Tiradeweek: Nee, je kunt het sociaal contract niet opzeggen

| AE 7964 | Iusmentis | 21 reacties

Zo, dat lucht op, zo’n tiradeweek. Even net wat feller kunnen zijn en ongenuanceerd wat roepen (“maar Arnoud, jij bent toch altijd ongenuanceerd”, jaja ik weet het). Grappig dat dat zo gewaardeerd wordt, blijke de comments en mails afgelopen week. Dank iedereen. Mag ik vandaag een klein uitstapje maken naar het algemene recht, meer in het bijzonder het sociaal contract en hoe je daar onderuit kunt.

Het sociaal contract is een rechtsfilosofische constructie die probeert te verklaren waarom het recht op ons van toepassing is. Hij komt neer op de aanname dat wij ooit allemaal een contract met de staat hebben gesloten dat zij onze belangen behartigen en over ons beslissen in ruil voor bescherming en rechtszekerheid. Er zijn diverse varianten, die voornamelijk onderscheid maken naar hoe veel zeggenschap de staat heeft gekregen.

Klinkt mooi toch? En dan is het ergens prima te billijken dat je je aan de wet moet houden. Dat heb je immers samen zo afgesproken en afspraak is afspraak. (Side pet peeve: mensen die “we spreken het volgende af” zeggen terwijl ze “ik verplicht u tot het volgende” bedoelen.) Tot het moment dat je érg ontevreden bent over de staat of het recht, want bij wanprestatie mag je je contract opzeggen toch?

Nee, je kunt het sociaal contract niet opzeggen. Je hebt geen contract met de staat en er is geen mogelijkheid om buiten de wet te gaan staan zonder daar gedoe mee te krijgen. Ik weet dat het een populaire internettheorie is maar zo werkt het dus niet. Het verhaal rond het sociaal contract is een rechtsfilosofische rechtvaardiging van waarom je onder de wet valt. En het is een mooi verhaal, maar uiteindelijk niet relevant: je valt onder de wet omdat je hier woont, punt. Dat je die wet nooit aanvaard of zelfs maar besproken hebt gekregen, is jammer maar uiteindelijk niet van belang.

Toch proberen genoeg mensen het, met de meest vergezochte argumenten – tot en met je naam niet meer in hoofdletters schrijven want je bent een mens en geen serie hoofdletters, als ik het even goed samenvat. Goed, leuke discussie voor bij de borreltafel maar er zijn dus serieus mensen die claimen écht zichzelf Soeverein Mens verklaard te hebben. En dat is het moment dat ik afhaak. Dat ís gewoon niet zo binnen het juridisch systeem. Er zijn gewoon een aantal vaste aannames, axioma’s zo je wilt, of hardcoded values als je meer IT-er bent, en daar heb je het mee te doen. Eentje daarvan is “je doet mee”.

Aanverwante ergernis: juristen en filosofen die “het recht” presenteren als een prachtig geheel dat keurig in elkaar hangt, rechtvaardig en algemeen bruikbaar is en daarom zeer geschikt voor Nederland. Nope. Net als software is het recht een moeras van ooit leuke ideetjes, hier en daar opgedane patches, workarounds voor bugs die niet voor horen te komen en een berg legacy code die teruggaat tot de Babyloniërs. Niemand weet compleet hoe het werkt, er zitten dingen in die niemand gebruikt die er toch niet uit mogen en de systeembeheerders doen ook maar wat. Als ik mijn algehele ergernisniveau te ver voel dalen, dan lees ik weer een stukje in De wet als kunstwerk (prachtig boek in zijn soort, overigens, daar niet van).

Dus ja. Het recht is een puinhoop, en dat gaat niet snel beter worden. Het wordt alleen maar erger: patch bovenop patch, incompatibiliteiten zonder oplossing en een DWIM-compiler die het maar moet uitzoeken. Maar eruit stappen gaat je ook niet lukken. Het enige dat je kunt doen is doormodderen. En dat is in feite wat juristerij inhoudt.

Sorry voor de deprimerende tirade vandaag, maar ik moest het even kwijt.

