Een lezer vroeg me:
Mijn dochter van dertien gebruikt een AI-chatbot om over persoonlijke problemen te praten. Ik maak me daar zorgen over, vooral omdat ik niet weet wat die chatbot haar allemaal vertelt. Daarom wil ik met een AVG-inzageverzoek haar gesprekken opvragen bij de aanbieder. Mijn dochter wil absoluut niet dat ik die gesprekken lees. Maar ik heb toch het ouderlijk gezag en ben verantwoordelijk voor haar welzijn? Kan de aanbieder weigeren mij die gesprekken te geven omdat mijn dochter daar bezwaar tegen heeft?Als ouder met gezag mag je inderdaad een AVG-inzageverzoek doen namens je kind, en diens toestemming is daarbij niet nodig. Alleen: kinderen hebben tegenover hun ouders recht op privacy. En juist over deze situatie is onlangs een bijzondere wetswijziging in werking getreden.
Sinds de laatste wijziging van de Uitvoeringswet AVG (UAVG) op 1 september 2026 mogen kinderen vanaf twaalf jaar zelfstandig hun AVG-rechten uitoefenen. De ouders staan niet buitenspel: volgens artikel 5 lid 4 mogen zowel het kind als de wettelijk vertegenwoordiger verzoeken indienen.
Bij de behandeling van de wetswijziging stelde het CDA precies deze vraag: mag een minderjarige tussen twaalf en zestien jaar aangeven dat zij niet wenst dat haar wettelijk vertegenwoordiger inzage in haar persoonsgegevens krijgt?
De minister gaf aan:
Het is de verantwoordelijkheid van de wettelijk vertegenwoordiger, doorgaans de ouder, om de jongere hierin te begeleiden. Er is daarom niet voor gekozen om de gezinsverhoudingen verder te juridificeren door de wens van één van beide partijen de doorslag te laten geven. Er ligt hier daarom een taak en verantwoordelijkheid bij de wettelijk vertegenwoordiger om in bepaalde gevallen het belang van de minderjarige tussen 12 en 16 te laten prevaleren ten opzichte van zijn eigen belang.Kortom, je moet er samen uitkomen en wij gaan niet wettelijk vastleggen dat de ouder (of het kind) wint in zo’n discussie. Men maakt de vergelijking met medische behandelingen (Wgbo). Bij een wilsbekwame minderjarige van twaalf tot zestien jaar hebben de ouders recht op informatie om mee te beslissen, maar mag de minderjarige de rest privé houden (en dat valt onder medisch beroepsgeheim van de arts).
Ik haal hieruit dat je als ouder dus vooral bij de belangrijke dingen mag aandringen op informatie, maar dat naarmate het belang van de inzage minder wordt, je eerder het ‘nee’ van de minderjarige moet respecteren.
Verderop in dat antwoord staat nog een belangrijke observatie:
Bij een aanhoudend verschil van inzicht tussen de wettelijk vertegenwoordiger en de minderjarige heeft ook de verwerkingsverantwoordelijke hierin een verantwoordelijkheid.Die verwerkingsverantwoordelijke is in dit geval de AI-chatbotaanbieder. Die moet dus op zeker moment zélf besluiten wie het grootste belang heeft – de ouder bij het verzoek, het kind bij dat privé houden. Dat is behoorlijk ingewikkeld zonder nader kader en vaak zelfs zonder de achterliggende verhoudingen te kennen.
Een belangrijke grens is het juridisch gegeven dat het inzagerecht bedoeld is om persoonsgegevens te kunnen controleren, niet om ouders onbeperkte toegang tot het privéleven van hun kinderen te geven. Een aanbieder die een vermoeden krijgt dat de ouder méér wil dan enkel controleren of de gegevens juist en volledig zijn, kan dus op die grond bezwaar maken tegen de inzage.
Ook mag een organisatie op grond van artikel 41 lid 1 onder i UAVG het inzagerecht beperken als dat noodzakelijk en evenredig is ter bescherming van de betrokkene. Dat biedt ruimte om gegevens niet te verstrekken wanneer openbaarmaking het kind daadwerkelijk kan schaden.
Als laatste: de chatbot wordt als een soort hulpverlener gepresenteerd. Artikel 5 lid 6 UAVG bepaalt dat de vertegenwoordiger géén inzagerecht heeft bij hulp- en adviesdiensten die rechtstreeks en kosteloos aan minderjarigen worden aangeboden, zoals de Kindertelefoon. Een kind moet daar vertrouwelijk om hulp kunnen vragen zonder dat de ouders via hun wettelijke vertegenwoordigingsbevoegdheid alsnog toegang kunnen afdwingen.
Een AI-chatbot wordt niet automatisch zo’n hulpdienst doordat een kind ermee over persoonlijke problemen praat. Daarvoor zou die echt als zodanig gepresenteerd moeten worden.
Arnoud