Een lezer vroeg me:
Recent kwam in het nieuws dat ov-bedrijven wegens fraude virtuele betaalpassen blokkeren voor in- en uitchecken. Ik snap het probleem, want door de virtuele kaart na het uitchecken te verwijderen was het niet mogelijk om reiskosten bij de gebruiker af te schrijven. Maar toch voelt het disproportioneel. In plaats van deze kaarten te blokkeren kon Translink de afgelopen 2 jaar ook bouwen aan een systeem om voor specifiek deze kaarten wel een reservering te doen. Mag dit zomaar?De NS spreekt van “serieus misbruik”, persoonlijk vind ik het moeilijk voorstelbaar dat zo veel mensen zó vaak virtuele kaarten aanmaken om gratis te reizen. Maar ik woon dan ook permanent in een ivoren toren.
De wet kent geen expliciete mechanismen over hoe je om moet gaan met fraude. Afgezien van heel algemene regels zoals redelijkheid en billijkheid zul je dus niets vinden om te toetsen of het mag, wat de NS hier doet. Maar zeker voor de korte termijn lijkt me dit een prima maatregel. Dit sluit het lek en dan ontstaat er ruimte na te gaan hoe je dit structureel oplost.
Natuurlijk dupeer je in de tussentijd de legitieme reizigers die met virtuele passen in- en uit willen checken (en ook gewoon willen betalen achteraf), maar ik zie niet goed hoe je dát 1-2-3 tegengaat.
Zou het als permanente maatregel mogen? Ook hier heeft het recht geen duidelijk antwoord op. Hoofdregel hier is dat je voorwaarden mag stellen bij een aanbod, in dit geval tot een vervoersovereenkomst. En zo’n voorwaarde mag zijn “geen virtuele pas van aanbieders X of Y”, net zoals supermarkten betalen met tweehonderdeurobiljetten mag weigeren of eisen dat je per pin afrekent.
Inderdaad, giraal geld is wettig betaalmiddel maar dat betekent alleen dat áls je een schuld hebt je die via giraal betalen rechtsgeldig voldoet. Niemand is verplicht om een overeenkomst aan te gaan met de eis dat je mág betalen met jouw betaalpas.
Heel misschien is er een haakje naar dat de NS als semi-overheid of publieke dienst mensen niet mag discrimineren. Alleen zie ik de link niet tussen je merk betaalpas en het soort kenmerken waar discriminatiewetgeving over gaat. Het is geen verboden discriminatie om mensen te weigeren omdat ze bankieren bij bank X.
Het recht zal dus geen oplossing geven voor deze situatie. Maar als de impact werkelijk zo groot is, dan zullen NS (of TLS) met de betreffende banken om de tafel gaan. Want het raakt dan de bedrijfsvoering van beiden.
Arnoud
Iedere vorm van niet objectief gerechtvaardigd onderscheid is ontoelaatbaar (art. 1 Grondwet). Dat het onderscheid hier een legitiem doel dient, is helder. Maar NS is ook monopolist voor essentiële dienstverlening, dat moet je er wel tegenover zetten. Verder: hoezo komen mensen hiermee weg eigenlijk? Dat het niet allemaal strafzaken worden snap ik, maar kom je als je dit soort dingen flikt dan niet op de zwarte lijst (IVR/EVR) van de bank(en)?
Echter kan men stellen dat er weldegelijk sprake is van discriminatie als men de letter van de Nederlandse wet volgt, namelijk:
Het laatste gedeelte van Artikel 1 wordt heel vaak vergeten of niet aan gedacht. Indien men een proefproces tegen de NS zou starten over het weigeren van virtuele bankpassen ten opzichte van fysieke bankpassen met als basis Artikel 1, ben ik benieuwd wat de rechtelijke uitspraak zou kunnen zijn.
“Ik mag niet toetsen aan artikel 1”?
De rechter mag wel toetsen naar het EVRM, en artikel 14 is:
De rechter mag alleen wetten van het parlement (“wet in formele zin”) niet toetsen aan de grondwet. Deze actie van NS of TLS is dat niet. De rechter mag dus prima toetsen aan artikel 1 hier.
