Nu ga ik aan mezelf twijfelen, is de GPLv2 eigenlijk wel een contract?

| AE 10903 | Intellectuele rechten | 48 reacties

Heibel in de Linuxtent, blogde ik vorige week. Ontwikkelaars aan het besturingssysteem lagen in de clinch over een Code of Conduct die ongepast gedrag vastlegt, met de nodige interpretatieproblemen tot gevolg. Dat leidde tot een oproep om je GPL-licentie in te trekken en zo je stem te laten horen. Waarop ik me afvroeg, kan dat wel, een contract opzeggen in zo’n situatie? Maar nu ga ik zelfs twijfelen of er wel een contract ís.

Dat de GPL naar Europees recht een contract is, is al een hele lange aanname. De standaardlicentie komt uit de VS, en daar is de twijfel wel iets serieuzer: voor een overeenkomst is onder de common law het specifieke concept ‘consideration’ nodig, oftewel een tegenprestatie. Een schenking is dus géén overeenkomst daar, maar een eenzijdige rechtshandeling. In Europa waar de civil law geldt (zeg maar heel Europa behalve Ierland, Engeland en Wales) is het goed mogelijk een overeenkomst te hebben met maar één prestatie.

De GPL kent geen tegenprestatie, en kan daarmee dus geen contract zijn onder common law principes. In Europa is dat geen beletsel, dus kun je hier prima spreken van een GPL contract. (Bijkomstig voordeel is dat het Amerikaanse juristen irriteert zonder dat ze er wat aan kunnen doen.) Voor een contract is niet meer nodig dan een aanbod (dit mag je doen, onder deze voorwaarden) dat wordt aanvaard (lijkt me leuk, ik ga typen en verspreiden).

Hoe meer ik er echter over nadenk, hoe meer ik twijfel of dit eigenlijk wel goed gaat. Want die aanvaarding past niet goed in het systeem van de wet, dat er vanuit gaat dat je akkoord zegt tegen de aanbiedende partij. Als die aanvaarding niet daadwerkelijk aankomt, dan gaat er van alles schuiven. Het belangrijkste is dat de aanbieder dan het aanbod mag intrekken, waarmee het vervalt. Oftewel, zolang niemand jou daadwerkelijk meldt “ik aanvaard de GPL op jouw software, dank je” dan kun je gewoon roepen “licentieaanbod ingetrokken, sorry” en kan niemand meer wat met je software.

De praktijk is natuurlijk dat iedereen gewoon zoekt naar de regel “GPL” in de hoofddirectory van de software en concludeert dat het wel goed zit. Maar je moet je best wel in juridische bochten wringen om dan tot een juridisch perfecte aanvaarding te komen. Een mogelijkheid is bijvoorbeeld dat je zegt, de aanvaardingshandeling (het gebruik van de software) bereikt de aanbieder niet maar dat is de aanbieder zijn eigen probleem (art. 3:37 lid 3 BW), had hij maar meer moeten opletten wie zijn software gebruikt.

Maar wat is het dan wel? De Amerikaanse constructie is een “toestemming onder voorwaarden”, analoog aan een bordje bij je erfgrens. Wie zijn landgoed openstelt met een bordje “Vrije toegang dagelijks tussen zonsopgang en zonsondergang” sluit dan geen overeenkomst, maar verleent eenzijdig toestemming onder een voorwaarde (namelijk dat het overdag is). Zolang die voorwaarde wordt gerespecteerd, mag je er zijn. Schend je de voorwaarde of vervalt deze, dan pleeg je erfvredebreuk en moet je dus wegwezen. Vertaal je dat naar softwareland, dan krijg je toestemming onder het auteursrecht om te handelen maar zodra je de voorwaarden schendt, eindigt de toestemming en heb je een probleem.

