Via Reddit:
Afgelopen zomer heb ik een ebook gekocht voor school bij een grote webshop. Nu moet ik dit ebook gebruiken om me voor te bereiden op lessen, en de docenten geven dan paginanummers die ik moet lezen (dus niet hoofdstukken). Het probleem is dat die paginanummers niet overeen komen met het fysieke boek (zelfde boek en druk). Ook worden de pagina’s op onlogische plekken opgesplitst wat niet fijn leest. … Heb ik hier recht op geld terug, of had ik zoals de verkoper aangeeft het probleem eerder moeten melden?Die laatste bijzin gaat over het punt dat de verkoper een annulering van de koop weigert, omdat deze meer dan 30 dagen geleden is gedaan. Dat is een eigen uitbreiding op de wettelijke retourregels voor ebooks.
Hier gaat het echter niet om een retour zonder reden, maar om een klacht dat het product niet conform de verwachtingen zou zijn. Bij een boek verwacht je pagina’s met tekst, en ik zie hoe het een verrassing kan zijn dat een ebook bij pagina 23 niet hetzelfde laat zien als de papieren editie.
De al wat oudere lezer denkt bij ebooks wellicht aan pdf-achtige structuren (zoals je krijgt bij mijn boeken), die inderdaad 1-op-1 overeenkomen met de drukversie. Dat is immers gewoon de drukversie in lage resolutie.
Voor echt prettig online lezen worden vaker formaten zoals Epub en Mobi gebruikt. Deze bieden de content als een soort stroom aan, waarbij pagina’s meer zijn “het volgende stukje content dat past op het scherm, gegeven het gekozen lettertype en -grootte”. Maar inderdaad kun je dan niet makkelijk pagina 23 tot en met 48 bestuderen, die koppeling ontbreekt.
Bij ebooks heb je recht op een product (“digitale inhoud”) dat voldoet aan de gewekte verwachtingen (art. 7:50ad BW), net zoals bij fysieke producten. Artikel 7:50ae noemt een aantal aspecten zoals beschrijving, hoeveelheid en kwaliteit, functionaliteit, compatibiliteit en interoperabiliteit. Dat gaat over het ebook an sich, niet over hoe het zich verhoudt tot papieren boeken.
Uitleg hierover is moeilijk te vinden. Bij de grote blauwe vrienden van Bol staat dit bekende zelfhulpboek bijvoorbeeld zowel als paperback, ebook als Kobo ebook te koop. Maar ook bij enig rondspitten bij de klantenservice kan ik niet vinden dat een ebook wel eens andere pagina-structuren zal hebben dan het papieren boek. Is dat dan als algemeen bekend verondersteld, of gewoon niet relevant?
Voor mij weegt hier wel zwaar dat het om een studieboek gaat. Bij een roman is “aantal pagina’s” totaal niet relevant, zeker niet in de vergelijking tussen de hardcover en de paperback. Natuurlijk zal dat afwijken.
Bij een lesboek zie ik dit eerder als problematisch, juist omdat je daar niet lineair leest maar eerder bladert, heen en weer springt of op instructie naar een pagina gaat voor een stukje informatie. Denk alleen al aan de index achterin. Ik ben dus geneigd dit hier inderdaad een conformiteitsprobleem te noemen.
Arnoud
dat voldoet
Voor mij is dit 100 procent bekend, maar ik heb dan ook een ereader.
Het lijkt mij ook meer dan bekend dat pagina-nummers niet een ding (hoeven te) zijn bij een e-book.
Ik zou eerder zeggen dat het de verantwoordelijkheid is van de onderwijsinstelling of de docent om te melden dat e-books onhandig kunnen zijn, omdat ze vaak naar pagina-nummers verwijzen.
Net zoals dat ze ook altijd vinden én zeggen dat je de laatste editie van het studieboek moet hebben, vaak om dezelfde reden.
Een lesboek zou toch in logische behapbare hoofdstukken/secties ingedeeld moeten zijn? Dan is (ook) daarnaar verwijzen toch net zo handig als slechts de pagina nummers?
Maar dat zal dan vast niet zo logisch zijn ingedeeld. Dan is het tijd voor een revisie zodat dat wel het geval is.
Cynische reactie: dan kopen minder mensen het door de docent zelf geschreven boek.
Kan iets cynisch zijn als het de eenvoudige waarheid is?
Helaas is dat inderdaad de meest voorkomende geldklopperij. Er zijn gelukkig wel uitzonderingen.
Ik had ooit een docent op de VU die letterlijk zei: als je het vervolg vak niet gaat doen zou ik hoofdstuk 2 van mijn boek printen, want de rest is voor het vervolg.
Ik kocht dat boek – ik deed het vervolg – daar zei hij dat de laatste drie drukken alle stof bevatte en eender welke ok was. Als je een oudere druk had gaf hij zelfs aan wat er ontbrak, zodat je dat kon printen van iemand met een nieuwere druk.
Die man was een zeldzaamheid; zijn boek was ook nog eens redelijk geprijsd en je kreeg er een pdf versie op CD bij.
