Onlangs was er in Zwolle commotie over een vader die een gesprek met de school van zijn dochter wilde opnemen, zo bracht het ND onlangs. De school weigerde gesprekken te voeren als hij dat zou doen. En dat is een pijnpunt dat velen zullen herkennen.
De zaak kwam bij de Landelijke Klachtencommissie Onderwijs (LKC) die eind januari uitspraak deed. De samenvatting van de klacht is recht voor z’n raap:
Klager klaagt erover dat het schoolbestuur instemt met het besluit van de schooldirecteur om geen gesprek met hem aan te gaan, vanwege de uitdrukkelijke wens van klager om een geluidsopname van het gesprek te maken.De discussie over als burger of consument gesprekken opnemen met bedrijven of instanties loopt al een hele tijd. Dat is niet strafbaar, ook niet als je het niet meldt. Maar organisaties verweren zich er vaak toch tegen, bijvoorbeeld door zoals hier te stellen dat ze dan het gesprek niet wensen te voeren.
Nou kan dat – de privacy van de betrokken medewerkers is óók een grondrecht – maar een onderbouwing daarvan kom ik maar niet tegen. De vader had wél een verhaal:
Klager hecht eraan een gesprek op te nemen, zodat hij op een later moment terug kan luisteren wat er is gezegd, ter ondersteuning van zijn herinnering. Het kunnen terugluisteren van een gesprek schept duidelijkheid voor alle betrokken partijen en kan bijdragen aan het opbouwen en behouden van vertrouwen in elkaar.Cynisch als ik soms ben, vrees ik dat “schept duidelijkheid en bouwt en behoudt vertrouwen” in angstgedreven organisaties ongewenst is. In een gesprek kun je informeel iets zeggen dat dan opgepakt wordt als formele toezegging of harde belofte. Achteraf op schrift zetten wat je éigenlijk wilde toezeggen is dan comfortabeler.
De school had ook een argument:
Het opnemen van gesprekken tussen ouders en medewerkers van de school past niet bij de wijze waarop de school gesprekken wil voeren met ouders. Het getuigt volgens de school niet van vertrouwen en samenwerking en komt het gevoel van veiligheid niet ten goede. … Wanneer een gesprek wordt opgenomen, brengt dit een bepaalde sfeer mee. De gespreksdeelnemers zullen, bewust of onbewust, minder vrijuit spreken.Ook waren er zorgen over het openbaar worden van de opnames, waar de vader al van had aangegeven dat zéker niet te doen.
De argumenten van de school zijn echter algemeen. De LKO bepaalt echter dat de argumenten specifiek over dát gesprek moeten gaan. Waarom is dit onderwerp te gevoelig, waarom komt hier de privacy van de medewerker in het geding of worden de belangen van de leerling in kwestie onevenredig geschonden.
De school had dus niet met enkel deze algemene woorden mogen weigeren het gesprek te voeren. Ook wordt het ze verweten geen beleid te hebben:
De Commissie merkt tot slot op dat van een professionele onderwijsinstelling mag worden verwacht dat zij, gelet op de maatschappelijke ontwikkelingen, rekening houdt met en voorbereid is op de wens van ouders om gesprekken op te nemen en dat zij daar zorgvuldig en concreet onderbouwd mee omgaat.Veel scholen zijn daar al, en ik juich dat ook zeer toe. De wens om duidelijkheid en behouden van vertrouwen zie ik als een zeer legitieme. Maar inderdaad moet je hier beleid over maken zodat je categorieën kunt onderscheiden. Een gesprek over je eigen kind opnemen voelt ergens anders dan een gesprek over het functioneren van de leerkracht die tegenover je zit. Dán kan dat veel eerder overkomen als aanvallen (“en we nemen het op ook mannetje”), dus dat zou ik als leerkracht weigeren.
Meelezende ouders, heeft jullie school beleid over opnemen van oudergesprekken?
Arnoud
Juist nu zou ik me kunnen voorstellen dat er voor de school een kans ligt door aan te bieden om het gesprek om te nemen, automatisch te laten transcriberen (kan ook zonder de cloud) en op basis daarvan een uitgebreid verslag te laten genereren voor beide partijen. Dat geeft de mogelijkheid zaken te corrigeren (als de indruk gewekt wordt dat een suggestie een harde toezegging of ontkenning is), is handig voor het dossier van de school én voor de ouder. Natuurlijk, wil je ook niet van elk gesprek doen, maar als het high stakes genoeg is dat een ouder het wil opnemen, lijkt me het die moeite waard. Ik vind het ook niet terecht om maar te veronderstellen dat elke ouder net zo ervaren is als (in dit geval) de schooldirecteur als het gaat om het voeren van zulke gesprekken. Dus is het ook redelijk om te verwachten dat het onthouden van de details van zo’n gesprek zonder hulpmiddelen ook minder gemakkelijk zal zijn.
Hier zou ook de machtsbalans mee kunnen spelen in de belangenafweging. Een individuele ouder wil graag opnemen, een machtig en professioneel schoolbestuur verzet zich daartegen. De opname kan juist de machtsbalans iets richting het individu schuiven. Plus, van de school als professionele organisatie kan je verwachten dat die hier passend mee om kan gaan en bv in een gesprek ook sowieso geen onhoudbare toezeggingen doet.