Art. 1 lijkt met name gericht op ‘wat je bent/hoe je bent’ en niet op ‘wat je hebt’. Ik denk dat de rechter hier snel klaar mee zal zijn.
Dat is dus een vraag die een rechter zou moeten kunnen beantwoorden. Immers is de complete reikwijdte van Artikel 1 bepaald.
De tekst in Artikel 1 ‘op welke grond dan ook’ is momenteel vaag, maar sluit daarmee niets uit.
Lekker vaag inderdaad, dan zou je ook gediscrimineerd kunnen worden op de grond van dat je geen geld hebt om het kaartje te betalen.
Is tenslotte discriminatie op basis van financiële situatie 😉
Ik lees op https://www.mensenrechten.nl/actueel/weblogs/toegelicht/2024/discriminatie-door-financiele-instellingen-veelvoorkomend-probleem-zonder-gerichte-maatregelen
Maar dat klopt dus niet, het zou dus alsnog kunnen op de wettelijke beschermde discriminatiegrond ‘op welke grond dan ook’.
Ja ik besef me dat het recht geen formule is maar gezien alle onduidelijkheden zou men dat er wel eens van kunnen maken in mijn ogen. If then else is veel makkelijker dan al die wildcards die in de wetten zitten.
Dit is vooral niet weten wat discriminatie is. Er zijn overigens ook nog wetten omtrent gelijke behandeling. De bewijslast wordt hierin omgedraaid en dan gaat gaat het om specifieke kenmerken al dan niet om specifieke omstandigheden.
Vraag is of dat hier überhaupt van toepassing is. Als persoon wordt je namelijk niet gediscrimineerd, het is de betaalwijze die niet geaccepteerd wordt, net als dat je ook niet in kan checken met contant geld. Als je met een geaccepteerde betaalwijze betaalt, wordt je gewoon toegelaten.
Daarnaast is ook de vraag of het om ‘gelijke gevallen’ gaat. Is het ‘geval’ in dezen ‘persoon wil met het OV reizen en inchecken’, of is het ‘persoon wil met het OV reizen en inchecken met een fysieke debetkaart’ vs ‘persoon wil met het OV reizen en inchecken met een virtuele pinpas’?
Het stomme is dat MasterCard en Visa (die tegenwoordig alle pinpassen uitgeven) gewoon e-ticket functionaliteit om dit probleem te voorkomen. Maar Translink systems heeft dit geimplementeerd alsof het een pintransactie in een winkel is, maar wel eentje die pas veel later uitgevoerd wordt. Tjah, dan gaat het mis en ga je dus automatisch hele banken categorisch moeten uitsluiten als je dit wilt voorkomen…
Er is dus ook een oplossing mogelijk zonder hele banken te blokkeren. Namelijk gewoon de juiste standaard implementeren en niet doen alsof het een kassabetaling betreft. Dat gebruiken ze ook in de Londonse Underground al jaren met succes.
Volgens mij zit die e-ticket functionaliteit nog niet op mijn pinpas. Het gaat in deze zaak om virtuele pinpassen waarvan ik geen bevestiging heb dat ze de e-ticket functie ondersteunen. (Nog leuker: e-ticket optie is naar keuze aan of uit te zetten.)
Als die vituele passen herkenbaar zijn kan Translink bij die passen toch gewoon kiezen om een snellere wijze van incasseren toe te passen. Had de NS dat niet even met Translink kunnen afstemmen?
Het gaat niet alleen om de NS-poortjes en palen, maar ook om het in- en uitchecken in bussen, metro’s en trams. Toen Translink het systeem bedacht waren die nog niet online en werden aan het eind van de dag de transacties uitgelezen en geüpload.
Het zal nu wel grotendeels moderner zijn, maar het systeem wijzigen voor specifieke kaarten is een grotere ingreep dan alleen een blokkade. De “reservering” is al meerdere malen genoemd, maar vereist wel het een en ander aan programmeer- en testwerk om alles werkend te krijgen.
