Achmea discrimineert door verzekeringspremies voor vrouwen hoger te maken dan voor mannen, oordeelt het College voor de Rechten van de Mens. Dat meldde RTL Nieuws vorige week. De eigenaar van een koffiebar ontdekte dat een verzuimverzekering duurder is als haar personeelsleden allemaal vrouwen zijn. Dat mag, en is objectief gerechtvaardigd, maar is toch verboden discriminatie.
De koffiebareigenaar deed een berekening voor haar verzuimverzekering:
Op dat moment had ze alleen maar vrouwen in dienst. “Ik weet niet meer om hoeveel personeelsleden het ging. Volgens mij om een verzekering voor vier, vijf of zes personeelsleden.” Uit de berekening bleek dat ze 920,63 euro per maand zou moeten betalen. Daarna vulde ze, puur hypothetisch, ook nog in hoeveel geld ze kwijt zou zijn als ze alleen maar mannen in dienst zou hebben. Het bedrag was dan 691,88 euro per maand. Een verschil van bijna 230 euro.Dat doet vreemd aan. Maar zoals uit de uitspraak van het college blijkt:
Dit doet [de verzekeraar] omdat uit cijfers van het CBS blijkt dat het gemiddelde ziekteverzuim van vrouwen hoger is dan dat van mannen. Doordat het geslacht van de werknemers als risicobepalende factor wordt gebruikt, wordt bij een team met vrouwelijke werknemers een hogere premie betaald.Dat klinkt als een objectieve rechtvaardiging voor een verhoogd risico bij de verzekeraar. En het zou mogen volgens Achmea: de Richtlijn gelijke behandeling verbiedt dat alleen bij verzekeringen die mensen particulier afsluiten.
Het College leest die Richtlijn nog eens goed, en ziet dan dat gelijke behandeling ook geldt bij verzekeringen op een “particuliere, vrijwillige en los van de arbeidsbetrekking staande grondslag.” En dat is het geval bij een verzuimverzekering. Als werkgever hoef je die niet af te sluiten. De plicht tot loondoorbetaling bij ziekte staat in de wet maar mag je ook uit eigen zak voldoen. Dus staat deze verzekering los van de arbeidsbetrekking van de werknemer.
En dan komen we bij artikel 5 van de richtlijn, die letterlijk bepaalt dat
De lidstaten zorgen ervoor dat, in alle nieuwe contracten die na 21 december 2007 worden gesloten, het gebruik van sekse als een factor bij de berekening van premies en uitkeringen in het kader van verzekeringsdiensten en aanverwante financiële diensten niet resulteert in verschillen in de premies en uitkeringen van individuele personen.In Nederland was alle onderscheid bij goederen en diensten al verboden (artikel 7(1) Awgb), dus de richtlijn is hier alleen verduidelijking: gebruik van sekse als risicofactor is een vorm van verboden onderscheid.
Dat de statistiek laat zien dat die risicofactor reëel is, is dus niet relevant. Het wettelijk systeem is dat je alléén op grond van de uitzonderingen uit het Besluit gelijke behandeling onderscheid mag maken. En daarin staat alleen de sekse genoemd bij levensverzekeringen, niet bij verzuimverzekeringen.
Voor Achmea en collega-verzekeraars is dit dus een problematische uitspraak, omdat ze ingaat tegen een langlopende interpretatie van de wet gelijke behandeling en bovendien verzekeraars op kosten zal jagen. Want de premie moet omlaag terwijl de risico’s even duur blijven.
In de context van AI en ML laat deze uitspraak zien dat de vraag of een factor bruikbaar is, niet alleen statistisch te beantwoorden is. Een factor kan goed voorspellend zijn, en zelfs objectief op feiten gebaseerd zijn, maar toch verboden zijn om een beslissing of voorspelling op te baseren.
Arnoud
Ik weet niet waarom het de verzekeraars op kosten jaagt. De premie hoeft niet omlaag, maar moet genivelleerd worden tussen ondernemers met veel vrouwen en met weinig vrouwen in dienst, zodat deze twee groepen gelijke premies gaan betalen.
