Categorie: Ondernemingsvrijheid

About Ondernemingsvrijheid

Subscribe Feeds

Juridisch is geoblocking prima, ook als mensen er met een VPN omheen kunnen

Geplaatst op in Intellectuele rechten, Ondernemingsvrijheid, Uitingsvrijheid, 14 reacties
Photo by Petter Lagson on Unsplash

Bij iedere juridische maatregel is wel een technische tegenmaatregel te bedenken. Geoblocking is een bekende: gewoon een vpn installeren en hopsakee, je kunt er alsnog bij. Leuk en aardig, maar betekent niet dat die maatregel ongeldig of onhoudbaar is. De wet wil “goed genoeg” afdekken.

Ik roep dit al jaren, en voel me gesterkt door het recente arrest in de Anne Frank-zaak van het Hof van Justitie. Achterliggend is een wat ingewikkeld auteursrechtengeschil:

Na het overlijden van Otto Frank [die het dagboek bewerkte en uitgaf] is het Anne Frank Fonds houder van de auteursrechten op de werken van Anne Frank geworden. Zoals blijkt uit een definitieve uitspraak van de rechtbank Amsterdam (Nederland) van 23 december 2015 is een deel van deze werken in Nederland tot 2037 auteursrechtelijk beschermd krachtens een overgangsregeling van de Auteurswet. In andere landen, waaronder het Koninkrijk België, behoren deze werken tot het publieke domein.
Op de website www.annefrankmanuscripten.org wordt een wetenschappelijke editie van de manuscripten van Anne Frank gepubliceerd. Daarbij wordt middels geoblocking Nederlandse IP-adressen geweerd.

Vroeger stond er ook nog een knop bij „JA, ik raadpleeg de website vanuit een van de bovenstaande publiek domein-landen”, waarmee je dan de blocking kon opheffen onder dreiging van auteursrechtelijke sancties wegens omzeilen van beveiligingsmaatregelen (artikel 27a Auteurswet). Die knop zie ik nu niet meer.

Het Anne Frank Fonds stapte in 2021 naar de rechter omdat dit ondanks de maatregelen inbreuk op auteursrecht zou zijn. Daarbij woog mee dat de geoblocking te omzeilen zou zijn met een virtueel particulier netwerk, wat dan triviaal genoeg op te zetten zou zijn. Dat leidde tot vragen aan het Hof van Justitie, waar nu antwoord op is.

Het Hof is al een tijdje bezig met jurisprudentie over wat “het publiek” is waar je bij een publicatie je op richt. Als je je met effectieve technische maatregelen beperkt tot een bepaald publiek, dan richt je je niet op een ander publiek. Dat kan uitmaken voor je licentie, zoals wanneer je alleen schoolkinderen toegang wil geven. Maar omgekeerd geldt het ook: wie de publicatie met maatregelen beperkt tot “de wereld minus Nederland”, richt zich niet op Nederland.

Dan dus de hamvraag: is het “effectief” om een geoblokkade op basis van IP-adres te doen? We weten immers dat “gebruik gewoon een vpn” een voor de hand liggende reactie is. Hier, een mond vol van het Hof:

Het Hof heeft in dit verband gepreciseerd dat de doeltreffendheid van een technische voorziening niet absoluut hoeft te zijn, maar met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel moet worden beoordeeld in het licht van de doelstelling om handelingen te voorkomen of onmogelijk te maken die niet zijn toegestaan door de auteursrechthebbende, waarbij dus met name dient te worden nagegaan of de betrokken voorziening geschikt is om dat doel te verwezenlijken en niet verder gaat dan daartoe noodzakelijk is en, zoals in punt 26 hierboven is aangegeven, een rechtvaardig evenwicht dient te worden gezocht tussen de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten en die van andere grondrechten, zoals de vrijheid van meningsuiting en van informatie.
In gewone taal zegt het Hof: een maatregel hoeft niet perfect te werken, maar moet in de regel het effect hebben. Tegelijk moet de maatregel vals positieven beperken (zoals Belgen die toevallig een Nederlands IP-adres lijken te hebben). Dat er tegenmaatregelen zijn, is als abstracte tegenwerping géén argument.

Wel moet de maatregel “state-of-the-art” zijn, wat ik maar opvat als “je moet wel je best gedaan hebben” want hoe je dat meet, weet eigenlijk niemand. (De arme nationale rechter moet maar een deskundige benoemen.)

