Rechter dwingt ex-werknemer om wachtwoord Facebookpagina af te staan

| AE 11562 | Ondernemingsvrijheid | 14 reacties

Een voormalig medewerkster van een dierenopvangtehuis moet het wachtwoord en beheer van een Facebookpagina overdragen aan haar voormalige werkgever, meldde Security.nl onlangs. Dit op gezag van de rechtbank Gelderland die dat bepaalde, versterkt met een dwangsom van 1000 euro per dag dat ze dit niet. De Facebookpagina was tijdens haar dienstverband aangemaakt en draagt de naam van het dierenopvangtehuis, waardoor de pagina uiteindelijk gezien werd als het ‘eigendom’ (quotes want het is dienstverlening) van de werkgever. Deze uitspraak voegt weer een mooie nuance toe aan het debat over van wie een pagina is.

De vrouw was van 1 december 2008 tot 1 augustus 2019 in dienst bij Dierenopvangtehuis, met als taak beheerder van het dierenasiel. In 2011 maakte zij vanuit haar eigen Facebookaccount een pagina aan die met de titel verwees naar de werkgever, en waar ze werkgerelateerde zaken postte maar ook haar eigen mening als beheerder gaf. De werkgever was daarvan op de hoogte, las mee en sprak haar soms aan op dingen die haar niet beviel. Ook werden er afspraken over tijd voor die Facebookpagina gemaakt in het werk.

Na uitdiensttreding verzocht de directeur om overdracht van de pagina, wat de vrouw weigerde. Zij paste wel de naam en het logo aan, maar de werkgever was het daar niet mee eens en stapte uiteindelijk naar de rechter met als eis de overdracht van de pagina aan haar. Het was immers een werkgerelateerde pagina en dus eigendom van het werk.

Net als bij die uitspraak in maart zet de rechter voorop dat wie een pagina aanmaakt, daar de beheerder/eigenaar van is (mantra: er is geen eigendom, het is dienstverlening). Dat kan anders worden als dit in opdracht van een ander is gebeurd of je geacht moet worden deze te hebben afgestaan. In maart werd dat vrijwel hetzelfde geformuleerd, alleen dan met “bindend toezeggen”, wat daar gezien de vrijwilliger-stichting relatie logischer was.

In dit geval is doorslaggevend dat de werknemer de pagina had aangemaakt terwijl ze in dienst was, met naam en logo van de werkgever erop. Ze postte daar (vrijwel) alleen werkgerelateerde zaken, en liet zich instrueren over wat er wel en niet op mocht – ook in gevallen waarin ze het er eigenlijk niet mee eens was. Ook werd ze op zeker moment vrijgesteld van werk zodat ze de Facebookpagina kon onderhouden. Dat alles ruikt wel heel erg naar een pagina onderhouden voor je werk.

Iets juridisch preciezer: de werkzaamheden op de Facebookpagina waren in de hoedanigheid van werknemer gedaan, zodat ze voor rekening van de werkgever komen en deze daarmee houder van het account is. Zou ik zeggen. Maar hoe dan ook, de eindconclusie is dat de ex-werknemer moet zorgen dat de werkgever beheerder wordt van deze pagina, en dus wel op straffe van een dwangsom van 1000 euro per dag.

Net als bij vrijwilligers lijkt het me zeer verstandig als werkgever om dergelijke accounts zo snel mogelijk naar een functioneel mailadres van IT-beheer over te zetten, of op zijn minst zo snel mogelijk per mail of schriftelijk duidelijk te maken dat het account werkgerelateerd is. Krijg je dan gelazer, dan heb je het zo snel mogelijk te pakken. En natuurlijk eis je dat er altijd twéé beheerders zijn, zodat het ontslag van eentje niet zo snel tot problemen leidt.

Arnoud

Een rechtbank mag providers (en dus ook Facebook) tot notice en *stay* down verplichten

| AE 11534 | Ondernemingsvrijheid, Uitingsvrijheid | 8 reacties

Het Hof van Justitie in Luxemburg heeft bepaald dat er geen EU-regels zijn die zich verzetten tegen een verplichting voor hostingproviders als Facebook om commentaren te verwijderen die sterk gerelateerd zijn aan eerdere onwettig verklaarde commentaren. Dat las ik bij Tweakers. Nogal een omweg om te zeggen dat rechters providers kunnen verplichten om onrechtmatig verklaarde inhoud ook werkelijk down te hóuden, bijvoorbeeld door met filters te herkennen dat iets vrij sterk lijkt op eerder, geweerd commentaar. Maar ze moesten wel, want er is geen EU-regel die letterlijk zegt dat rechters dit mogen doen. Daarmee is eindelijk een grondslag gekomen voor wat in het jargon notice and stay down heet; je hoeft niet apart een procedure te voeren over iedere repost met een toegevoegde komma of een zin “hear hear” er boven geplakt.

