Categorie: Innovatie

About Innovatie

Subscribe Feeds

Worden advocaten ooit door robots vervangen?

Geplaatst op in Innovatie, 2 reacties

“Siri, maak een exclusieve licentieovereenkomst in dossier X.” Dat las ik bij IE-Forum als quote uit de speech van professor Bernd Hugenholtz over de opkomst van de robot-advocaat. Hij gelooft er geen bal van; een goede mens-advocaat heeft immers onmiskenbaar kwaliteiten zoals door de juridisch bomen het bos kunnen zien, goed kunnen onderhandelen en zelfs zo nu en dan fungeren als uithuilpaal. Allemaal kwaliteiten die de robo-advocaat ontbeert. Dat klopt helemaal maar het staat natuurlijk volkomen los van wat de robot-advocaat gaat doen en waarom dat het werk van de mens-advocaat (of mens-jurist, zo u wilt) gaat veranderen.

Ik heb het al vaker geschreven: robots gaan niet in de rechtbank staan pleiten, creatieve vernieuwende argumenten inbrengen om zaken te winnen of out-of-the-box oplossingen verzinnen om een geschil vlot te trekken. En al helemaal niet empathisch op de cliënt reageren zodat deze begrip krijgt voor dat nare vonnis of de beslissing niet in hoger beroep te gaan. Dat zijn zulke menselijke eigenschappen dat ze niet te automatiseren zijn.

Robotadvocaten gaan we dus niet krijgen. Maar robots gaan wel degelijk werk wegsnoepen van de mensadvocaten, namelijk het standaardwerk, de simpele checks zoals due diligence, een snelle review van standaarddocumenten of een voorselectie. En dat kan er nog best inhakken want véél van het juridische werk is dat soort standaardwerk. (En dan bedoel ik niet alleen de expertsystemen zoals Hugenholtz schetst, een AI die een voorselectie of due diligence doet is wel iets meer dan “maak even een contractje”.)

Zorgen maak ik me daar niet meteen over, want uiteindelijk is er in de juridische sector werk genoeg en zal de vrijgekomen tijd van dat standaardwerk zonder problemen met nieuwe dingen kunnen worden ingevuld. Die robotadvocaat zou je dus eigenlijk met open armen willen verwelkomen, in plaats van te brommen dat hij nooit een cliënt zal laten uithuilen om een onterecht verloren zaak of te kostbare procedure.

Toch hoor ik deze geluiden vaker, en ik blijf zoeken naar de verklaring. Is het ongeloof dat deze technologie dit kan? Of de afkeer van opgeblazen hype (die trouwens binnenkort instort)? Of gewoon de algemene moeilijkheid om verandering te accepteren?

Over die verandermoeilijkheden las ik recent een zeer interessant artikel bij de 3 Geeks and a Law blog (sowieso een dikke aanrader). Als artsen decennialang weigerden hun handen te wassen nadat onbetwistbaar vaststond dat dat de gezondheid ten goede zou komen, en een dorp steeds maar ziek blijft omdat ze hun water niet willen koken, waarom zouden wij juristen dan ineens wél besluiten iets nieuws te gaan doen enkel omdat er de belofte is dat het beter gaat worden allemaal?

The boiling water anecdote demonstrates those systems at work while also illuminating the curse of knowledge. The curse of ignorance is that we don’t know what we don’t know and therefore labor under delusions of adequacy. The curse of knowledge is that once we know something, it is hard to imagine not knowing it. The resulting mistakes about shared assumptions can be invisible barriers to change. Those unrecognized barriers are why, with boiling water, the change only occurred among a small set of outliers.

Misschien dat daar nog een speciaal stuk attitude van juristen meespeelt: wij hebben meer dan andere beroepsgroepen de overtuiging dat we keihard en foutloos moeten werken aan heel belangrijke zaken. Koppel dat aan een sterk gevoel van autonomie en korte deadlines en je krijgt een bovengemiddeld hoge weerstand tegen verandering. Dat maakt het natuurlijk niet makkelijker.

Arnoud

AI-lawyerbot visualiseert gebruiksvoorwaarden

Geplaatst op in Innovatie, 5 reacties

Onderzoekers van de Zwitserse technische Universiteit EPFL hebben een ai-bot online gezet die gebruiksvoorwaarden leest en omzet in een overzichtelijk stroomdiagram, las ik bij Tweakers. Er is ook een chatbot-interface waarmee je vragen kunt stellen, en de bot zoekt de meest relevante zinen er dan bij. Het nut van het stroomdiagram ontgaat me, maar het idee van eenvoudiger leesbaar en bladerbaar maken van gebruiksvoorwaarden zie ik zeker wel zitten.