Dat er ook andere maatregelen zijn, zoals alleen via terminals in een bibliotheek of na identiteitsverificatie toelaten, is niet relevant. Je moet de maatregel zelf beoordelen op haar effectiviteit.

Arnoud

 

Kan ik al iedereen gaan aanklagen die mijn persoonsgegevens naar de VS brengt?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Privacy, Regulering, Security, 7 reacties
Photo by Jade Koroliuk on Unsplash

Een lezer vroeg me:

Privacyorganisatie noyb liet onlangs weten dat datadoorgifte naar de VS vanwege een uitspraak van het Amerikaanse hof over de onpartijdigheid van toezichthouder FTC onrechtmatig is  Ook andere experts hebben naar aanleiding van de betreffende uitspraak inmiddels hun twijfels geuit. Kan ik op basis van deze ontwikkeling nu al bezwaar aan tekenen bij bedrijven die mijn persoonsgegevens naar de VS doorsturen, of moet ik wachten totdat de EU de huidige overeenkomst ontbindt of het Europees Hof van Justitie die ongeldig verklaart, zoals het al twee keer eerder deed?
Vanwege het Data Privacy Framework uit het Biden-tijdperk werd de VS “adequaat” verklaard door de Commissie. Dat wil zeggen, de Commissie oordeelde dat haar beschermingsniveau rond persoonsgegevens equivalent was aan dat van de EU. Belangrijke daarbij was dat er onafhankelijk toezicht was door de FTC.

Door de zogeheten Slaughter-uitspraak van de Supreme Court is die onafhankelijkheid onderuit gehaald. Alle regeringsfunctionarissen dienen de president, die ze dus mag ontslaan wanneer hij dat wil. Ook de voorzitter van diezelfde FTC (dat was de mevrouw Slaughter waar de zaak naar genoemd is). Dus die adequaatheid van de VS is een lachertje nu.

Formeel-juridisch staat dat besluit echter nog steeds, en het is het besluit waaronder je persoonsgegevens naar de VS mag brengen. Dus tot het moment dat dat besluit wordt ingetrokken of ongeldig verklaard, blijft die grond van kracht.

De uitspraak heeft iedereen in beweging gebracht, maar vooralsnog geen actie. De samenwerkende AVG-toezichthouders (EDPB) hebben recent in plenaire zitting gekeken naar de uitspraak, binnen de Commissie wordt ook scherp gelezen en opties overwogen, Max Schrems stuurde een sommatie, enzovoorts. Maar dat is allemaal luchtfietserij totdat of een rechter of de Commissie zelf een formele uitspraak doet.

Alle juridische routes zullen maanden, zo niet jaren in beslag nemen. Het hoger beroep in de Latombe-zaak is waarschijnlijk de eerste kans. Schrems loopt zich warm voor een nieuwe rechtszaak, en hij zal niet de enige zijn, maar hij zal eerst bij de nationale rechter een uitspraak moeten krijgen die vragen stelt aan het Hof.

Het is dan wel weer zo dat zodra die uitspraak er is, het over en uit is voor het DPF als adequaatheidsgrond. En dan houdt het wel een beetje op met de US cloud. Mocht je denken, dan gebruiken we de Standard Contractual Clauses, besef dan dat je daarvoor eerst een transfer impact assessment (TIA) moet doen en daarin zélf moet uitzoeken hoe adequaat de VS is voor jouw voorgenomen overdracht van persoonsgegevens. Als er dan een arrest van het Hof ligt dat daar gehakt van maakt, dan is dat een onhaalbare kaart.

Nu per direct juridische actie om overdracht te stoppen gaat dus niet. Maar afglijden naar vernietiging van het DPF lijkt onafwendbaar.

Arnoud

Vragen stellen aan AI over je arbeidsverhouding kan je ontslagvergoeding omlaag halen

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 10 reacties
Photo by Emiliano Vittoriosi on Unsplash

Via ChatGPT zoeken hoe je een hoge ontslagvergoeding kunt krijgen en daarbij lasterlijke beweringen doen, behoort een werknemer niet te doen. Het kan zelfs je ontslagvergoeding omlaag halen. Dat maak ik op uit een recent vonnis uit Zeeland-West Brabant. Ik moet zeggen dat ik het raar vind.

