Oké zullen we gewoon stoppen met de US cloud want ik wil niet stééds uitspraken van 60 pagina’s samenvatten tot “stop nou eens met de US cloud”

| AE 12072 | Privacy | 51 reacties

Ja sorry, ik word een beetje chagrijnig van dit gedoe. Maar zoals ik -en velen met mij- al een paar jaar roep: je kunt niet vertrouwen op Privacy Shield, en je mag niet zomaar data van je klanten naar Amerika sturen. Ook niet in een clouddienst en ook niet als je er een verwerkersovereenkomst bij hebt. En ja, ze hebben ook gezegd dat Standard Contractual Clauses wél rechtsgeldig zijn. Maar dat is alleen omdat in die SCC staat dat je onmiddellijk moet stoppen met data naar Amerika sturen zodra blijkt dat dat land onveilig is. Oftewel, per direct.

Goed, ik ben alweer rustig. het gaat dus om de Schrems II-zaak. Oostenrijkse GDPR-activist Max Schrems wilde alweer heel wat jaartjes geleden weten waarom Facebook Ierland persoonsgegevens van hemzelf mocht verstrekken aan Facebook Inc. uit Californië. Amerika heeft immers niet echt hetzelfde niveau van bescherming van persoonsgegevens als wij. De Ierse AP besloot die vraag aan het Hof van Justitie voor te leggen, en die kwamen toen met de verstrekkende uitspraak dat de toenmalige Safe Harbor-overeenkomst niet rechtsgeldig was. Mede gezien de Snowden-onthullingen kun je Amerika met de beste wil van de wereld geen persoonsgegevensrespecterend land noemen.

Dat gaf politieke onrust, vandaar dat een jaartje later het Privacy Shield er kwam. Daarmee was er formeel weer een grondslag voor uitbesteden van dataverwerking in de VS, mits het bedrijf maar plechtig zei dat ze Privacy Shield zou respecteren en de Amerikaanse overheid zou doen alsof die ombudsman en mooie verklaringen uit het verdrag iets betekenden. Ja moehaha zeg ik dan, maar goed het was even een schaamlap zodat u tijd had om uw clouddiensten en Amerikaanse onderaannemers uit te faseren.

En nu is het dus zover, het Hof van Justitie zegt wederom dat Amerika niet veilig is voor persoonsgegevens en dat je die er dus niet heen mag brengen vanwege mooie woorden in die Privacy Shield overeenkomst. De Europese Commissie had gewoon niet kunnen en mogen concluderen dat Amerika veilig is (net zoals ze dat bij Safe Harbor niet hadden gemogen). Met name specifiek omdat de NSA en andere overheidsinstanties data mogen besnuffelen zonder enige mogelijkheid van klacht of bezwaar, en dat recht moet je wel hebben. En die ombudsman valt onder de minister van binnenlandse zaken en is daarmee niet onafhankelijk. Daarmee had Privacy Shield nooit gesloten mogen worden, en dat ding dat ze wel gesloten hebben is dus ongeldig.

Vele privacyjuristen hadden hier al rekening mee gehouden en dus ingezet op de zogeheten Standard Contractual Clauses (SCC). Dat zijn door de Europese Commissie opgestelde bepalingen waarmee je een standaardcontract samenstelt om grip te krijgen op een buitenlandse (niet-EU) partij die voor jou persoonsgegevens gaat verwerken. In dat contract dwing je keihard af dat men zich aan de GDPR houdt, onder meer met een recht van audit voor jou bij hem, een plicht van hem om rare dingen te melden en de plicht om klachten van gebruikers daadwerkelijk op te lossen.

Het Hof van Justitie zegt nu dat die constructie nog wél geldig is. Die is immers bedoeld voor situaties waarin de buitenlandse partij ergens zit waar ze rare dingen doen met persoonsgegevens. Dus dan is het prima als je samen keiharde afspraken maakt waarmee je die rare dingen buiten de deur houdt. Afdwingbaar, met boetes en rechtszaken. Dat kan gewoon. Daarom zegt het Hof, prima om naar Amerika met SCC te werken.

Alleen en nu komt ie: die afspraken moet je dan wel daadwerkelijk handhaven. Zo moet de Amerikaanse partij jou bijvoorbeeld informeren over rare praktijken of wetten die botsen met Europese rechten. Als jij onder FISA valt, zoals alle ICT-providers, dan moet jij dat aan je Europese klanten melden. En die mogen dan geen persoonsgegevens meer aan jou geven. Dus als je met SCC werkt, dan heb je jezelf contractueel verplicht om vandaag nog te stoppen met persoonsgegevens naar Amerika sturen.

Einde US cloud dus. Althans: voor laten we zeggen zakelijk gebruik door Europese bedrijven. Als jij zelf een Amerikaanse dienst gebruikt voor dienstverlening aan jou (hetzij zakelijk hetzij privé) dan blijft dat prima. Dat valt onder het kopje “toestemming”, dat nog steeds kan. Boeken bij een Amerikaans hotel, een Amerikaanse prijsvergelijker, lezen van een Amerikaanse krantwebsite, betalen met Paypal of een Amerikaans-gecontroleerde creditcard: allemaal prima. Gegevens van je klanten of je websitebezoekers door een Amerikaan laten analyseren: niet prima.

Ook niet als je een verwerkersovereenkomst hebt. Die zegt alleen maar dat die Amerikaan niets mag doen behalve wat jij hem opdraagt, maar dit borgt niet dat de NSA van die persoonsgegevens afblijft. En zolang dát niet geborgd is, mag je geen data laten verwerken in de VS.

Arnoud