Ik wil graag een nieuwe regel introduceren. Steeds vaker maken jongeren bij ongelukken en geweld foto’s of filmpjes die ze daarna delen via sociale media. Dat meldde NRC onlangs. Gevaarlijk en schadelijk, het zou verboden moeten worden. Nee: dan moet er meer geld naar handhavers.
Recent verzuchtte ik dit elders al, maar ik vind het zó zó vermoeiend die reflex “er is iets vervelends, laten we het verbieden”. Online is alles al strafbaar, niets mag van de AVG en anders had dit allang onder artikel 34 Digital Services Act aangepakt moeten zijn. En anders is het gewoon maatschappelijk onaanvaardbaar.
Maar serieus. Het probleem is eigenlijk nooit dat het niet mag. Hooguit dat de bestaande regels wat algemener zijn dan wat hier misgaat, zodat niet meteen 100% duidelijk is welke regel je nodig hebt en er dan altijd iemand jamaar-hangt-er-van-af kan roepen.
Het probleem is eigenlijk heel simpel: er is te weinig geld voor toezicht. Politie en OM of toezichthouders – ze moeten er tegen optreden, handhaven en duidelijk aangeven hoe de regels geïnterpreteerd worden. En dat kan niet. Ook niet als er een nieuwe strafbaarheidstelling komt voor delen van foto’s van “een afbeelding van iemand die dringend hulp behoeft” (wetsvoorstel).
Natuurlijk, dan komen er vanzelf ook gaten aan het licht. Was het toch een keer niet strafbaar. Maar dán is er het moment om gericht een nieuwe wet hierop aan te nemen.
Arnoud
In mijn familie is de standaard uitspraak ‘Als je echt wat kunt, ga je de politiek niet in’.
Ook nu weer, de politiek heeft de standaard knee-jerk reactie, de goede ideeën staan op een blog van iemand die er wel verstand van heeft. Maar ik vrees dat die zonder bakken met lobby geld Den Haag niet bereiken 🙁
Ik zie hetzelfde ook herhaaldelijk gebeuren in Den Haag op mijn vakgebied. Het enige wat ik dan denk is als het zo vaak gebeurt bij dingen waar ik wel verstand van heb, hoe vaak gebeurt het dan dat ik het niet door heb?
In hoe verre zou een civiele procedure tegen een uploader om de video offline te halen en offline te houden kans hebben?
Als een slachtoffer via het civiel recht geen (werkbare) route heeft dan lijkt het strafrecht mij wel een mogelijke route
Er bestaat het recht op “vrije nieuwsgaring” die het moeilijk maakt om nieuwswaardige filmpjes en berichten te laten verwijderen. Dit recht valt samen met de uitzondering voor “journalistieke verwerking” in de AVG/GDPG. In de context van rapportage over een nieuwsfeit is het heel lastig om zo’n filmpje civielrechtelijk verwijderd te krijgen. Ook is het plaatsen niet strafbaar en het staat op gespannen voet met de vrijheid van meningsuiting om het strafbaar te stellen.
Daarentegen, wanneer de filmpjes in een beledigende of lasterlijke context gebruikt worden zijn er wel juridische mogelijkheden om deze verwijderd te krijgen, zowel civiel- and strafrechtelijk. Het praktische probleem is om zo’n filmpje offline te houden, want iedereen die een kopie heeft gemaakt, kan deze herpubliceren.
Wellicht staat dat elders (Arnoud?), maar ik lees in dat voorstel geen uitzondering voor journalistieke verwerking anders dan dat “het algemeen belang het openbaar maken vereiste”. Dat beroep op een algemeen belang is ook weer heel vaag, wanneer precies is het van algemeen belang, en wanneer precies is iets journalistieke verwerking? Iedereen mag zichzelf journalist noemen en algemeen belang is net zo vaag als de regels nu al zijn.
Die frase is hoe in wetgeving typisch naar journalistiek wordt verwezen. Het is bedoeld om ook randzaken zoals zelf publicerende klokkenluiders te dekken, of overheidsinstanties die het publiceren in het kader van opsporing van strafbare feiten en dergelijke.
Stel dat deze wet er doorheen komt, mag ik dan nog een foto uit de World Press Photo wedstrijd delen? Daar staan vaak slachtoffers op van gruwelijke oorlogshandelingen. En een soortgelijke foto die het niet tot die wedstrijd heeft gehaald, mag dat dan ook wel of niet? Of weer wel als ik het gebruik om in het algemeen belang op te roepen om iets te doen tegen oorlog, maar weer niet als ik dezelfde foto gebruik om op social media te zeggen hoe fraai de compositie en het kleurgebruik is?
Als ik slachtoffer ben geworden van een ongeluk en hulpbehoevend met een gebroken been zit te wachten op de ambulance, mag ik dan een selfie posten op social media of is dat verboden omdat ik hulpbehoevend ben?
Ik begrijp gewoon niet waarom de wet weer zo buitengewoon vaag is geformuleerd, volgens mij leidt het alleen tot verdere overbelasting van de al overbelaste opsporing en rechterlijke macht en gaat er verder in de praktijk dus helemaal niets mee gebeuren.
Een belang stellen is natuurlijk niet hetzelfde als een belang hebben. Enige argumentatie zal nod8ig zijn. Een prijs van de WPP lijkt me voldoende om de argumentatie te winnen, maar is slechts weinigen weggelegd.
