Mag de Voedsel- en Warenautoriteit je verbieden te bloggen over voedingsmiddelen?

| AE 7147 | Ondernemingsvrijheid | 43 reacties

Diverse lezers vroegen me, in verschillende bewoordingen:

Ik heb een blog/site over voedingssupplementen, gekoppeld aan een webshop/met affiliatelinks naar webshops waar je deze kunt kopen. Op de blog/site meldde ik dat deze supplementen je gezonder maken, maar nu kreeg ik een brief/mail van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit dat ik de wet overtreed. Mag je werkelijk niet bloggen over een voedingssupplement en dan zeggen dat het goed voor je is? Heb ik dan geen vrijheid van meningsuiting meer?

De Warenwet verbiedt (art. 20) het aanprijzen van levensmiddelen met medische claims wanneer je dat “in de uitoefening van een beroep of bedrijf” doet. Een verkoper van vitamines mag dus niet zeggen dat deze verkoudheid verminderen, bijvoorbeeld.

Iemand die blogt “voel me een stuk beter met een megadosis vitamine C” schendt de Warenwet niet. Maar iemand die in een blog die vitamine C-potjes aanprijst als goed voor je gezondheid én er meteen een linkje of bestelformulier bij hangt, overtreedt wél de wet.

Het moet gaan om commerciële uitingen oftewel reclame. En hoewel ook reclame valt onder de uitingsvrijheid, is het algemeen aanvaard dat reclame eerder aan banden mag worden gelegd dan een ‘gewone’ uiting, zoals een journalistiek stuk.

Sommige vraagstellers verbaasden zich over het feit dat ze meteen een boete opgelegd kregen of de kosten van een verplichte herinspectie moeten betalen. Ook dat klopt wettelijk: het is niet de bedoeling dat je verboden uitingen doet en daarmee pas ophoudt als de NVWA je aanspreekt. Een boete of kosten zijn een prikkel om je te dwingen meteen conform de wet te handelen.

Arnoud

Deel dit artikel

  1. Maar iemand die in een blog die vitamine C-potjes aanprijst als goed voor je gezondheid én er meteen een linkje of bestelformulier bij hangt, overtreedt wél de wet.

    Is het dan wel correct van die webshop om uit te nodigen tot dit gedrag door affiliatielinks te bieden? Hoe zou je zo’n affiliatielink nog rechtmatig kunnen gebruiken?

    • Je kan toch gewoon een linkje maken met 20 stuks vitamine C pillen in geel doosje, nu € 3,95 Dat mag gewoon, als je er maar geen gezondheidsclaims bij zet.

      Zou je op enige manier de webwinkel aansprakelijk kunnen stellen als je een boete krijgt. Bijvoorbeeld omdat de webwinkel in z’n affiliatecommunicatie wél deze gezondheidsclaims gebruikt. Of alleen al omdat de webwinkel de affiliate beter zou moeten informeren?

    • In ieder geval niet door de producten uitgebreid aan te prijzen op grond van medische claims en vervolgens die link aan te bieden.

      Je mag natuurlijk wél de producten aanprijzen op andere gronden, bijvoorbeeld omdat ze zo lekker smaken, of op basis van biologische ingrediënten zijn, of strikt vegetarisch / veganistisch, of halal, of kosher.

      De vraag blijft inderdaad wel wat de regels zijn voor een blogger die geen directe link heeft met de webshop behalve het af en toe droppen van een affiliate link. Maw, waar ligt de grens voordat het “uitoefening van beroep of bedrijf” wordt?

  2. Mag je wel claims van het voedingscentrum (of een andere reputabele bron) citeren met bron vermelding of zelfs embedden in je blogpost?

    Bijvoorbeeld deze : “Vitamine C heeft een functie als antioxidant in het lichaam en is nodig voor de vorming van bindweefsel, de opname van ijzer en het in stand houden van de weerstand. (Bron:Voedingscentrum)”

  3. Ik vind het een uitstekende regel dat “leken” niet zomaar mogen zeggen dat iets “gezond” is, met name vanwege alle heisa rondom onbewezen middeltjes van kwakzalvers. Roepen dat iets “gezond” is, is ronduit gevaarlijk. Ook vitamine C en voedingssuplementen in grote dosis zijn niet meer gezond.

  4. Ik vind het toch niet helemaal kloppen, zo’n verbod.

    Als je het hebt over ernstige ziektes, dan kan ik me er iets bij voor stellen. Je wilt niet dat mensen geen goede behandeling zoeken omdat de één of andere kwakzalver hun een nutteloos product heeft aangeprezen als medicijn.

    Maar zeggen dat iets gezond is is iets heel anders: ik zou dat geen medisch advies willen noemen. Wat wel en niet gezond is hangt meestal ook van hoeveelheden af: alle “gezonde” dingen zijn ongezond in te grote aantallen, en de meeste “ongezonde” dingen hebben in kleine hoeveelheden een nuttig effect voor de gezondheid. Het kan ook van persoon tot persoon verschillen. Daar komt nog bij dat er van zo veel dingen gezegd wordt dat ze “gezond” zijn, dat mensen er niet veel waarde aan zouden moeten hechten, tenzij de claim beargumenteerd is en van betrouwbare bron komt. Mensen zouden moeten begrijpen dat claims die komen van de verkoper van een product met een korreltje zout(*) genomen moeten worden.

    Zolang zo’n claim vaag blijft (bijv. “het is gezond”), lijkt het me geen kwaad kunnen, en zou het toegestaan moeten zijn. Zodra het concreet wordt moet de claim waar zijn (getoetst volgens de wetenschappelijke methode). Claims ter genezing van ziekten die normaal niet vanzelf over gaan zouden moeten zijn voorbehouden aan medicijnen, en onderworpen aan strengere regels.