Wat ik heb begrepen van de discussie op Tweakers hierover is dat de oplossing met een reservering (net als bij het tankstation) een of twee seconden duurt, en men wilde niet dat hierdoor vertraging zou ontstaan als er een rij mensen voor het poortje staat. En de verbinding van station naar de bank moet het daarvoor natuurlijk wel doen.
Dat klopt, er is ook een discussie daar over hoe de Oyster card dat aanpakt. Die laat je direct binnen maar reserveert daarna wel direct het bedrag. Mocht dat mislukken dan blokkeren ze de kaart, je kunt dan één reis maken op die kaart.
De NS doet pas alle transacties verwerken aan het eind van de dag, en doet dat dan als één vordering op de kaart. Dat vond de klant namelijk fijner volgens hun marketingafdeling, ja ja.
Het is voor de NS prima mogelijk om de reservering te doen net zoals Oyster, vervolgens kunnen ze de kaart gewoon weigeren bij het uitchecken als de reservering mislukte, zeker bij de bemande stations. Bij de controle in de trein kan er bij de conducteur ook een seintje gegeven worden op de controleterminal, zodat het probleem dan ter plekke opgelost kan worden (de incheck bijvoorbeeld overzetten op een andere kaart die wel gereserveerd kan worden).
Hoe zit het dan met (zelf)tankstations? Daar wordt je bankkaart/PIN gecontroleerd en pas na het tanken als het volume en bijbehorende bedrag bekend is wordt de afrekening gedaan. Is hier dezelfde fraude met virtuele bankkaarten ook mogelijk? Of gebruiken deze een ander systeem dat de NS/Translink ook zou kunnen gebruiken?
Het doen van een betaling (of een reservering, zoals dat op een tankstation gebeurt) kost relatief veel tijd. Zo’n 10-15 seconden. Wanneer je gaat tanken, is dat geen probleem, maar bij incheckpoortjes op een station levert het al snel veel vertraging op als er een massa mensen doorheen moet en iedereen moet 10-15 seconden wachten tot het poortje open gaat.
Daarom kiest de NS ervoor om enkel te verifieren dat de kaart geldig is, wat zeer snel gedaan kan worden, en de daadwerkelijke betaling pas achteraf af te handelen. Maar dan kan een virtuele kaart die eerst nog geldig was al geannuleerd zijn.
Als we de zaak eens doortrekken naar een normale winkel, mag een winkel Vasi creditcards accepteren, maar MatserCard weigeren omdat MatserCard moeilijker doet met haar afdracht aan de winkelier? Ik denk dat het antwoord ja is, de winkelier kan bepalen in welke vorm zij betalingen accepteert.
Volgens deze redenering kan Translink dus bepaalde kaarten weigeren, zelfs zonder dat ze er een goede reden voor hebben. Kaarten weigeren vanwege overmatige fraude is wat mij betreft een objectief goede reden. (En geen discriminatie van de persoon, die met een andere kaart wel kan reizen.)
Ik zal niet zeggen dat Translink haar zaken op orde heeft… maar dat is wat mij betreft een totaal ander onderwerp.
Ik zou dat “serieus misbruik” graag gekwantificeerd zien, ik kan niet zoveel met “serieus misbruik”, en dat maakt het lastig te beoordelen of dit nou een welhaast onvermijdelijke maatregel is of geneuzel in de marge waar voornamelijk goedwillenden last van hebben. Hoeveel keer per dag wordt er ingecheckt met een virtuele betaalkaart, en hoeveel keer per dag gaat de betaling dan niet goed? Er zijn ongeveer een miljoen reizigers per dag (https://dashboards.nsjaarverslag.nl/reizigersgedrag), dus gaat het om 100 gebruikers? 1000? 10000? Een groot deel zijn forensen met een abonnement, dus daar zal het probleem ook niet zitten, en evenmin bij zakelijke reizigers. Mijn gevoel zegt me dat dit niet bij meer dan enkele tientallen reizigers kan spelen, maar misschien heb ik het ook wel helemaal fout.
