De rechtbank Noord-Holland trekt een duidelijke grens: de privacywet is geen verdienmodel. Dat meldde het FD onlangs. Een veelprocederende eiser maakte op dreigende wijze gebruik van het AVG-inzagerecht, en dat levert misbruik van recht op.
Iedereen wiens persoonsgegevens worden verwerkt, heeft het recht op inzage in die gegevens plus uitleg wat er precies gebeurt. Dat staat in artikelen 12-15 AVG. Doel daarvan is je in staat te stellen in te grijpen: fouten corrigeren, verouderde gegevens verwijderen, of bezwaar maken als er andere dingen misgaan.
In het vonnis van deze zaak is te lezen dat de eiser iets had besteld bij Tuinmeubelwereld, dat had geannuleerd en vervolgens gevraagd om inzage. Daar ging iets mis met de mail, waarop de man direct hoog in de juridische boom klom: 925 euro als niet onmiddelijk wordt voldaan (“berekend conform BGK 2013”), en in de vervolgmail € 3.500 aan dwangsommen omdat te laat werd gereageerd.
Uiteindelijk komen de gegevens wel, maar ondertussen was een jurist zich ermee gaan bemoeien en werd het bepaald ongezellig. Citaten van de eiser:
U kunt dit wel ‘negeren’ maar dan gaan we gewoon over tot dagvaarding.’Ook was onduidelijk of de betreffende jurist wel bestond, onder meer omdat de eiser de webshop niet direct met hem wilde laten mailen.‘Uw cliënt kan een voorstel doen. Dat wordt geaccepteerd – of niet’.
‘Uw cliënt heeft tot morgen 12:00 uur en anders vervalt een mogelijke minnelijke regeling. Mij is het verder om het even.
We weten beiden wel dat uw reactie hieronder kul is.’
“ik kan mij in principe zelfs laten bijstaan door een man met een grote witte baard, een meiter en een gouden staf”,
Ik moest denken aan een serie publicaties uit december vorig jaar (zoals Netkwesties) en het Brillen Rottler-arrest uit maart. Daarin was in Duitsland ook zo’n principiële persoon actief die direct geld eiste bij zelfgestarte verwerkingen (inschrijving nieuwsbrief).
Het Hof bepaalde toen dat een verzoek mag worden afgewezen als aan twee eisen is voldaan:
Allereerst moet je verzoek dus niet een ‘echt’ AVG-doel dienen.De rechter in deze zaak roept dit arrest in via wat we in Nederland “misbruik van recht” noemen (art. 3:13 BW):Het tweede element is subjectiever: “kunstmatig de voorwaarden scheppen” om mensen op een inbreuk te betrappen. Daarbij mag je meenemen dat meneer dit vaker doet, zodat de indruk duidelijker is dat hij het niet om dat ‘echte’ doel doet.
Genoegzaam is gebleken dat het [verzoeker] niet daadwerkelijk te doen is om de inzage in zijn persoonsgegevens en de juistheid van deze gegevens en de rechtmatigheid van de verwerking te controleren, maar dat het doel van zijn verzoek is om er financieel beter van te worden. … In de kern betreft dit het procedeergedrag en de werkwijze van [verzoeker] , alsmede de betrokkenheid van (vermeende) gemachtigden en de rol van Webshop Juristen. … Juist het patroon in de werkwijze en het procedeergedrag dat zichtbaar wordt uit deze en andere zaken draagt in belangrijke mate bij aan het oordeel dat [verzoeker] misbruik van recht maakt.Belangrijk in dat patroon was dat de verzoeker vooral aanstuurde op een vergoeding (en dwangsommen), en niet inging op wat er aan persoonsgegevens werd verstrekt.
Ook kent de rechter deze partij en zijn werkwijze van eerdere zaken:
Bij de rechtbank zijn daarnaast ongeveer twintig andere zaken aanhangig waarbij [verzoeker] een vergelijkbare insteek heeft gekozen en een hoge schadevergoeding en/of een hoge kostenvergoeding heeft gevorderd. Daarbij heeft hij gebruik gemaakt van nagenoeg identieke dagvaardingen en stukken.De verzoeker had zelf aangegeven zo’n 90 zaken te hebben lopen waarin een inzageverzoek was gedaan. Wie zoekt op “webshop juristen” bij de Rechtspraak, vindt diverse zaken waarin misbruik van recht werd aangenomen. En zo ongeveer iedere advocaat die iemand bijstaat tegen deze verzoeker, kreeg een (afgewezen) tuchtklacht tegen zich.