Het tussenvonnis uit februari geeft de achtergrond uitgebreid weer. De werknemer was na een lange periode van gedoe op staande voet ontslagen, vanwege onder meer weigering van re-integratieverplichtingen, ongeoorloofde afwezigheid en misbruik van bedrijfsmiddelen en integriteitsinbreuk.

Die laatste is voor mij het interessantst, want dat ging over ChatGPT: de werknemer had aan Sjet gevraagd hoe hij een  lekker hoge ontslagvergoeding kon krijgen, inclusief “lasterlijke beweringen” over de werkgever. Ik citeer voor de beeldvorming:

“Hoeveel procent acht je dat ik zonder rechtszaak dit kan afhandelen en 40.000€ mee kan krijgen?” en “ Kan ik 50.000 eisen of is dit buiten proportie?” en “Als ik op 80.000 begin kan ik op 50.000 eindigen?”.
Dit noemt de rechter “informatie delen over de arbeidsverhouding” en dat is dan “in beperkte mate verwijtbaar”. Helaas ontbreekt het waarom, en dat doet voor mij raar aan.

De argumentatie past eerder bij “de werknemer heeft het aan een journalist verteld” of “hij zette alles op Facebook”. Ik denk dan, zit hier het klok-klepel verhaal van dat alles dat je in ChatGPT invoert, deel wordt van de trainingsdata? Oftewel, als je over zes maanden vraagt, “vertel me over [werkgever]” dat je dan de lasterlijke teksten als feiten krijgt?

Dat is jammer, want het is een factor die meeweegt in de beslissing om de werknemer géén billijke vergoeding toe te kennen. Ik vraag me af of er ook zo was geoordeeld als de werknemer in Google had gezocht naar “hoe veel ontslagvergoeding bij onterecht ontslag door malafide werkgever” of iets dergelijks.

Arnoud

Amerikaanse rechters kunnen je dotcom afpakken als je hun wetgeving overtreedt

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 8 reacties
Photo by Kvalifik on Unsplash

De in Nederland gehoste beruchte website Motherless puntcom is haar domeinnaam kwijt door optreden van de Texaanse attorney general Ken Paxton, aldus het ronkende persbericht. De onderliggende reden is het niet hebben van in Texas verplichte leeftijdsverificatie.

De site Motherless is al jaren berucht; in mei berichtte de NOS bijvoorbeeld dat er

op grote schaal beelden kunnen worden gevonden die duiden op misbruik en soms zelfs kinderporno [maar ook] duizenden video’s waarop vrouwen in hun slaap worden misbruikt.
Volgens Trouw zouden medewerkers zelf ook misbruikmateriaal hebben geupload. Reden genoeg voor actie zou je denken, maar dat ligt in Nederland nog wat ingewikkeld.

In Texas werkt dat kennelijk anders. Nadat de AG in 2024 een stopbevel had gekregen dat werd genegeerd, werd nu doorgepakt naar dotcombeheerder Verisign:

Om naleving te garanderen en de kinderen in Texas te beschermen, heeft procureur-generaal Paxton een gerechtelijk bevel verkregen waarin Verisign, het bedrijf dat het .com-domein beheert, wordt opgedragen het domein “motherless com” te blokkeren, te bevriezen of een vergelijkbare status te geven.
Juridisch in orde: weliswaar zit Verisign in Delaware, maar ze is gehouden zo’n bevel op te volgen. Maar het doet wel vreemd aan, zeker na alle discussies over soevereiniteit de laatste tijd. Het bedrijf zit in Nederland, wij zijn er mee bezig, hoezo mag Texas dan die domeinnaam afpakken?

Natuurlijk, deze website had allang uit de lucht gemoeten, dus of wij dat nou deden of de Amerikanen, maakt niet echt uit. Maar het principiële punt is: mag je als land een domeinnaam uit de lucht plukken, puur omdat je bij de registrar kunt?

Arnoud

Rechter zet streep door privacywet als verdienmodel

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Privacy, 31 reacties
Photo by Ibrahim Boran on Unsplash

De rechtbank Noord-Holland trekt een duidelijke grens: de privacywet is geen verdienmodel. Dat meldde het FD onlangs. Een veelprocederende eiser maakte op dreigende wijze gebruik van het AVG-inzagerecht, en dat levert misbruik van recht op.