Het onderzoeksrapport van de Pribot en Polisis bot geeft aan dat de focus primair ligt op de privacyaspecten van de dienst. Men analyseerde zo’n 130.000 privacyverklaringen en extraheerde daaruit de tekstuele informatie, die vervolgens met een deep learning neuraal netwerk werd geanalyseerd. (Het idee dat er 130.000 privacyverklaringen op internet staan, geeft me soort van koude rillingen.)

De analyse zelf vind ik best slim opgezet. Zo wordt de onderliggende betekenis van termen geanalyseerd, zodat bijvoorbeeld “erase” en “destroy” als eenzelfde concept wordt aangemerkt. Ook werd op woordcombinatieniveau (3-grams tot 6-grams) getraind in plaats van zoals vaak op individuele woorden (bag of words). Het is me niet helemaal duidelijk hoe de training set haar labels kreeg.

De tekst wordt vervolgens op zinsniveau geclassificeerd (precies hoe mijn NDA Lynn werkt) en in een categorie gestopt. De uitkomst is een classificatie op hoog niveau waarbij men precies de tekst kan tonen die gaat over dat onderwerp, zodat je bijvoorbeeld iconen kunt tonen of een visualisatie van welke concepten waar aan de orde komen. De kwaliteit is best goed: 88% van de bevindingen komen overeen met menselijke inschatting.

Technisch is het geen ingewikkelde toepassing, de innovatie zit (zoals vaker bij legal tech) in het inzicht dat het in dit domein wat kan opleveren. Dat komt helaas nog veel te weinig voor. Een mogelijke reden daarvoor is dat je een héle grote berg data nodig hebt om de training goed te doen, en dat is in de juridische sector nog best ingewikkeld. Haal maar eens ergens 130.000 documenten over één onderwerp vandaan.

Een andere mogelijke verklaring is dat je bij een lawyerbot precies kunt zien hoe betrouwbaar ze zijn (in dit geval 88%) en dat er daarmee een heel concreet vraagteken komt te hangen bij of je erop kunt vertrouwen. Zeker omdat áls er fouten zijn, die meestal behoorlijk in het oog springen, zoals omdat de bot een zin compleet niet snapt en een mens meteen ziet wat het wel moest zijn.

Ik blijf ermee zitten hoe dat te overwinnen. Ook mensen zijn niet perfect, ik zou snel tekenen voor een jurist die iedere dag consistent 90% van de tijd foutloze documenten oplevert. Maar je merkt dat een stuk minder, en we kunnen het daarom niet zo goed beoordelen (denk ik).

Of zit er meer achten? Waarom ziet men een snelle inschatting van een ervaren privacyjurist als waardevoller dan een snelle inschatting van een AI bot als deze?

Arnoud

Voor de klant geminede cryptovaluta moet je afgeven, met dwangsom

Geplaatst op in Innovatie, 11 reacties

Het minen van cryptovaluta zoals bitcoins of Ether wordt steeds interessanter, maar vergt ook steeds meer hardware. Dan is het logisch om de technische kant uit te besteden, maar als je dan een geschil krijgt over hoe veel Ether je moet krijgen en welke schadevergoeding je kunt eisen, dan wordt het even juridisch wat ingewikkelder. Een recent vonnis laat zien hoe de rechter daarmee in de praktijk omgaat. (En sorry Ruud, ik houd het net als het vonnis even bij minen en niet bij delven.)

De eisende partij was als bedrijf bezig met het minen van de cryptovaluta Ether. Hij had daarvoor twintig mining computers gekocht bij de gedaagde, die een datacenter beheerde en ze daar dus ook meteen kwijt kon. Dat leidde tot een soort managed mining (analoog aan managed hosting): de gedaagde beheerde de systemen en betaalde de geminede Ethers uit onder aftrek van 10% commissie.

Uit het vonnis kan ik niet halen wat er vervolgens misging, maar de hoster/beheerde keerde tot september Ethers uit, en daarna niet meer. Dit terwijl er bij navraag nog 39,6821 Ethers bleken te zijn gemined na september. In oktober werd de eiser afgesloten van het netwerk.

Het geschil draaide om twee zaken: allereerst de eigendom van de mining computers, en ten tweede de afgifte van de geminede Ethers vanaf september.

Op zich zou dat een klip en klare zaak zijn, eigendom moet terug en als je belooft iets te geven dan moet je dat doen. Maar een complicatie hier was dat de gedaagde zelf ook dergelijke computers beheerde, en stelde per abuis Ethers van die andere computers meegerekend te hebben in wat de eiser mocht ontvangen. En het zou heel lastig zijn om geminede Ethers terug te relateren tot de computer die ze had gemined.

