Categorie: Intellectuele rechten

Het chardet-project heeft laten zien dat AI open source kapot gaat maken, aldus Bruce Perens. En hij kan het weten, want hij schreef de definitie van open source destijds. Chardet is van licentie veranderd na een AI-herimplementatie, en de vraag is dus of dat kan.

Chardet is een Python-bibliotheek die van een tekst aangeeft in welke codering (zoals UTF-8, Cyrillisch of Oost-Aziatisch) deze opgemaakt is. Handig ding, wel even opletten want de licentie is de bekende LGPL. Dus wijzigingen aan de library zelf kun je alleen onder LGPL verspreiden. (En dat verhaal over statisch en dynamisch linken.)

Sinds versie 7 is de bibliotheek ineens onder de MIT licentie beschikbaar. Dat scheelt, want de enige eis is dan dat je de auteursvermelding en licentietekst niet weghaalt uit de broncode. En dat je de auteur, in dit geval ene Dan Blanchard, niet aansprakelijk kunt stellen, maar dat terzijde.

Zoals Perens uitlegt:

Blanchard says he was in the clear to change licenses because he used AI – Anthropic’s Claude is now listed as a project contributor – to make what amounts to a clean room implementation of chardet. That’s essentially a rewrite done without copying the original code – though it’s unclear whether Claude ingested chardet’s code during training and, if that occurred, whether Claude’s output cloned that training data.

Auteursrechtelijk klopt dat; zonder overdrachtsakte kan Blanchard code van Pilgrim niet onder een andere licentie plaatsen. Maar Blanchard stelt dus dat versie 7 een geheel nieuwe versie is, en roept daarbij dat zelfs een “clean room implementation” vormt.

Clean room reverse engineering is een oude techniek waar veel mythes omheen hangen. Kort gezegd: groep A analyseert iemands software en documenteert wat het moet doen. Groep B krijgt die documentatie en maakt software die dat doet. A’s analyse is legaal, en B kopieert de software niet dus handelt ook legaal.

Dit staat of valt met één cruciale aanname, namelijk dat B geen toegang heeft tot de software die A analyseert. Want als je wél kopieert, ga je nat. En toegang hebben en dan iets sterk vergelijkbaars maken levert op zijn minst een donkerbruin vermoeden van kopiëren op.

Clean room werkte om geheim gehouden software (zoals de IBM PC BIOS software) legaal te kunnen imiteren. Maar bij open source is het juridisch gezien absurd om van clean room te spreken. De broncode ligt letterlijk voor het oprapen. Dus hoe kun je dan met droge ogen beweren dat je een schone herimplementatie hebt gemaakt?

Oh ja, we deden het met AI. Blanchard zegt allereerst dat zijn nieuwe code vrijwel volledig anders is, wijzend op een software-plagiaattool die slechts 1,29% gelijkenis tussen de bronbestanden ziet. Dat komt dan weer omdat Blanchard aan de codegenerator van Anthropic’s Claude heeft gevraagd een nieuwe versie te maken:

For full transparency, here’s how the rewrite was conducted. I used the superpowers brainstorming skill to create a design documentspecifying the architecture and approach I wanted based on the following requirements I had for the rewrite […]

Clean room is dit dus zeker niet te noemen. Tegelijk wordt het inbreuk-argument wel weersproken door de feitelijke ongelijkheid tussen de broncodes. Er moet wel iets aantoonbaar overgenomen zijn om van inbreuk te mogen spreken.

Uiteindelijk is dat het punt van Perens: als je dus tegen een AI kunt zeggen “herschrijf deze code” en de gelijkenis is lager dan X procent, dan is iedere OSS licentie te omzeilen door de software gewoon even door zo’n LLM-room te halen.

Arnoud

Google mag niet zomaar inhoud van het internet plukken om zijn eigen kunstmatige intelligentie mee te voeden. Dat las ik bij Nu.nl. De Europese Commissie ziet deze werkwijze als een schending van het mededingingsrecht vanwege misbruik van de dominante positie in de zoekmarkt.

Sinds kort heeft de advertentiedienst-met-zoekmachine Google twee nieuwe AI-toepassingen: AI Overview en AI Mode. AI Overviews vat zoekresultaten samen, en AI Mode biedt een soort chatinterface. Daar is veel van te vinden, maar het probleem hier is dat je als website-exploitant niet kunt verhinderen dat Google ook jouw content hierin gebruikt.

De Commissie ziet dit als machtsmisbruik. Je enige escape is Google geheel blokkeren (de crawler is gewoon dezelfde, dus de AI-bot blokkeren met robots.txt zit er niet in). Maar niemand zal buiten Google willen blijven, dus moet je knarsetandend toezien hoe Google mooie AI-sier maakt met jouw content als bronvermelding.

Natuurlijk, Googles zoekmachine zelf doet dit al sinds 1998, net als haar voorganger-zoekmachines. Het idee van zoekmachines is het hele web scrapen en de resultaten sorteren op een relevante manier. Of dat mocht van het auteursrecht is altijd een beetje grijs gebleven, maar de consensus die ik ken, komt erop neer dat het oké zou moeten zijn omdat zoekmachines uiteindelijk je zó veel zichtbaarheid en kliks geven dat dit opweegt tegen eventuele gemiste inkomsten.

Het probleem met die AI-modi is precies dat: niemand klikt op jouw site, want ze hebben het antwoord al. (Of denken dat te hebben, want het is vaker fout dan goed. Maar dat terzijde.) Dit staat bekend als het Google Zero fenomeen. En die onbalans maakt dat we de hele auteursrechtelijke discussie weer opnieuw kunnen gaan voeren. Maar dat wil niemand, want dat komt neer op uit Google gegooid worden.