Iedereen wiens persoonsgegevens worden verwerkt, heeft het recht op inzage in die gegevens plus uitleg wat er precies gebeurt. Dat staat in artikelen 12-15 AVG. Doel daarvan is je in staat te stellen in te grijpen: fouten corrigeren, verouderde gegevens verwijderen, of bezwaar maken als er andere dingen misgaan.

In het vonnis van deze zaak is te lezen dat de eiser iets had besteld bij Tuinmeubelwereld, dat had geannuleerd en vervolgens gevraagd om inzage. Daar ging iets mis met de mail, waarop de man direct hoog in de juridische boom klom: 925 euro als niet onmiddelijk wordt voldaan (“berekend conform BGK 2013”), en in de vervolgmail € 3.500 aan dwangsommen omdat te laat werd gereageerd.

Uiteindelijk komen de gegevens wel, maar ondertussen was een jurist zich ermee gaan bemoeien en werd het bepaald ongezellig. Citaten van de eiser:

U kunt dit wel ‘negeren’ maar dan gaan we gewoon over tot dagvaarding.’

‘Uw cliënt kan een voorstel doen. Dat wordt geaccepteerd – of niet’.

‘Uw cliënt heeft tot morgen 12:00 uur en anders vervalt een mogelijke minnelijke regeling. Mij is het verder om het even.

We weten beiden wel dat uw reactie hieronder kul is.’

“ik kan mij in principe zelfs laten bijstaan door een man met een grote witte baard, een meiter en een gouden staf”,

Ook was onduidelijk of de betreffende jurist wel bestond, onder meer omdat de eiser de webshop niet direct met hem wilde laten mailen.

Ik moest denken aan een serie publicaties uit december vorig jaar (zoals Netkwesties) en het Brillen Rottler-arrest uit maart. Daarin was in Duitsland ook zo’n principiële persoon actief die direct geld eiste bij zelfgestarte verwerkingen (inschrijving nieuwsbrief).

Het Hof bepaalde toen dat een verzoek mag worden afgewezen als aan twee eisen is voldaan:

Allereerst moet je verzoek dus niet een ‘echt’ AVG-doel dienen.

Het tweede element is subjectiever: “kunstmatig de voorwaarden scheppen” om mensen op een inbreuk te betrappen. Daarbij mag je meenemen dat meneer dit vaker doet, zodat de indruk duidelijker is dat hij het niet om dat ‘echte’ doel doet.

De rechter in deze zaak roept dit arrest in via wat we in Nederland “misbruik van recht” noemen (art. 3:13 BW):
Genoegzaam is gebleken dat het [verzoeker] niet daadwerkelijk te doen is om de inzage in zijn persoonsgegevens en de juistheid van deze gegevens en de rechtmatigheid van de verwerking te controleren, maar dat het doel van zijn verzoek is om er financieel beter van te worden. … In de kern betreft dit het procedeergedrag en de werkwijze van [verzoeker] , alsmede de betrokkenheid van (vermeende) gemachtigden en de rol van Webshop Juristen. … Juist het patroon in de werkwijze en het procedeergedrag dat zichtbaar wordt uit deze en andere zaken draagt in belangrijke mate bij aan het oordeel dat [verzoeker] misbruik van recht maakt.
Belangrijk in dat patroon was dat de verzoeker vooral aanstuurde op een vergoeding (en dwangsommen), en niet inging op wat er aan persoonsgegevens werd verstrekt.

Ook kent de rechter deze partij en zijn werkwijze van eerdere zaken:

Bij de rechtbank zijn daarnaast ongeveer twintig andere zaken aanhangig waarbij [verzoeker] een vergelijkbare insteek heeft gekozen en een hoge schadevergoeding en/of een hoge kostenvergoeding heeft gevorderd. Daarbij heeft hij gebruik gemaakt van nagenoeg identieke dagvaardingen en stukken.
De verzoeker had zelf aangegeven zo’n 90 zaken te hebben lopen waarin een inzageverzoek was gedaan. Wie zoekt op “webshop juristen” bij de Rechtspraak, vindt diverse zaken waarin misbruik van recht werd aangenomen. En zo ongeveer iedere advocaat die iemand bijstaat tegen deze verzoeker, kreeg een (afgewezen) tuchtklacht tegen zich.