Het mooie van deze oplossing is, het maakt niet uit of je de voorwaarden aanvaardt of niet. Negeer ze en je pleegt sowieso inbreuk. Dus je hoeft helemaal niets te zeggen tegen de rechthebbende. De toestemming is ook niet zomaar intrekbaar: gezegd is gezegd, zeker gezien de constructie in de aanhef van de GPL dat het krijgen van een kopie van de software tevens toestemming inhoudt.

Het grote nadeel is natuurlijk, het is nog nooit getest bij de rechter. En ik weet ook niet op welke plek in het Burgerlijk Wetboek ik deze constructie zou moeten duiden. Maar het past beter bij mijn rechtsgevoel anno 2018.

Arnoud

Deel dit artikel

  1. Full disclaimer: Ik zit niet in open-source projecten en heb geen enkele ervaring met de GPL of iets dergelijks.

    Mijn vraag: Als iedereen denkt dat de GPL op een bepaalde manier werkt en op een bepaalde manier gebruikt, is dat dan niet hoe het werkt? Het gaat er in het recht nogal eens om dat je “had mogen verwachten” en dergelijke. Als je dan de GPL op je code gooit, en een ander gebruikt het, en jij trekt hem in, mag die andere partij dan niet zeggen “Ik had mogen verwachten dat die licentie gold en dat ik de code daarom mocht hergebruiken, zonder herroeping”, of zoiets? Het maakt dan niet zoveel uit hoe de GPL echt werkt.

    Ik denk dan een beetje zoiets als advertenties als “BTW, weg ermee!” Je weet dat je de BTW gewoon betaalt. Dat is nu eenmaal de wet. Het betekent gewoon ~19% korting. Het wordt dan een soort regel terwijl de verkeerde terminologie wordt gebruikt.

    • /muggenzift mode: 21/121 = 17,36%

      Maar zo lijkt het me niet echt te werken in de juridische wereld. Je kan wel stellen dat als iets loopt, kwaakt, vliegt en ruikt als een eend, het waarschijnlijk wel een eend zal zijn, maar uiteindelijk wordt er zeker in de juridische werled toch erg naar de letter gelezen.

      Nu moet ik zeggen dat het idee van “toestemming geven onder voorwaarden” me wel aanstaat. Als je vervolgens in je toestemming opneemt dat deze toestemming kan veranderen, kan je ongewenste effecten er op een later tijdstip nog uitfilteren door je voorwaarden aan te passen.

    • Veel hangt af van bij welke rechter een zaak terecht komt en aan de hand van welk recht de GPL beoordeeld wordt. Zoals al opgemerkt door Arnoud behoren de VS tot de zogenaamde ‘common law’ wereld waar over het algemeen veel strikter naar de letter van een contract wordt gekeken en veel minder naar de partijbedoeling dan alhier.

  2. Arnoud, de GPL heeft toch wel een tegenprestatie, te weten dat als je andermans GPL-gelicentieerde software verspreid, je je eventuele eigen IP op die software niet zult gebruiken tegen die software, en als je in je verspreiding andere software linkt met GPL-geliecntieerde software, ook die andere software onder de GPL zult laten vallen zodat er daardoor meer software onder de GPL gaat vallen waardoor ook de auteur van de GPL-gelicentieerde software verrijkt wordt. Ik zou dus niet willen zeggen dat er geen tegenprestatie (consideration) is. Voor NL recht lijkt me m.n. Art. 3:37(1) BW relevant: een verklaring kan gevormd worden door gedragingen, zoals het gebruiken en/of verspreiden van GPL-gelicentieerde software terwijl je weet dat je zonder licentie die software niet mag gebruiken en/of verspreiden.

      • Dus als in een GPL project alle auteurs hun email adres zetten onderin het doucment met de GPL voorwaarde, dan is het wel goed? Het is dan de taak aan bijvoorbeeld de fabrikant van een machine om alle duizenden mensen te emaillen om te zeggen dat hij akkoord gaat met de GPL voorwaarde voor het gebruik van een Linux kernel in zijn machine.

