Categorie: Innovatie

About Innovatie

Subscribe Feeds

Je Amazon Echo en Alexa nodigen straks zelf de buren uit

Geplaatst op in Innovatie, 15 reacties

Amazon start op 8 juni met Amazon Sidewalk, een mesh-dienstverlening die alle apparaten van Amazon in staat stelt ook het netwerk van de buren te gebruiken. Dat las ik bij AG Connect. De nieuwe functie is er vooralsnog alleen in de VS maar staat standaard aan op alle Amazon-apparatuur, hoewel er een opt-out is. Het idee is dat wanneer de internetverbinding bij de een uitvalt, de Amazon-services toch nog gebruikt kunnen worden door de ander en vice versa. Maar er hoeft natuurlijk maar iets mis te zijn in de firmware van die apparaten en alle thuisnetwerken van alle klanten liggen open en bloot voor inbrekers. Mag dat dan zomaar?

In een whitepaper beschrijft Amazon hoe de dienst werkt. De kern is dat er een groot mesh network opgebouwd wordt, waarbij alle apparaten verbinding met elkaar leggen en zo ook elkaars internettoegang delen. Als mijn systeem dus even niet internet op kan, dan wordt er desnoods tot in het dorp hiernaast gehopt tot er iemand wél internet heeft. Snel zal het niet zijn, maar voor bijvoorbeeld het synchroniseren van profielgegevens of het downloaden van komt-wel-een-keer updates is dat niet erg.

Dat klinkt leuk en hip maar het betekent wel dat je dus je internetverbinding beschikbaar stelt voor iedereen in het land (in theorie zelfs ter wereld) die ook Amazon-diensten afneemt. Er wordt niet van alles gedownload en getorrend, dus echt bang voor claims van derden hoef je niet te zijn. Gemiste kans in zoverre dat ik Tim Kuik wel wil zien kijken als ik “ja sorry dat moet de koelkast van de buren geweest zijn” zeg.

Verder komt men bij Wired nog met de berekening:

What’s more, Amazon promises never to use more than 500 MB of data in a month, which is the same as streaming about 10 minutes of high definition data.
Nou is 10 minuten HD video niet echt ontzettend veel maar verwaarloosbaar kan ik het ook niet noemen. Plus, er gebeurt niet als die belofte niet wordt gehaald, behalve dat je een meelbal van een marketeer krijgt.

Ik kan er niet direct een juridisch verbod op aanwijzen maar het voelt onprettig, opgedrongen en net te veel gevraagd. Ik weet dat heul heul vroeger de PTT ook ongevraagd stroom afnam om je telefoon te laten rinkelen, maar dit lijkt meer op een cryptominer in je router.

Ik snap denk ik vooral niet waarom Amazon denkt dat ik dit een goed idee zou vinden?

Arnoud

Rechtspraak wil in de toekomst drie kwart van uitspraken online publiceren

Geplaatst op in Innovatie, 18 reacties

In de komende tien jaar zal de overgrote meerderheid van de circa anderhalf miljoen vonnissen die jaarlijks door Nederlandse rechters worden uitgesproken online beschikbaar moeten komen. Dat las ik bij NRC onlangs. Al decennia wordt er geklaagd dat de slechts 5% van de vonnissen die men nu online zet, veel te weinig is. Dat gaat men nu eindelijk omhoog tillen – naar 75%. Waarom geen 100? “Niet alle uitspraken zijn van belang om te publiceren, en sommige vonnissen kunnen om privacyredenen niet worden geopenbaard.” Nou ja, het is een goed begin zullen we maar zeggen.

Het verbaast veel mensen, maar dus slechts 5% van alle vonnissen komt online op Rechtspraak.nl. En daar wordt al lang tegen geprotesteerd, onder meer onvermoeibaar door Gerrit-Jan Zwenne en Laurens Mommers. Die wijzen onder meer op die selectiecriteria “niet alles is van belang”:

Uitspraken die voor de een weinig betekenis hebben, kunnen voor anderen van groot belang zijn. De gedachte dat de rechterlijke macht kan bepalen welke zaken interessant zijn, is niet meer van deze tijd. Bovendien zijn het juist de juridisch oninteressante zaken waar de meeste mensen mee te maken krijgen. … Wat betekent deze selectiviteit voor onze kennis van de rechtspraak? De waarheid is: dat weten we niet.
Wat precies de overweging is geweest tussen 2010 en nu, dat weten we ook niet. Mogelijk heeft het te maken met een hint uit het NRC artikel: er wordt onderzocht of speciale ‘anonimiseringssoftware’ de werklast kan verlichten. Want ja al dat anonimiseren gebeurt met de hand, dus alleen al praktisch gezien is meer dan 5% niet goed haalbaar.