Eens dat het wetsvoorstel niet echt scherp geformuleerd is. Het enige lichtpuntje dat ik nu zie, is dat het makkelijker wordt om bij helpdesks van social media e betogen dat de afbeelding weg moet omdat hij strafbaar is, kijk maar staat letterlijk hier in het wetboek. Dat zal schelen voor slachtoffers.
Betekent het ook dat iedereen die door de giecheltest heen komt na het roepen van “dit was in het algemeen belang” ontslagen moet worden van strafvervolging? Een van de principes in het strafrecht is dat vooraf duidelijk moet zijn welke gedragingen strafbaar zijn.
Kan, het grote probleem is altijd de persoon traceren zodat je die procedure kunt starten.
Ik zie wel nog een bijkomend voordeel van deze strafbaarstelling: omdat het expliciet strafbaar is, is je notice&action bericht naar het platform eenvoudiger. Illegale inhoud moet weg, en geen discussie over of het illegaal is want in de wet staat het letterlijk.
Ik ben tegen alles maar willen verbieden, zeker niet als datgene dat echt hinderlijk is al verboden is, en toch al niet effectief gehandhaafd wordt: dan creëer je alleen maar meer minachting voor de wet en wetgevers.
Welk probleem wil je hier aanpakken. Hinderlijk filmen op locaties, waardoor hulpverleners worden gehinderd en files ontstaan. Kun je al aanpakken. Het herkenbaar in beeld brengen van slachtoffers in onprettige omstandigheden: kun je ook al aanpakken.
Wat blijft er over: een filmpje of foto van een auto die op zijn kop in de sloot ligt: zelfs een klein ongeluk kan nieuwswaardig zijn voor het plaatselijke sufferdje, dus niet eenvoudig te verbieden op grond van vrije nieuwsgaring, en als dat vaker gebeurt op een specifieke plek ook van maatschappelijk belang als aanwijzing dat de weg daar wel mag worden verbeterd.
Tenslotte: als mijn eigen auto op zijn kop in de sloot ligt, wil ik daar zelf ook graag een paar foto’s van hebben, zodat ik aan de verzekering kan uitleggen wat de situatie is.
De oplossing lijkt mij vrij eenvoudig. Als dit soort filmpjes op Sociale Media worden aangetroffen, dan moet er een waarschuwing naar het bedrijf erachter gaan met de mededeling dat de betreffende gebruiker een zware overtreding begaat. Facebook en zo kunnen dan de betreffende gebruiker even een tijdelijke of permanente ban geven. Herhaalde overtredingen zouden dan kunnen resulteren in de gebruiker die zhaar account permanent krijt raakt. Best simpel, eigenlijk.
En iedereen die deze videos of foto’s verder deelt loopt hetzelfde risico. FB en zo kunnen een ‘fingerprint’ van de beelden maken zodat deze daarna automatisch herkend wordt als deze opnieuw worden geplaatst.
Dit zou wettelijk gezien mogelijk kunnen worden. Bedrijven die hieraan niet meewerken kunnen dan forse boetes krijgen als ze dit soort materiaal online houden.
Zoals Arnoud zegt:
Dus wie moet die waarschuwingen gaan versturen? Moet de politie bij alle nieuwe filmpjes gaan uitzoeken of die een relatie met Nederland hebben en evalueren of daar een waarschuwing voor gegeven moet worden. Hoeveel FTE is hiervoor nodig?
Vroeger kreeg je een pakketje normen en waarden mee in de opvoeding. Roepen om handhaving is een (juridische) reflex. Ouders moeten zich bezinnen op hun verantwoordelijkheid.
Oudere “plegers” zijn ooit ook jong geweest.
Maar wat zijn de normen en waarden waarnaar je je op Internet hoort te gedragen? In de “oude” tijden (1980’s) was het voornamelijk een netwerk voor universiteiten en onderzoeksinstellingen, de gebruikers hadden zich aan professionele of door het opleidingsinstituut opgelegde gedragsregels te houden. Nu kan iedereen een internetabonnement afsluiten en gaan zitten trollen (of erger).
Maar als je zegt dat ouders maar moeten opvoeden, welke referentie hebben ze? De meeste ouders hebben geen internetervaring, de kinderen besteden meer tijd online dan de ouders en hebben vaak meer kennis van het Internet. Dat betekent dat we andere manieren moeten vinden om richting te geven; dat overheid en scholen in dat gat stappen vind ik positief, het is niet iets dat ik aan US-Big-tech wil overlaten.
Victim blaming. Gaan we niet doen. Tegen het manipulatieve geweld van de grote platforms en de genormaliseerde attitude van de gehele maatschappij kunnen individuele opvoeders niet op. Het probleem is maatschappelijk, de oplossing moet dan ook daar liggen. Wat zou jij als individuele ouder hier tegen doen, als je kind van 23 een foto van een auto-ongeluk maakt en op X zet?
Als ouder heb ik mijn kinderen opgevoed dat ze dat niet doen. Als u niet wilt … doe het ook een ander niet (aan).
Moeilijker is het niet.
Als kinderen altijd naar hun ouders zouden luisteren, was er véél minder gedoe in de wereld. Punt is juist dat opvoeding lang niet altijd voldoende is, en dat je daar al helemaal niets mee kan als het kind eenmaal volwassen is.