Het helpt ook niet dat de zogezegde gemachtigde (Donkersloot) niet was komen opdagen, net als andere gemachtigden van het juristenkantoor dat de verzoeker had ingezet. Een kantoor trouwens dat volgens de KVK geen werknemers heeft en waarvan de verzoeker zelf de directeur is, als ik het vonnis goed lees.

Al die feiten bij elkaar vindt de rechtbank een duidelijk patroon van misbruik van recht. De verzoeker moet daarom de werkelijke proceskosten van de tuinmeubelwinkel (€ 10.105,49) betalen.

Arnoud

 

 

 

 

Wat als een Vinted-verkoop misgaat? ‘Ineens had ik 817 euro verlies gemaakt’

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 6 reacties
Photo by Hugo Clément on Unsplash

Vinted is een van de populairste platforms voor tweedehands kleding, maar niet iedereen houdt daar een positieve ervaring aan over. Dat meldde TROS Radar onlangs. Ze onderzochten de uiteindelijk toch juridische vraag: hoe goed zijn verkopers op Vinted eigenlijk beschermd als er iets misgaat?

Kern van het probleem is dat het platform (net als diverse andere) met kopersbescherming werkt, waarbij verkopers eigenlijk met lege handen staan als het platform meent dat de koper een punt heeft:

Radar ontving de afgelopen tijd meerdere klachten over Vinted. Gebruikers vertellen onder meer dat zij onterecht worden geblokkeerd, dat zij namaak- of beschadigde artikelen ontvangen, en dat betalingen soms niet worden vrijgegeven of juist wel terwijl dat niet zou moeten. Ook wordt vaak genoemd dat contact met Vinted lastig is en dat besluiten niet goed worden uitgelegd of besproken.
Het idee van kopersbescherming is even sympathiek als eenvoudig. De betaling van de consument wordt in depot (escrow) gehouden tot je je producten hebt. Blijkt de zending kwijt, dan lost Vinted dat op door je geld terug te geven. Ook bemiddelen zij bij een geschil, en omdat de winkel het geld dan nog niet heeft, zal die sneller meewerken aan een oplossing.

Het probleem is even eenvoudig: als verkoper heb je nu geen enkele kans meer als de koper (te) makkelijk gelijk krijgt. Bezwaar is moeilijk, bewijslast torenhoog en contact krijgen wil vaak ook niet lukken. Al sinds 2022 zijn klachten van deze aard te lezen.

Juridisch is hier weinig over geregeld. De Digitaledienstenverordening (DSA) kent wel regels over online marktplaatsen, maar die gaan vooral over de consument meer informatie en waarborgen bieden. De wat minder bekende platform-to-business verordening (P2B) kent wél een beschermende regel voor bedrijven:

Onlinetussenhandelsdienstverleners zorgen voor een intern systeem voor het afhandelen van de klachten van zakelijke gebruikers.
Alleen gaat dat dan weer niet over klachten voortvloeiend uit de koopovereenkomst met de consument op het online platform. (Het is meer bedoeld voor zaken als je account dat zomaar gesloten wordt, of onduidelijkheden bij je app in de store geplaatst te krijgen.)

Arnoud

 

 

Solvinity (van DigiD) mocht inderdaad niet overgenomen vanwege de CLOUD Act

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Regulering, Security, 15 reacties

Gisteren werd een verzoek tot schorsing van het overnameverbod van Solvinity afgewezen door de rechtbank Rotterdam. Een uitgebreid vonnis, maar de kern is dus wel degelijk zorgen om de CLOUD Act, FISA en consorten. Maar dan wel alleen bij Solvinity.

In mei blokkeerde Nederland de overname van DigiD-hoster Solvinity door het Amerikaanse Kyndryl. Daarbij werd de vrij onbekende Wet ongewenste zeggenschap telecommunicatie (Wozt) ingezet, maar de motivering bleef vooralsnog geheim. Daardoor was het speculeren wat de juridische route was.