    Ik denk dat de regels op dit moment te streng zijn.

    (*) korreltjes zout zijn erg gezond (in kleine aantallen) 🙂

    • Hoe zit het met deze bekende medische claim van Becel:

      Het is aangetoond dat plantensterolen het bloedcholesterol verlagen. De inname van 1,5-2,4g plantensterolen per dag kan het cholesterol met 7 tot 10% verlagen na 2 tot 3 weken. Een hoog cholesterolgehalte is een risicofactor voor de ontwikkeling van coronaire hartziekten. Hiervoor bestaan meerdere risicofactoren en de verandering van één van die factoren kan al dan niet een heilzaam effect hebben. Becel pro-activ is niet bedoeld voor mensen die hun bloedcholesterolgehalte niet onder controle moeten houden.

      http://www.becel.nl/becel-pro-activ/

      Ik vind dat wel degelijk een medische claim omtrent een levensmiddel.

    • De regels hier gaan niet over vrijheid van meningsuiting, maar over eerlijke handelspraktijken. Helaas is er in (buiten) de marge de gezondheidszorg een hele kliek aan kwakzalvers actief — van homeopaten, acupuncturisten tot gebedsgenezers en handopleggers –, soms zelf misleidt of overtuigd van hun waandenkbeelden, soms simpelweg hebberig en misdadig, die de nodige non-middelen op de markt brengen, die zeer schadelijk en zelfs dodelijk kunnen zijn, eventueel indirect omdat hulp die wel adequaat kan zijn wordt ontraden (denk aan de zaak Sivlia Millecamp). Dit soort types zijn zeer volhardend in het blijven verkopen van hun onzin en zoeken continue de mazen van de wet op; ze moeten dus goed op de vingers gekeken worden en waar nodig een stevige tik krijgen om ze weer in het gareel te krijgen.

      Vergelijk het met een beunhaasgarage waar ze de teller terugdraaien: ach, zo’n teller is ook maar een mening, en ik heb toch vrijheid van meningsuiting? Maar het blijft oplichting. Hetzelfde geldt voor het doen van allerlei medische claim op flut producten. Helaas is in de medische wereld de kennis nogal ongelijk verdeeld, en moeten we op een of andere manier pogen die asymmetrie te corrigeren. Ook voor wel goedgekeurde medicijnen mag trouwens niet geadverteerd worden: ook hier geldt dat vaak alleen een arts de kennis (en bevoegdheid) heeft om te eventueel toe te passen. — Artsen zelf worden trouwens wel doodgegooid met medicijnreclame…

      • “die zeer schadelijk en zelfs dodelijk kunnen zijn, eventueel indirect omdat hulp die wel adequaat kan zijn wordt ontraden (denk aan de zaak Sivlia Millecamp). “

        Ze is niet misleid; ze wilde zelf niet aan de reguliere geneeskunde. Mensen moeten de vrijheid hebben om al dan niet gebruik te maken van de schoolgeneeskunde en ook de vrijheid om allerlei onzin te geloven. In hun achterhoofd weten ze heus wel, dat ze de alternatieve genezer opzoeken uit angst voor de reguliere arts of omdat ze weten, dat die arts een behandeling gaat voorstellen, die ze niet bevalt. Als de alternatieve genezers duidelijk aangeven, dat hun middelen en adviezen nooit in de plaats van die van een arts komen, ze zichzelf niet als arts uitgeven, dan is er wat mij betreft weinig aan de hand. Tevens moet de schoolgeneeskunde eens uitzoeken, waarom mensen deze zorg mijden.

        • Alleen al het gebruik van de term “alternatieve genezers” is zwaar misleidend, en zou verboden moeten worden als aanduiding van deze praktijken. De juiste termen voor dergelijke lieden zijn kwakzalvers en oplichters. Dat in de (echte) geneeskunde niet alles perfect geregeld is kan ik beamen. Bedenk wel dat regelmatig het onmogelijke van artsen verlangd wordt…

    • Wacht even, want waar trek je dan een grens?

      De oorspronkelijke vraag was ‘ik blog dat deze producten je gezonder maken, met een link naar de verkoper erbij’. Dat is behoorlijk recht voor zijn raap en jij legt er nogal wat nuances overheen: Het zou kunnen zijn dat een product in kleine hoeveelheden een gunstig effect heeft bij een paar mensen. Dat is nogal wat anders dan ‘dit vitaminepreparaat maakt je gezond, koop het hier’.

      Als je schrijft ‘dit product maakt je gezonder, koop het achter deze link’, dan is dat toch onomwonden reclame, en moet je toch aan een paar regels voldoen? Je mag toch gewoon niet liegen? ‘Dit product maakt u gezonder’ is echt een andere claim dan ‘kleine hoeveelheden van dit product zou bij sommige mensen in bepaalde situaties … ‘ – of zie je echt geen verschil?

  5. Is die regel in de Warenwet gebaseerd op iets Europees? Mijn favoriete Portugese radiostation maakt namelijk voortdurend reclame voor allerlei kwakzalverstroep die zogenaamd helpt tegen hoge bloeddruk, reuma, allerlei pijnen en nog veel meer, zelfs tegen kanker. Ik vind het schandalig dat ze zo mensen op kosten proberen te jagen die het toch al niet breed hebben.

    Ik heb eigenlijk wel zin dat eens de grond in te gaan schrijven, maar ja, door die sponsoring is de muziek die ik wil horen wel gratis natuurlijk. Hypocriet? Hypocriet.

Laat een reactie achter

Handige HTML: <a href=""> voor hyperlinks, <blockquote> om te citeren en <em> en <strong> voor italics en vet.

(verplicht)

Volg de reacties per RSS