Wie parkeerbelasting niet betaalt, krijgt een naheffing. Betaal je die ook niet, dan krijg je aanmaningskosten. Maar als je geen notificatie kreeg in je MijnOverheid berichtenbox, is dat dan wel fair? En wie moet bewijzen of je die hebt gekregen?
Deze zaak draaide om precies dat principe, en dat de aanmaningskosten 9 euro zijn is daar dan ondergeschikt aan.
De naheffing en aanmaning waren digitaal verzonden via de berichtenbox MijnOverheid. Daarover was geen discussie. Maar de man stelde geen notificatie gehad te hebben, ondanks dat hij wel eerder de notificatiefunctie aan had gezet.
De gemeente vroeg aan MijnOverheid-beheerder Logius of die notificatie was verzonden. Ja, want de logs zeiden “TIJDSTEMPEL_NOTIFICATIE 7-11-2024 00:01”, met herhaling drie weken later. Alleen stond er niet bij naar welk mailadres deze was gegaan:
De invorderingsambtenaar heeft ter zitting van het Hof verklaard: “Logius wil het e-mailadres niet verstrekken in verband met de privacywetgeving”, en “een e-mailadres wordt nooit verstrekt”.De algemene regel is dat als je een berichtenbox hebt opengesteld voor een overheidsorgaan, deze je rechtsgeldig berichten stuurt door ze daarin te parkeren. Dus vanuit dat perspectief kansloze zaak: notificaties staan los van óf de gemeente er een naheffing in mag plaatsen.
Alleen komt het Hof Amsterdam nu met een extra regel:
Het Hof is van oordeel dat indien een belanghebbende zich heeft aangemeld voor de berichtenbox MijnOverheid en de notificatiefunctie heeft ingesteld, geen aanmaningskosten in rekening mogen worden gebracht indien geen notificatie is verstuurd. Iemand die heeft aangegeven notificaties te willen ontvangen mag er immers op rekenen dat hij die ook ontvangt.Eerder vond de HR nog dat notificaties niet verplicht waren, maar liet ruimte open voor de vraag wat er gebeurt als je daarom vraagt en je ze vervolgens niet krijgt. Die vraag werd wél besproken in de conclusie van A-G Pauwels bij dat arrest:
Ik haal nogmaals met instemming de memorie van toelichting bij de WMEBV aan: “Een burger die heeft aangegeven een notificatie te willen ontvangen, mag er verder op rekenen dat hij notificaties ontvangt” (?6.38). De opvatting dat geen aanmaningskosten in rekening gebracht mogen worden, sluit ook aan bij de nieuwe bepaling in art. 2:22(1) Awb.Het sterkste argument hierbij vind ik het beroep op het vertrouwensbeginsel: als je tegen de overheid zegt een notificatie te willen krijgen, en je krijgt die niet, dan is het raar dat jij moet opdraaien voor extra kosten.
Uiteraard is een zwak punt hierbij dat iedereen wel kan ontkennen een mail gehad te hebben. Maar een oudere algemene regel is dat de overheid alleen hoeft te bewijzen iets verzonden te hebben, niet dat het is aangekomen.
Het Hof legt hier dus terecht de bewijslast bij de gemeente: is die notificatie gemaild naar deze burger? En omdat ze niet kan aantonen dat het mailadres correct is gebruikt, mogen geen aanmaningskosten worden gerekend.
Een tikje lastig vind ik dat MijnOverheid vrij simpel werkt: je vult een mailadres in, en dan gaat de notificatie daarheen. Ik zie dus niet wat het toevoegt welk mailadres is gebruikt, want per definitie is het daarheen gegaan. Dus “er is een notificatie gemaild” is hetzelfde als met “en wel naar jansen@example.com” erbij.
Arnoud
Dit is sinds de Wmebv niet meer het geval. Bij een bounce opnieuw sturen / inspannen alternatieve kanalen te vinden (art. 2:11 Awb).
“er is een notificatie gemaild” is hetzelfde als met “en wel naar jansen@example.com” erbij, met een aanvulling: mits er ook een log is (en die is gecheckt) van per wanneer het mailadres is gewijzigd.
Niet juridisch, wel technisch:
Het lijkt me (vanuit performance-oogpunt) hoogst ongebruikelijk om voor notificaties realtime een user-tabel te bevragen. Het ‘ophalen’ van het mailadres en een wijziging ervan kunnen elkaar kruisen waardoor de notificatie naar een verouderd (en dus onjuist) mailadres is gegaan.