Zo te lezen kan de rechter moeilijk beoordelen hoe ingewikkeld dat nu precies is. Maar gelukkig voor hem gaat het hier om een kort geding, en daar geldt gewoon de`regel dat bewijs niet te ingewikkeld mag zijn vanwege de spoed. De beheerpartij kan dus zijn verhaal niet rondkrijgen. En logisch ergens ook wel, want hoezo is het moeilijk om te bepalen hoe veel Ethers er gemijnd waren als je ook kunt zeggen dat er 39,6821 Ethers gemined zijn?

Ook de Ethers moeten dus (minus de commissie) worden afgegeven. Een juridische complicatie doet zich nog voor bij de dwangsom. Als je iets wilt opeisen, dan vraag je bij de rechter een dwangsom voor elke dag dat het niet gegeven wordt. Maar dat kan niet als je géld wil opeisen van iemand. Maar zijn Ethers geld? Daar zijn we het juridisch nog niet over eens, maar het lijkt van niet.

Alles bij elkaar moet de hoster de computers teruggeven en alle daarmee geminede Ethers, en hij moet opgaaf doen van wat er precies gemined is vanaf die computers. (Of uitleggen waarom dat niet kan.) En dat alles op straffe van een dwangsom.

Nu heb ik van Ether weinig verstand, is het inderdaad zo moeilijk om te zeggen wat er precies gemined is de afgelopen maand? Of is dit eerder het gevolg van te makkelijk poolen van die computers en dan niet goed loggen wie wat deed?

Arnoud

Natuurlijk gaat AI ook weer voor porno gebruikt worden

Geplaatst op in Innovatie, 14 reacties

Al jaren is het devies dat porno innovatie stimuleert. Niet heel gek, want het is goed geld verdienen daarmee en wie de concurrentie voor kan blijven met een nieuw trucje, zal dan ook niet aarzelen. Ergens zou je dan ook niet verbaasd moeten zijn dat ook kunstmatige intelligentie zijn opmars maakt in de porno-wereld. Meer specifiek: het fenomeen “deep fakes” zoals door Vice gerapporteerd, door AI gemaakte nep-porno met willekeurig gekozen personen in de hoofdrol.

Op zich is het niet nieuw, het idee dat je het gezicht van persoon A plakt op het lijf van persoon B die met een seksueel expliciete handeling bezig is. Dat was alleen altijd relatief bewerkelijk, helemaal als je dat met videobeelden wilde doen. Er is niet echt software daarvoor, behalve hele grote dure pakketten waar de filmindustrie scenes mee bewerkt.

Enige tijd geleden maakte een Reddit-gebruiker een creatieve toepassing van AI waarmee dit ineens wél kan op video, althans videootjes tot een seconde of tien. Heel kort door de bocht: de AI wordt getraind op het gezicht van het doelwit, en corrigeert in de bronvideo dan het aangewezen gezicht totdat het genoeg lijkt op het doelwit. Dit soort correcties zijn technisch niet heel nieuw, ze worden ook gebruikt om gewone foto’s op te knappen. De toepassing is natuurlijk wel vernieuwend, en dat was mijn punt uit de eerste alinea: porno is een sterke driver om nieuwe technologie populair te maken en verder te ontwikkelen. Want nu dit mogelijk blijkt, wordt het interessant om ook eens naar andere toepassingen te kijken: concurrenten of politieke tegenstanders voor gek zetten, of vals bewijs in burenruzies maken, om eens wat te noemen.

Specifiek bij porno, kun je er wat aan doen als je jezelf hierin terugziet? In Amerika niet, maar bij ons wel: dit is natuurlijk een geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens (en ook nog eens bijzondere, immers seksualiteit) en daar is gewoon uitdrukkelijke toestemming voor nodig. Zonder toestemming zou alleen het legitiem eigen belang een grondslag kunnen zijn, maar bij pornografie kan ik me dat belang gewoon niet voorstellen.

In Amerika ligt dit iets moeilijker, omdat ze het daar niet als privacyschending zien omdat het beeld niet over jou gaat maar over een ander (de acteur/actrice). Een klacht daarover is dus juridisch lastiger afdwingbaar, en platforms zoals Reddit zijn niet verplicht erop in te grijpen. Dat maakt het in de praktijk moeilijk om er wat aan te doen.

Arnoud

AI net zo goed als willekeurige mensen in het voorspellen van recidive

Geplaatst op in Innovatie, 22 reacties

AI-software blijkt net zo goed als een groep willekeurige mensen in het voorspellen van recidive bij Amerikaanse veroordeelden, las ik bij Ars Technica. Onderzoekers van Dartmouth College vergeleken de uitkomsten van de COMPAS software (die met machine learning technieken recidive probeert te voorspellen) met de inschatting van willekeurige mensen geworven via Amazon’s Mechanical Turk. Beiden bleken ongeveer even accuraat (65 en 62% respectievelijk), opmerkelijk genoeg inclusief de vooringenomenheid die eerder bij de software tot controverse leidde.