Dat men dat met de hand doet en achteraf, daar snap ik dus hélemaal niets van. Want je krijgt dan dus dat je dertig keer in een vonnis “Wim ten Brink” moet vervangen door “[eiser]” en dat is gedoe, natuurlijk. En ik zie het ook wel eens misgaan, dat er een “Wim den Brink” is blijven staan. Of dat iemand aan z’n emailadres herleidbaar is, of “mevrouw [eiseres], eigenaar van Wilma ten Brink bv”. Als je vóóraf, dus bij het schrijven van het vonnis, al nadenkt over anonimiseren, dan gaat alles een stuk sneller.

Dat wil natuurlijk niet zeggen dat software niet goed kan helpen. Zie bijvoorbeeld deze tech demo, waarin software namen en dergelijke herkent in de tekst van een vonnis en ze kan vervangen door een neutrale aanduiding. De afgelopen tien jaar zijn grote stappen gemaakt met dit soort natural language processing en herkenning van zulke termen. Het zou grote winst opleveren als met zulke software de bulk van de vonnissen alsnog anoniem te maken is.

Zit ik er mee dat dat niet perfect is? In 2010 (het artikel van Zwenne en Mommers) was dat namelijk nog een argument: we gaan pas software inzetten als die perfect werkt. (Wie riep daar, overheid en ICT moehaha?) Ik denk dat dat hier echt niet nodig is. Natuurlijk, je wilt dat het netjes gebeurt maar bij de openbare zitting worden ook persoonsgegevens gewoon gemeld en ik zie de impact van een publicatie op rechtspraak.nl met een gemiste achternaam dan ook niet als enorm.

Daar komt bij dat juist omdat het om bulkwerk gaat, het niet zozeer gaat om dat ene vonnis maar juist om die tienduizend waarin bijvoorbeeld rechters klakkeloos het incassobureau volgen, of de analyse dat er een groei zit in ontslagen op de g-grond in een bepaalde sector. Daarvoor is een hoop data nodig, dan pas kunnen dergelijke onderzoeken worden gedaan.

Arnoud

FBI deelt voortaan uitgelekte wachtwoorden met Have I Been Pwned, mag dat van de AVG?

Geplaatst op in Innovatie, Security, 14 reacties

De FBI gaat uitgelekte wachtwoorden die het tijdens onderzoeken tegen gekomen is, in het vervolg delen met de website Have I Been Pwned. Dat meldde Tweakers onlangs. De wachtwoorden die de FBI met Have I Been Pwned deelt, zullen worden voorzien van een SHA-I en NTLM-hashparen, zodat ook HIBP-eigenaar Troy Hunt de wachtwoorden niet in plain text heeft. Wat de interessante vraag opriep: mag dat van de AVG?

De eerste vraag is dan natuurlijk, verwerkt HIBP dan persoonsgegevens? Want een wachtwoord is weliswaar persoonlijk maar zegt op zich niets over de persoon. Klopt, maar dat is natuurlijk gekoppeld aan een e-mailadres en dat is wél een persoonsgegeven (uitgaande van [email protected] mailadressen, over info@ heb ik het even niet).

Emailadressen worden verwerkt: als je in de dienst je mailadres opgeeft, meldt deze in welke breaches je opgenomen bent. Natuurlijk wordt het wachtwoord niet getoond. Zoals de site het uitlegt:

When email addresses from a data breach are loaded into the site, no corresponding passwords are loaded with them. Separately to the pwned address search feature, the Pwned Passwords service allows you to check if an individual password has previously been seen in a data breach. No password is stored next to any personally identifiable data (such as an email address) and every password is SHA-1 hashed.
Desondanks: ja, HIBT verwerkt dus persoonsgegevens want ze hebben een lijst met mailadressen met daaraan gekoppeld de informatie waar deze slachtoffer van datalekken zijn geworden. En dan krijg je dus de vraag of de AVG van toepassing is, omdat dat Hunt in Australië gevestigd is met zijn site.

Er zitten bergen mailadressen van Europeanen in die gelekte databases, waardoor je kunt gaan kijken naar artikel 3 lid 2 AVG. Want dat regelt situaties waarin de AVG van toepassing is ondanks dat de verwerkingsverantwoordelijke niet in de EU is gevestigd. Eis is dan dat

de verwerking verband houdt met: a) het aanbieden van goederen of diensten aan deze betrokkenen in de Unie, ongeacht of een betaling door de betrokkenen is vereist; of b) het monitoren van hun gedrag, voor zover dit gedrag in de Unie plaatsvindt.
Optie b (monitoren van gedrag) lijkt me vrij evident niet van toepassing, Hunt monitort helemaal niemand. Dus dan is de vraag of Hunt diensten aanbiedt aan deze betrokkenen (want goederen zijn er natuurlijk niet). Is die dienst dan de website, waarin je je mailadres invult en “ja” te horen krijgt, of de achterliggende dienst waarbij hij data verzamelt en koppelt ten behoeve van die website-dienst?