Solvinity’s eigenaar (Host Lux) ging in beroep, en daardoor weten we nu grofweg waar het besluit op gebaseerd is, namelijk tóch de CLOUD Act en vriendjes:

De Verenigde Staten (VS) beschikken over verschillende wetgeving die extraterritoriale werking heeft, waardoor ze toegang kunnen krijgen tot gegevens die wereldwijd worden verwerkt door Amerikaanse technologiebedrijven. Naast de Clarifying Lawful Overseas Use of Data Act (CLOUD Act) en de Foreign Intelligence Surveillance Act (FISA) hebben de VS verschillende wettelijke middelen om bedrijven te dwingen gegevens te verstrekken of technische hulp te bieden aan veiligheids- en inlichtingendiensten. Belangrijke voorbeelden zijn de Communications Assistance for Law Enforcement Act (CALEA), die telecom- en communicatiebedrijven verplicht hun systemen toegankelijk te maken voor afluisterpraktijken. Ook is er de Stored Communications Act (SCA), die Amerikaanse autoriteiten toegang kan geven tot opgeslagen communicatiegegevens, zelfs als deze buiten de VS zijn opgeslagen. Amerikaanse inlichtingendiensten hebben brede rechten voor het verzamelen en opslaan van communicatie en andere gegevens die in het buitenland plaatsvinden en opgeslagen staan. FISA Section 702 vormt de juridische basis voor programma’s zoals PRISM en Upstream. Hierdoor kunnen aanbieders van elektronische communicatiediensten verplicht worden om mee te werken aan buitenlandse inlichtingenverzameling. Waar de VS zich onderscheiden van andere landen is dat zij een grote invloed hebben op de mondiale digitale infrastructuur die vrijwel geheel in handen is van Amerikaanse bedrijven. Een recente studie van de Zwitserse Cloudprovider Proton, laat zien dat veel staten afhankelijk zijn van deze technologie en dat de VS via deze bedrijven macht kunnen uitoefenen.
De rest van de redenering is daarmee gegeven. Als Solvinity in Amerikaanse handen komt, krijgt zij met al deze wetgeving te maken. En dat is precies waar dan de Wozt voor bedoeld is, vandaar het verbod. En het verbod is redelijk gezien de ernst.

Die ernst is mede gegeven door het antwoord op een ander juridisch vraagje waar ik mee zat: waarom geldt de Wozt voor Solvinity? Die wet is bedoeld voor grote telecompartijen (meer dan 100.000 eindgebruikers, 300 AS’en, 400.000 domeinnamen, dat werk) en Solvinity haalt dat niet. Maar uit besloten bron heeft de rechter vernomen dat Solvinity

een elektronische communicatiedienst of elektronisch communicatienetwerk, datacenterdienst of vertrouwensdienst aanbiedt aan de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, het ministerie van Defensie, de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid of de Nationale Politie(…).
Om die reden is de Wozt alsnog van toepassing, zodat het verbod in stand blijft.

Betekent dit nu dat heel Nederland moet stoppen met Amerikaanse clouddiensten? Nee. Hoewel het gevaar algemeen en concreet is gepresenteerd, is dit beperkt tot de context van overnames door Amerikaanse partijen. Bovendien moet je dus of een grote jongen zijn of aan de mannen in regenjassen leveren.

Het is wel de eerste keer dat zo formeel wordt erkend dat CLOUD Act en consorten een clear and present danger voor onze soevereiniteit zijn. Ik verwacht dus zeker wel enige precedentwerking.

Arnoud

25 jaar oude internetcommunity Bokt heeft juridische problemen en zoekt hulp

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Uitingsvrijheid, 22 reacties
Photo by Sheila Swayze on Unsplash

Paardenforum Bokt, een van de oudste nog actieve internetcommunity’s van Nederland en België, heeft juridische problemen en zoekt daar hulp voor. Dat meldden Nu.nl en Tweakers onlangs. De stichting Paard Zoekt Baas eist dat Bokt bepaalde negatieve berichten over de stichting verwijdert, en om zich te verweren moet Bokt een advocaat inschakelen, wat ze niet kan betalen.

Eigenaar Bart legt in een forumpost uit:

Stichting Paard Zoekt Baas heeft Bokt.nl gedagvaard. Kort samengevat gaat de zaak over kritische berichten die gebruikers op Bokt.nl hebben geplaatst. De stichting stelt dat Bokt.nl daarvoor verantwoordelijk is, dat wij berichten sneller hadden moeten verwijderen en daarnaast is er een claim rondom een aantal afbeeldingen. …

Bij de kantonrechter kan in dit soort zaken maximaal €25.000 aan schadevergoeding worden toegewezen. Omdat Stichting Paard Zoekt Baas nu inzet op een hoger schadebedrag, is de zaak doorverwezen naar de handelskamer. Daar mogen we niet meer zelf procederen: vanaf dit moment is een advocaat wettelijk verplicht.