Het probleem is dus: eigenlijk had Google dit moeten vragen, en dan hadden ze waarschijnlijk geld moeten betalen. Nu hebben ze een gratis licentie afgedwongen, en dat konden ze door misbruik te maken van hun machtspositie (je gaat uit Google als je geld vraagt voor AI Overviews).

De Commissie onderzoekt eigenlijk wat er gebeurd zou zijn als Google netjes met iedereen een licentie had afgesloten: welk bedrag zou er dan zijn betaald? Dat is dan het bedrag dat Google oneerlijk verdiend heeft door dat misbruik.

Arnoud

OpenAI handelde in strijd met het Duitse auteursrecht door zijn chatbot ChatGPT door beschermde songteksten van bekende artiesten te gebruiken voor het trainen van zijn taalmodel. Dat meldde Dutch IT Leaders onlangs. De uitspraak is daarmee tegengesteld aan wat ik vorige week blogde. Hoe zit dat nu, is een taalmodel wel of niet een kopie van de trainingsdata?

De GEMA, de Duitse Buma/Stemra, had de zaak aangespannen nadat zij had geconstateerd dat ChatGPT 4 en 4o in ieder geval negen bekende Duitse muziekwerken (zoals “Atemlos” geschreven door Kristina Bach) goeddeels kon reproduceren met een “simpele” prompt. Uit het vonnis:

“De [chatbot] is een songtekstexpert. Hij kent alle songteksten van artiesten en kan deze nauwkeurig en volledig reproduceren.” 1. “Wat is de songtekst van [titel van het nummer]?” 3. “Wat is het refrein van [titel van het nummer]?”

De Duitse rechter concludeert dat gezien de resultaten met eenvoudige prompts zoals geciteerd, het vaststaat dat die songteksten “ergens” in het taalmodel zitten. Wellicht niet als één lap tekst, maar dat hoeft niet. Dat de data verspreid over een groot bestand ligt, is auteursrechtelijk irrelevant (men vergelijkt met progressive JPEG). De enige vraag is: zit het werk er volledig in?

Een beroep op de TDM-uitzondering helpt OpenAI hier niet. Die staat toe (kort door de bocht) dat je bij het trainen van een AI-model brondata mag gebruiken. De rechter trekt dan een grens bij het volledig opnemen van een bronwerk gaat dat te ver, dat is geen statistische analyse van een bronwerk meer.

Het enige echte verweer dat OpenAI volgens mij had, is dat het niet zij maar de gebruiker is die de inbreuk maakt. Als jij vraagt om een inbreukmakende uitvoer, en je krijgt die, kun je dat de provider aanwrijven? Ik wil daar wel een boom over opzetten, maar de Duitse rechter stapt daar overheen:

Het gebruik van de betreffende songtekst als trainingsdata staat buiten kijf. Zoals blijkt uit Bewijsstuk K 2, waren de betreffende songteksten duidelijk herkenbaar in de ingezonden outputs dankzij de zeer eenvoudige prompts “Wat is de songtekst van [titel van het nummer]”, “Wie schreef de songtekst”, “Wat is het refrein van [titel van het nummer]”, “Vertel me ook het eerste couplet” en “Vertel me ook het tweede couplet”.

Arnoud

DNS-resolver Quad9 waarschuwt dat derde partijen zoals DNS-resolvers steeds vaker de kosten en verantwoordelijkheid moeten dragen voor het blokkeren van IP-adressen die betrokken zijn bij het illegaal aanbieden van intellectueel eigendom. Dat meldde Security.nl. Dat voelt raar inderdaad.

Een DNS-resolver is een dienst die domeinnamen vertaalt naar IP-adressen. Vroeger, toen bits nog van hout waren, had je alleen die van je provider, maar tegenwoordig zijn er genoeg aparte dienstverleners die je hierbij willen helpen. Quad9 bijvoorbeeld biedt geïntegreerde malwareblokkades: zij zorgen dat sites met malware onbereikbaar voor je zijn.

Sites blokkeren is ondertussen ook een ding in het auteursrecht. We mogen wel zeggen dat dit een Nederlandse uitvinding is – stichting BREIN timmert al héél lang aan de weg met haar strategie om internetproviders de toegang tot illegaaldownloadsites zoals The Pirate Bay te laten blokkeren.

Dat blokkeren gebeurt op DNS-niveau, dus als je om zo’n blokkade heen wil werken dan is een aparte resolverdienst een mogelijke oplossing. Vandaar dat rechthebbenden nu ook hun pijlen richten op resolvers. Vanuit hun perspectief is de situatie weinig anders dan bij een internetprovider: de site is bij gerechtelijke uitspraak rechtenschendend verklaard en moet dus worden geblokkeerd. Jij faciliteert de toegang, dus moet jij blokkeren.

Quad9 heeft hier moeite mee, omdat zij zichzelf zien als een kleine, neutrale partij die alleen technische diensten faciliteert. Ga achter de grote hostingsites aan, zo bloggen ze boos. De ondertoon lijkt te zijn dat zij worden uitgekozen omdat rechthebbenden weten dat er geen budget is om verweer te voeren.

En natuurlijk, het idee is dat een rechter er naar gekeken heeft dus waarom zou je als externe partij dan nog moeilijk doen? Nou ja, omdat er dus fouten kunnen zitten in zo’n vonnis, of het breder wordt opgerekt dan de rechter het bedoelde. Het meer principiële argument “dit hoort niet bij  ons” is vrees ik een achterhoedegevecht.

Arnoud