In het eerste geval geldt de AVG zonder twijfel, maar dan gaat het meteen goed met de grondslag en dergelijke: jij vraagt dan om die dienst (“Have I been pwned? :O”) en je krijgt die geleverd (“yes :(“) waarbij de verwerking best wel noodzakelijk is en bovendien voldoet aan dataminimalisatie.

In het tweede geval vraag jij nergens om – Hunt verzamelt immers zonder opdracht ieders gegevens uit allerlei lekkages en zet die in zijn database. Maar dan kun je meteen er achteraan stellen dat Hunt ook geen diensten aan jou levert, hij doet dat voor zijn eigen plezier. Pas wanneer jij gaat zoeken, is sprake van een dienst – en dan zitten we weer bij geval 1. Dus volgens mij gaat deze dienst goed, AVG-technisch.

Arnoud

Deze lawyerbot reviseert en becommentarieert je verwerkersovereenkomst binnen één minuut (en twintig seconden) #legaltechtuesday

Geplaatst op in Innovatie, 17 reacties

Verwerkersovereenkomsten nakijken, het is dagelijkse kost voor iedere privacyjurist, compliance officer of functionaris gegevensbescherming. Maar 90% van dat werk is steeds hetzelfde gedoe: proberen ze toch weer de beveiliging een garantie te maken, klopt die geheimhouding wel, waarom staat aansprakelijkheid zo hoog (of laag) en zijn ze nou weer artikel 28 lid 3 sub e AVG vergeten op te nemen? En dan kun je weer gaan aanpassen. Dat was ik dus zat, vandaar dat onze nieuwe lawyerbot DPA Lynn dat helemaal doet. Ja, met edits en commentaar in de marge.

U herinnert zich misschien nog mijn frustratie over steeds NDA’s checken op die ene vraag: kan ik tekenen. Daar werd inderdaad een robot uit geboren, NDALynn.com. Die gaf je een keurig antwoord op die vraag, of suggesties waarom je niet kon tekenen.

Toen kwam de AVG, met een berg verwerkersovereenkomsten (data processing agreements, DPA’s) en al snel kregen mijn collega’s en ik hetzelfde gevoel: steeds dezelfde checks, steeds dezelfde soort aanpassingen en steeds dezelfde discussie. Waarom zou een robot dát niet kunnen? Nou ja, dat kan een robot dus prima, zoals DPA Lynn laat zien.

Het werkt supersimpel: je uploadt een Word document (docx), je zegt of je verwerker dan wel verantwoordelijke bent en je wacht een minuut. Een PDF kan ook maar dan krijg je geen aangepaste documenten. En na die minuut (en 20 seconden) krijg je een aangepast Word document waarin alle vervelende clausules aangepast zijn naar redelijke alternatieven, en waarin Lynn in de marge uitlegt waarom het anders moet. Wat ontbreekt, wordt er gewoon bij gezet. En oh ja natuurlijk is het gratis.

Voor drukke juristen en privacy officers een uitkomst, want Lynn werkt onvermoeibaar en levert altijd dezelfde kwaliteit. Natuurlijk blijven er lastige vragen over, zoals of je überhaupt wel verwerker bent, welke persoonsgegevens er precies gebruikt worden en of er misschien een DPIA nodig is. Maar daar heb je nu tijd genoeg voor, zou ik zeggen.

Ben je niet tevreden met de keuzes die Lynn maakt? Liever juist wél garanties over beveiliging, een kostenregeling voor bijstand (dat lid 3 sub e AVG) en de aansprakelijkheid hoger of juist lager? In de premium versies van Lynn kun je dat zelf instellen. En je krijgt er ook nog een mailinterface bij: forward die toegezonden DPA naar Lynn, wacht eventjes en je krijgt een reply met de aangepaste versie keurig in je inbox. En meer, zoals documentbeheer.

Probeer het nu: DPALynn.com.

Arnoud

Robots onderhandelen net zo min als onderzeeboten zwemmen #legaltechtuesday

Geplaatst op in Innovatie, 2 reacties

Een nieuwe tool wekt verwachtingen. Computers zien er betrouwbaar uit, nieuwe tools nog meer en nieuwe tools met de sticker “Artificial Intelligence” al helemaal. Dat belooft veel! Helemaal als het dan gaat om AI die dingen (bijna) kan die mensen gewend zijn zelf te doen. De verwachtingen zijn dan snel hoog, en dat is lastig want een computersysteem kan geen 100% perfectie leveren.

