Een lezer vroeg me:
Recent waarschuwde de gemeente Den Haag voor valse QR-codes op parkeerautomaten. Best professioneel gemaakt zo te zien, dus je zult er makkelijk in tuinen. Stel je betaalt daar en je krijgt vervolgens een parkeerboete, heb je dan nog enig excuus zoals dat de gemeente haar zorgplicht verzaakte?Nep QR codes die je leiden naar valse betaalsites komen bij allerlei systemen voor. Dit gaat om betaalautomaten voor parkeren op de openbare weg, er zijn er ook bij parkeergarages of laadpalen voor elektrische auto’s. Allemaal gebaseerd op de aanname dat mensen makkelijk afgaan op een QR-code, zeker als die daar zit waar je ‘m normaal verwacht.
Nou valt er van alles te zeggen voor “let goed op voor je een code scant”, of zoals bij deze automaten zelfs “die hebben nooit een betaal-QR-code”. Maar prima denkbaar is dat je echt op het verkeerde been werd gezet en betaalde, ondanks de omzichtigheid die van een redelijk oplettend burger mag worden verwacht. Kun je de gemeente of andere exploitant dan iets verwijten?
De vraag is dan eerst: wat is je verwijt? Je geld terug ligt voor de hand – alleen moest je eigenlijk wel degelijk betalen, zij het aan een ander dan aan wie je had betaald. Dus het meest kansrijke argument is dat je wilt dat de betaling aan de scammer telt als betaling aan de gemeente, parkeergarage et cetera. Daarvoor hebben we artikel 6:34 BW, de bevrijdende betaling aan de onbevoegde:
Je hebt dus betaald aan de gemeente door te betalen aan de QR-scammer wanneer je redelijke gronden had om te denken “dit is hoe ik aan de gemeente moest betalen”. Bij de QR-code vind ik het iets lastiger, en daarvoor weegt bij mij zwaar dat geen enkele gemeente bij parkeerautomaten een QR code hanteert als betaalmechanisme.De schuldenaar die heeft betaald aan iemand die niet bevoegd was de betaling te ontvangen, kan aan degene aan wie betaald moest worden, tegenwerpen dat hij bevrijdend heeft betaald, indien hij op redelijke gronden heeft aangenomen dat de ontvanger der betaling als schuldeiser tot de prestatie gerechtigd was of dat uit anderen hoofde aan hem moest worden betaald.
Daar komt het juridisch probleem bij dat de Hoge Raad in 2021 bepaalde dat artikel 6:34 niet geldt als de quisher zich voordoet als de gemeente. In dat geval is het criterium dat van art. 3:35 BW, en dat komt hier neer op “mocht jij denken dat de gemeente met die sticker aangaf dat je zo moest betalen”.
Dat is een hogere lat, en dan kom je nog harder het argument tegen dat geen enkele gemeente met QR-stickers werkt bij parkeerautomaten. Echte tegenargumenten kan ik zo niet bedenken. De vraagsteller had nog geopperd dat het uit kan maken als die sticker er langdurig zit, oftewel als de gemeente niet periodiek controleert bij bv. het schoonmaken van de laadpalen of er ineens rare stickers op zitten. Dat gaat mij te ver, want een schoonmaker is er niet om QR-codes te controleren. En om nou de CISO elke week een rondje laadpalen te laten fietsen, vind ik ook zo wat.
Arnoud
Een valse sticker is te herkennen omdat hij er anders uitziet dan gebruikelijk.
Tsja, dat helpt echt.
Hoe moet ik weten dat geen enkele gemeente met QR codes werkt? In het algemeen is betalen via QR codes niet ongewoon. In de horeca bijvoorbeeld is het niet ongewoon dat er QR codes op de tafels zitten om te betalen en/of te bestellen.
