Filmstudio A24 werkt samen met Spooky Pictures en Image Nation Studios om de SCP Foundation, een van de grootste door fans gecreëerde horror- en sciencefictionuniversums op het internet, voor het eerst naar het grote scherm te brengen. Aldus een persbericht. Maar die Foundation heeft hier niets mee te maken, en de teksten daar zijn Creative Commons. Wat betekent dat?
Even wat achtergrond. SCP Foundation is een grootschalig collaboratief project rondom het specifieke horrorthema van “enorme geheime organisatie onderzoekt akelige fenomenen en houdt uitbraken in toom”. (SCP staat dan ook voor Special Containment Procedures.) Er is geen centraal beheer van het plot, universum of franchise: schrijf wat jij leuk vindt en kijk of het aanslaat. Maar alles is wel Creative Commons-Naamsvermelding-Gelijkdelen.
In juli kwamen filmstudio’s Spooky Pictures en Image Nation met het concept “V/H/S: SCP”, zes korte(re) films met als thema “gevonden archiefbeeld van SCP operaties”. Binnen de horror een klassiek thema, en het past goed bij de sfeer rond SCP.
De controverse begon toen A24 als producer mee ging doen. A24 is bekend van de cultfilm Backrooms. Ook dat was gebaseerd op internetcontent. Maar nadat A24 de film had uitgebracht, ging men auteursrechtclaims (takedowns) maken op variaties op de originele content, waar velen niet blij mee waren. Logisch: een film maken van een breed communityproject maakt je geen eigenaar van alles uit dat project.
Het helpt dan niet als A24 vervolgens naar buiten treedt en zegt dat het “[is] holding worldwide rights”. Al snel kwam de terugkrabbel: “[A24 is] not asserting any right to prevent others from creating their own SCP-based works” en je moet de film zien als een eerbetoon.
De SCP stichting (de beheerders van het project, niet de geheime organisatie) deed ook een duit in het zakje:
[W]we have not had any communication with the filmmakers, producers, or distributors for this project, despite our best efforts, and to the best of our knowledge they have not made any efforts to contact us.Om vervolgens fijntjes te wijzen op die Creative Commons licentie, die weliswaar verfilmen toestaat maar wel eist dat die film dan óók Creative Commons wordt. En niet van DRM mag worden voorzien. Klinkt boos, maar ja – A24 gaat een eerbetoon maken zonder het onderwerp daarvan zelfs maar te vragen wat ze ervan vindt?
De kans is klein dat A24 de film werkelijk als Creative Commons uit gaat brengen; dat saboteert ongeveer alle traditionele inkomstenkanalen voor films.
Dan wordt de vraag wie de auteur(s) van de concrete gebruikte verhalen zijn, en of die bereid zijn een rechtszaak te beginnen. (De stichting kan dat niet, want die laten zich niet de auteursrechten overdragen van verhalen op de site.) In Amerika kan dat op no-cure-no-pay, en anders kan de stichting vast een fundraiser organiseren om te helpen. Maar de procedure kan jaren duren, met als mogelijke uitkomst dat A24 de film in de ijskast steekt.
Arnoud
Als de uitgever niks zegt over een creative Commons licentie, wat is dan de stand van zaken?
Kan het zo zijn dat de film automatisch alsnog die licentie heeft? Als een persoon gepakt wordt voor het verspreiden van deze film kan hij dan zichzelf verdedigen door te zeggen dat op alles van SCP een creative commons licentie zit en dat verspreiden daardoor is toegestaan?
Ookal zou dat zo zijn, ik zou alsnog niet de persoon willen zijn die zichzelf in zo’n zaak zou moeten verdedigen.
Een CC licentie is een contract. De filmproducent heeft deze niet aanvaard als ze er niets over zeggen (want licentievermelding is een contractuele eis). Tenzij er dan een maatwerkcontract met de creepypasta-auteurs in kwestie is gesloten is de film dan auteursrechtschendend.
Dit staat los van het auteursrecht op de film zelf. De uitgever van de film kan dan optreden tegen inbreuk op haar rechten, en “ja maar je schond ze zelf ook” is daarbij geen argument.
Een interessant verweer is “algemeen bekend is dat de film een afgeleid werk is van CC werk, dus ik mocht redelijkerwijs veronderstellen dat de CC op de film gold”. Dan moet de uitgever zeggen “helemaal niet, wij zitten niet aan CC gebonden” en dan is het bewijs geleverd dat de auteursrechthebbende creepypasta-auteurs nodig hebben voor hún claim.
Mag ik constateren dat frauduleus het volledige auteursrecht op een film claimen voor een kapitaalkrachtige organisatie een rationele strategie kan zijn? Waarbij ze (zeker in de Verenigde Staten) de Creative Commons originelen van de markt kunnen verdrijven.
Dat is niet alleen een rationele strategie, dat heeft bijvoorbeeld Disney ook al regelmatig gedaan met het verfilmen van bekende sprookjes en verhalen in het publieke domein, om achteraf ook het auteursrecht op het originele sprookje te kunnen claimen.
Mijn vermoeden daarbij is wel dat héél vaak de partij die werd aangesproken, aan het aanhaken was op de Disney-versie. Sneeuwwitje heeft opmerkelijk vaak een gele jurk en blauwe pofblouse met korte mouwen.