Het helpt ook niet dat de zogezegde gemachtigde (Donkersloot) niet was komen opdagen, net als andere gemachtigden van het juristenkantoor dat de verzoeker had ingezet. Een kantoor trouwens dat volgens de KVK geen werknemers heeft en waarvan de verzoeker zelf de directeur is, als ik het vonnis goed lees.
Al die feiten bij elkaar vindt de rechtbank een duidelijk patroon van misbruik van recht. De verzoeker moet daarom de werkelijke proceskosten van de tuinmeubelwinkel (€ 10.105,49) betalen.
Arnoud
Kan het argument “misbruik van recht“ ook niet toegepast worden op fotografen die er een verdienmodel van hebben gemaakt om van websitebeheerders financiële genoegdoening te eisen vanwege het plaatsen van foto’s zonder toestemming?
Hoe ergerlijk ook, een fundamenteel verschil is dat hier de verzoeker zelf de voorwaarden creëert voor zijn eigen zaak. Hij wordt ‘klant’ bij een webshop om daarna die webshop aan te spreken of schrijft zich zelf in voor een nieuwsbrief. Dat is toch wel veel duidelijker te classificeren als misbruik, dan een fotograaf die, weliswaar geautomatiseerd, door anderen daadwerkelijk geïnitieerde overtredingen aanhangig maakt.
Het gaat meestal niet om fotografen, maar om bedrijven die er hun verdienmodel van gemaakt hebben te verdienen aan mogelijke inbreuken. De overeenkomst is dat hierbij misbruik gemaakt wordt van het recht, door veel te hoge “schadevergoedingen” te eisen, een zeer dreigende taal te gebruiken en een zeer stugge houding aan te nemen bij pogingen tot onderhandelen. Ook wordt er met hagel geschoten en is het vaak dubieus of zo’n claimende partij inderdaad de rechten (of een volmacht) bezit op de betrokken werken.
Ik heb er zelf maar eens recent een stukje over geschreven, want ook dat gedrag is schadelijk, voor getroffen personen, maar ook voor het respect van het auteursrecht en de werking van de rechtstaat zelf: https://www.linkedin.com/pulse/killing-trolls-hoe-we-het-auteursrecht-kunnen-door-uit-hellingman-fw3je/, maar rechters zien dat nog niet altijd. Het is dus nodig dat rechters hier door de wetgever worden teruggefloten.
Ik realiseerde me gisteren, na een discussie met Feitoffake over portretrecht nav https://www.martinebakx.com/2026/07/spookfacturen-van-anp.html, dat fototrollen toestemming nodig hebben van geportretteerden om foto’s te gebruiken in schikkingsvoorstellen. Kan me zo voorstellen dat je als geportretteerde niet geassocieerd wil worden met die lelijke claims.
Waarom zouden fototrollen precies toestemming nodig hebben van de geportretteerde?
Ten eerste is toestemming niet de enige rechtvaardigingsgrond onder de AVG om persoonsgegevens te verwerken. De fototrol kan zich prima beroepen op haar gerechtvaardigde belang om haar rechten uit te oefenen, waarbij de verwerking (het tonen van de foto waar het om gaat) proportioneel is en de impact op de betrokkene minimaal.
Ten tweede zal de geportretteerde bij een professioneel genomen foto getekend zal hebben om afstand te doen van het portretrecht, en om toestemming aan de rechtenhouder te verlenen om de nodige verwerkingen te doen voor commerciële exploitatie van de foto. Het optreden tegen rechteninbreuk valt prima te zien als onderdeel van die commerciële exploitatie. En of dit nu door de rechtenhouder zelf gebeurt, of door een door de rechtenhouder aangewezen verwerker, doet dan niet ter zake.
“Ten tweede zal de geportretteerde bij een professioneel genomen foto getekend zal hebben om afstand te doen van het portretrecht, en om toestemming aan de rechtenhouder te verlenen om de nodige verwerkingen te doen voor commerciële exploitatie van de foto.”
Een volledig “afstand van portretrecht” is wellicht te sterk geformuleerd, maar een ‘quit claim’ waarin de geportretteerde toestemming geeft voor gebruik en afziet van het inroepen van diens portretrecht, is helemaal niet zo ongebruikelijk, zeker als het gaat om foto’s die in een (commerciële) beeldbank opgenomen zullen worden.