Mensen zijn natuurlijk ook niet perfect, maar bij mensen weten we vaak ongeveer wat voor sóórt fouten ze gaan maken. Een stagiair heeft basiskennis maar kan vaak niet de diepte in. Een partner of directeur weet ongeveer alles, maar berijdt wel stokpaardjes en kan traag van reactie zijn of dingen wegwuiven als triviaal die dat voor de klant niet zijn. De medewerker daar tussenin heeft het heel druk en kan doorschieten in toepassen wat hij het recentst geleerd heeft. Dat soort dingen.

Een tool maakt ook fouten, maar dan van een heel ander kaliber. Een contractentool past niet de laatste wetgeving toe. Een AI classificeert een tekst verkeerd en klaagt dan dat de tekst “Partijen komen overeen dat” geen goede garantie over beschikbaarheid is. Dat is niet goed, maar omdat het zulke niet-menselijke fouten zijn terwijl de AI wel menselijk lijkt, komt dat disproportioneel raar over. Een stukje teleurstelling, denk ik. Deze AI was toch zo slim, hoe kan dit nou?

Lang geleden zag uw eerste auteur een demonstratie van een spraakherkenning-interface met een butler. Die werkte best goed maar de fouten werden als zeer storend ervaren. Toen verving men de butler door een puppy en de subjectieve kwaliteitsbeleving schoot omhoog. Waarom? Puppies mogen fouten maken, dat is zelfs schattig. Maar een butler, dat is een domeinexpert dus die mag geen fouten maken.

Een juridische tool wordt ook op die manier benaderd. Dat is een computer, getraind in dit domein, dús een domeinexpert. Hij moet dus hetzelfde presteren als een senior partner. Fouten, zeker rare fouten, zijn dan onvergeeflijk. En dat is best raar want vervolgens gaat die tool standaardwerk doen zoals arbeidscontracten produceren, standaardcontracten nalopen of einddatums extraheren uit een serie documenten omdat men een bedrijfsovername wil doen. Dat is typisch werk waar je een stagiair op inzet en geen partner. Terecht, want het is niet heel moeilijk maar wel veel. En het soort fouten dat daarbij te maken is, is redelijk te overzien en moet geen al te grote risico’s opleveren.

Hoe meer ik hier over nadenk, hoe lastiger ik het vind. Het is in dit verband erg leuk om te zien dat de grootste adoptie van legal tech dan ook vanuit onverwachte hoe komt. Zo ken ik een mkb-bedrijf in de ict waar één zwaar overwerkte bedrijfsjurist verantwoordelijk voor alle contracten. Omdat het product (een handige app voor de agrarische sector) zeer snel liep, besloot de directeur samen met de jurist tot aanschaf van een contractmanagementtool. Daarmee zou zijn werk een stuk soepeler moeten lopen. Helaas bleek dat tegen te vallen: de steile leercurve en de tijd voor het ‘voeden’ van het systeem zorgde alleen maar voor meer vertraging bij de arme jurist.

Daarop besloot de directeur tot een rondvraag: wie zou baat hebben bij deze tool. Dat bleken de salesmedewerkers wel te hebben, en zij draaiden in een weekend hun standaard offerte met varianten voor de service level agreement in het systeem. Zo konden zij in de gewone gevallen snel een contract samenstellen, inclusief varianten die ze met de jurist afgestemd hadden. Die arme man werd vervolgens pas weer gebeld als de klanten rare dingen wilden. En ik denk dus dat die salesmensen heel anders tegen die contracten-AI aankijken dan die jurist.

Arnoud

Joh, AI met bias overtreedt discriminatiewetgeving, wie had dat nou gedacht

Geplaatst op in Innovatie, 2 reacties

De Amerikaanse FTC waarschuwt op haar blog bedrijven die AI inzetten: de verkoop of inzet van biased AI systemen is een oneerlijke handelspraktijk en kan overtreding van antidiscriminatiewetgeving zoals de Fair Credit Reporting Act en de Equal Credit Opportunity Act opleveren. Grote schok, wie had dat nou kunnen denken, dat een AI die mensen wegselecteert op basis van etnische afkomst mogelijk wel eens als discriminerend gezien kan worden?

Nou ja, niet helemaal eerlijk: de meeste AI’s worden natuurlijk niet ontworpen om op basis van die criteria te selecteren. Het is vrijwel altijd een onbedoelde uitkomst, meestal omdat de dataset scheef zat of omdat er een onbewuste aanname is gedaan op basis waarvan het systeem is gebouwd.