Arnoud

Tiradeweek: Oh, en iemand wijzen op een vulnerability is dus géén strafbaar feit

| AE 7962 | Beveiliging, Hacken | 6 reacties

cant-hear-you-epo-eob-software-patent-octrooi.pngKondig je een tiradeweek aan, krijg je allemaal tips van mensen met dingen waar je tenen van gaan krullen: Stop checking our code for vulnerabilities, aldus de (inmiddels ex-) Chief Security Officer van Oracle. Het doet me denken aan de standaardreactie van wel meer bedrijven: je meldt een probleem, en de reactie is niet “oh dat was stom, het wordt gefixt” maar “uw handelen is strafbaar ex art. 138ab Strafrecht” en vervolgens niets doen met de melding.

Een bekend probleem ja, en iets dat met responsible disclosure opgelost zou moeten zijn. Maar het blijft rondzingen. En wat me vooral zo frustreert, is het onbegrip voor die mensen die met zo’n tip aan komen zetten. Alsof het normaal is om te zeggen “rot op met je tip, jij bent strafbaar”.

Kijk. Natuurlijk is het ergens gek dat iemand aan je raam rammelt en dan zegt “joh, weet je dat dat raam van je heel gammel is”. Of ineens in de keuken staat en zegt “jij moet écht een beter slot op je achterdeur nemen hoor, hier zijn trouwens je koekjes, je kelderluik moet ook nodig gepatcht”. In het normale leven gebeuren die dingen niet, afgezien van een enkele buurman die je erop wijst dat je deur open staat.

Dit is echter een van die weinige situaties waarin het internet écht anders is dan de echte wereld en vergelijkingen niet opgaan, ook niet met auto’s.

En de reden dát het anders is, is dat internetdiensten van de software aan elkaar hangen. En iedereen weet: software, dat is kwetsbare ellende die je elke dag moet bijwerken. Dat doet niemand, en daardoor hebben we steeds die puinhoop met hacks, datalekken, DDOS aanvallen en ga zo maar door. Er is ook – waarom mag Joost weten – geen wet die zegt dat je je systemen veilig moet inrichten zodat je geen digitale overlast aanricht.

Het is dus legaal om een lekke puinzooi online te zetten, er nul kwaliteitscontrole op te doen, gevaar voor jezelf en anderen te scheppen. En dan heb je mensen die als ze daar een tip over krijgen, reageren met dat de kláger strafbaar is. Sorry maar daar zakt mijn broek van af. Wat mij betreft is het vanaf nu verboden te dreigen met aangifte of rechtszaken tenzij je kunt aantonen je veiligheidszaakjes op orde te hebben.

Arnoud

Tiradeweek: Doe niet zo moeilijk over elektronisch!

| AE 7952 | Contracten | 7 reacties

pen-contract-ondertekenen-algemene-voorwaardenOh ja, en in de zakelijke post zat een folder voor een tweedaagse cursus elektronisch contracteren. Leer alle uitdagingen herkennen en zorg voor rechtsgeldige elektronische contracten. Wat ís dat toch met het woord “elektronisch” dat de halve goegemeente meteen een blanco trekt en denkt dat het iets heel bijzonders zou moeten zijn?

Misschien ligt het aan mijn IT-nerd-achtergrond hoor, maar het maakt toch werkelijk geen bal uit of je nu via een e-mail wat afspreekt of per telefoon. Of dat je iemand een whatsappbericht stuurt in plaats van het hem zelf te zeggen. Maar nee, zodra er elektronen gaan springen bij een juridisch relevante gebeurtenis, is dat iets waar je twee dagen een cursus voor moet volgen.

Het meest extreme voorbeeld – ik heb me er eerder kwaad over gemaakt – is de elektronische handtekening. Wil je die op een correcte manier zetten, en wel zodanig dat de rechter er in mee moet gaan, dan moet je een hele technische infrastructuur optuigen, certificaten aanvragen en identiteitscontroles doen. Wil je een rechtsgeldige ‘natte’ handtekening zetten, dan heb je een pen en papier nodig. That’s it. En alleen als de plaatser keihard ontkent die handtekening gezet te hebben, kan deze worden aangevochten. Niks grafologie of verificatie van de ISO-betrouwbaarheid van de balpen of voorschriften voor de dikte van het papier of het aantal notarissen dat aanwezig moet zijn. Oh, en natuurlijk heb je in de praktijk geen handtekening nódig om welk contract dan ook te sluiten. Het is niet meer dan mooi extra bewijs van wat je als partij gewild had.