En daarbij, in hoeveel procent van de gevallen is het niet betalen opzettelijk? De NS doet de betaling pas ’s nachts. Als je voor een treinrit een virtuele kaart aanmaakt en die na het uitchecken weer weggooit in de veronderstelling dat je betaald hebt (geen rare gedachte, ik wist tot ik dit las ook niet dat NS dat pas ’s avonds verwerkt), is het dan nog jouw schuld? Misschien dat de NS eerst een campagne moet overwegen; ik weet zeker dat een campagne “Denkt u er aan uw virtuele betaalkaart niet gelijk te verwijderen anders kunnen wij niet incasseren” zal zorgen dat het aantal mensen dat onopzettelijk de kaart verwijderd drastisch zal laten dalen…of in elk geval is het dan daarna wel “serieus” misbruik.
Waarom maak je een virtuele betaalpas die je na een dag weer weggooit, in het algemeen? Ik denk dat ik de functie van virtuele pas niet snap, anders dan boekhoudkundig (pas 1 is levensonderhoud, pas 2 is kleding, pas 3 is uitgaan/eten, pas 4 is zakelijk). Maar in welk geval is het handig dat je ‘m na 24 uur weer weggooit?
Ja dat is een goede vraag. Er zijn, naast het gebruik voor budgetteren, op zich wel meer use-cases hoor, maar niet allemaal zijn ze heel relevant in Nederland. Waar het erg prettig voor is (virtuele creditcards dan) is voor online aankopen; bij datalekken kan dan niet je echte creditcard informatie lekken en misbruikt worden. Ik weet ook (uit tweede hand) dat op woongroepen waar verstandelijk beperkten begeleid wonen het gebeurt dat er een tijdelijke virtuele pas wordt gemaakt als een client iets mag gaan kopen. Op zo’n pas kan je dan een specifieke hoeveelheid geld zetten. Sommigen van die clienten kunnen wel zelfstandig bepaalde boodschappen doen, maar hebben te weinig impulscontrole en zouden met een echte pas gelijk allerlei andere dingen gaan doen. In sommige buitenlanden, als je wat minder vertrouwen hebt in de betrouwbaarheid van de plaatselijke pinvoorziening, kan ik me ook voorstellen dat je dagelijks een nieuwe kaart maakt met een beperkt bedrag. Een tourist zou zoiets dus kunnen doen, om extra voorzichtig te zijn. De (of veel) banken die dit soort diensten aanbieden zitten over het algemeen in het buitenland; Revolut en zo. Dat het dus ook of vooral touristen zijn die dit doen zou niet heel raar zijn. Maar wederom, ik zou graag van de NS horen hoe serieus dit probleem nu eigenlijk echt is.
Dit is maar een gedeeltelijk antwoord op je vraag natuurlijk.. het roept wel een tegenvraag op: na hoeveel tijd mag je dan je virtuele betaalpas wel weggooien? Het concept van die passen is aanmaken, gebruiken, en daarna weggooien en dat mag en kan blijkbaar hier in Nederland want die partijen mogen hier gewoon opereren. Met andere woorden, doet iemand echt daadwerkelijk iets fout als die incheckt, reist, en daarna uitcheckt en dan vervolgens de betaalpas verwijdert? Mag je er niet van uit gaan dat je dan betaald hebt, of moet je bij elke pintransactie bij elk bedrijf wat je doet gaan navragen op welke wijze zij hun betalingsproces hebben ingericht? Als je niet rood mag staan op je rekening, en je checkt in, reist en checkt uit, en daarna geef je zoveel uit dat er niet meer genoeg op je rekening staat voor de NS om die betaling te incasseren, is dat dan niet een vergelijkbare situatie? Hoe werkt het in dat geval? Als teveel mensen dat doen met een Rabobank rekening, zou de NS dan Rabobank passen gaan blokkeren?
Ik snap, voor de snelheid van inchecken en omdat je anders niet kan inchecken als de verbinding een storing heeft, dat inchecken niet een “echte” betaaltransactie is. Maar waarom kan de NS niet vervolgens gelijk, zeg met een batch elke 30 minuten, die reservering of betaling afhandelen? Waarom pas wachten tot ’s nachts?