Mogelijk is de programmatuur kapot gegaan en is de notificatie verzonden naar het mailadres van userid+1 en zit er dus een bug in het systeem. Het mailadres kan nog zo juist in de records staan, de programmatuur kan ervoor zorgen dat het misgaat. Hoort natuurlijk niet te gebeuren op P, maar het kán wel.
Ik zie net als de anderen die ik in de reacties lees ook geen meerwaarde in het email adres vastleggen – wel zie ik meerwaarde in vastleggen of de email correct is afgeleverd bij de ontvangende mail server. Die kan immers dingen antwoorden als “mailbox full” of “user unknown” enzovoorts. Als die de mail “gewoon” accepteert, mag je er verstuurder van uit gaan dat hij ook is aangekomen (en zo niet is dat probleem gebruiker op dat moment, zou ik zeggen).
Ik vind het juist raar dat er niet gelogd wordt. Ja “er is een notificatie gemaild”, maar een mailserver antwoordt altijd met een kort berichtje (zoals “Queued as 3jkDIP” of “Rejected, mailbox full”, met een statuscode zodat je weet of de mail aangekomen is). Je kunt dus loggen óf de mail aangenomen is, en verder de informatie verstrekken zodat de ontvanger verder kan graven.
Als ik een pakketje bestel is het ook niet voldoende om te zeggen “er is een pakketje gestuurd”, dan wil je ook een tracking nummer zodat je navraag kunt doen bij de bezorger.
” … een oudere algemene regel is dat de overheid alleen hoeft te bewijzen iets verzonden te hebben, niet dat het is aangekomen. “
Dat was gebaseerd op de verantwoordelijkheidsverdeling onder de oude Postwet en is al lang niet meer feitelijk het geval.
Voor de inrichting van elektronisch bestuurlijk verkeer na de Wmebv moet nog beleid ontstaan. Daarbij moet een antwoord volgen of leesbevestigingen een rol gaan spelen in de verantwoordelijkheidsverdeling tussen burger en overheid.
https://www.digitaleoverheid.nl/overzicht-van-alle-onderwerpen/wetgeving/wet-modernisering-elektronisch-bestuurlijk-verkeer-wmebv/
Het probleem zit wat mij betreft juist in dat woord verzonden.
Bij fysieke post is het nog enigszins verdedigbaar dat de overheid bewijst dat een brief correct is verzonden en dat daarmee haar taak erop zit. Maar dan moet natuurlijk wel vaststaan waarheen die brief is verzonden. Als mijn naheffingsaanslag naar de Russische ambassade is gestuurd, heb ik er weinig aan dat de gemeente keurig kan aantonen dat er een envelop in de post is gegaan.
Bij de ouderwetse vensterenvelop zat dat bewijs voor een belangrijk deel al in het document zelf: op de brief stond het adres waarheen hij moest worden verzonden. Ik vind het daarom vreemd dat bij elektronische notificaties kennelijk wel wordt vastgelegd dát er een notificatie is verzonden, maar niet zodanig dat achteraf kan worden vastgesteld naar welk e-mailadres die concrete notificatie is gegaan.
Dat laatste voegt volgens mij wel degelijk iets toe. Het e-mailadres in een gebruikersprofiel is immers geen constante. Stel dat op 7 november een notificatie wordt verzonden naar het op dat moment geregistreerde adres oud@example.com, en de burger wijzigt zijn adres een maand later in nieuw@example.com. Als je vervolgens alleen de huidige profielwaarde bewaart, kun je achteraf helemaal niet meer aantonen welk adres het verzendproces op 7 november heeft gebruikt.
Dat kun je natuurlijk ook oplossen door een volledige historie van alle wijzigingen in profielgegevens te bewaren. Maar ook dan moet je die historie betrouwbaar kunnen koppelen aan het exacte verzendmoment. Vanuit audit-oogpunt lijkt het mij veel eenvoudiger en sterker om bij het verzendingsevent zelf vast te leggen: notificatie X is op tijdstip Y voor gebruiker Z aangeboden aan e-mailadres A. Dan leg je de feitelijke toestand vast op het moment waarop de relevante handeling plaatsvond, in plaats van die jaren later te moeten reconstrueren uit een veranderlijk gebruikersprofiel.
Anders bewijs je met een logregel als “TIJDSTEMPEL_NOTIFICATIE 7-11-2024 00:01” uiteindelijk alleen dat het systeem op dat tijdstip een notificatiehandeling heeft uitgevoerd. Dat het e-mailadres van de burger nu correct is, bewijst niet dat op 7 november 2024 hetzelfde adres is gebruikt.