Ik ben heel benieuwd naar een bron waaruit blijkt dat een dergelijke overeenkomst onder de AVG éénzijdig herroepen kan worden. Of dat toestemming van de geportretteerde vereist zou zijn om een dergelijke foto te gebruiken in een claim.
Afstand intrekken bij professionele fotografie stuit af op artikel 43 Uitvoeringswet AVG. Toestemming is niet intrekbaar bij journalistieke, artistieke of literaire verwerkingen.
Bij journalistieke verwerkingen kan het in ieder geval niet (het zo genaamde “editorial use”)
In de andere gevallen is er quasi zeker een -mogelijk zeer summiere- overeenkomst. Het AVG gedeelte valt hier dan toch onder een overeenkomst en niet toestemming volgens de AVG? Een model uit een reclamecampagne kan anders de publicatie verhinderen op basis van de AVG.
Terecht punt, maar nooit in de rechtspraak aan de orde geweest. Punt is dat “uitvoering overeenkomst” er eentje tussen model en fotograaf moet zijn en de verwerking dáár voor nodig. De verwerking is meestal nodig voor een overeenkomst tussen fotograaf en uitgever, en dan gaat artikel 6 lid 1 punt b niet op. Ik neig zelf dus naar dat de fotograaf een gerechtvaardigd belang heeft bij de exploitatie (met name omdat het model er geld of exposure voor krijgt) en dat de quitclaim een verklaring van afzien van bezwaar (art. 21 AVG) is, niet een toestemming (art. 6 lid 1 punt a AVG).
Opname in een commerciële beeldbank of gebruik in een blafbrief lijkt me geen journalistieke, artistieke of literaire verwerking. En dan geldt artikel 7.3 AVG (VERORDENING (EU) 2016/679 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD):
“De betrokkene heeft het recht zijn toestemming te allen tijde in te trekken. Het intrekken van de toestemming laat de rechtmatigheid van de verwerking op basis van de toestemming vóór de intrekking daarvan, onverlet. Alvorens de betrokkene zijn toestemming geeft, wordt hij daarvan in kennis gesteld. Het intrekken van de toestemming is even eenvoudig als het geven ervan.”
Betekent ook dat een quitclaim pas geldig is als de geportretteerde gewezen is op de mogelijkheid van intrekken.
Dus alle pers fotodatabanken zijn geen journalistieke verwerking, specifieke mening.
Hier zelfs een voorbeeld van Getty : dpreview : Getty World cup.
Journalistiek en kunst kan zeker ook tegen vergoeding plaatsvinden. “Gebruik in een blafbrief” is een met het oorspronkelijke doel verenigbaar gebruik en dus niet aan aparte toestemming gebonden (art. 5 lid 1 sub b AVG).
Je stelling dat “een quitclaim pas geldig is als de geportretteerde gewezen is op de mogelijkheid van intrekken” vindt geen steun in het Europees recht.
In sommige gevallen zal de geportretteerde net zelf inkomsten krijgen bij gelicenseerd hergebruik van de foto.
Alle bedrijven hebben een verdienmodel, mag de rechthebbende dat dan niet meer uitbesteden? Zeer verregaande keuze.
Als fotograaf vind ik het zeer goed dat er bedrijven zeer actief achter niet gelicenseerd gebruik achter gaan. Er wordt nog veel te veel niet gelicenseerd geplaatst. Wat meestal ook een verdienmodel is.
Als je de licentie te duur vindt, zorg dan zelf voor een foto. Oepsie te duur zeker…
Het is zeker niet bezwaarlijk dat fotografen willen verdienen aan hun werk, en zelfs niet dat zij de handhaving van hun rechten uitbesteden.
Wat bezwaarlijk is, en nog steeds te vaak onder tafel wordt geveegd met dit argument, is dat die handhaving op een niet-transparante, agressieve en zeer onzorgvuldige manier gebeurd, en dat schade vergoedingen die geëist worden niet in verhouding staan tot de reëel geleden schade, maar dusdanig zijn ingezet dat het nog steeds net iets goedkoper is dan het bedrag aan te vechten via de rechter (zelfs als je als partij erkent dat je fout zat en bereid bent een reële schadevergoeding te betalen).
