Het cameratoezicht op auto’s in de binnenstad van Goes is juridisch gebaseerd op de verkeerde wet. Dat meldde Omroep Zeeland onlang. Goes is sinds een tijdje autoluw en dat wordt hiermee gehandhaafd. Maar die camera’s hangen daar onder de Wet politiegegevens, niet de AVG. Hoe problematisch is dat?
De Zeeuwse gemeente wil graag “de binnenstad van Goes meer ruimte geven voor voetgangers, meer groen, schonere lucht, minder lawaai en meer gezelligheid”. Zoals ik het lees, zijn daarom auto’s in het centrum verboden behalve ontheffinghouders en partijen die willen laden en lossen in bepaalde tijdvakken.
Dit wordt gehandhaafd met cameratoezicht: die lezen je kenteken en checken dat tegen de lijst van ontheffinghouders. Maar, lees ik dan:
Als grondslag voor deze maatregel gebruikt de gemeente Goes de Wet politiegegevens (Wpg). En dat is fout, zegt oud-deskundige privacywetgeving van de Politie Zeeland, Martin Slingenberg. “Met de Wet politiegegevens worden gegevens geregistreerd, zoals bedoeld in de Politiewet uit 2012. De politie, de Koninklijke Marechaussee en de Rijksrecherche gaan over die gegevens. De gemeente en de boa’s niet.”De Wpg is iets minder bekend dan de AVG maar heeft grofweg dezelfde insteek: een zorgvuldige omgang met persoonsgevens van burgers, alleen nu binnen de context van het politiewerk.
Gebruik van persoonsgegevens in de Wpg is uitputtend geregeld: alleen dat wat er staat, dat mag. Nu mogen ook boa’s van de gemeente bij politiegegevens (dit is geregeld in Goes), maar het punt is dat ze dan wel met een strafrechtelijke kwestie bezig moeten zijn. En handhaving van het autoluw karakter valt juridisch onder de Wet Mulder, en is daarmee een bestuursrechtelijke kwestie. Aldus Slingenberg.
Deze kwestie was even nieuw voor mij; het leek mij vanzelfsprekend dat dit onder de Wpg gebeurt juist omdat de boa’s bezig zijn met opsporing van strafbare feiten. Dat de afhandeling van dat feit bestuursrechtelijk gaat, is dan volgens mij de vervolgstap. Maar ik zie dat als je het heel letterlijk leest, je de open vraag hebt hoe die gegevens dan “uit” de Wpg naar het AVG-domein (dat voor het bestuursrecht geldt) krijgt.
Andere gemeenten lijken dit al langer zonder problemen te doen. Omroep Zeeland noemt Middelburg en Vlissingen, een snelle zoektocht geeft ook Leiden, Almelo en Waalwijk. In mijn ervaring is men eerder te voorzichtig dan te snel bij gemeentes als het gaat om persoonsgegevens, dus ik zou érg verbaasd zijn als iedereen het zo fundamenteel fout heeft.
Arnoud
Speelt niet mee dat je die cameragegevens ook wil kunnen gebruiken voor ander strafrechtelijk onderzoek dan foutparkeren, en is dat niet veel makkelijker als de gegevens op grond van de WPG verzameld zijn?
De gemeente heeft kennelijk een verkeersbesluit genomen voor toegang tot de binnenstad. Voor dat besluit is de gemeente bevoegd en de handhaving sluit aan op dat besluit, dus bestuurlijk. De denkfout zit in de rol van de burgemeester bij de inzet van politie en de bevoegdheid van de gemeentelijke Boa’s. Zie ook; https://www.politie.nl/informatie/wie-gaat-er-over-cameratoezicht.html En vooral het laatste tekstblok in; https://nl.wikipedia.org/wiki/Wet_politiegegevens
Een brede inzet van cameratoezicht vraagt om twee grondslagen. Overigens wordt het verbod niet aangetast door een verkeerde grondslag voor het cameratoezicht.
https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/themas/cameratoezicht/cameratoezicht-op-openbare-plaatsen
Dan de vraag of autoluw maken onder (handhaven van) de openbare orde valt, of ‘gewoon’ beleid. APV-overtreding, dus openbare orde handhaven?
De gemeente heeft er voor gekozen de Wegenverkeerswet te gebruiken. Het handhaven ziet dan op de nakoming van die wet en de besluiten.
In mijn optiek is de Wpg van toepassing, tót het moment van het opleggen van de sanctie:
Wahv art 2 lid 1Effe als eerste: de Wpg is niet de AVG ‘maar dan in de context van het politiewerk’. Althans, niet als je daarmee bedoelt dat alleen politiemensen dit doen. Er zijn allerlei andere organisaties die onder de Wpg politiegegevens verwerken. Bijvoorbeeld boa’s in het OV, bij FIOD, ILT, KMar. De Wpg is gebaseerd op Richtlijn EU 2016/680 en gaat over “verwerking van persoonsgegevens door bevoegde autoriteiten met het oog op de voorkoming, het onderzoek, de opsporing en de vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen”. De AVG sluit dat doel uit. Dus dat.
Ten tweede: de Wpg kan nooit de grondslag voor deze verwerking leveren. Want de Wpg is geen taakstellende wet. Je hebt als overheid een wet nodig die je een taak geeft als bevoegd gezag en dan mag je gegevens verzamelen. Als je de kentekens naar binnen hebt geharkt, moet je ze netjes verwerken. Dan pas gaan de AVG of de Wpg ‘aan’. In dit geval neem ik aan dat de gemeenten, net als alle andere gemeenten met stadsafsluitingen die ik ken, heeft gekozen voor art. 15 van de Wegenverkeerswet, in combinatie met BABW en een verkeersbesluit. Allemaal dus nog compleet ‘open’ voor wat betreft de vraag of we straks persoons- of politiegegevens gaan verwerken.