Als jij langs de weg bij een boer eieren of bloemen wilt kopen, de artikelen zijn vrij te pakken, er staat een prijs bij, er is een geldkistje waar je geld in kan gooien en op dat kistje zit ook een QR code van een tikkie waar je zelf een bedrag kan invullen. Moet jij dan eerst een onderzoek gaan doen of dit een standaard manier van betalen is bij onbemande boeren stalletjes?
Dit dus. Als het nu wettelijk verboden was om parkeerbelasting via een QR-code te betalen en/of daar een grote informatie campagne over was geweest, prima, dan kan je het de parkeerder kwalijk nemen. Maar anno 2026 is betalen via een QR-code volstrekt normaal geworden, dus ja, als burger zou je mogen aannemen dat als er een officieel uitziende betaalinstructie plus QR-code op een automaat zit dit legitiem is. Het is aan de gemeente om er voor te zorgen dat er geen onofficiële QR-codes op de automaten komen. Er zijn zo’n 400.000 werklozen dus het moet geen probleem zijn om er dagelijks iemand de automaten te laten controleren. Laten we zeggen dat iemand iedere 5 minuten 1 automaat kan controleren, dat komt ongeveer uit op 100 automaten per dienst van 8 uur. Dan heb je 17 ambtenaren met een dienstfiets en een smartphone (navigatie + logging) nodig om alle automaten in heel Amsterdam iedere dag te controleren. En waarschijnlijk kunnen ze er veel meer per uur doen.
Maar Nederland bestaat uit meer dan Amsterdam.
klopt, maar Amsterdam is zo ongeveer de gemeente met de meeste parkeerautomaten. Dus als het daar kan, kan het elders ook.
Of simpeler, mocht een parkeerwacht merken dat er bovengemiddeld veel niet betalers zijn in een buurt, laat hem dan eerst even een controle doen. Werkt de betaalpaal, hangt het betaalbord nog, en zitten er geen gekke stickers op voordat deze boetes doorgezet worden.
Ik ben het met de rest eens dat een goed ogende QR code niet direct argwaan zal wekken bij mij. Ik heb al veelvuldig met een QR code parkeren betaald, bv bij parkeergarages waar het bonnetje van de slagboom een QR code bevat zodat je bij vertrek niet in de rij hoeft te staan.
Behalve dat er geen parkeerwacht meer is die dat als zodanig zou kunnen doen. Dat is allemaal met scanautos die een rondje rijden en automatisch alles scannen. De daadwerkelijke constatering betaald of niet wordt ergens anders gedaan op een server met AI, of als je heel veel mazzel hebt op een kantoor door een echt mens.
Ooh, was het niet zo dat een boete niet door een machine mag worden uitgevaardigd?
Was het niet zo dat er altijd een persoon iets onder de ruitenwisser moet komen schuiven?
Als ik drie weken later een boete (sorry, belastingaanslag) thuis krijg, kan ik niet meer de situatie ter plekke bekijken of wel duidelijk was dat er betaald moest worden en bijvoorbeeld foto’s maken (als ik het er niet mee eens ben).
Nee, aankondiging van beschikking is (helaas) nooit een verplichting geweest.
Als redelijk IT-bewust iemand wist ik al niet dat geen enkele gemeente hiervoor met QR-codes werkt. Mijn vader van 85, die al blij is dat hij weet wat hij moet doen als hij een QR-code tegenkomt, zal hier zeker intuinen als die sticker enigszins geloofwaardig is. Dus het argument “je moet weten dat de gemeente hiervoor geen QR-codes gebruikt” vind ik wat kort door de bocht.
Overigens zou dit juist een taak voor een schoonmaker kunnen zijn. Als de gemeente niet met QR-codes werkt, geef je dus de schoonmaker de opdracht om elke sticker met QR-code die op een parkeerautomaat zit, te verwijderen.
Ja, dit. Als de schoonmaker, een professional in dienst van de instantie die die paal heeft neergezet, niet kan spotten dat de QR code niet legitiem is, hoe kan een automobilist dat dan?