Dat “trollen” is schadelijk, niet alleen voor de partijen die worden aangesproken, maar ook voor fotografen zelf, en het respect voor de auteurswet. Vandaar ook dat ik pleit voor een aanpassing van de auteurswet die dat trollen de nek omdraait, maar niet zit aan de rechten van fotografen of anderen om hun schade te verhalen (zolang dat maar zorgvuldig gebeurd).
Mijn ervaring met alle incasso achtige bedrijven/instanties en dat is via meerdere hoedanigheden en aan beide zijden van het proces, is niet-transparant, agressief en zeer onzorgvuldig. Dit is een zeer algemeen probleem en moet als dusdanig behandeld worden.
Ik merk wel dat er algemeen een misvatting is over prijzen van licenties op foto’s. Met de nodige vermeldingen is een basislicentie van 100-150 euro voor publicatie op een website geen hoog bedrag. Als je wilt publiceren zonder naam en copyright vermelding, ja dan gaat het fors omhoog, minimaal x2.
Vaak wordt er dan gewezen naar licentieprijzen die afgesproken worden met grootafnemers, maar dat is een heel ander verhaal. Maar dat geldt niet alleen bij foto’s, groothandelsprijzen zijn vaak veeel lager dan voor een occasionele eindklant.
Als de gebruiker zelfs de vraag voor een licentie vooraf niet stelt, tja dan kunnen er ook geen afspraken gemaakt worden over de prijs.
Een prijs is pas redelijk als die op een vrije markt ook inderdaad betaald wordt. Regelmatig wordt er geschermt met bedragen van enkele duizenden euros voor een enkele foto, zonder enig bewijs dat zo’n bedrag inderdaad betaald is of zal gaan worden voor het gebruik waar het om gaat. Dat lijkt me een prima raamwerk om te beoordelen hoe groot de schade is van een inbreuk, in plaats van een fantasieprijslijst die in de praktijk niet betaald word, of alleen voor heel specifiek werk in opdracht.
Omdat ik er niet van hoef te leven ben geef ik met alle plezier een heel aantal van mijn foto’s gewoon gratis weg, en voor een heel aantal doelen zullen die gewoon voldoende zijn. Ook zijn er genoeg websites die in bulk stock foto’s aanbieden voor een paar euro per stuk, die mensen eventueel ook kunnen gebruiken. Tenslotte komt er tegenwoordig steeds meer AI-gegenereerd materiaal beschikbaar, waar helemaal geen auteursrecht op drukt.
De officiële lijn uit de jurisprudentie is ook dat de rechthebbende met facturen moet bewijzen dat dat het gebruikelijke tarief is. In de praktijk zijn rechters daar niet altijd streng op. Mijn gevoel is dat dat mede komt omdat de andere partij een vuige inbreukmaker is, die niet te veel praatjes moet hebben. Zeker niet als die met allerlei praatjes komt over misbruik van recht.
En soms is het ook echt lastig: “hij eist 285 maar ik vind 5 euro redelijk” is gewoon een moeilijk verhaal. Waarom stáán we hier voor 285 euro, zou ik als rechter denken.
Eén euro per foto, punt 4.18 https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBOBR:2025:8151
Helaas heeft de gedaagde mijn misbruik van recht verklaring eruit gehaald in de eindversie van de CvA.
Wat een puinhoop van ANP, compassie met de rechter. Normaal is een herhalende procespartij wel iets zorgvuldiger en stapelen ze de evidente fouten niet op.
EerlijkeFoto.nl bestaat niet meer, maar ja als je het zelfs niet weerlegd…
@Arnoud : wat als ANP juridisch wel correct was geweest. Hadden zij dan de -bewezen- proceskosten vergoed gekregen, zelfs als de rechter het schadebedrag zeer laag zou ingesteld hebben? Professioneel lijken de proceskosten toch snel richting 1000 euro te gaan als het deftig was gebeurd.
Lijkt mij dat als er € 500,- gevorderd wordt en € 1,- toegewezen wordt dat de rechter zal oordelen dat eenieder de eigen proceskosten draagt. Partijen zijn dan over en weer in het gelijk gesteld. Wél inbreuk, geen schade. Zoals bijvoorbeeld in deze zaak is gebeurd: https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBAMS:2018:133
Herstel: ‘geen schade’ moet zijn ‘schade nihil’
Ik gebruik alleen maar eigen foto’s en kreeg jaren terug een blaf brief omdat Tineye indertijd mijn foto herkende als een bewerking van een beschermde foto. Inmiddels functioneert het allemaal wat beter en is dat probleem in ieder geval opgelost. Maar het heeft mij niet overtuigd van de werkwijze van dergelijke partijen.