Hilarisch! Maatschappelijk problemen van opvoedingstekort die soms zichtbaar zijn op straat hangen m.i. juist sterk samen met gestegen consumentisme waar deze reactie een voorbeeld van is. De ouder is geen klant van de school. De ouder hoeft geen grotere macht te krijgen over de school. Voor een goede opvoeding is het belangrijk dat verstandige volwassenen één lijn trekken en aangeven wat van kinderen en mensen in de maatschappij verwacht wordt. ‘Machtsbalans’ en controleren d.m.v. transcript van gesprek met speech-to-text is een symptoom van het probleem! Dat dit hier als een serieuze reactie wordt ingediend laat echt zien hoe ver het consumentisme al gaat. Sommige ouders ‘bestellen’ individueel afwijkend onderwijs bij de school van hun kind. de school moet alle kinderen onderwijzen. De ouders moeten de kinderen opvoeden. Daar hoort bij dat de volwassen laten zien dat ze het eens zijn, tenminste over het volgende: wanneer een volwassene, een ouder of een school opvoed / onderwijs advies geeft zijn alle partijen het eens in elk geval in de ogen van het kind. Hoe past zo’n belachelijk klacht daar precies in? Ga naar de dokter met je geheugen en met je sociaal-maatschappelijk pedagogisch tekort!
Goed als er één landelijk beleid en of regels komen voor verschillende types onderwijs ten aanzien van dit soort themas dan hoeven kinderen, ouders en scholen geen last te hebben van schoolbesturen die gevraagd wordt beleid te maken over iets anders dan hoe de kinderen goed terecht komen! Wat een energieverspilling
Als je het beroep van leerkracht nog onaantrekkelijker wil maken dan het op dit moment al lijkt te zijn, moeten we zeker met z’n allen gesprekken gaan opnemen.
De argumentatie die wordt gegeven door de vader kan ook bereikt worden door voor het einde van het gesprek de gemaakte afspraken samen te vatten en nogmaals te benoemen en eventueel zelf op te schrijven. Gewoon als check, dat is prima.
De commentaren op Linkedin bij dit artikel gaan zelfs over het ongevraagd opnemen (“doe het gewoon!”), zodat je een stok hebt om mee te slaan, als het misgaat. Als dat echt is hoe je erover denkt, moet je wellicht een andere school gaan zoeken. En als je dit op meerdere scholen meemaakt, moet je misschien eens gaan reflecteren op jezelf…
Misschien zouden scholen zich ook eens moeten afvragen waarom ouders en leerlingen de behoefte voelen om gesprekken op te nemen.
Mijn moeder werkte jarenlang als leerkracht en merkte herhaaldelijk dat schooldirecties zich niet aan mondeling gemaakte afspraken hielden. Dit gold zowel voor afspraken met ouders als voor afspraken met medewerkers. Zij heeft op drie verschillende scholen gewerkt en bij alle drie speelde dit probleem in meer of mindere mate.
Mijn eigen ervaring op een vierde school is daar door uiteindelijk positief afgelopen. Na een verhuizing kwam ik midden in het schooljaar op een nieuwe school terecht. Door mijn achtergrond viel ik daar direct op, wat ertoe leidde dat ik regelmatig door een groepje jongens werd mishandeld. Deze situatie hield enkele maanden aan. Mijn ouders hebben in die periode meerdere gesprekken met de school gevoerd over het pestgedrag. De school wilde alleen mondeling overleg en niet schriftelijk reageren; een duidelijke rode vlag.
Tijdens deze gesprekken bleef de school echter volhouden dat er geen sprake was van pesten. Volgens hen zouden de verwondingen die ik opliep het gevolg zijn van ongelukken, zoals vallen. Met andere woorden: men stelde dat ik toevallig steeds op mijn neus en lip terechtkwam op momenten dat er geen docent in de buurt was.
Na enkele maanden wist ik mij tijdens een incident te verdedigen door een van de jongens een harde trap in het kruis te geven, waardoor hij uiteindelijk in het ziekenhuis belandde. Naar aanleiding daarvan wilde de school mij schorsen. Daarbij ontkende de school bovendien dat er ooit gesprekken met mijn ouders hadden plaatsgevonden over pestgedrag.
Dat de school hier niet mee wegkwam, was uitsluitend te danken aan mijn moeder. Op basis van haar eerdere ervaringen had zij na elk gesprek een schriftelijk verslag opgesteld en dit, samen met een klacht dat de school onvoldoende actie ondernam, doorgestuurd naar de Onderwijsinspectie. Toen de school vervolgens bij de inspectie een schorsing wilde bepleiten en daarbij stelde dat er nooit meldingen van pesten waren geweest, werd duidelijk dat dit niet strookte met de eerdere correspondentie.
Daarom neem ik tegenwoordig gesprekken op. Ik maak daarvan niet altijd vooraf melding, juist om te voorkomen dat onjuiste of tegenstrijdige verklaringen later worden ontkend. Wanneer iedereen eerlijk is, vormt een opname immers geen enkel probleem. En als je als leerkracht gewoon eerlijk bent, wordt het werk er nooit onaantrekkelijker door; je komt het dan nooit te weten.