Wanneer iemand een onrechtmatige uiting plaatst op een platform zoals een website of een Facebookpagina, kun je een klacht indienen bij de beheerder. Die moet dan (als de klacht evident juist is) de uiting weghalen. Dat is notice & takedown zoals we dat al bijna 20 jaar kennen. Maar vaak speelt dan het probleem dat die content dan weer opnieuw wordt geplaatst door een ander, eventueel met kleine aanpassingen zodat het niet direct opvalt. Dan moet je als klager dus wéér aan de bak en die hele notice&takedown procedure doorlopen.

In een Oostenrijkse zaak had de eisende partij (dus de klager) tegen Facebook geëist dat deze stay down maatregelen zou nemen om een smadelijk bericht blijvend offline te houden. De rechter aldaar vond het belangrijk genoeg om dit aan het Hof van Justitie voor te leggen, dat dus niet alleen bevestigt dat die maatregelen er moeten komen maar ook dat de rechtbank mag vonnissen dat dat wereldwijd gevolg moet hebben.

En dus dat het ook moet gelden voor inhoudelijk grofweg dezelfde teksten. Dit omdat je anders nog steeds aan de gang blijft; iedere trol weet dat je een komma weg kunt halen of een zin toevoegen en dan een simpel algoritme kunt omzeilen. Het gaat alleen niet zo ver dat ieder bericht van gelijke strekking automatisch geweerd moet worden, ik denk echt dat het beperkt is tot tekstuele aanpassingen op het bericht, zeg maar even als we het plagiaat zouden noemen. Dit omdat de reden achter deze uitspraak is dat een verbod op herpublicatie niet te eenvoudig omzeild moet worden. Een volledig nieuwe tekst valt sowieso niet onder dat verbod, immers.

Bijzonder is nog dat het Hof expliciet zegt dat de rechter zo’n verbod ook wereldwijd mag opleggen. Althans, dat niets in het Europese recht zegt dat dat niet mag. Een paar weken terug zei het Hof nog wat anders bij het vergeetrecht. Maar het verschil is dat in die zaak de Europese wetgever vrij duidelijk niet aangedurfd had om een wereldwijd vergeetrecht aan te nemen. Bij dit soort klachten is er überhaupt weinig Europees recht, landen mogen dus zelf uitzoeken of zo’n vonnis wereldwijde werking mag hebben. Daarom kan de Europese rechter daar geen uitspraak over doen.

Arnoud

Als je een like knop op je site zet, ben je aansprakelijk voor wat Facebook daarmee doet

| AE 11422 | Ondernemingsvrijheid, Privacy | 26 reacties

De beheerder van een website die een plug-in van een derde partij op zijn site opneemt waarmee persoonsgegevens van de gebruiker worden verzameld en doorgezonden, is medeverantwoordelijk voor de gegevensverwerking. Dat meldde Tweakers gisteren. Het Hof van Justitie bepaalde dat namelijk (zaak C-40/17) in een Duitse kwestie over een modewebwinkel die Like-knoppen bij haar producten had staan. De Verbraucherzentrale NRW eV had daartegen bezwaar gemaakt en onder meer aangevoerd dat dit de webwinkel mede-verwerkingsverantwoordelijke maakt, in navolging van dit arrest uit 2018 over fanpagina’s. Het Hof bevestigt dat dit zo is, zodat je nu dus webwinkels kunt aanspreken voor wat Facebook doet met gegevens die ze met die Like-knop binnenhalen. Ben ik even blij dat ik al jaren toestemming voor het tonen van die knoppen vraag.

De standaardversie van zo’n Like knop is vrij agressief namelijk: het is niet alleen een knop die je naar een Facebook-formulier leidt, maar er zit een zooi javascript omheen dat automatisch al gegevens verzamelt en doorstuurt naar Facebook. Ongeacht of je erop klikt, ongeacht of je ergens toestemming voor af – zelfs ongeacht of je ingelogd bent bij Facebook. Waarom alle shops (en online diensten, massaal) dat zo accepteerden was me nooit helemaal duidelijk. Het lijkt mij niet zo fijn dat anderen meekijken over jouw webschouder naar jouw klanten, maar dat zal aan mij liggen.

In 2018 was er een uitspraak van het Hof over een fanpagina op Facebook, waar de beheerder als mede-verwerkingsverantwoordelijke werd aangemerkt. Die besluit immers zo’n pagina op te zetten, waar mensen lid van kunnen worden en zo gegevens achterlaten. Zonder die ingreep waren die persoonsgegevens rondom interesses over die pagina (zeg maar) er niet gekomen, dus daarvoor ligt de verantwoordelijkheid bij deze beheerder. Dat je als beheerder alleen anonieme gegevens krijgt van Facebook, maakt niet uit – in de definitie van gezamenlijk verantwoordelijke staat niet dat je beiden bij alle persoonsgegevens moet kunnen. En het is “mede” verantwoordelijkheid omdat ook Facebook zelfstandig beslist wat er gebeurt op zo’n pagina.