Daar komt bij dat e-mail technisch juist méér mogelijkheden biedt dan gewone post om vast te stellen of de bezorging is mislukt. De ontvangende mailserver reageert op een bezorgpoging. Dat is geen bewijs dat de gebruiker de mail daadwerkelijk in zijn inbox heeft gekregen of gelezen, maar bij bijvoorbeeld user unknown, mailbox unavailable of een andere permanente fout weet de verzender wél dat de normale bezorgroute niet heeft gewerkt.
Dan vind ik het moeilijk verdedigbaar dat de overheid vervolgens zou mogen zeggen: “wij hebben hem verzonden, dus voor ons is de zaak klaar”. De overheid heeft op dat moment immers zelf een technische melding ontvangen dat haar poging niet is geslaagd. Sinds de Wmebv lijkt de wetgever dat bovendien ook zo te zien: als een elektronische kennisgeving niet kan worden bezorgd, moet het bestuursorgaan zich inspannen om de betrokkene langs een andere weg te bereiken.
Eigenlijk zou ik daarom verwachten dat MijnOverheid voor iedere notificatie minimaal kan reconstrueren: welk bericht, welke gebruiker, welk op dat moment gebruikte e-mailadres, het tijdstip van verzending en het resultaat van de afleverpoging. Niet noodzakelijk eeuwig, maar in ieder geval lang genoeg om geschillen zoals deze te kunnen beoordelen.
Dat is ook gewoon normale audit-trailtechniek. Een log dient er juist voor om achteraf de toestand en gebeurtenissen van dat moment te kunnen reconstrueren. Alleen een verwijzing naar gegevens die later gewijzigd kunnen worden, is daarvoor onvoldoende tenzij van die gegevens zelf een complete en betrouwbare historie wordt bijgehouden.
Dat lijkt me uiteindelijk ook een sterkere waarborg dan de oude fictie rond gewone post. Die was misschien nog begrijpelijk in een tijd waarin postbezorging zeer betrouwbaar was en je nauwelijks kon vaststellen wat er onderweg gebeurde. Bij elektronische communicatie kunnen we juist veel beter vaststellen naar welk adres iets is verstuurd én of een afleverpoging aantoonbaar is mislukt. Het zou merkwaardig zijn om die informatie technisch beschikbaar te hebben en vervolgens niet vast te leggen of te gebruiken.
Wat mij betreft is elektronische communicatie daarom niet het probleem maar juist een deel van de oplossing. Alleen moet je het systeem dan wel zo inrichten dat je niet slechts kunt bewijzen dat er iets is verzonden, maar ook dat het naar de juiste bestemming is verzonden en dat bekende afleverproblemen niet worden genegeerd.
NB: Logius toont sinds 2025 wel een geschiedenis van gewijzigde accountinstellingen in MijnOverheid. Dat kan een deel van dit probleem ondervangen. Uit de publieke informatie blijkt echter niet dat daarmee voor iedere afzonderlijke notificatie ook aantoonbaar is welk e-mailadres op het exacte verzendmoment door het notificatiesysteem is gebruikt. Dat is uiteindelijk de relevante auditvraag.
Mooie reactie. Ter aanvulling onderstaande;
” Het zou merkwaardig zijn om die informatie technisch beschikbaar te hebben en vervolgens niet vast te leggen of te gebruiken. “
Sterker nog, aan elektronisch bestuurlijk verkeer worden diverse wettelijke eisen gesteld (Awb). Die eisen vallen samen met verantwoordelijkheid en verantwoording, dus met inzicht in het functioneren en daardoor met de verplichting tot archiveren.
Het wordt tijd voor openbaarmaking van formeel juridisch beleid (ook Awb) over de inrichting van de automatisering bij de overheid. Graag met gebruik van architectuur zoals de EU voorschrijft.
Het e-mailadres is aanpasbaar, dus wat nu geregistreerd staat hoeft niet hetzelfde e-mailadres te zijn als tijdens notificeren.
Overigens, zeer waarschijnlijk is er (ivm privacy) technisch een knip gemaakt tussen MijnOverheid en de notificatieservice. Dus dat MijnOverheid alleen registreert dat er genotificeerd is, maar niet hoe/waarheen.
Dus mensen, bij elk toekomstig geval waar je onder iets uit wil komen, je kan nu zonder meer roepen dat je nooit een notificatie hebt gekregen. Zolang Logius geen goede audit trail kan of wil overleggen kom je met deze jurisprudentie in de hand altijd ermee weg.
Of zie ik het nu verkeerd?
Ten eerste mag je nog steeds de hoofdsom betalen, hooguit kom je weg met de aanmaningskosten. Ten tweede wordt het mogelijk valsheid in geschrifte als je als ‘bewijs’ een screenshot van je (gemanipuleerde, want mail gedelete) mailbox opstuurt.