Over de laatste alinea, dat een factor bestaat en je hem niet mag gebruiken is volstrekt logisch mijns inziens. Immers, dat bv onderscheid op sekse bestaat/meetbaar is, kan juist een reden zijn om er niet op te sturen omdat dat zo’n onderscheid solidificeert en uitvergroot.
Het gevolg is dan dat ondernemers met overwegend mannelijke werknemers zich niet verzekeren, omdat dat op de langere termijn goedkoper is. Nivellering werkt het beste bij verplichte verzekeringen.
Dat zeggen ze wel, maar op de lange termijn is niet verzekeren altijd goedkoper. Anders maakt de verzekeraar geen winst, tenslotte.
Dus je zult moeten beargumenteren waarom het extra verschil van nivelleren opweegt tegen de redenen waarom bedrijven deze verzekering afnemen, ook al is dat op de lange termijn duurder.
Je niet verzekeren omdat je overwegend mannen in dienst hebt? Zal wel niet mogen …
Artikel 5.2 staat lidstaten toe om af te wijken van artikel 5.1. De vraag is dan ook of Nederland voor 21 december 2007 heeft toegestaan om van artikel 5.1 af te wijken en de daarvoor informatie heeft aan geleverd aan de EU. En mogelijk is er na 5 jaar getoetst en is de commissie geïnformeerd. Daarbij moet Nederland wel rekening houden met artikel 5.3.
Of er sprake is van een uiteindelijke problematische uitspraak valt nog te bezien. Een openbaring of deze toetsing daadwerkelijk is gebeurt, kan de uitkomst zoals die nu is veranderen.
Ik zie nergens staan dat de premie omlaag moet naar de huidige voor mannen, alleen dat hij hetzelfde moet zijn. Ik neem aan dat ze ergens in het midden uitkomen.
Die kosten maakt niets uit, dat berekenen ze namelijk gewoon door. Heb je ooit gehoord van een verzekeraar die in financiele problemen zit? (behalve Vie d’Or in 1995!)
Ze krijgen een percentage over de omzet. Hoe hoger de kosten, hoe hoger de winst.
Heb bij enkele van de allegrootste verzekeraars gewerkt en er is zo ontzettend veel inefficientie en verspilling dat het lijkt alsof dat hun businessmodel is. En dan klagen mensen over de overheid.
Conservatrix Levensverzekeringen …
Als voor verschillende groepen de risicofactoren anders zijn, dan krijg je door marktwerking dus verschillende verzekeringspremies. Als je hierop ingrijpt als wetgever, dan kun je effecten krijgen dat mensen in de groep met het lage risico de verzekering niet nemen (als ze het risico zelf kunnen dragen), waardoor het voor de groep met het hoge risico nog duurder wordt. Voor deze verzekering zou het misschien nog wel meevallen, maar voor sommige verzekeringen is kan het effect van zelfselectie zo groot zijn, dat de gehele verzekering niet meer mogelijk is. Een voorbeeld zijn zorgverzekeringen die niet aan leeftijd- of seksedifferentiatie mogen doen: die zijn niet voor niets verplicht gesteld, anders wordt het voor jongeren wel heel interessant om je geheel niet te verzekeren, of dat via een buitenlandse partij te doen die niet aan de Nederlandse wet is gebonden, en dezelfde dekking voor een derde van de prijs kan aanbieden. (Wie wel eens een ziektekostenverzekering voor een buitenlandse student heeft afgesloten weet dat.)