Lijkt me dat als de paal is schoongemaakt sinds de QR code is geplakt, dit duidelijk iets is, wat de exploitant had kunnen (en dus moeten) oplossen.
Ik vind dat schoonmakers alle stickers, met of zonder QR-code, moeten verwijderen. De vraag is alleen hoe vaak zo’n parkeerpaal schoongemaakt wordt. Dat lijkt mij toch ook niet heel vaak nodig en dan kan zo’n sticker er best lang op zitten.
Ik heb het de gemeente Utrecht gevraagd, en die zeggen elk half jaar tenzij er klachten of signalen komen van buitengewoon vies zijn.
Als dit een veelvoorkomend iets is, kunnen gemeentes natuurlijk in het display van de parkeermeter aangeven dat ze niet met QR-codes werken. Dat lijkt mij zinvoller om discussies te voorkomen dan dat iedere Nederlander maar zou moeten weten dat gemeentes geen gebruik maken van QR-codes. Zeker voor buitenlanders, of mensen die in de desbetreffende stad niet bekend zijn.
Ik wel: hoe zou ik dat moeten weten? Ik vind het onredelijk bezwarend als van mij verwacht wordt dat ik bijhoud op welke wijze alle Nederlandse gemeenten parkeerbelasting heffen, om dan op basis daarvan te kunnen zien dat een goed gemaakte, realistisch overkomende QR-code in feite vals is. Als het uberhaupt al mogelijk is om aan die informatie te komen zonder alle gemeentes langs te rijden. Is er bijvoorbeeld een authoritieve, centrale, up-to-date bron waar ik kan zien op welke wijze precies alle gemeentes parkeerbelasting heffen? QR-codes worden tegenwoordig voor allerlei zaken gebruikt, en dingen veranderen ook geregeld dus op enig moment zal er echt wel ergens een gemeente zijn die als eerste betaling via QR-code gaat aanbieden. Raar zou dat in elk geval niet zijn, ik kan tenslotte de naheffing die ik krijg als ik niet betaal ook via QR-code betalen.
Of mag ik dan zo’n nieuwe, legitieme QR-code niet gebruiken met als argument dat geen enkele gemeente dat doet en dat die code dus vals moet zijn?
Jij moet parkeerbelasting betalen, dus dan moet jij onderzoeken hoe dat moet. Stel ik plak een sticker op de betaalzuil “U kunt ook betalen door via uw bank over te maken naar ten name van J. Jansen, parkeerinspecteur”. Zeg jij dan ook, “waarom moet ik weten dat dat een katvanger is”?
Omdat dat niet gebruikelijk is, maar betalen via QR-codes wel. Als ik moet betalen aan de overheid dan is dat nooit op naam van een individuele ambtenaar, dus “J. Jansen” zou in alle gevallen heel raar zijn. Als ik een naheffingsaanslag ontvang staat daar ook een QR-code op, blijkbaar werkt de gemeente met betalen via QR-code, in elk geval op papieren naheffingsaanslagen.
En dat onderzoeken, hoe moet ik dat doen op zo’n manier dat ik het met absolute zekerheid kan vaststellen? Moet ik overal waar ik kom eerst langs het gemeentehuis om te vragen om een folder met in die gemeente gebruikte betaalmethoden op parkeerautomaten? Als op de parkeerautomaat een realistisch lijkende, professioneel ontworpen sticker met QR code zit, inclusief logo of vlag van de gemeente e.d, verricht ik dan dat onderzoek naar hoe ik moet betalen niet door die sticker te bekijken en te denken dat dat een van de betaalmethodes is? Hoe zou ik een legitieme sticker dan moeten onderscheiden van een valse?