Die brief was voor mij toen wel de aanleiding om mijn afbeeldingen gratis aan te gaan bieden. Er zijn genoeg mensen zoals ik die een hobby website hebben die geen geld opbrengt en die dus niet kunnen of willen betalen voor afbeeldingen.
Ik heb inmiddels van de vele plekken die ik bezocht heb de beste foto’s online aangeboden onder een CC0 licentie en als ik met tools als Tineye zoek zie ik dat ze ook in gebruik zijn. Zowel op hobby sites als zelfs bij verschillende lokale VVV-en. Die laatste hadden ook commerciële foto’s kunnen nemen, maar ik heb een lang geheugen als ik mij schofterig behandeld voel zoals met de ene foto. Dus mijn aanbod van gratis foto’s zal alleen maar groeien.
Goedkope huwelijksrapportages (op verzoek/aandragen van o.a. een bevriende professionele fotograaf die mij attent maakten op mensen die de normale prijzen niet konden betalen en waar hij sympathie voor had) ben ik jaren terug uit tijdsgebrek mee gestopt.
Nou heeft de verzoeker dus een flinke rekening van de proceskosten gekregen en zal daar hopelijk van leren. En met wat pech is zijn eigen veroordeling hier jurisprudentie in zijn overige zaken.
Maar komt het schijnbaar verzinnen van gemachtigden om (hogere) buiten-gerechtelijke kosten te kunnen claimen niet erg dicht in de buurt van valsheid in geschrifte of fraude?
Het ‘geschrift’ in ‘valsheid in geschrifte’ moet als doel hebben om iets te bewijzen. Een valse factuur of vals contract heeft een bewijsfunctie, maar ‘gewoon’ een gemachtigde verzinnen niet.
Voor fraude (oplichting) moet het om een ‘samenweefsel van verdichtsels’ gaan, dus een opeenstapeling van meerdere leugens. Een enkele leugen is onvoldoende, maar als je eerst een gemachtigde verzint en ter zitting zegt hij ziek is, voldoet het wel.
Het verzinnen van een gemachtigde is wel in strijd met de waarheidsplicht (art. 21 Rv) waar meestal een gevolg aan wordt verbonden voor de bewijswaardering of proceskostenveroordeling.
Aangifte bij de politie? De “[persoon]” uit de uitspraak zal niet de enige strafrechtelijke misstap zijn? Wellicht dat de valse klachten bij de deken nog een vorm van smaad kunnen zijn? Deze querulant kost de samenleving miljoenen aan verspilde uren van de rechtsstaat.
Wat een verhaal. Ik verbaas me steeds weer wat mensen bedenken om geld te verdienen.
Secundair zou je je moeten afvragen of betrokken verzoeker in de uitspraak geen tenlastelegging had moeten terugvinden. Niet alleen heeft hij deze verzoeken gedaan voor geldelijk gewin, hij heeft daarmee ook de betrokken partijen op kosten gejaagd, mentaal onder druk gezet en in feite gefraudeerd, iets wat ik naast het betalen van de proceskosten van de tegenpartij niet terugvind. Had de tegenpartij geen aangifte moeten doen tegen deze vriendelijke man?
Van welk feit precies? Ik kan werkelijk geen artikel in het wetboek van strafrecht vinden dat in de buurt komt. Mensen onder druk zetten omdat je een beweerdelijke schade vergoed wil hebben, is in beginsel legaal. De wijze van druk kán illegaal zijn, maar de lat voor afpersing of afdreiging ligt erg hoog.
“Fraude” in welke zin, welk artikel?
Economische misleiding valt niet onder strafrecht (AP of ACM zou moeten optreden). Misschien dat oplichting 326 Sr nog een optie zou kunnen zijn. Maar ik zou inzetten op schadevergoeding vorderen wegens onrechtmatigde daad 6:162.1 BW.
Rechters mogen het recht aanvullen en zonder dat er een schadevergoeding gevorderd is toch een schadevergoeding toewijzen bij misbruik van recht. Had ik wel op zijn plaats gevonden bij een andere zaak van Donkersloot. Daar is in persoon geprocedeerd en een schamele €50,- toegewezen voor alle tijd en kosten. https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBNHO:2026:8436