Verzekeraars zullen dan naar manieren zoeken om dit soort bepalingen heen te werken, bijvoorbeeld door verzekeringen gericht op interessante doelgroepen te adverteren (“verzekeringen voor hoger opgeleiden”, terwijl die ziektekostenverzekering wel gewoon voor iedereen is af te sluiten), of door het aanbod zo aan te passen dat het minder interessant is voor de onvoordelig doelgroep. Misschien is er ruimte voor een merk “Mucho Macho Verzekeringen” (die formeel natuurlijk niet discrimineren, iedereen kan ze afsluiten), maar die in hun communicatie wel heel sterk dingen gebruiken die voornamelijk mannen aanspreken (of in dit geval bedrijven waar veel mannen werken: bv. verzuimverzekeringen voor ICT bedrijven), zodat je op die manier de “dure” vrouwen buiten de deur houdt (en daarmee een concurrentievoordeel creëert tov bedrijven die niet zulke tactieken gebruiken), en een andere verzekering die zich richt op kapperszaken of de zorg.
Of dat maatschappelijk gezien wenselijk is, is een andere zaak, maar dat voorkomen leidt tot steeds verdergaande radicale ingrepen op marktwerking.
Is die “vrije markt” wel iets waar we naar moeten streven als dat grote risico’s voor ongewenste discriminatie inhoudt? (En daarnaast extra rompslomp meebrengt voor de verzekeringsnemer die naast NAW, geslacht en leeftijd ook zijn ziektegeschiedenis en DNA-paspoort bij de verzekeraar moet indienen.)
De vrije markt heeft ook geleid tot milieuvervuiling en klimaatverandering (produceer goedkoop en laat anderen jouw vervuiling maar oplossen), waarbij de grootste proponenten van de vrije markt ideologie propageren om het vervuilen door te laten gaan tot de Aarde dood of dodelijk geworden is… De markt verstandig reguleren is op termijn beter voor iedereen.
Maar wat is verstandig reguleren?
Ik ben het persoonlijk nog steeds niet eens met hoe men in de pensioenen gelijke behandeling heeft gedefinieerd.
De definitie is dat bij gelijke premie, mannen en vrouwen een gelijke uitkering per maand/jaar moeten krijgen. Aangezien vrouwen naar verwachting een aantal jaar langer leven dan mannen betekent dit dat mannen minder uitkering ontvangen voor de ingelegde premie dan vrouwen.
Ik vind dit dus totaal niet verstandig gereguleerd.
Daar komt nog eens boven op wat ik elders heb beschreven: als mannen uitruilen verliezen ze nog eens extra waarde, terwijl vrouwen waarde winnen.
Ik heb mij naar deze onzin geschikt omdat het nu eenmaal de wet is, maar voor mij is de enige manier van gelijke behandeling dat als je gelijke premie beptaald dat je er iets wat evenveel waard is voor krijgt en dat gebeurt nu per definitie niet, mannen krijgen minder waarde voor hun geld dan vrouwen.
Wat is in jouw visie dan wel verstandig? Als vrouwen even veel als mannen moeten krijgen, houdt het voor hen op terwijl ze nog een aantal jaar te leven hebben. Dat voelt ook weer raar.
Volgens mij is de aanname niet dat je mannen en vrouwen een gelijke uitkering over hun gehele leven moeten krijgen. Wel per maand/jaar, maar wie langer leeft krijgt meer geld. Val je 1 dag na je pensionering om, dan krijg je dus niets. Haal je de 128, dan krijg je enorm veel. Is dat onjuist?
Nee, dat is niet hoe het werkt. Een ouderdomspensioen keert uit tot overlijden van de gepensioneerde. Gemiddeld is dat voor vrouwen een paar jaar langer dan voor mannen. Heel simpel gezegd: Als een man gemiddeld nog 5 jaar leeft en een vrouw nog 6 jaar dan is elk jaar 1 euro tot aan de dood voor mannen evenveel waard als elk jaar 5/6e euro voor vrouwen.
Maar als je perse met vaste periodes wil vergelijken neem het volgende voorbeeld zonder rente en sterfte:
Een man en een vrouw lenen elk 100 euro uit, de vrouw wordt belooft dat zij daarvoor 10 jaar jang 10 euro per jaar krijgt. De man krijgt te horen dat hij 8 jaar lang 10 euro per jaar krijgt. Niemand vindt dat redelijk, maar als je de vaste periode verandert in de verwachte levensduur dan is dat ineens wel wat we wettelijk moeten doen.
