Gemeenten publiceren nog steeds per ongeluk persoonsgegevens van burgers op internet, blijkt uit onderzoek van de NOS en Nieuwsuur. Men vond online honderden documenten met contactgegevens, maar ook diverse met nummers van identiteitsbewijzen en zelfs burgerservicenummers (bsn). Is dat erg, en hoe kon dat gebeuren.
De oorzaak is vrij simpel. Bij allerlei procedures (zoals vergunningsaanvragen of bezwaarprocedures) maakt de gemeente stukken openbaar, al is het maar zodat anderen ze kunnen lezen en op kunnen reageren. Daarbij horen zaken als contactgegevens en bsn verwijderd te worden, maar dat gebeurt niet altijd.
Mijn inschatting is dat hier eerder sprake is van slordigheid dan van een bewuste verkeerde inschatting. Ik lees dat er wel degelijk op wordt gelet:
In de periode [na invoering van de AVG] zijn veel gemeenten begonnen met het gebruik van software om persoonsgegevens automatisch ’te lakken’. Daarna vindt in de meeste gevallen nog een controle van een medewerker plaats, voordat de documenten worden geüpload naar gemeentelijke informatiesystemen, waarin raadsinformatie en andere gemeentelijke stukken openbaar worden gemaakt.Een voor de hand liggende verklaring is dat de software de bsn’s mist, en de medewerker het ook niet direct als zodanig herkent. Men citeert softwareleveranciers die voorzichtig aangeven dat hier niet automatisch op gecheckt wordt.
Ik zie ook wel wat het probleem is. In standaardvelden herkennen dat iets een telefoonnummer is, dat lukt nog wel. Maar hoe herken je ergens een vrij opgeschreven nummer, zeker als dat met niet standaard notatie is gebeurd, of zelfs met pen handgeschreven?
Uiteindelijk is dit een processueel probleem. Hoe beter je informatie bij de intake, hoe beter je kunt screenen en tegenhouden wat ongewenst en onnodig is. Dat heeft tijd nodig.
Arnoud
Volgens mij zou ik als gemeente/publicerende organisatie vragen naar een mogelijkheid om alle getallenreeksen te maskeren die voldoen aan een 11-proef. Het eventuele risico van teveel anonimiseren lijkt me beduidend kleiner dan een BSN publiceren. Met een regex zou het wellicht zelfs kunnen voor verschillende schrijfwijzes van mailadressen en telefoonnnummers.. Maar goed privacy by design is nog de beste remedie.
Als er teveel wordt geanonimiseerd (bijvoorbeeld het adres waar de bouwvergunning voor is aangevraagd) komt er even later daar een probleem. Is er na verloop van de deadline nog bezwaar te maken als je de publicatie niet goed op waarde kunt schatten?
Privacy by design gaat lastig samen met publiceren van ingekomen vormvrije stukken zoals een zienswijze of vergunningaanvraag (mag digitaal en gestructureerd, mag ook vormvrij). Omdat ze vormvrij zijn is er niet te zoeken op het veld ‘BSN’ terwijl er wel aanvragen zijn waar die BSN nodig is. En ook als het niet nodig of zelfs nuttig is, houdt dat de indiener niet tegen het wel te benoemen.
En omdat het niet alleen gaat om BSN’s maar ook bijv. namen. Behalve waar de naam wel moet blijven. Jan Janssen vraagt een bouwvergunning voor Jan Janssenstraat 123, stukje land ter hoogte van Jan Janssenweg 456 en vraag bij afleveren van post naar de vrouw van Jan Janssen. De vergunning wordt getekend uit naam van burgemeester Jan Janssen. Slechts twee van deze Jan Janssens mogen en moeten worden geanonimiseerd.
Dat gezegd hebbende: sommige voorbeelden die ik gezien heb waren heel duidelijke menselijke (structurele) fouten waar simpele gestructureerde invulvelden waren vergeten leeg te halen. Overigens van voor de AVG uberhaupt bestond, maar daarvoor was er al de Wbp dus dat is geen argument.
Vergunningen gaan vaak wettelijk verplicht met naam, namen, toenaam locatie aard van de zaak. Zoiets als het lekken van persoonsgegevens framen, dat gaat wel heel ver tegen rechten en plichten van wetgeving in.
De processen en software zijn absoluut nog niet klaar voor de combinatie van open( over)heid en privacy.
Zo stoor ik mij er al jaren aan dat ik voor ook maar een beetje nuttige informatie over een vergunningsaanvraag langs de gemeente moet gaan om daar inzage te krijgen.
Ik wil alleen maar een situatieschets, etc. inzien. Maar er zouden wel eens persoonsgegevens in de aanvraag kunnen staan. Dus kan het niet online.
Dan moet je bij de ingang die gegevens dus ‘gewoon’ apart gaan houden en in documenten als verwijzing opnemen. Of verplicht een aparte samenvatting zonder persoonsgegevens toe te voegen.
Nee. Je moet dus een afspraak maken tijdens kantoortijd om jezelf een beetje te kunnen informeren.
Het probleem is dat de gemeenten zich niet houden aan de privacy-by-design eis uit de AVG. Achteraf proberen weg te lakken is niet privacy by design. Dat is wel om bij bijvoorbeeld inspraakreacties ofwel überhaupt niet om BSN te vragen, of als je dat toch moet doen, het outputdocument niet een dump van alle persoonsgegevens bij de reactie te laten zijn. Dit is procesmatig echt wel beter op te lossen en de gemeenten zijn nalatig in hoe ze dit nu kennelijk aanpakken.
Ze hebben niet de eis uit de AVG geïmplementeerd dat privacy een integraal ontwerponderdeel is van je proces. “Kost tijd” zeg je – de AVG is nu 8 jaar van kracht. Hoeveel tijd hebben ze dan daar bovenop nog nodig om aan de wet te voldoen?