Dat zal juridisch misschien kloppen, maar als praktisch ingestelde niet-jurist met een sterk rechtvaardigheidsgevoel schuurt er bij mij toch iets. Ik heb te goeder trouw betaald via een officieel uitziende QR-code en nu zegt de gemeente: “Jammer joh, je had moeten weten dat wij dat niet zo doen dus je mag nog een keer betalen”. Dan vind ik dat de gemeente, als dit een bekend probleem is, tenminste ter plekke betaalinstructies moet ophangen. “Alleen betalen via de automaat” bijvoorbeeld. Als dat teveel moeite is, rust de parkeerwachters uit met een scherp mesje en geef instructie dat ze regelmatig de auto uit moeten komen om parkeerautomaten te controleren op foute stickers. Of BOA’s, als die langslopen. Het hoeven niet alleen de schoonmakers te zijn die stickers verwijderen. Een praktische oplossing die de burger laat zien dat de gemeente met ze meedenkt is ook voor de gemeente best wat waard.
Er zijn diverse partijen (apps) die je kunt gebruiken om parkeerbelasting te betalen. Bijvoorbeeld EasyPark:
Ik (dan wel ChatGPT) maak in een mum van tijd een soortgelijke app/website voor NielsPark™ die er net zo betrouwbaar uitziet. Sticker met QR-code daar naartoe, overal opplakken en gaan.
Verlangen dat een parkeerder eerst nagaat of EasyPark (of NielsPark™) een geldige overeenkomst met de gemeente heeft, lijkt me lastig tot ondoenlijk. Als ik op de website van de gemeente Utrecht zoek naar EasyPark, krijg ik 0 resultaten: https://www.utrecht.nl/over-deze-website/zoeken?q=easypark Maar EasyPark werkt en mag toch echt in Utrecht worden gebruikt.
Wat de oplossing is, weet ik ook niet. Maar ik kan me goed voorstellen dat mensen de fout in gaan, simpelweg omdat betalen via een parkeerautomaat voor hele volksstammen net zo ouderwetsch is als een videoband. En apps en QR-codes nu eenmaal gangbaar zijn.
Het lijkt me heel normaal dat iemand van/namens de gemeente regelmatig alle palen controleert. Ivm vandalisme en ander onwenselijke zaken aan en rondom de palen.
Daar is geen budget voor. En omdat de gemeente niet de lasten draagt van QR-fraude, is er dus geen prikkel om die controle te komen doen.
Waar vind je beleid als je het nodig hebt ? Op overheid.nl Parkeerbelasting via digitale weg is onderdeel van afdeling 2.3 Awb Die afdeling bevat een (formeel juridische) beleidsopdracht. Inmiddels geldt ook de verplichting tot passende ondersteuning bij verkeer (contact) met de overheid (art 2:1 eerste lid). Ook die bepaling vereist beleid in formeel juridische zin.
Passende ondersteuning is een verduidelijking van de (bestaande) verantwoordelijkheidverdeling. Een bestuursorgaan dat kennis heeft van een situatie die inbreuk maakt op de adequaatheid van een voorziening is verantwoordelijk om maatregelen te nemen. Ergo, kom op met die schoonmakers.
Kijk, nu ben ik als niet-jurist erg blij dat mijn rechtvaardigheidsgevoel zoals beschreven in mijn antwoord van 11.50 ook gesteund wordt door de wet. 🙂
Ik zou durven argumenteren: De parkeerautomaat + de instructies daarop zijn een geheel, beheerd door de gemeente.
Als dat geheel niet blijkt te werken (in die zin dat het geld niet bij de gemeente terecht komt), is dat, voor wat betreft de relatie tussen jou en de gemeente, equivalent aan: er was helemaal geen werkende parkeerautomaat.
De juridische situatie moet dus bekeken worden als equivalent aan ‘de gemeente heeft helemaal geen werkende betaalautomaten bij die parkeerplaats, en daar is ze zelf voor verantwoordelijk’. Onder welke voorwaarden je dat ontheft van de plicht te betalen aan de gemeente weet ik zo niet, maar daar zal ongetwijfeld meer jurisprudentie over zijn dan over valse QR codes.