De COMPAS software (Correctional Offender Management Profiling for Alternative Sanctions) berekent op basis van een hele berg factoren de kans dat een bepaald persoon in recidive zou vervallen. Deze uitkomst wordt in Californië meegenomen in het besluit welke straf aan een veroordeelde op te leggen. In 2016 bleek uit onderzoek dat de software enige bias oftewel vooringenomenheid vertoonde, namelijk dat gekleurde mensen vaker ten onrechte als recidivist werden gesignaleerd en witte juist vaker ten onrechte als géén recidivist.

Accuratesse in AI en machine learning is een heel lastig onderwerp. Wat betekent het dat je software 94,1% nauwkeurig is (de huidige score van mijn NDA Lynn geheimhoudingscontractenanalyserobot)? Meestal wordt ermee bedoeld dat in 94,1% van de gevallen de uitkomst van de AI gelijk is aan de verwachte of correcte uitkomst. En 5,9% van de gevallen is dus onjuist. Maar dat kan twee kanten op:

  1. Vals positief: een uitkomst wordt als positief (juist) aangemerkt, maar is eigenlijk negatief (onjuist). Bij de COMPAS software dus dat iemand recidivist zou zijn terwijl hij dat niet is.
  2. Vals negatief: een uitkomst wordt als negatief (onjuist) aangemerkt, maar is eigenlijk positief (juist). Bij COMPAS dus dat iemand recidive pleegt terwijl de software voorspelde dat hij dat niet zou doen.

Beide onjuiste uitkomsten zijn onwenselijk, maar om verschillende redenen. Een vals positief zorgt ervoor dat je meer energie in iemand steekt dan nodig is: je gaat iemand langer opsluiten of intensiever begeleiden om recidive te voorkomen terwijl dat helemaal niet speelt. En een vals negatief kost je meer achteraf, je hebt immers een nieuw misdrijf van die recidivist en dat had je nu net willen voorkomen.

Het is niet goed mogelijk beiden tegelijk te minimaliseren. Vaak zie je dat wanneer je de één in aantallen terugdringt, de ander groter wordt. Je kunt bijvoorbeeld eerder concluderen dat mensen recidive zullen plegen, waardoor je de vals negatieven vermindert. Er worden immers minder mensen vrijgelaten die recidivist blijken. Maar je hebt nu wel meer mensen ten onrechte als recidivist aangemerkt. En omgekeerd zou precies hetzelfde gebeuren, als je strenger bent in je beoordeling zul je minder mensen ten onrechte als recidivist aanmerken, maar daardoor ook eerder recidivisten laten gaan.

De kritiek op de COMPAS software richtte zich natuurlijk op de bias die de valse uitkomsten zou baseren op etnische afkomst. De vergelijking met gewone mensen laat nu zien dat dit niet perse de oorzaak is. Deze kregen namelijk de gegevens zónder indicatie van etnische afkomst, en gaven grofweg dezelfde voorspelling over recidive. Inclusief een hogere vals positief bij gekleurde mensen en een hogere vals negatief bij witte mensen. Dat zou dan eerder de conclusie rechtvaardigen dat die software er ook maar een gooi naar doet. Geen bias dus maar ook geen inhoudelijke analyse.

Arnoud

De eerste robotrechter van Nederland blijkt gewoon al actief

Geplaatst op in Innovatie, 12 reacties

‘Robotrechter e-Court is een groot en niet transparant zwart gat’, kopte Nieuwsuur onlangs tendentieus. Stichting e-Court is al jaren actief als alternatieve geschilbeslechter en heeft verzekeraars gevonden als bereidwillige afnemers voor haar digitale arbitragedienst. Snel en gemakkelijk maar controversieel. Opmerkelijk voor mij daarin: de eerste stap is een artificial intelligence die over je zaak oordeelt. Mag dat zomaar?

Op zich is wat e-Court doet een legitieme constructie. Men biedt arbitrage aan, alternatieve geschilbeslechting buiten de rechter om. Dat mag, en kan voor beide partijen voordelig zijn: sneller en goedkoper, en je kunt de procedures optimaliseren voor jouw soort geschil in plaats zoals bij de traditionele rechtspraak een middelmaat omdat men alles aan moet kunnen. Digitale dossiers en on-line voortgang en uitwisselen van stukken lukt daar iets minder.