(Let op: Bij pensioen wordt het pensioen voor mensen die langer dan verwacht leven betaald uit de vrijval van geld door mensen die korter dan verwacht leven)
Hier een mooi plaatje van het verschil in levensverwachting voor een 65-jarige man vs een 65 jarige vrouw.
Waar is de edit knop als je hem nodig hebt…
https://gezondheidsverkenning.ggdzw.nl/bevolking/levensverwachting/
Nee, dat is niet hoe het werkt. Een ouderdomspensioen keert uit tot overlijden van de gepensioneerde. Gemiddeld is dat exact hetzelfde per jaar voor vrouwen als voor mannen. Heel simpel gezegd: Als een man gemiddeld nog 5 jaar leeft en een vrouw nog 6 jaar dan is elk jaar 1 euro tot aan de dood voor mannen evenveel waard als elk jaar 1 euro voor vrouwen.
De huidige waarde van een uitkering van 1 euro per jaar voor 5 jaar is wel degelijk meer dan 1 euro per jaar voor zes jaar.
Wie wordt er gediscrimineerd, als je mensen dwingt dat als gelijkwaardig te accepteren?
Een pensioen is gedefinieerd als een periodieke uitkering vanaf een specifieke ingangsdatum tot aan het overlijden van de ontvanger. In deze definitie staat niets waaruit direct volgt dat vrouwen meer zouden moeten betalen dan mannen.
@Elroy, het is mogelijk dat er meerdere verstandige oplossingen voor een probleem zijn. Als het spreekwoordelijke kalf in de put gevallen is, kun je een muurtje om de put metselen. (Voordeel boven dempen: het water blijft beschikbaar)
Uit het oogpunt van solidariteit is het gewenst dat bij verzekeringen, en dat geldt nog sterker bij collectieve verzekeringen, de premies van alle verzekerden zo veel mogelijk gelijk zijn. Dit vermindert ook de administratieve last van de verzekeraar. Wat is er mis met een pensioenregeling die zegt: per ingelegde €1000 krijg je €x pensioen per maand (onafhankelijk van leeftijd nu en geslacht). Klinkt heel simpel en eerlijk en lijkt me voor een verplichte bedrijfspensioenregeling nog uitvoerbaar ook.
Jouw voorstel klinkt heel simpel, maar is in de praktijk erg lastig en kostbaar: immers, een X-bedrag beloven betekent dat je met een zeer hoge mate van zekerheid zo’n bedrag beschikbaar moet hebben als die uitkering gedaan moet worden, waardoor je heel defensief gaat beleggen. Dat is voor de lange termijn ongunstig. Met meer risicovolle beleggingen krijg je op de lange termijn (>10 jaar) vrijwel altijd een hoger rendement, en dus, gemiddeld genomen, meer pensioen. Vrijwel alle huidige pensioenen zijn dus nu op basis van “beschikbare premie.”
Er zitten een heleboel nare aspecten aan ons pensioenstelsel. Zo is het erg ondoorzichtig wat pensioenfondsen nu precies doen, zit er een harde koppeling aan je werkgever, en wat die allemaal uitvreet als die weer eens van pensioenuitvoerder wil veranderen, en is het overdragen van een pensioen naar een andere uitvoerder extreem lastig. Het zou eigenlijk net zo makkelijk moeten zijn als het overschrijven van een bedrag van de ene bankrekening naar de andere.
@Mathfox: ik ben zelf absoluut geen voorstander van de “vrije markt” in alle gevallen. Ik denk dat je alleen marktwerking kunt hebben en behouden als je die op een goede manier reguleert. (Dat noem ik zelf de paradox van de vrije markt: een ongereguleerde vrije markt wordt vanzelf onvrij. Wie wel eens het spel monopolie heeft gespeeld kent dat effect.)
Het probleem waar jij op doelt zijn economische externaliteiten: je wentelt dan de gevolgen van jouw handelen af op anderen. Dat is schering en inslag in onze huidige, van neoliberale ideologie doordrenkte samenleving, en leidt uiteindelijk tot destructie. De markt faalt hier, dus is regulering nodig.