Maar ik zie het op meer plaatsen. Neemt er iemand ontslag via WhatsApp, dan is dat nieuws want er springen elektronen dus dat zal wel niet rechtsgeldig zijn. Wordt er gescholden op Twitter, dan moet er “cyber” voor en dan is het ineens Een Ding waar een bijlage in een weekblad aan gewijd kan worden. Welnee. Je kijkt naar de wet, en meestal staat er niets over het medium. Dan boeit het dus niet. Als er staat “schriftelijk”, dan wordt het misschien interessant of internet een geschrift is, maar neem van mij aan: dat is het in 99% van de gevallen en die 1% is alleen relevant als tentamenvraag.

Wat is dat toch? Is het nu wérkelijk zo bijzonder dat dingen via internet of elektronische middelen gebeurt?

Ik vraag me wel eens af of hier hetzelfde mechanisme bij zit dat ervoor zorgt dat iedereen het normaal vindt dat je geen verstand van computers hebt. Als je zegt dat je niet kunt lezen, is dat heel beschamend. Als je zegt dat je niks snapt van computers of internet, dan is dat heel herkenbaar en normaal en ah joh laat die rare nerds maar draaien. Er geen verstand van hebben is dus het uitgangspunt, en als je vervolgens er dan toch iets mee moet, ja dan moet je op dure cursus.

Of is het aansprakelijkheids-indekken? We weten dat het op papier allemaal legaal is, maar als een klant een elektronische handtekening zet dan hebben we nog geen 100% zekerheid. Derhalve moeten we eerst extra bestuderen of dat wel in orde is allemaal, want anders krijg je als jurist ineens een claim dat je onjuist geadviseerd hebt. Ik weet het niet. Maar ik erger me er dood aan.

Arnoud

Tiradeweek: Ja, en die privacyverklaringen zelf dan dus

| AE 7949 | Privacy | 20 reacties

Ah ja, die privacyverklaring. Gisteren noemde ik het een verplicht nummer, en daar kreeg ik wat geïrriteerde reacties op. Het is toch een nuttig instrument, en mensen hebben toch een eigen verantwoordelijkheid als ze niet de moeite willen nemen zich te informeren over wat een site doet? Eh, ja, whatéver: iedereen weet dat die privacyverklaring… Lees verder

Gastblog: Gebruik van modelcontractbepaling vergt extra justificatie. Omgekeerde wereld?

| AE 7898 | Privacy | 10 reacties

Omdat ik met vakantie ben vandaag een gastbijdrage. Vandaag: Marc Steenbergen over de Europese modelbepalingen voor export van persoonsgegevens. De Data Protection Directive (officieel “Directive 95/46/EC on the protection of individuals with regard to the processing of personal data and on the free movement of such data”) is de richtlijn binnen de Europese Unie met… Lees verder

Gastblog: Je kind online in de gaten houden, hoe ver mag je gaan?

| AE 7902 | Privacy | 5 reacties

Omdat ik met vakantie ben vandaag een gastbijdrage. Vandaag: Noortje Mulder over wanneer ouderlijk toezicht uitmondt in spionage. Sociale media zoals Facebook, Twitter en Instagram worden volop door kinderen en jongeren gebruikt en er zijn tal van websites die zich specifiek op kinderen richten. Op dit moment is het echter nog onduidelijk hoe kinderrechten ‘online’… Lees verder

Gastblog: Wat doe jij als iemand jouw content heeft gekopieerd?

| AE 7906 | Auteursrecht | 10 reacties

Omdat ik met vakantie ben vandaag een gastbijdrage. Vandaag: Marnix de Munck over het aanpakken van ongewenste kopieën van je website. Het komt niet zo vaak voor als het stelen van een fiets in hartje Amsterdam, maar het gebeurt toch nog vaker dan je denkt: andere websites die zonder blikken of blozen jouw content overnemen…. Lees verder

Gastblog: Europa is niet gebaat bij digitaal protectionisme

| AE 7900 | Privacy | 21 reacties

Omdat ik met vakantie ben vandaag een gastbijdrage. Vandaag: Marc Steenbergen over de Europese worstelingen rond privacy en security. De onthullingen van Edward Snowden van de afgelopen jaren hebben een veelal grimmig beeld geschetst van de spionageactiviteiten van de Amerikaanse National Security Agency (NSA). Snowden had zo’n 20 tot 25 medewerkers van het NSA-kantoor overgehaald… Lees verder