Het Verenigd Koninkrijk komt met een verbod op sociale media voor kinderen onder de zestien jaar. Dat meldde Nu.nl vorige week. Voor de duidelijkheid: dit is een wetsvoorstel, dat de minister-president “hopelijk voor Kerstmis” aangenomen wil krijgen, waarna het dan voorjaar 2027 in werking moet treden.
Het persbericht verduidelijkt:
The government plans to use the same model for a social media ban as Australia. This would capture user-to-user platforms, whose purpose is to enable social interaction and?which allow users to post material, alongside algorithms. The ban will therefore include platforms like Snapchat, TikTok, YouTube, Instagram, Facebook and X. We do not intend for messaging services like WhatsApp and Signal to be included in the social media ban.Hij verwijst naar de Australische Online Safety Amendment (Social Media Minimum Age) Act 2024 die op 10 december 2024 van kracht werd. Die definiëren “social media” als volgt:
- the sole purpose, or a significant purpose, of the service is to enable online social interaction between 2 or more end?users;
- the service allows end?users to link to, or interact with, some or all of the other end?users; en
- the service allows end?users to post material on the service.
Volgens de toezichthouder omvat dit alle bekende spelers, hoewel ze er gelijk bij zeggen dat opname in hun overzicht niet impliceert dat die partijen het er mee eens zijn.
De Britten geven aan deze definitie te willen volgen, want die lijkt prima te werken. De hamvraag is natuurlijk: hoe handhaaf je dat, oftewel welke maatregelen leg je op om leeftijdsverificatie te doen. In Australië mogen partijen dat zelf bepalen, en kopietje paspoort is populair naast diensten zoals bankrekening-gebaseerde verificatie. Wat dan weer niet mag, is eisen dat de Australische DigiD wordt gebruikt.
De resultaten in Australië vallen tegen: 78 procent van de jongeren onder de zestien jaar heeft nog steeds toegang tot sociale media, en 41 procent weet de nieuwe regels te omzeilen. Belangrijk probleem lijkt te zijn dat de handhaving grotendeels bij de ouders ligt, en u kent mijn mening over die gemakzuchtige ontkenning van een maatschappelijk probleem. Ik citeer even uit dat gelinkte artikel:
Het Nederlands Jeugdinstituut vindt dat een verbod wel een optie is, maar niet zonder aanvullende maatregelen. “We moeten niet alleen ouders en scholen betrekken, maar er moet vooral iets in de platforms veranderen”, zegt expert Vivian den Blanken. “Zolang de verslavende werking blijft en er extreme content wordt geplaatst, is een verbod onvoldoende.”Een totaalverbod, aangenomen dat het handhaafbaar is, heeft vooral als effect dat een jongere in het geheel niets meer doet met die social media. Word je dan 16, dan krijg je het geheel en ongefilterd om je heen. En dát werkt niet.
Nee, dat is niet hetzelfde zoals bij alcohol, waarbij je ook tot 18 geen druppel mag en dan ineens los met bier. Als je nou op elke straathoek onbeperkt gratis bier kreeg en onze levens draaiden om “welk bier hijst Wim vanavond”, dan misschien. Social media is alomtegenwoordig en verweven met zo veel aspecten van de maatschappij, en dat maakt het zo lastig aan te pakken.
Arnoud
Niet alleen lastig aan te pakken, maar naar mijn mening is een totaal verbod ook strijdig met de rechten van de mens (toegang tot een sociaal en cultureel leven en kennisnemen van relevante culturele en maatschappelijke informatie), die niet zomaar niet bestaan voor jongeren onder de 16. Ik hoop dan ook dat belangenorganisaties een eventueel verbod via de juridische weg zullen gaan aanvechten (en dat er rechters met een zekere ruggengraat zitten die ook deze conclusie zullen trekken.)
Daarnaast is helemaal niet aangetoond dat de problematiek waar veel jongeren mee worstelen wordt veroorzaakt door social media. Alle ernstige voorbeelden die ik voorbij heb zien komen, waren gevallen waarbij de betrokken jongere ook anderszins al in de problemen zat, en social media eerder gebruikt werd als zondebok, dan dat er terdege onderzoek is gedaan naar de rol die social media gespeeld heeft. Ook heeft social media een belangrijke rol in het uit hun isolement halen van hele groepen jongeren met bepaalde handicaps, die je door zo’n verbod ernstig schaadt.