Dat laatste stapje hangt namelijk af van wie het doet en met welk doel die het doet. En daar lopen de meningen uiteen. Het gescande kenteken is volgens mij eerst een persoonsgegeven, want je doet nog geen opsporing totdat er een overtreding is geconstateerd. Het kenteken met een ontheffing mag doorrijden en dat is dus een persoonsgegeven (bestuursrecht).
Een deel van de kentekens blijkt in overtreding te zijn. Dan kan een opsporingsambtenaar een seintje krijgen (al dan niet automatisch) om ermee aan de slag te gaan. Dan tilt die opsporingsambtenaar het persoonsgegeven uit de AVG naar de Wpg en maakt een PV op. En dan wordt meestal het CJIB aan het werk gezet. Dat is een verwerking in de zin van de Wpg/politiegegevens.
Grappig is dat Arnoud vraagt hoe je van de Wpg weer naar de AVG kan terugfietsen. Nou, Arnoud, ik heb een leuke analogie in het ov. Een boa in het ov is toezichthouder en controleert de kaartjes. Als iemand geen kaartje heeft, is dat strafbaar. Maar de naam van de overtreder is eerst nog een persoonsgegeven. Dan komt er een iemand met de boa-bevoegdheid en die maakt een voorlopig proces-verbaal op (dat is Wpg). Maar dat proces-verbaal gaat daarna meteen weer tijdelijk in de wachtkamer. Want voor rijden zonder vervoersbewijs krijg je eerst een uitstel van betaling. Dus voordat het PV naar het CJIB gaat, krijgt de reiziger eerst de kans alsnog te betalen. Dat is een privaatrechtelijke verwerking, dus AVG/persoonsgegeven. Als die termijn verstrijkt gaan dezelfde gegevens (!) van die reiziger toch weer als politiegegevens naar het CJIB toe. Dus onderweg in de verwerking krijgt de genoteerde naam van die reiziger vier keer een ander feestmutsje op: AVG – Wpg – AVG – Wpg.
Ik snap wel dat de minister van justitie net heeft aangekondigd dat het boa-stelsel een stuk eenvoudiger moet worden. 🙂
Gedetailleerde uitwerking, dank daarvoor. Het gaat inderdaad om de verwerking door een bevoegde (autoriteit) en die vraag moet ook te beantwoorden zijn vanuit het procesontwerp (by design). Dus waarom een camera met welk doel op die plaats, waarbij de camera het proces ondersteunt. De vastlegging en het gebruik door een bevoegde kan (in geval van Boa’s IS) in het proces geregeld. De Boa heeft bevoegdheid tot het opstellen van een proces verbaal en overdracht daarvan binnen de keten. Het wordt complex als de Boa verantwoordelijk wordt voor een autonoom systeem, of gedacht wordt dat het systeem bevoegd kan zijn. Het is namelijk wat anders als de ketenpartner zelf de camerabeelden kan benaderen (of gepushed krijgt) en zelf kan kiezen wat waarvoor te gebruiken. Juist daarom moet de gemeente bij het bestuurlijk besluit tot plaatsing, goed nadenken of het één of twee grondslagen, processen en de bijbehorende samenwerking definieert en communiceert (ivm rechtszekerheid).
Ook nuttig, ook dank. Maar wat vind je van de AVG/Wpg discussie? Is zo’n camera in Goes een verwerking van politiegegevens of (eerst) persoonsgegevens? Daar ging het nieuwsbericht over waarin Martin Slingenberg de knuppel in het hoenderhok gooide. Want als hij gelijk heeft, hebben veel meer gemeenten een probleem. Dat was weer de aanleiding voor Arnoud om te zeggen dat het wel heel vreemd zou zijn als al die gemeenten het verkeerd hebben gezien.
De discussie is m.i. terecht, er is door de gemeente een verkeerde keuze gemaakt. Het systeem ziet in eerste instantie op een proces buiten de Wpg, dus dan moet aan de AVG voldaan worden.
Als een ondernemer een camera ophangt om wildparkeren op zijn terrein tegen te gaan, kunnen die beelden ook door de Politie opgevraagd worden (als – dan). Niemand die er op aan dringt dat die ondernemer, vanaf het moment van installatie, de eisen van de Wpg afdekt.
Voor de gemeente is doorgave aan het Wpg domein te verwachten. Die moet dus zowel AVG als Wpg afdekken en beleidsmatig (art 1:3- Awb) inzage geven in het proces en de betrokken partijen
De diverse reacties en (niet altijd juiste) argumenten laten in mijn ogen zien dat versimpeling nodig is. Laten we kijken naar een pompstationhouder die camera’s plaatst om te zorgen ‘dat alles daar goed verloopt’. In 99 van de 100 gevallen is er niks aan de hand en die beelden worden dan vernietigd. Deze gegevensverwerking valt onder de AVG. Daar zal niemand over twijfelen. Nummer 100 rijdt door zonder te betalen. De pompstationhouder doet aangifte en levert deze beelden daarbij aan bij de politie. Die verwerkt dit onder de Wpg.
Lees nu voor pompstationhouder een gemeente die wil zorgen dat alles daar goed verloopt…etc. Ik ga met opzet niet in op grondslagen want dat er een grondslag is om dit te doen, geloven we allemaal wel. Net zo goed als dat er een grondslag is waardoor Goes camera’s kan plaatsen.
Meteen maar even reclame maken voor mijn Praktijkhandboek Wpg dat ik net heb geactualiseerd.
Hierin ga ik op pagina 44 expliciet in op het feit dat (in tegenstelling tot hetgeen o.a. bij Omroep Zeeland beschreven staat) Mulderfeiten wel onder de Wpg vallen.