De waarschuwing is in zoverre opmerkelijk dat de markttoezichthouder zelden zo concreet en specifiek wordt, mede omdat ze zich expliciet richt tot leveranciers van technologie op basis van wetgeving gericht op gebruik daarvan:

For example, let’s say an AI developer tells clients that its product will provide “100% unbiased hiring decisions,” but the algorithm was built with data that lacked racial or gender diversity. The result may be deception, discrimination – and an FTC law enforcement action.
En men prikt de bedrijven waar het pijn doet: in de data, diep in de data. Zo was er het bedrijf Everalbum, een online fotodienstverlener “dedicated to helping you capture and rediscover your life’s memories.” Alleen bleek men alle foto’s, inclusief handige tags en namen, te gebruiken om een gezichtsherkenningsalgoritme te trainen:
 The FTC alleged that the company deceived users about their ability to control the app’s facial recognition feature and made misrepresentations about users’ ability delete their photos and videos upon account deactivation. To deter future violations, the proposed order requires the company to delete not only the ill-gotten data, but also the facial recognition models or algorithms developed with users’ photos or videos.
Een passende straf: je moet je data én modellen weggooien, oftewel je moet zakelijk opnieuw beginnen terwijl je het consumentenvertrouwen kwijt bent vanwege publicatie van deze beslissing. Veel beter dan een geldboete, die immers kan worden begroot en met investeerderskapitaal afgedaan.

In Europa rommelt het trouwens ook: op 21 april publiceerde de Europese Commissie een concept-Verordening over de aanpak van AI. En het is me een ding, inclusief AVG-niveau boetes en toezicht. De kern: AI met hoog risico is eigenlijk niet toegestaan, en daaronder rekent men ook AI die mensen beoordeelt op levensbesluiten zoals wel of niet toegelaten worden tot opleidingen, wel of niet in een sollicitatieronde mee mogen doen enzovoorts. Precies, dat is waar veel AI zich nu op wil richten.

Wie denkt dat ‘ie wel AI eerlijk kan krijgen: mijn cursus AI Compliance & Governance gaat 3 mei weer van start.

De Europese aanpak van AI regulering spreekt me wel aan. Natuurlijk, iedere regulering verstoort de mogelijkheid tot innovatie maar op dit gebied zie ik ondertussen zó veel gepruts en gerommel dat het onderhand wel tijd wordt voor een paar stevige strepen in het zand. Het lijkt wel of alle oude kwakwetenschap weer wordt afgestoft met een AI ‘sausje’, zoals bij ‘microexpressies’ voor het zogenaamd herkennen van iemands emotionele toestand of waarheidspreken.

Het grootste probleem voor mij blijft dat AI steeds vaker de menselijke procedures overneemt. En nu word je bij een bureaucratie natuurlijk gereduceerd tot een nummer, maar bij een AI word je een datapunt en daar zit nog veel minder menselijkheid in. Met name omdat een AI geen genade kent, geen uitzondering. En omdat voor AI alle voorheen fluide mogelijkheden moeten worden platgeslagen: u moet worden geclassificeerd als A, B óf C, en een beetje B of met wat duwen en handig invullen toch C dat zit er niet in.

Arnoud

Ombudsman: overheid moet burger bij gebruik algoritmen centraal stellen

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, Innovatie, 4 reacties

Bij het gebruik van data en algoritmen moet de overheid burgers centraal stellen, aldus de Nationale ombudsman die hiervoor een ombudsvisie ontwikkelde (via). Onder de titel “Een burger is geen dataset” dringt de ombudsman aan op transparantie, duidelijkheid en bereikbaarheid bij problemen. Je zou zeggen dat dit voor zich spreekt bij inzet van algoritmes, maar nee.

Ik weet niet meer waar ik het las, maar de quote was iets van “inzet van algoritmes is de ultieme bureaucratie”. En bureaucratie is dan weer de poging om de menselijke maat uit procedures te halen, wat op zich een loffelijk streven is om te voorkomen dat je vriendjespolitiek (cliëntelisme) en voortrekken of achterstellen krijgt. Als iedereen gereduceerd wordt tot een formulier, dan is iedereen gelijk. En dat geldt in het kwadraat natuurlijk voor reductie tot een datapoint in een AI systeem.

Daar staat tegenover dat een bureaucratie – en zeker de AI, oftewel de datagedreven bureaucratie – over het algemeen keihard is voor wie niet past op het formulier, of wie het vakje “bijzondere omstandigheden” zocht dat er niet bij bedacht was. Bij een gewone bureaucratie heb je dan nog de menselijke maat, je kunt de behandelende ambtenaar iets vragen of een indringend beroep doen bij de menselijke bezwaarcommissie. Een AI is daar in het geheel niet gevoelig voor. En dat is een groot probleem bij algoritmen in overheidsprocessen.

Een belangrijk aspect van deze problemen is volgens mij dat een algoritme al snel groeit boven het zicht van de ontwerpers. Een erin geslopen bias komt pas vele jaren later naar boven, een procedurele fout is niet zichtbaar omdat het een zeldzame uitzondering is, en ga zo maar door. Ondertussen is het systeem erg populair – want effectief – en wordt het breed ingezet.