Het Hof trekt die lijn nu door: een webwinkel (of andere online dienst) die zo’n Like-knop invoegt op zijn eigen site (met plugin of handmatig gebouwd, maakt niet uit) die is mede-verantwoordelijk. Die beslist dat Facebook bij die bezoekersgegevens mag, en Facebook doet de rest. Beiden zijn daarvoor in gelijke mate verantwoordelijk – en dus ook aansprakelijk. Voor welk deel precies is nog een interessante vraag; de AVG zegt letterlijk dat je iedere verantwoordelijke voor het gehele schadebedrag kunt aanspreken (artikel 82 lid 4 AVG). Maar deze uitspraak is onder de Wbp (Richtlijn) gedaan en die is daar minder expliciet in.

Desondanks lijkt het me nu de hoogste tijd om die Like-knopjes (en je andere social sharing plugins) eraf te halen, of op zijn minst achter een toestemmingsknop te zetten. En doe dat alsjeblieft niet met een popup. Een simpele hover met uitleg zoals op deze site werkt prima en is AVG compliant. Wie daarna klikt en de plugin activeert, heeft toestemming voor die verwerking gegeven.

Arnoud

Wat doen we met zijn profiel na overlijden? Facebook, Twitter en de digitale erfenis

| AE 11352 | Informatiemaatschappij | 9 reacties

Hoe ga je om met de berichten en foto’s van een dierbare na diens overlijden? Met die vraag opende de Volkskrant vorige week vrijdag. Sociale media gaan steeds vaker fungeren als online begraafplaatsen, je digitale nalatenschap. De journalist ging op onderzoek uit naar de vragen die dat oproept, waaronder dus juridische vragen en ik kreeg… Lees verder

Een Facebookpagina is van de vrijwilliger die hem aanmaakt

| AE 11193 | Intellectuele rechten, Uitingsvrijheid | 12 reacties

Wanneer een vrijwilliger uit eigen beweging een Facebookpagina (of groep) aanmaakt, dan is die van hem en niet van de vereniging. Dat maak ik op uit een recent vonnis uit Rotterdam over de beheerrechten (“eigendom”) van een Facebookpagina van een lokale politieke partij. Die had een geschil met een ex-lid die de officiële verenigingspagina en… Lees verder

Mag een kinderdagverblijf voor hun activiteiten-app eisen dat je Google of Facebook gebruikt?

| AE 11125 | Ondernemingsvrijheid, Privacy | 43 reacties

Een lezer vroeg me: De kinderopvang waar mijn kinderen naartoe gaan hebben onlangs een contract gesloten met Bitcare voor hun management en registratie van wat er zoal gebeurt gedurende de dag. Echter, registreren kan alleen door je via een ‘identity provider’ aan te melden. Je hebt een Google, Microsoft of Facebook account nodig zodat het… Lees verder

Komt een man met een knots geheime documenten bij Facebook halen

| AE 10985 | Regulering | 17 reacties

Dat Engelse recht heeft toch wel zo z’n charme. Het Britse parlement heeft van uitzonderlijke bevoegdheden gebruik gemaakt om interne papieren van Facebook te bemachtigen die info bevatten over de zaak-Cambridge Analytica, las ik bij Tweakers. Eén daarvan was dat de Serjeant at arms van het Parlement fysiek langs ging bij deze meneer, en dat… Lees verder

Beheerders Facebook-pagina zijn medeverantwoordelijk voor dataverwerking

| AE 10651 | Privacy, Uitingsvrijheid | 11 reacties

Het Europese Hof van Justitie heeft in een uitspraak bepaald dat de beheerder van een Facebook-pagina samen met Facebook als gezamenlijk verantwoordelijke moet worden gezien als het gaat om de verwerking van persoonsgegevens. Dat meldde Tweakers vorige week. Deze juridische term houdt in dat beide partijen samen bepalen wat er gebeurt met persoonsgegevens, en elk… Lees verder

Natuurlijk is die Facebook tracking pixel hartstikke illegaal onder de AVG (tenzij je toestemming vraagt)

| AE 10531 | Privacy | 22 reacties

Zorgverzekeraars die gegevens van hun websitebezoekers met behulp van een tracking-pixel naar Facebook verstuurden, overtraden mogelijk de wet. Dat zegt de Autoriteit Persoonsgegevens tegenover Nu.nl. Met deze pixel houdt het bedrijf bij welke pagina’s je zoal leest, om je dan op Facebook gerichte reclame te kunnen tonen. Dat ligt dan gevoelig als die pagina’s medische… Lees verder

Hoe kan Facebook legaal gezichten gaan scannen onder de AVG?

| AE 10513 | Privacy | 10 reacties

Als voorbereiding op de AVG gaat Facebook gezichtsherkenning aanzetten voor Europese gebruikers die dat willen, las ik bij de socialenetwerksite. Dat is verrassend, omdat ze het in 2011 uitgezet hadden na klachten dat de (Duitse) Wbp werd overtreden met deze feature. Doel van de nieuwe feature is te zorgen dat mensen in kunnen grijpen als… Lees verder