Ik werk veel met pdf en daar vind je een paginastructuur als in een papieren uitgave. Het lijkt me dat het ebook dat de vraagsteller gekocht heeft niet voldoet aan zijn verwachting dat het bruikbaar zou zijn voor zijn studie. Ik denk dat zhij een redelijke kans heeft dat een rechter in zijn argument meegaat, als de verkoper geen melding gedaan heeft over de eigenschap dat het ebook geen of een andere paginanummering heeft.
Is paginanummers hebben een kerneigenschap van ebooks? Daar zit ik mee. Ik vraag me af of dit een generatie-ding is. De eerste generatie ebooks waren gewoon de low-res PDF versie van het gedrukte boek. Formaten als epub of mobi hebben een eigen flow en dus inherent geen paginanummers.
Ik denk dat we daar een van de fundamentele punten hebben: is de koper voldoende geïnformeerd door de verkoper? Ik denk dat we nog niet in een situatie zitten dat van de gemiddelde koper verwacht kan worden dat zhij bekend is met de functionaliteiten van de diverse e-book formaten en de verschillen daartussen. Persoonlijk vind ik DRM ook een aspect dat bij de aankoop expliciet vermeld moet worden.
En zelfs als paginanummers hebben een kerneigenschap is, is het dan een kerneigenschap dat die paginanummering dezelfde moet zijn als in een andere editie van het boek? (en als dat zo is, welke editie is dan de norm? Ik zie nog niet direct een reden dat dat de papieren editie zou moeten zijn (en er zijn mogelijk zelfs wel meerdere verschillende papieren edities))
Het hele verhaal is voor mij gewoon: een bij de realiteit achterlopende docent. Het is hoog tijd dat die van zijn baas de instructie krijgt om de achterhaalde manier van vermelden van ’te bestuderen lesmateriaal’ te moderniseren.
Eens met dat laatste, docenten moeten toch beter weten tegenwoordig. Maar ik was mij als liefhebber van dode bomen er niet van bewust dat ebooks tegenwoordig geen vaste paginanummering ?meer? hebben. Ik was hier vrij zeker ook het schip mee ingegaan.
Vrijwel alle papieren technische boeken die ik heb komen met een pdf versie van het boek die exact dezelfde pagina indeling heeft. Leest prima op een grote tablet of de laptop onderweg. Thuis pak ik de dooie bomen versie.
Voor mij toch een verrassing voor een studieboek. Het is bovendien geen leuke.
Nu wel recent nog een lespresentatie gezien waar geen paginanr’s opstonden.
Via art. 7:50ad blijft het hangen bij ‘wat mag een koper verwachten’, terwijl je ook kunt denken aan de mededelingsplicht van art. 6:230m BW: de verkoper moet op duidelijke en begrijpelijke wijze informatie verstrekken over de voornaamste kenmerken van het e-book. De vraag of paginanummers een voornaam kenmerk van een studieboek zijn, is volgens mij eenvoudiger te beantwoorden.
Ik heb even snel gekeken op de website van een van Nederland’s grootste online boekhandels en die verkoopt titels ook als eBook en luisterboek. Ik kan in de catalogus geen verdere specificaties vinden van in welk eBook formaat een boek geleverd wordt.
Ik maak zelf voor Project Gutenberg eboeken van oude boeken waarvan het auteursrecht is verlopen. Omdat historisch veel werd gewerkt met verwijzingen naar pagina’s, zorg ik ervoor dat de oorspronkelijke paginanummers in de kantlijn komen te staan van het digitale exemplaar, zodat die verwijzingen blijven werken.
Hoe moeilijk kan het nu zijn voor uitgevers om datzelfde ook te doen?
P.S. Ik weet dat tegenwoordig lesboek uitgevers de tweedehandsmarkt frustreren door elk jaar een nieuwe editie van hun boeken uit te geven, met iets veranderde waarden in opdrachten, een andere volgorde van sommige paragrafen of hoofdstukken, en natuurlijk andere paginanummers. Dit is een zeer frustrerende vorm van enshittification door uitgevers, waarbij scholieren (of hun ouders) onnodig geld uit de zak wordt geklopt, en uitgevers onverdiend geld binnenharken, die bovendien ten kost gaat van het milieu, vanwege onnodige productie en afval.
Een pdf is heel veel slechter leesbaar dan een ‘echt’ ebook (epub etc.). Een pdf verwacht 1 specifieke venstergrootte. Een pdf maximeren op een heel groot PC-scherm leest heel anders dan op een kleine smartphone. En in beide situaties wil ik kunnen lezen. Ik zou dan juist bezwaar maken tegen niet aan de verwachtingen voldoen als het als pdf met vaste paginanummers zou worden geleverd.
Op mijn Kobo reader (en waarschijnlijk ook op readers van andere merken) kan ik bij de instellingen Adobe EPUB nummering aanzetten. Dan staat heel klein bovenaan de oorspronkelijke paginanummering. Was altijd het eerste wat ik uitvinkte bij nieuwe Sony readers…