Ik ben bang dat ik weer een nieuw mantra ga beginnen, maar: it’s the data, stupid. Ik zou er een lief ding voor over hebben als we voortaan spreken van datagedreven beslissen in plaats van “algoritmen”. Die algoritmen zijn standaard, off the shelf, niet interessant. Die zoeken patronen in je data en maken daar beslissingen mee. Je moet dus kunnen borgen dat je data goed is. En afgezien van mooie woorden over data governance komt er eigenlijk niets daarvan naar voren. Jammer.

Arnoud

 

Wat mogen we in 2021 van legal tech verwachten? #legaltechtuesday

Geplaatst op in Innovatie, 3 reacties

Legal tech staat sterk in de belangstelling, en dat heeft vele redenen. Een belangrijke is dat er in de ICT-industrie steeds meer mogelijk is en (gesteund door durfkapitaal) bedrijven steeds meer sectoren gaan ‘aanpakken’. De juridische sector is dan een relatief makkelijke, omdat veel advocatenkantoren nog zeer traditioneel werken. Er is dus veel te halen. Ook weegt mee dat bedrijven – de afnemers van juridische diensten dus – graag op een prettiger manier met die juridische diensten omgaan.

De term legal tech is breed: alle technologie en software waarmee de juridische sector zijn voordeel kan doen. In de klassieke vorm spreken we van automatisering: het versnellen en automatisch uitvoeren van bestaande processen. Maar legal tech is gericht op het transformeren van die processen. Een contract wordt niet gemaakt met een tekstverwerker maar met een wizard. Dossiers screent u met een robot die alvast aangeeft wat relevant is. Bij het opstellen van een dagvaarding wordt relevante literatuur en jurisprudentie meteen aangedragen. En er zijn nog veel meer gebieden of werkzaamheden te bedenken waar legal tech ingezet kan worden.

Het oudste gebied waar legal tech ingezet wordt, is gewoon op kantoor. Legal tech is dan het vervolg op de klassieke kantoorautomatisering. Bekende punten voor inzet van legal tech zijn dan:

  • Contractmanagement
  • Dossiermanagement
  • Praktijkondersteuning
  • Facturatie en tijdschrijven
  • Contractgeneratie
  • Jurisprudentie- en bronnenonderzoek
  • Ondersteunijg bij discovery-procedures
Ik licht contractmanagement er even uit. Hieronder worden alle handelingen rond contracten verstaan die niet gaan over de inhoud, zoals het onderhandelen en afstemmen van bepalingen. Denk aan het bewaken van opzegtermijnen, het zoeken naar alle contracten met een specifieke partij of die een specifieke afspraak betreffen of het inventariseren van de kosten (of inkomsten) die met een bepaald type contract gehaald worden. Dit is een onderdeel waar nog heel veel winst gehaald kan worden.

Een kernwoord bij contractmanagement is metadata: informatie over de data. Oftewel, de extractie van kennis uit een lap tekst. Het automatisch zoeken naar metadata in documenten gaat steeds gemakkelijker met machine learning (zie hieronder) algoritmen: die kunnen automatisch getallen, namen en plaatsen en dergelijke identificeren. Zo kunnen partijen uit een contract worden gevist, of kan een aansprakelijkheidsclausule worden geclassificeerd als hoog (meer dan 1 miljoen), middel (50k tot 1 miljoen) of laag (tot 50k) risico op basis van het getal dat men aantreft. Grote voordeel is dat niet het hele contract gelezen moet worden, zodat bij een hele berg contracten tegelijk deze analyse toch snel een eerste indruk geeft.

De hierboven besproken vormen van legal tech zijn in principe gericht op de juridische professional, zoals de advocaat of bedrijfsjurist. Deze verbetert zo haar manier van werken, bijvoorbeeld omdat zij nu sneller aan de gang kan met een dagvaarding nadat een legal tech systeem de relevante jurisprudentie heeft opgelepeld. Maar de cliënt merkt daar weinig van. Er is echter ook legal tech die gericht is op het beter bedienen van de cliënt.

  • Contractgeneratie
  • Dossierbeheer
  • Marktplaatsen voor juridische dienstverlening
  • Intake-diensten
  • Digitaal onderhandelen en ondertekenen
Nog een stap verder gaan vormen van legal tech waarbij de technologie een nieuwe dienst mogelijk maakt. Dit kan zowel intern voor de juridische professional zelf worden ingezet, als naar de klant toe als dienst worden aangeboden. Hiermee kan een kantoor zichzelf vérgaand transformeren.

Deze nieuwe diensten kenmerken zich vrijwel altijd door de inzet van machine learning, wat dan in de folder artificial intelligence wordt genoemd. Want die echte stap voorwaarts komt er meestal op neer dat je een machine iets laat doen dat een mens (een jurist dus) eerst deed. Beoordelen van de inhoud, of dat nu een contractuele clausule (“hm, deze is nogal streng”) of een offerte (“dit lijkt me 30 uur werk”) betreft.