De controverse rond e-Court komt voornamelijk vanwege het feit dat mensen zonder het te beseffen akkoord gaan met arbitrage; dat staat namelijk zo in de algemene voorwaarden van met name zorgverzekeraars. Op zich legaal, zij het dat je bij start van een geschil bij de arbiter een maand moet krijgen om daar bezwaar tegen te maken. Daar lijkt het volgens het onderzoek vaak mis te gaan: het wordt bepaald onduidelijk uitgelegd, en ook wie dat bezwaar maakt, kan zomaar alsnog door de molen van e-Court gehaald worden en krijgt toch een arbitraal vonnis tegen zich, dat via de deurwaarder ten uitvoer kan worden gelegd. Dat klopt natuurlijk niet.

Voor mij sprong deze alinea eruit:

[Oprichtster Henriëtte Nakad] nam het heft in eigen hand, zette een bedrijf op en liet een computerprogramma bouwen dat automatisch vonnissen kan produceren. Die ‘robotrechter’ is ‘de meest objectieve rechter van Nederland’, zonder ‘misplaatste empathie’, schreef Nakad in een academisch artikel.

Dat academisch artikel laat zien dat het gaat om een Case-Based-Reasoning (CBR) kunstmatige intelligentie: nieuwe zaken worden op allerlei punten vergeleken met eerder zaken, en de uitspraak wordt bepaald aan de hand van die gelijkenis. Kort gezegd, als een zaak veel lijkt op 100 afgewezen incassozaken, dan wordt deze incassoclaim ook afgewezen. Ook wordt een heel raamwerk opgezet om de formele processtappen consequent uit te voeren.

Helaas kan ik nergens iets vinden over hoe deze AI inhoudelijk werkt. En dat is jammer want bij zo’n grote legal tech innovatie zou je toch graag willen weten hoe het werkt. Zeker omdat het hier gaat over vonnissen die mensen heel diep kunnen raken: de schuldenproblematiek in Nederland is hoog en complex, en black box uitspraken waar mensen zich door overvallen voelen, helpen daar natuurlijk niet bij. De keuze voor een AI snap ik wel, het is een hoog volume aan relatief simpele zaken en daar is met AI goede analyse op te doen.

Formeel is het overigens geen robot die beslist. Het is een voorbeeld van hoe AI een rol kan spelen in juridische besluitvorming. Vang de simpele gevallen af, en laat de rest (inclusief de gevallen waar men piept) door een mens behandelen. Alleen veronderstelt dat wel dat mensen piepen als er iets mis is, en specifiek bij consumentenrecht / schuldenincasso is dat iets dat heel vaak misgaat.

Het bedrijf reageert in een persbericht kort gezegd dat ook schuldenaars beter af zijn, omdat de procedure ook voor hen sneller en goedkoper uitpakt. Ik heb daar wel moeite mee, want juist dit onderwerp voelt voor veel schuldenaars als zeer machteloosmakend en ongrijpbaar. Dus als je dan óók nog eens alles achter een digitale procedure stopt én je hoort dat er een robot de eerste selectie maakt, dan is het argument dat je minder incassokosten krijgt en dat de deurwaarder heus luistert, niet meer relevant. Mensen vertrouwen robots niet in een dienstverlenende rol, laat staan als die over hun geld en goed beslist.

Algemeen heb ik er een dubbel gevoel bij. Het initiatief is nobel, want de rechtspraak ís verstopt en veel dingen kunnen gewoon efficiënter als je maatwerk toepast en niet alles op dezelfde manier behandelt. Maar de afwezigheid van transparantie vind ik moeilijk te verkroppen, helemaal omdat een AI in rechtspraak gewoon heel gevoelig ligt. En als je dan ook nog eens het primair opzet om schuldincasso te doen – waar notoir vaak mensen in de molen vermalen worden – dan krijg ik er een vervelend gevoel bij. Je ziet dat nu ook terug in de berichtgeving, dat het een “robotrechter” is die je blind veroordeelt. Niet goed voor de beeldvorming van legal tech en AI in de juridische sector. Dus nee, jammer.

Arnoud

Hoe ethisch verantwoord kan een AI of robot zijn?

Geplaatst op in Innovatie, 21 reacties

Toen ik tien of elf was, kocht ik mijn eerste boek van SF-schrijver Isaac Asimov. Wat ik me er vooral nog van herinnerde, waren de vele korte verhalen over zijn Drie Wetten van de Robotica: een robot mag een mens geen kwaad doen, een robot moet doen wat de mens zegt tenzij daarmee wet 1 wordt overtreden en een robot moet zichzelf beschermen tenzij dat in strijd blijkt met wetten 1 of 2. Hele mooie ethische principes, en je ziet ze dan ook steeds terugkomen in discussies over ethiek bij robotica en kunstmatige intelligentie. Maar ik zie het zo even niet werken.