Ik erken dat er schadelijke aspecten zijn aan social media, en de algoritmes die gebruikt worden om mensen hun aandacht vast te houden. Dit is een probleem waar iedere gebruiker mee te maken krijgt, niet alleen jongeren, en waarvoor je dus regelgeving moet maken die precies die schadelijke aspecten aanpakt, ipv. van een generiek verbod tot een zekere leeftijd, en daarna niets. Dat is een totaal zwaktebod, wat ook in de praktijk niet blijkt te werken.
Tenslotte heb ik heel weinig vertrouwen in de mensen die dit soort verboden doorduwen, die zich waarschijnlijke terdege bewust zijn van de draconische maatregelen die nodig zijn om zoiets te handhaven, waarvoor dus een complete infrastructuur moet worden opgetuigd, die, zodra die er is, ook gebruikt kan worden voor allerlei vormen van repressie. Die infrastructuur moeten we gewoon niet willen.
Ik weet dat er niets wetenschappelijks aan is, maar ik ken meer volwassenen die door sociale media compleet van het pad zijn geraakt en de gekste samenzweringen geloven dan minderjarigen.
Met als beroerdste voorbeel een kennis die wetenschappelijk onderzoek doet, maar als argument voor haar anti-vax standpunten als enige argument aanvoerd ‘Zoveel mensen op Facebook kunnen toch niet ongelijk hebben, daar moet iets van waarheid achter zitten.’
De jeugd is ten minste nog opgegroeid met waarschuwingen niet alles tte geloven wat ze op social media lezen.
Een totaalverbod op sociale netwerken voor kinderen maakt het moeilijk tot onmogelijk om op kinderen gerichte websites op te zetten. Wanneer je de wet strikt leest zou een middelbare school geen (besloten) website mogen hebben waar leerlingen groepsgewijs aan projecten kunnen werken.
Een besloten socialemediadienst valt er ook onder, maar zal gewoonlijk geen recommender hebben. Daarmee zou die dan in Australië er alsnog uit vallen.
Maar een school die in Australië een (tentamen) rooster aanbiedt in de vorm van een tijdlijn is daarmee illegaal bezig.
Hoe zorgt dat voor “enable online social interaction”? Op zijn minst zou er dan een groepschatfunctie of forum met reactiemogelijkheid moeten zijn. Dan kunnen mensen op elkaar reageren en materiaal posten.
Het verschil tussen Twittter/X en zeg Rechtenforum punt nl weet ik niet, in juridische zin.
Ik zie niet in waarom YouTube op dit lijstje staat gezien punt 1 die zegt dat het moet gaan om “to enable online social interaction between 2 or more end?users”. Misschien gebruik ik YT heel anders, maar er zit toch geen user-to-user functionaliteit in, anders dan dat je kan reageren op een comment van iemand anders. Maar bedoeld om “social interaction” te enablen is het toch zeker niet.
Ik denk daarnaast dat het, hoe goedbedoeld ook, niet het gewenste effect gaat hebben. De negatieve aspecten van dat social media gebruik (versterken van negatief zelfbeeld door constante confrontatie met mensen die het beter lijken te hebben, onderling pesten, grooming etc) kan en zal gewoon doorgaan via andere kanalen. Whatsapp lijkt uitgesloten te worden, maar dat heeft ook “communities”. Deze functie is volgens mij nu minder populair omdat het moest concurreren met bestaande diensten, maar als die niet meer mogen dan zal je een verschuiving zien naar dat soort diensten.
Verder blijf ik van mening dat dit een taak is van de ouders en dat de overheid hiermee zichzelf teveel achter de voordeur dwingt. Ik ken het argument dat ouders niet in staat zouden zijn of niet de kennis hebben om hun kinderen op een goede manier wegwijs te maken maar ik vind dat dat niet voldoende reden is om het dan maar op deze manier geheel te verbieden. Ouders zouden moeten kunnen bepalen of hun kinderen er aan toe zijn of niet. Het grijpt teveel in in de persoonlijke levenssfeer op deze manier. Al die diensten hebben al allerlei ingebouwde “parental control” functies, waarom niet in plaats van een algeheel verbod een campagne om ouders daarop te wijzen. Maak instructiefilmpjes over hoe dat te doen, organiseer ouderbijeenkomsten op scholen waarbij ouders elkaar kunnen helpen. We kunnen ook avonden organiseren om ouderen te helpen internetbankieren, waarom niet soortgelijke avonden om ouders te helpen hun kinderen te begeleiden op social media.