Deze stap is écht nieuw en daarmee écht beangstigend. Ik zie het dan ook niet snel gebeuren dat dit grootschalig ingezet gaat worden. Dat hoeft ook niet, je moet namelijk ook klein beginnen. Laat met één of twee specifieke toepassingen zien hoe zo’n systeem tot succes en kostenbesparing kan leiden, en dan komen er vanzelf nieuwe.

Een concreet voorbeeld van waar ik nu aan werk, is DPA Lynn. Dit is de collega van NDA Lynn die verwerkersovereenkomsten (data processing agreements, DPAs) kan screenen. Net als bij NDA Lynn rolt daar dan een advies uit over de verschillende clausules. Zo weet je als privacy professional snel of een DPA überhaupt geschikt is als discussiestuk – een verwerker zit niet te wachten op een eenzijdig verhaal vol aansprakelijkheden, ellenlange security-eisen en ook nog eens een boetebeding. En een verantwoordelijke wil juist horen of die DPA meer is dan alleen netjes de AVG geparafraseerd.

Betekent dit nu dat alle stappen van een DPA onderhandelen overgenomen worden? Nee. Je krijgt rode vlaggen, en als ik de dataset goed opzet krijg je ook een redline terug met wat wél nuttige clausules zijn. Daarna ga je het zelf doen. Dat scheelt je dus tijd, maar je blijft zelf in control  bij het uitwerken van het document.

Is dat nou wezenlijk anders? Ja, vind ik wel. “Sorry, zelfs een robot vindt dit prutswerk, hier kunnen we niet mee verder” is toch een heel andere insteek dan toch elke keer maar dat document uitgebreid aanpassen.

Arnoud

Legal tech is er juist niet voor de advocaten #legaltechtuesday

Geplaatst op in Innovatie, nog geen reacties

Vanwege de naam legal tech wordt nogal eens gedacht dat dergelijke tools ingezet moet worden door juristen, de juridische mensen. En zeker in het begin is legal tech vooral afgenomen door bedrijfsjuristen en advocatenkantoren, in de hoop daarmee efficiënter te kunnen werken. Bovendien waren er voor leveranciers van dergelijke tools grote winsten te behalen bij het leveren van technologie aan advocatenkantoren. Denk aan tools om bij een bedrijfsovername snel de gehele stape historische contracten door te nemen, of bij een rechtszaak relevante jurisprudentie op te duikelen.

Legal tech is echter breder dan alleen advocaten. Dergelijke tooling automatiseert juridische processen, en die zijn in de hele organisatie aanwezig. Niet alleen bij de juristen of bij HR (arbeidscontracten), maar ook bij bijvoorbeeld sales (leveringscontracten, offertes) en inkoop (leverancierscontracten, inkoopvoorwaarden), facility management (ook veel inkoop) en zo kan ik nog wel even doorgaan. En juist daar is de winst te halen.

Een voorbeeld. Bij een mkb-bedrijf in de ict was één zwaar overwerkte bedrijfsjurist verantwoordelijk voor alle contracten. Omdat het product (een handige app voor de agrarische sector) zeer snel liep, besloot de directeur samen met de jurist tot aanschaf van een contractmanagementtool. Daarmee zou zijn werk een stuk soepeler moeten lopen. Helaas bleek dat tegen te vallen: de steile leercurve en de tijd voor het ‘voeden’ van het systeem zorgde alleen maar voor meer vertraging bij de arme jurist.

Daarop besloot de directeur tot een rondvraag: wie zou baat hebben bij deze tool. Dat bleken de salesmedewerkers wel te hebben, en zij draaiden in een weekend hun standaard offerte met varianten voor de service level agreement in het systeem. Zo konden zij in de gewone gevallen snel een contract samenstellen, inclusief varianten die ze met de jurist afgestemd hadden. Die arme man werd vervolgens pas weer gebeld als de klanten rare dingen wilden. En zo hoort het, wat mij betreft.

Wie een legal tech kantoor wil hebben, moet dus klein beginnen. Zoek laaghangend fruit, oftewel welke afdeling zou het makkelijkst te overtuigen zijn van het nut van deze tooling én kan mooi laten zien welke voordelen het heeft. Je komt dan vaak bij facilitaire afdelingen uit, zoals personeelszaken. De mensen hier werken vaak met contracten (arbeidsovereenkomsten, reglementen, werkafspraken) maar zijn daar niet perse specialist in. Ook wijzigen de regels vaak en moeten er dan snel knopen doorgehakt worden: wat betekent dit voor lopende contracten en voor nieuwe? Dergelijke omstandigheden zijn een vruchtbare bron om een nieuwe oplossing in te voeren.