Het idee dat robots en/of kunstmatig intelligente systemen in onze samenleving mee gaan draaien, krijgt steeds meer overtuiging in de maatschappij. Voor een deel is dat een hype, maar er zit zeker een kern van waarheid in de verwachting dat dergelijke systemen een vast onderdeel worden van productie en dienstverlening, en ook wel vanuit de overheid.

De manier waarop deze systemen handelen en vooral beslissen roept dan vragen op, verloopt dat wel ethisch verantwoord. Je beslissing kunnen motiveren is daarbij één ding, maar een veelgehoorde eis is ook dat zo’n beslissing rechtmatig en verantwoord is. Horen dat je geen lening krijgt omdat je moslim bent, is een inhoudelijk duidelijke motivatie maar natuurlijk een onacceptabele.

Een dergelijk beslissysteem moet dus een set ethische randvoorwaarden en wettelijke grenzen ingebouwd krijgen. Alleen, hoe doe je dat? Haast per definitie zijn ethische principes algemeen en weinig vastomlijnd, maar ook wettelijke regels (zoals de AVG, die zo’n leningweigering verbiedt omdat sprake is van profilering op een bijzonder persoonsgegeven) zijn moeilijk in automatisering te vatten.

Een interessant initiatief is het Ethics for AI project van de Oxford University. Zij bekeken allerlei ethische codes, en kwamen toen met de conclusie

The very idea of parcelling ethics into a formal ‘code’ is also dangerous, if it leads to the attitude that ethics itself is just some separate part of life and of activities; it’s not. It’s more meaningfully looked at as a part and parcel of how we live, individually and collectively. So it would be unfortunate indeed, if the presence of a code of ethics encouraged the view that you could do the ethics, and then get on with life, get on with the job.

Het idee dat je ethiek kunt inprogrammeren in een systeem zie ik ook als een waangedachte. Het is geen functionele eis dat iets ethisch moet zijn, je kunt niet werken op basis van een lijst ethische randvoorwaarden. Het is natuurlijk mooi dat je een voorwaarde vanuit ethisch standpunt kunt rechtvaardigen, maar dat is zeer zeker geen garantie dat je systeem ethisch verantwoord werkt.

Ik vrees dat we er niet aan ontkomen om te zeggen, AI en robotica zal miskleunen slaan, dingen doen die ethisch onverantwoord zijn. Daar komen dan bezwaren tegen, en die worden in nieuwe systemen opgelost. Maar het blijft lapmiddelen en gedeeltelijke oplossingen die het probleem voor nu uit de weg gaan, en het zal nooit een fundamentele oplossing zijn waardoor onethische beslissingen onmogelijk worden.

Arnoud

Welke rol gaan smart contracts spelen in het recht?

Geplaatst op in Innovatie, 38 reacties

Automatische afhandeling van verzekerings­claims, aanspraken op zorg die zonder tussenkomst van derden geregeld worden. In 2018 breken dit soort smart contract-toepassingen definitief door, meldde het Advocatenblad vorige week. Smart contracts zijn net als de blockchain en AI deel van de legal tech hype van de laatste tijd. Zelfdenkende software die buiten de greep van één partij automatisch voorwaarden checkt en afgesproken handelingen uitvoert. Samen gaan ze de advocatuur en het notariaat overbodig maken, alles wordt automatisch en fantastisch, u kent het wel.

Er zijn vele definities van smart contracts, maar kortweg komen ze erop neer dat je een aantal beslisregels in software giet die vervolgens vanzelf uitgevoerd worden. Als de domeinnaam example.com op 1 februari op naam staat van X, stuur dan 1 bitcoin naar wallet Y. Maar het hoeft juridisch gezien geen contract, geen overeenkomst te zijn: je zou ook bewijs kunnen vrijgeven als aan een voorwaarde (overlijden persoon X) is voldaan, of een specifieke voorwaarde van een overeenkomst borgen.

Ik pieker al een tijdje wat nu de echte praktische toepassingen van smart contracts gaan zijn. Dat voorbeeld van de domeinnaam is namelijk een van de weinige die ik in de categorie van het volledige contract zie werken. Dat is volledig automatisch na te gaan en uit te voeren middels gestructureerde registers, en er zit ook weinig controversieels aan zo’n afspraak. Je verkoopt of niet, op een specifieke datum en je mag tussentijds annuleren of niet.

Ga je verder dan zo’n specifieke constructie, dan wordt het ingewikkeld. Betaald krijgen omdat je iemands algemene voorwaarden hebt gereviewd, of een website hebt gemaakt, voegt een smart contract daar wat toe? Je zit dan met een kwaliteitstoets namelijk (is de klant tevreden) waar een smart contract moeilijk op kan toetsen. Een AI die een website mooi kan vinden zal nog wel even duren.