Dit wetsvoorstel is een vorm van censuur en geeft mij hele enge “totale overheidscontrole over media”-vibes, ik vertrouw domweg de vermeende intenties niet en denk dat het slechts de inleidende beschietingen zijn in een offensief tegen alle vormen van niet door de overheid gecontroleerde media. Ik verwacht en voorspel dan ook dat een verbod op anoniem gebruik van VPN’s de volgende stap is, daarna gevolgd door een algeheel verbod op niet door een werkgever gefaciliteerde VPN’s, met daarna een volledige identificatieplicht bij alle online activiteiten. Maar goed, misschien ben ik paranoide.
Zou onder “to enable online social interaction between 2 or more end users” niet ook gewoon het liken van video’s, subscriben op kanalen en het direct reageren op video’s vallen? De uploader (kanaal-eigenaar) is immers ook gewoon een end user en het klikken op duimpje of belletje óók een interactie, nietwaar?
Dat, en je kunt elkaar taggen in de conversatie onder de video.
Is like, subscriben en taggen “online social interaction” zoals in de context van social media? Ik vind het een te grote oprekking van dat begrip, en als je het zo ver wil oprekken dat YT er onder valt dan begrijp ik weer niet waarom Whatsapp er niet ook onder valt.
Een like is wat mij betreft een zichtbaar signaal van waardering (voor zowel de plaatser van het gelikte materiaal als anderen die het item kunnen zien) en (naast kijken) wellicht de meest laagdrempelige vorm van interacteren.
Ik ben geen jurist, maar waarom zou WhatsApp er (in Australië) niet onder vallen? Volgens mij vinken die alle criteria aan. Dat het niet de intentie is van de Britse overheid Whatsapp e.d. onder hun wet te laten vallen, kan, maar dan kan het toch zo zijn dan wel moeten ze wellicht een andere definitie hanteren?
Daarnaast is YouTube Shorts ‘gewoon’ een variant op TikTok en die laatste staat ook in de lijst. Dus als je TikTok eronder vindt vallen, dan YouTube dus zeker ook.
Voor kinderen zou ik dit goed vinden, maar voor volwassenen kleven hier nadelen aan. De Online Safety Act uit 2023, waarmee de Engeland kinderen wilde beschermen… onderdrukte ook het nieuw aangaande de massa- en groeps-verkachtingen die de afgelopen jaren het Verenigd Koninkrijk bezig houden.
Ik zal het laatste verontrustende overheidsrapport hier niet delen omdat dit een technologie blog is, maar weet dat veel online publicaties in het Verenigd Koninkrijk deze informatie niet durven te delen, omdat de inhoud zeer schokkerend is en ze geen manier hebben om te weten of de lezer 18+ is. De BBC heeft hier zelfs over geklaagd, wat aangeeft hoe groot het probleem is: Als zelfs de Staatsomroep geen onwelgevallig nieuws durft te delen door een wet die kinderen zou moeten beschermen, dan is de wet misschien te strikt.
En met dit voorbeeld uit de recente geschiedenis ben ik tegen deze maatregel. Niet omdat ik kinderen online niet wil beschermen, maar omdat het een ‘chilling effect’ kan hebben op nieuwsplatformen.
Moeten we niet ‘sociale media’ bedrijven verbieden een bedreiging voor de welstand van personen (en vooral minderjarigen) te zijn in plaats van de minderjarigen te verbieden de sociale media te gebruiken?
Laat de ‘sociale media’ bedrijven maar zorgen voor voldoende controle en moderatie in plaats van nog meer gegevens over de bezoekers te verzamelen. De diverse ‘sociale media’ bedrijven zullen graag identiteitsgegevens willen verzamelen van alle bezoekers: de gebruikersprofielen worden daarmee meer waard voor advertentienetwerken. Tegelijkertijd werkt de ‘sociale media’ steeds meer als ommuurde tuin waar je zonder login niets uit kunt halen.
Om nog maar te zwijgen van de online-ID die ze er in het VK door proberen te drukken, terwijl meer dan driekwart van de bevolking tegen is. Het is erg moeilijk om niet te geloven dat deze zogenaamde ‘bescherm de kinderen’ wetgeving hier de nieuwste zet in is.