Inhoudelijk is er vast van alles van de claims van de stichting te vinden. Bij Tubantia staat een mooie samenvatting. Veel recensies over de stichting zijn te vinden op Trustpilot. Ouder nieuws hier.

Maar dat is hier niet het probleem. Als je je niet kunt verweren tegen een claim, dan houdt het bij de rechter snel op. Dus het kan gebeuren dat je verliest tegen een kansloze claim enkel omdat je geen advocaat een verweer liet indienen.

Frustrerend, vandaar de fundraiser om alsnog een advocaat in te kunnen huren. Wie dit leest: wil je ook doneren, net als ik?

Velen tipten me het bericht, en stelden dat dit een SLAPP rechtszaak is: een strategic lawsuit against public participation, oftewel een rechtszaak ingestoken om Bokt het zwijgen op te leggen. Zoals ik in oktober blogde, dat is in Europa omschreven als

gerechtelijke procedures die niet worden ingeleid om daadwerkelijk een recht te doen gelden of uit te oefenen, maar die als voornaamste doel het voorkomen, beperken of bestraffen van publieke participatie hebben, waarbij vaak misbruik wordt gemaakt van ongelijke machtsverhoudingen tussen de partijen en ongegronde vorderingen worden ingesteld.
De sanctiemechanismen uit deze wet zijn niet denderend sterk: een proceskostenveroordeling of publicatie van het vonnis, tsja. In Nederland kan hiermee de conclusie worden onderbouwd dat een procespartij misbruik van recht maakt, zodat hun claim moet worden afgewezen. Maar het lastige blijft: de rechter moet dit bepalen en wie daar niet heen kan, krijgt geen gelijk.

Dus: doneren, alstublieft.

Arnoud

Je krijgt je geld niet terug als het casino zonder vergunning blijkt te opereren

Geplaatst op in Innovatie, Ondernemingsvrijheid, Regulering, 14 reacties
Photo by Kaysha on Unsplash

Je geld terugkrijgen bij een online casino omdat ze zonder vergunning opereren, is juridisch (toch) niet mogelijk. Dat bepaalde de Hoge Raad onlangs. Dit was een open vraag, omdat lagere rechtspraak nog wel eens de gokker zijn geld teruggaf met dit argument.

De Hoge Raad deed uitspraak op prejudiciële vragen van de rechtbank Amsterdam. Met die route kun je hoger beroep bij het Gerechtshof overslaan, om zo sneller een antwoord van onze hoogste rechter te krijgen. En dat was nodig, want als meerdere rechters verschillend antwoorden op dezelfde vraag dan moet de Hoge Raad daar een lijn in trekken.

Kern van het argument van de vele consumenten was dat de gokovereenkomst nietig is, op grond van artikel 3:40 BW om precies te zijn:

Een rechtshandeling die door inhoud of strekking in strijd is met de goede zeden of de openbare orde, is nietig.
Een overeenkomst sluiten terwijl dat in het geheel niet mag (want geen vergunning) is prima onder dit verbod te rekenen. En als de overeenkomst dan nietig is, dan heb je betaald zonder rechtsgrond en dan moet dat geld terug. Eventuele schulden (verliezen) hoef je niet te betalen. (Ook niet via ongerechtvaardigde verrijking of iets dergelijks.)

Probleem: lid 3 van dit artikel heeft een uitzondering voor “wetsbepalingen die niet de strekking hebben de geldigheid van daarmede strijdige rechtshandelingen aan te tasten”. Oftewel, heeft de Wok de strekking het zonder vergunning aanbieden van online kansspelen aan te tasten?

In die andere zaken wezen rechters daarbij op de grote gevolgen voor de maatschappij, waarbij ook meewoog dat strafrechtelijk en bestuursrechtelijk optreden een “hachelijke zaak” zou zijn. Dan is “de consument kan gewoon zijn geld terugkrijgen” een effectief afschrikwekkend instrument.