Het artikel noemt een paar nieuwe toepassingen, zoals:

De eigenaar van een elektrische fiets kan met [het Fietsplan van IBM en RDW] de fiets registreren en overdragen. Ook kan de eigenaar aangifte doen van diefstal binnen de applicatie. Een smart lock registreert waar en wanneer de fiets op slot gaat. Verzekeraars handelen claims af met een smart contract en gaan daarbij uit van gegevens in de blockchain als aanschafwaarde en of de fiets op slot stond.

Alleen, wat hier nu precies smart aan is, ontgaat mij even. Het blockchain aspect geeft enig voordeel: er is een onafhankelijke registratie van aanschafdatum en opslottijdstip van de fiets, zodat geen der partijen kan zeggen dat de ander iets vervalst. Het smart contract aspect zou dan zijn dat de verzekeraar automatisch uitkeert als die feiten in orde zijn? Oké. Eh. Tsja.

Toch ligt hier de toekomst, kennelijk:

‘Een advocaat wordt nu betaald voor communicatie. Waarom zou een verdachte bijvoorbeeld nog bellen met een advocaat over een in beslag genomen auto als er een smart contract is? Hij kan alles inzien en weet precies wanneer hij een schikkingsvoorstel kan verwachten.’ Schmitz ziet nog wel toegevoegde waarde voor advocaten bij geschillen.

Ik blijf met twijfel zitten. Natuurlijk, het is handig als alle informatie makkelijk ergens beschikbaar is, maar is dat waar een smart contract voor ingezet moet worden? Informatietoegang kan toch op veel meer manieren gerealiseerd worden? Dus nee, met het gevaar op de koop toe dat ik echt als een Luddiet ga klinken, ik zie hem nog even niet.

Arnoud

Nee, kunstmatige intelligentie zal nooit gaan rechtspreken (of pleiten)

Geplaatst op in Innovatie, 21 reacties

Een computer kan rechtspreken, als wij met zijn allen denken en willen dat hij het kan. Dat las ik bij Sargasso in een gastbijdrage van strafrechtadvocaat Vasco Groeneveld. AI komt eraan, ook in de rechtspraktijk. Die lijn doortrekkend betekent dat er over tien, twintig jaar robotrechters aan het werk zijn, niet gehinderd door emotie, hoofdpijn, vooroordelen of gewoon vrijdagmiddagmoeheid. Klinkt goed, maar ik zie het niet gebeuren.

Groeneveld begint met de stelling dat rechtspraak de “testcase bij uitstek” is:

Dat draait immers om het verwerken van datastromen en het onderbrengen van specifieke gegevens onder algemene wetmatigheden, en als ik het goed begrijp is dat zo’n beetje de definitie van een algoritme.

Het is inderdaad zo dat een algoritme een gestructureerd stappenplan is waarbij je algemene regels toepast op specifieke invoer. Ook het recht kent algemene regels, en juridisch werk bestaat vaak uit het vertalen van die regels naar een concrete casus: hier werd te hard gereden, dit is doodslag en dat contract is rechtsgeldig ontbonden.

Ik zie het zeker wel gebeuren dat computers die regels gaan toepassen, en zo juridisch-inhoudelijk werk gaan verrichten. Ik blogde daar medio december nog over: AI kan prima besluitvorming ondersteunen, en heeft dan inderdaad geen last van al die menselijke karaktertrekjes waar foute beslissingen op worden gebaseerd. (Tenzij de dataset waar de AI op gebouwd is die fouten introduceert, zoals bij een bevooroordeelde selectie.)

Ik zie rechtspraak alleen als uitzondering, speciaal geval. Ik noem het hier wel eens de exception handler van het recht: als we niet meer weten wat te doen, dan vragen we het aan de rechter. Haast per definitie krijgt de rechter dus de gevallen waar de wetmatigheden niet in voorzien of waar meerdere uitkomsten mogelijk zijn. En juist daar kunnen computers heel moeilijk mee omgaan. Daarom zie ik AI niet snel in de rechtszaal opduiken en uitspraken doen over die moeilijke gevallen.

Mijn visie is dat AI en computers de simpele gevallen zullen gaan doen, zeg maar de OM afdoening en de boetes op straat van oom agent. Wie daartegen bezwaar maakt, zal dan bij de menselijke rechter uitkomen die er een gewogen oordeel over moet doen. Daar kunnen dan ook bijzondere omstandigheden meegenomen worden, zoals een beroep op overmacht of noodweer waar haast per definitie geen regels over zijn.

Misschien dat een AI wel ondersteunende diensten kan leveren. Denk aan het analyseren van eerdere uitspraken over juist de minder wetmatige aspecten, zoals de strafmaat of de keuze tussen vrijspraak en veroordeling. Een AI kan daar patronen in ontdekken en zo aangeven of deze verdachte een lage straf moet krijgen of juist een hoge, zodat je een meer objectieve beoordeling daarvan krijgt. De rechter kan dat dan meenemen maar heeft het laatste woord en kan dus afwijken.