Ik zie wel een use case om dagelijks van virtuele pas te rouleren om daarmee je anonimiteit meer te waarborgen, in dat kader zou je het liefst voor elke betaling een unieke virtuele pas willen hebben. Dat bijvoorbeeld de albert heijn je boodschappen niet aan elkaar kan verbinden, of de NS je reisbewegingen. Maar dat ontslaat je natuurlijk niet van de plicht wél daadwerkelijk te betalen.
Ja, laat nou net Translink de grootste privacyschender zijn op dit gebied. Ze bewaren jouw reisgegevens jarenlang en weigeren ze op verzoek te verwijderen. (AH krijgt niet genoeg gegevens uit het pinapparaat, vandaar dat ze een eigen volgpas hebben.)
Mee eens, ik zie ook geen use case waarbij dit nodig is. Als je er lang over nadenkt kun je vast wel wat vinden (hoi Ed!) maar ik denk dat je dan echt in de marge zit van het aantal gebruikers.
Ik ben al sinds dag 1 klant van Qnub en die bank werkt 100% digitaal. Je kan weliswaar fysieke passen krijgen, maar in principe is dat niet echt nodig, zeker niet als je weinig in het buitenland vertoeft. Natuurlijk heb ik een aantal fysieke passen voor als ze echt nodig zijn, met name voor hotels, die zijn notoir voor problemen met contactloze betalingen.
Het boekhoud voordeel is voor mij niet eens de grootste reden om voor deze bank te gaan. Dat mijn reiskosten van de ’travel’ rekening gaan, en boodschappen van de huishoud rekening is aan dit alles volledig ondergeschikt. Het is een ‘administratief’ voordeel, maar het levert niets anders op dan overzichtelijkheid en snelle inzichten in je uitgaven.
De feiten dat ik per rekening/pas een maximaal transactiebedrag kan instellen, en daglimiet kan instellen en aanpassen, geoblocking kan toepassen, en als allerbelangrijkste een CVC/CVV code voor eenmalig gebruik kan instellen geven een dermate niveau van veiligheid dat het niet nodig is om dagelijks van pas/rekening te wisselen.
De enige use-case die dan overblijft in mijn optiek is die van bewuste fraude – en hoe groot dat probleem nu eigenlijk is, wordt niet duidelijk helaas.
Overigens zal een pasnummer/rekeningnummer, al is het van een virtuele pas, altijd permanent aan jou bank-account gekoppeld zijn. Met het rekeningnummer/pasnummer zou het dus, zeker bij een strafrechtelijk traject, helemaal niet moeilijk moeten zijn om bij de schuldenaar terecht te komen. Blijkbaar is dat echter geen interessante optie voor de NS?
Ik zit ook al sinds 1964 bij de Nationale Bank van Qatar, waar ik vooral last van heb is dat ze de rente uitbetalen in vaatjes ongeraffineerde olie.
Er zijn misschien technische mogelijkheden om dit probleem op te lossen. Misschien kan de NS een reservering doen op de pas voordat iemand weer uitgecheckt is (en dan wel reservering starten zodra de pas aangeboden wordt, maar de hekjes al openen voor de reservering afgerond is om de doorstroming te bevorderen).
Anderzijds zouden de banken die virtuele passen uitgeven aan geselecteerde bedrijven (als OVpay) de mogelijkheid kunnen geven om binnen een redelijke tijd na intrekken van de pas (bv 24 uur) alsnog geld van de onderliggende rekening af te boeken. Het is niet alsof ze de koppeling pas/rekening meteen moeten (of zijn) vergeten. Eerlijk gezegd vind ik het nogal hypocriet van die banken om te praten over discriminatie van hun klanten als zij in principe kunnen achterhalen wie (al dan niet expres) op deze manier de rekening voor het OV niet betaald en de OV-bedrijven klaarblijkelijk niet helpen om alsnog hun geld te krijgen.