Arnoud

Nokia, bestaat dat nog? Ja, juist! Dankzij patenten

Geplaatst op in Innovatie, 25 reacties

Slepende patentruzies zijn al lang niet meer het exclusieve domein van smartphonefabrikanten en chipmakers. Dat meldde NRC laatst. Alles wat ‘smart’ is, kan inzet worden van juridische strijd. Dat schaadt de mededinging, vinden critici. De aloude patentendiscussie is terug, met een nieuw ICT-jasje want nu gaat het om ‘smart’ apparaten. Maar stiekem gaat het om macht in standaardisatie, en dat is volstrekt niet nieuw.

Wie deze blog al langer volgt, weet dat softwarepatenten erg gevoelig liggen in de ICT. Daar zijn vele redenen voor: jarenlang zijn zonder al te veel controle duizenden octrooien toegewezen in softwaregebied, volstrekte trivialiteiten werden ineens basispatenten, interoperabiliteit werd gehinderd en er was nul bewijs dat het überhaupt iets zou toevoegen. (En wie dat niet weet, leest mijn Puinhopen-artikel maar eens.)

Kern van het probleem zit hem volgens mij in het feit dat het octrooisysteem komt uit een wereld waarin uitvindingen op zichzelf staan. Ik heb de fiets uitgevonden, jij de step: wij gaan beiden de markt op en zien wie er wint, maar slaafse namaak kunnen we allebei weren. Jij vindt de bel uit, ik moet een licentie kopen bij jou of volstaan met een claxon.

In de ICT hangen alle diensten van de interoperabiliteit aan elkaar. Bestanden lezen uit andermans pakket, je uitvoer doorsturen naar andermans software of gewoon een pakket maken dat diverse dingen kan. Als op elk van die dingen een octrooi zit, dan moet je dus van héél veel mensen een licentie vragen. En als die dat niet willen, dan heb je gewoon een probleem.

Nu is er heel veel discussie (en sinds een paar jaar ook strenge grenzen) over wat voor software je mag patenteren. Maar dat dat mag bij telecomtechnologie, dat staat wel buiten kijf. En daar gaat het NRC-artikel dan ook over:

Nokia heeft de slag om de consument dan wel verloren, het bedrijf heeft een uitgebreide en nog altijd groeiende portefeuille van bijna 3.000 ‘patentfamilies’ op draadloze technologieën zoals 3G, 4G en 5G, blijkt uit het jongste jaarverslag. Licentievergoedingen voor gebruik van intellectuele eigendom zijn tegenwoordig zelfs de belangrijkste inkomstenbron van het bedrijf, […] Nokia behoort daarmee tot een relatief kleine groep multinationals die het overgrote deel van de octrooien bezitten op cruciale communicatie- en netwerktechnologieën, waaronder 3G, 4G, 5G en wifi.
Geld halen uit zulke octrooien is natuurlijk heel lucratief. Inbreuk hoef je niet te bewijzen, een alternatief kan men niet kiezen, dus mogen wij even vangen? Het aantal rechtszaken over patenten die betrekking hebben op cruciale communicatie- en netwerktechnologieën loopt inmiddels in de duizenden, aldus onderzoek. En dat komt dus weer vanwege al die ‘smart’ kastjes, die namelijk 3/4/5G of wifi nodig hebben om persoonsgegevens te lekken, pardon om toegevoegdewaardediensten te leveren. Wie daar patenten op heeft, kan dus flink binnenlopen. Of dwarszitten.

Moet dat bij zulke essentiële standaarden wel kunnen? De consensus is, nou nee eigenlijk niet. Een redelijke vergoeding is tot daar aan toe, maar die moet wel fair, redelijk en niet-discriminatoir zijn:

Het meest concrete voorstel dat op tafel ligt, komt van een onderzoeksgroep onder leiding van hoogleraar Rudi Bekkers. In opdracht van de Europese Commissie onderzocht die groep de haalbaarheid van een onafhankelijk instituut om te beoordelen welke patenten daadwerkelijk „essentieel” zijn voor technologische standaarden. Zo’n beoordeling is een monsterklus, gezien de onmetelijke lijst van patenten die onder de loep moeten worden genomen. Maar het kan, concludeerden Bekkers en zijn collega’s. En het is nodig.
In mijn ervaring is het zo goed als onmogelijk om die klus voor elkaar te krijgen, dus ik ben héél benieuwd wat de uitkomsten gaan zijn. Het zou ontzettend mooi zijn als die wél laat zien wat er essentieel is.

De volgende stap is natuurlijk vaststellen wat dan een eerlijk bedrag moet zijn. Hoe meet je de bijdrage van één octrooi in de 5G standaard? Welk bedrag koppel je daar aan? Daar zie ik vooralsnog geen antwoord op.

Arnoud