Arnoud

Hoe AI een rol kan spelen in juridische besluitvorming

Geplaatst op in Innovatie, 9 reacties

De rol van AI voor juridische toepassingen is snel aan het groeien. Steeds meer diensten onderzoeken de mogelijkheden om kunstmatige intelligentie adviezen te laten geven of zelfs juridische besluiten te nemen. Welke mogelijkheden zijn daar voor organisaties zoals overheden, verzekeraars of keurende instanties om hun organisatie efficiënter te laten werken? En welke juridische risico’s zitten daaraan?

Een eerste, simpele mogelijkheid is een AI in te zetten als een aparte pre-check: mensen kunnen hun aanvraag of verzoek door een AI laten bekijken, die dan zijn bevindingen geeft. Dit verandert niets aan het eigenlijke traject en is vergelijkbaar met even informeel een medewerker bellen met de vraag of je aanvraag in principe akkoord is. Het zal schelen in de kansloze aanvragen en je kunt mensen tips geven om een aanvraag sterker te maken.

Meer winst krijg je als organisatie door de AI als eerste filter in te zetten. De aanvraag of het verzoek wordt dan eerst door de AI bekeken, en de bevindingen worden dan aan de behandelend medewerker verstrekt. Deze kan dan bijvoorbeeld zien of er afwijkingen op de normaal zijn, of welke onderdelen speciale aandacht nodig hebben. Dat verkleint de doorlooptijd, want een aanvraag waar de AI niets bijzonders aan ziet, kan dan eenvoudiger worden toegewezen. Een risico is natuurlijk dat de AI iets mist en de mens daar niet meer naar kijkt.

Nog sneller gaat het wanneer je die categorie “niets bijzonders” direct goedkeurt. Met zo’n raketloket win je nog meer tijd, omdat er nu in het geheel geen mens meer zit tussen de aanvraag en de positieve beoordeling. Uiteraard zit hier kans op fouten (een vals positief) maar je kunt dan steekproefsgewijs een handmatige controle uitvoeren, of de AI een voorlopige beoordeling laten geven en toezeggen dat een mens binnen zeg 14 dagen nog kan piepen. Dat laatste haalt natuurlijk de snelheid er weer uit, want varen op een voorlopige beslissing zal niet iedereen aandurven.

Spannender wordt het als de AI ook negatieve beslissingen gaat nemen. Want een AI die met enige zekerheid kan zeggen dat iets mag, kan net zo goed zeggen dat het niet mag. En dan krijg je dus een raketloket waar je ook binnen 5 seconden hoort dat het niet mag, wat je wilt. In ieder geval geldt dan de de AI in staat moet zijn het besluit goed te motiveren

Wanneer die beslissingen mensen aangaat (een verblijfsvergunning, of zelfs maar een bouwvergunning voor een dakkapel) dan kom je al snel bij het tere punt van de geautomatiseerde besluitvorming waar de Algemene Verordening Gegevensbescherming zo streng tegen is. In principe mag dat niet, een mens moet zulke besluiten nemen. Maar de AVG biedt een paar uitzonderingen:

  • Wanneer de besluitvorming noodzakelijk is voor een overeenkomst. Je zou dan kunnen denken aan een besluit om achterafbetaling toe te staan of de route te kiezen die een aanvraag moet volgen.
  • Wanneer een relevante wet dit bepaalt. Dit is vooral theoretisch nu, er is nog geen dergelijke wet waar dan ook in Europa. (Tenzij je bijvoorbeeld onze praktijk van het automatisch flitsen & beboeten van hardrijders een “wettelijke regeling” noemt.)
  • Wanneer men hier uitdrukkelijk toestemming voor geeft. Mensen zouden bijvoorbeeld kunnen kiezen voor een snelle geautomatiseerde beslissing in plaats van een langdurige handmatige beoordeling. Ik twijfel of het hierbij toegestaan is om de prijs te variëren: AI-besluit gratis, menselijk besluit duur. Daarmee ontzeg je mensen met beperkte beurs immers toegang tot die laatste categorie.

In ieder geval is het te allen tijde nodig dat betrokken personen bezwaar kunnen maken tegen het besluit, waarna een mens zich er nog eens over buigt. Ik denk dat hiermee een echt volledig geautomatiseerd proces niet goed mogelijk is, maar er is wel veel tijdwinst te maken op de gewone gevallen zodat de mensen zich bezig kunnen houden met behandelen van de lastige aanvragen. En dat blijft als thema maar terugkomen: AI pikt geen banen in maar maakt ze leuker.

Arnoud