Als de gemeente zelf per ongeluk verkeerde instructies aanbrengt op de betaalautomaten (bijvoorbeeld een verkeerd tarief, of verkeerde periodes wanneer je wel of niet hoeft te betalen) waardoor betalen niet gebeurt terwijl dit wel had gemoeten, wat is de situatie dan? Ik zie niet in waarom die in dit geval anders zou moeten zijn.
Als ik op alle parkeerautomaten in de wijk een poster ophang “Vandaag gratis parkeren, groeten de gemeente (met logo + in huisstijl)”, moet de gemeente die dan weghalen voordat ze mensen weer parkeerbelasting mag opleggen?
De discussie gaat voor mij over de vraag hoe jij moet weten dat een betaalinstructie/betaalmogelijkheid echt is. Bij mijn poster zien mensen dat denk ik meteen, dat is niet hoe gemeentes communiceren. Bij die QR code zit ik er dus mee hoe mensen dat moeten zien.
Hoe zat dat ook al weer met officiële verkeersborden? Als ik een officieel uitziend verbodsbord 30 km/uur op de weg langs mijn huis ophang (officieel 50 km/uur), dan is dat volgens mij geldig, en mag de agent een bon uitschrijven voor te snel rijden als je daar met 40 km/u langs komt, totdat de verantwoordelijke autoriteit het bord weer heeft weggehaald.
Als de gemeente de QR code op het beeldscherm weergeeft, lijkt mij het geen enkel probleem om die codes te gebruiken. Gebruik dan ook een SEPA QR code (bv: https://mijnqrcode.nl/qr/epc): die doet niets anders dan op je app het overmaak formuliertje invullen met de juiste gegevens, waarna de naam/nummer combinatie wordt gecontroleerd door de bank (het aantal banken dat mee doet is nog vrij klein, maar wordt langzamerhand groter).
Vroeger moesten er ook medewerkers dagelijks langs de parkeerautomaten om de kwartjes eruit te halen. Als dat toen kon, waarom kan dat nu niet meer? Die honderden of duizenden Euro die ze per dag met een parkeerautomaat ophalen, kan daar geen 10 minuten van een stadwacht of klussende student of zzp-er van betaald worden om die dingen dagelijks te controleren?
Vergeet niet dat beheersen/sturen van verkeersstromen, waaronder parkeren valt, natuurlijk gewoon een maatschappelijk wenselijke taak is van gemeentes. Het doel is niet maximum geld ophalen, maar parkeerbeleid ontwikkelen en implementeren in ieders belang, ook in het belang van de zelden-parkeerder die meer dan gemiddeld naief is over mogelijke betaalmethoden.
En er hoeft niet eens iemand langs de automaat. Je kunt in real time bijhouden welke parkeerautomaat minder binnenbrengt dan verwacht en dan selectief die controleren. Je kunt een drone geautomatiseerd rondsturen om de parkeerautomaten te controleren. Je kunt een camera op, of bij, de parkeerautomaat plaatsen om te kijken of er geen verkeeerde instructies opzitten. De mogelijkheden, met zeer lage kosten, zijn eindeloos.
Dus ja, ook die posters van jou moet de gemeente in de gaten houden en optreden. De gemeente is verantwoordelijk voor een ordelijke inning van parkeergelden. Daar hoort ook een bepaalde inspanningsverplichting bij om te zorgen dat de parkeerautomaten correct werken en voorzien zijn van correcte instructies. De overheid heeft nu eenmaal bepaalde verplichtingen naar de burger toe.