        En zou het zitten als ik software schrijf waarin ik gebruik maak van GPL code (zonder acceptatie van de voorwaarde te melden aan de originele auteurs) en deze software dan weer onder GPL verspreid. Stel de auteur van wie ik de GPL code heb gebruikt trekt deze in, dan moet ik mijn software weer terugtrekken, ik heb immers geen licentie meer. Maar hoe doe ik dat als iemand mijn GPL heeft geaccepteerd, ik ga ervan uit dat in GPL geen ontbindingsvoorwaarde staan.

      • Maar art. 5 GPLv2 zegt zelf:

        Therefore, by modifying or distributing the Program (or any work based on the Program), you indicate your acceptance of this License to do so, and all its terms and conditions for copying, distributing or modifying the Program or works based on it.
        Als je als licentiegever zelf precies aangeeft hoe aanvaarding plaats moet vinden, en wel op een hele impliciete manier, dan lijkt het me dat je niet gemakkelijk kunt aankomen met ‘de aanvaarding heeft me niet bereikt’. De licentiegever vindt dat blijkbaar niet nodig.

  3. Er zijn heeft veel eenzijdige toestemmingen onder voorwaarden actief in ICT land. Zo geldt er een eeuwigdurende licentie voor gebruik van alle Office formaten van Microsoft https://msdn.microsoft.com/en-us/openspecifications/dn646765.aspx Idem voor het VP8 videoformaten van Google bijvoorbeeld: https://www.webmproject.org/license/bitstream/ en zo kennen heel veel IT bedrijven eenzijdige beloftes om hun IP rechten op bijvoorbeeld bestandsformaten of API’s te verstekken aan iedereen onder de voorwaarde dat die partijen niet hen aanklagen voor IP rechten op die bestandsformaten/API’s.

  4. Ik denk dat het aanbieden van software onder de GPL in Nederland als rechtsverwerking valt te kwalificeren. Je geeft aan je auteursrecht niet te handhaven als het gebruik van je software aan bepaalde voorwaarden voldoet. Eenmaal verwerkte rechten kun je niet opnieuw verwerven.

  5. Even in het kort: de GPL is wel degelijk een contract waar twee prestaties aan verbonden zijn. Dat komt omdat de gebruiker van GPL code vervolgens de eigen code moet vrijgeven indien ze hun project (op basis van GPL code) gaan verspreiden. Dus als jij een IusMentis-app maakt voor je blog voor op de iPhone en Android en je gebruikt daarbij GPL code dan moet je ook jouw code voor die app delen met de rest.

    En dat is de tegenprestatie! Maar zolang je niet je eigen product publiceert is alles voor eigen gebruik en is er dus (nog) geen contract. Dus leef je uit met GPL code! Zeker als je een GPL product als WordPress gebruikt dan kun je er van alles mee doen wat je wilt en draaien op je webserver zolang je jouw versie maar niet deelt met anderen zonder jouw code vrij te geven… 😉

    Toch? 😉

  6. Er moet nog wel even rekening gehouden worden met art. 45h t/m 45n Aw en dan met name met art. 45j Aw. De auteur die zelf het werk ter download heeft aangeboden of daarvoor toestemming gegeven, kan geen voorwaarden verbinden aan verveelvoudigingen die noodzakelijk zijn voor het met dat werk beoogde gebruik.

  7. Grappig: SQLite voegt nieuwe Code of Conduct toe gebaseerd op de Regula Benedicti.

    Having been encouraged by clients to adopt a written code of conduct, the SQLite developers elected to govern their interactions with each other, with their clients, and with the larger SQLite user community in accordance with the “instruments of good works” from chapter 4 of The Rule of St. Benedict. This code of conduct has proven its mettle in thousands of diverse communities for over 1,500 years, and has served as a baseline for many civil law codes since the time of Charlemagne.

    https://www.sqlite.org/codeofconduct.html

Laat een reactie achter

Handige HTML: <a href=""> voor hyperlinks, <blockquote> om te citeren en <em> en <strong> voor italics en vet.

(verplicht)

Volg de reacties per RSS