorspelde ik voor 2015 en wat kwam daarvan terecht: In de herhaling: de Europese privacywet (Verordening bescherming persoonsgegevens) komt er maar het blijkt een monstrum van onduidelijke regels die elkaar intern tegenspreken. Nou, op de valreep:… Lees verder

Jaaroverzicht 2015: hoe vonden mensen deze blog?

| AE 8282 | Iusmentis | 40 reacties

Net zoals elk jaar is het weer tijd voor de jaaroverzichten. Na gisteren de bezoekersstatistieken vandaag eens kijken naar de vraag, hoe vonden mensen me? Welke sites en trefwoorden leverden zoal bezoekers op? Verreweg het populairste is natuurlijk Google. Maar wat me opvalt, is dat RSS erg populair is: 19 procent van alle bezoeken is… Lees verder

Jaaroverzicht 2015: de populairste berichten

| AE 8278 | Iusmentis | 16 reacties

Net zoals elk jaar is het weer tijd voor de jaaroverzichten. Ik vind het zelf altijd interessant om te kijken wat veel gelezen wordt, waar de meeste reacties vandaan komen en natuurlijk wíe er allemaal reageren. De meest bekeken berichten uit dit jaar: Hoe rampzalig zijn de nieuwe btw-regels voor online ondernemers?, een brandende vraag… Lees verder

Fijne feestdagen!

| AE 8262 | Iusmentis | Er zijn nog geen reacties

Iedereen fijne feestdagen en een gelukkig alsmede juridisch correct 2016! Wat gaat de tijd toch weer snel. Net zoals voorgaande jaren mag u zich vermaken met een gepatenteerde kerstboom want het is ook voor mij kerstvakantie. Wel komen er volgende week diverse jaaroverzichten! Verzoekjes om interessante statistieken en wtf-berichten zijn welkom. (Afbeelding: US aanvraag 2011/0198807,… Lees verder