De Hoge Raad ziet het echter anders:

Er is geen grond om aan te nemen dat overeenkomsten met een aanbieder van online kansspelen die in strijd handelt met dat verbod, reeds daardoor door inhoud of strekking in strijd zouden zijn met de openbare orde of de goede zeden. Daarbij is van belang dat het voor de inhoud van een door een speler aangegane overeenkomst geen verschil behoeft te maken of de aanbieder beschikt over een vergunning als bedoeld in art. 1 lid 1, aanhef en onder a, Wok. Ook is van belang dat de Nederlandse kansspelregulering niet wordt gekenmerkt door een categorisch verbod op kansspelen (zie hiervoor in 3.1.3) en dat kansspelovereenkomsten niet op zichzelf ontoelaatbaar worden geacht.
Omdat we een vergunningsstelsel hebben, kun je niet zeggen dat kansspelen als zodanig dús tegen de openbare orde of goede zeden zijn. De aard van de overeenkomst is hetzelfd, met of zonder vergunning bij de aanbieder.

Dit is vrij ontnuchterend, en slaat categorisch alle mogelijkheden dood om als consument je geld terug te krijgen. Gezien de geciteerde redenen vind ik dat wel een tikje frustrerend.

Arnoud

De camperverhuurder houdt mijn geld nadat ik misleid ben door hun AI-chatbot!

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 16 reacties
Photo by Sjoerd Verhelst on Unsplash

Via Reddit (vertaald & ingekort):

Op 1 juli heb ik een camper geboekt bij Indie Campers voor een reis van 12 tot en met 18 juli. Voordat ik betaalde, vroeg ik de AI-chatbot op hun officiële website of ik naar Montenegro kon reizen. De bot garandeerde expliciet dat dit mogelijk was. Vertrouwend hierop heb ik het volledige bedrag betaald. [Ik deed navraag bij de klantenservice, dat duurde meer dan 48 uur. Toen] gaven ze aan dat hun algemene voorwaarden reizen naar Montenegro strikt verbieden. Ik heb onmiddellijk om annulering en volledige terugbetaling gevraagd, omdat ik door hun platform misleid was.

De boete: Het bedrijf verklaarde dat ze “geen verantwoordelijkheid nemen voor AI-antwoorden”. Uiteindelijk verwerkten ze de annulering, maar pasten ze hun standaard boete voor late annulering toe, waardoor ik slechts 5% terugbetaald kreeg en 95% van mijn geld zelf hield.

Het juridische antwoord is vrij simpel. Een uitvoer van een AI-chatbot is hetzelfde als een tekst in je veelgestelde vragen of folder. Als daar duidelijk staat dat je naar Montenegro mag reizen, dan is dat een toezegging waar ze aan gebonden zijn.

Het kan dat ergens in de algemene voorwaarden staat dat je met de camper in de EU moet blijven (Montenegro is er bijna, maar nog niet helemaal). Grote letters winnen van kleine, dus dat heeft juridisch dan geen betekenis. Maar let op: de grotelettertekst moet wel expliciet “ja, je mag naar Montenegro” bevatten en niet “je mag in heel Europa er mee reizen” of iets dergelijks.

De opmerking dat het bedrijf “geen verantwoordelijkheid [neemt] voor AI-antwoorden” is natuurlijk volkomen van de gekke. Er is Zweedse jurisprudentie dat chatbots niet mogen misleiden, en we hebben de Canadese analogie als lichtend voorbeeld.

Het probleem is dus vooral dat het bedrijf “nietes” zegt na de klacht, en dan weigert iets te doen om het goed te maken. Dat is een bekende in het consumentenrecht, en het maakt eigenlijk niet uit of dit “onze chatbot kletst maar wat” of “onze medewerker mocht dat niet zeggen” is. Hoe haal je je recht?

De vraagsteller woont in Spanje (staat in de comments) en Indie Campers is zo te zien een Nederlands bedrijf. Bij grensoverschrijdende consumentengeschillen (binnen de EU, plus Noorwegen, IJsland en het VK) kun je laagdrempelig en goedkoop via het European Consumer Centre (ECC) bemiddeling aanvragen.

Ook heeft de vraagsteller met creditcard betaald. Daar een geschil aanmaken of een terugboeking vragen is mogelijk, en vaak minstens zo effectief als een gerechtelijke procedure.

Arnoud