Als er geen post binnenkomt bij het gemeentehuis, moeten ze ook checken of er niet iemand met een valse gemeentebadge tegen de postbode zegt ‘geef de post maar aan mij, ik zal het wel mee naar binnen nemen’. Ze kunnen niet gewoon denken ‘lekker rustig dagje vandaag’. Als er geen emails binnen komen wordt het systeem rap door een IT-er gechekt. Waarom zou een check dan overbodig zijn als er minder dan verwachte inkomsten zijn bij een bepaalde parkeermeter?
Als overheid doe je het goed, of doe je het niet, en draag je zelf de consequenties in het geval je het niet goed gedaan hebt. Een fatsoenlijke overheid schuift dat niet af op de burger.
De blog bespreekt artt. 3:35 en 6:34 BW maar het privaatrecht is niet van toepassing op de afdracht van parkeerbelasting. Voor parkeerbelasting bepaalt art. 4:89 Awb dat je moet betalen door overschrijving op een bankrekening of op een andere bij wettelijk voorschrift bepaalde wijze. De parkeerverordening van Den Haag bevat zo’n wettelijk voorschrift:
De door het college gestelde voorschriften staan in artikel 6.1 van de Regeling parkeerregulering Den Haag 2026:De belastingplichtige betaalt uitsluitend langs elektronische weg op de wijze die op de parkeerapparatuur is vermeld of uit parkeerapparatuur blijkt.
In afwijking van het eerste lid kan de belastingplichtige de parkeerapparatuur tevens in werking stellen door via een mobiele telefoon of ander communicatiemiddel verbinding te maken met de centrale computer die is bestemd voor de registratie van parkeerbewegingen. Hiervoor dient de belastingplichtige te zijn geregistreerd bij een aanbieder van betaald-parkeerdiensten die gebruikmaken van telefoon- of datacommunicatie. De belastingplichtige meldt de aanvang van het parkeren door het opgeven van het kenteken van het te parkeren motorvoertuig en de gebiedscode aan de centrale computer. Hij neemt de overige voorwaarden in acht van het bedrijf waarbij belastingplichtige geregistreerd is. Als niet aan voornoemde voorwaarden is voldaan, dan geldt het eerste lid. Bepalend is dus de wijze die op de parkeerapparatuur is vermeld. Dan denk ik dat je als belastingplichtige aan het langste eind trekt als er een QR-sticker op een parkeerapparaat is geplakt.
Wanneer de wettelijke voorschriften zo zijn opgesteld dat een betaling via QR-code duidelijk is uitgesloten, is het duidelijk dat je de belasting niet hebt betaald. De algemene maatregelen van behoorlijk bestuur kunnen een naheffing dan in de weg staan. Een strikte wetstoepassing moet dan zo indruisen tegen fundamentele rechtsbeginselen of het rechtvaardigheidsgevoel dat zij achterwege moet blijven. Daarvan zou sprake kunnen zijn als de gemeente weet of behoort te weten dat er QR-stickers zijn geplakt die parkeerders op het verkeerde been zetten.
De conclusie aan het einde van het derde lid is niet duidelijk zichtbaar vanwege de opmaak: “Bepalend is dus de wijze die op de parkeerapparatuur is vermeld. Dan denk ik dat je als belastingplichtige aan het langste eind trekt als er een QR-sticker op een parkeerapparaat is geplakt.”
Misschien moeten we hier nog iets praktischer naar kijken. Wat gebeurt er als je een QR-code scant om te betalen? De bank/Tikkie geeft altijd de naam van de rekeninghouder voordat jij akkoord geeft op de betaling, en daar zal bij valse QR nooit “Gemeente Utrecht” staan, maar “J. Jansen”. In de praktijk heb je dus volgens mij alsnog een haakje om te weten dat de transactie niet naar de gemeente gaat. En ben je dus aanspreekbaar als je het geld alsnog overmaakt.
Je kunt een QR code laten wijzen naar een willekeurige webpagina. Het is dus triviaal om de pagina “Parkeren Gemeente Utrecht” te laten zeggen (met logo’s, etc.) Daarna betalen met de App of Ideal.