Verstandig reguleren lijkt mij in het geval van sociale verzekeringen als deze dat je niet op strikt commerciële basis dit soort verzekeringen aanbiedt, maar dat je het systeem baseert op collectieve solidariteit: omdat jij meedoet in de samenleving draag je bij als je kunt, en krijg je de steun die je nodig hebt. Op sommige aspecten (uitvoering) is misschien marktwerking mogelijk, maar als je de verzekering zelf volgens de religie van “vrije markt” gaat proberen in te regelen hou je altijd ellende. De reden hiervoor is ook vrij eenvoudig te begrijpen: er is te veel sprake van machts- en kennisasymmetrie, waardoor partijen geen goede rationele beslissingen kunnen maken: een essentiële voorwaarde voor een vrije markt.
Het gebruik van sekse als factor bij de berekeningen leidt hier toch niet tot verschillen in de premies en uitkeringen van individuele personen? Met individuele personen bedoelt de wetgever hier natuurlijke personen. Het gaat hier echter om collectieve verzuimverzekeringen die door bedrijven worden afgesloten en dus niet door natuurlijke personen. Het College voor de RvdM lijkt de wet/richtlijn dus verkeerd uit te leggen? (of impliciet te suggereren dat de richtlijn zelf in strijd is met de mensenrechten?).
Of het maatschappelijk gezien wenselijk is dat bedrijven met veel vrouwelijk personeel meer premie moeten betalen voor een verzuimverzekering dan bedrijven met veel mannelijk personeel, is een politieke kwestie. Als de (EU)politiek dit niet wenselijk vindt (wellicht vanwege strijd met mensenrechten), dan zou de richtlijn toch aangepast moeten worden?
Het lijkt er trouwens op dat het wel/ook toegestaan is om de factor leeftijd mee te weten in premieberekening voor collectieve verzuimverzekeringen. Waarom zou dat maatschappelijk gezien wél acceptabel zijn en de factor sekse niet? Terwijl voor zowel sekse als leeftijd geldt dat er een verband bestaat met hoeveelheid verwacht ziekteverzuim?.
Zou het ter voorkoming van zowel seksediscriminatie als leeftijdsdiscriminatie niet beter zijn als de (EU) wet alle verzekeraars verplicht dat premieberekeningen voor dit type werkgeversverzekeringen gebaseerd worden op type werkzaamheden onder het personeelsbestand (en daarmee gepaard gaande risico’s) in plaats van op leeftijd/sekse/andere individuele kenmerken? Als de politiek wil bevorderen dat werkgevers niet op sekse en niet op leeftijd discrimineren, dan dienen belemmeringen (zoals hogere verzekeringspremies) die indirect tot discriminatie kunnen leiden inderdaad weggenomen te worden. Een (niet bindend) oordeel van het Nederlandse College voor de Rechten van de Mens is hiervoor niet voldoende. Al was het maar omdat er hiermee nog geen gelijk speelveld voor verzekeraars ontstaat.
In de pensioen en levensverzekeringen kennen we dit al lang.
Omdat vrouwen gemiddeld langer leven dan mannen heb je dan voor vrouwen meer voorziening nodig. Maar vanwege gelijke behandeling moet je dezelfde premie vragen aan de mannen en de vrouwen.
Een nog beter voorbeeld is uitruil van nabestaandenpensioen.
Voor een man is minder voorziening nodig voor ouderdomspensioen en meer voor nabestaandenpensioen. Dat zou zonder gelijke behandeling dus betekenen dat mannen flink meer ouderdomspensioen erbij krijgen als ze afzien van nabestaandenpensioen, in vergelijking met vrouwen.
Wettelijk is de uitruilfactor voor mannen en vrouwen gelijk. Dit betekent dat de waarde van het pensioen stijgt voor een vrouw die uitruilt en daalt voor een man die uitruilt. Hierdoor treedt selectie op en wordt bij het vaststellen van de uitruilfactor een anti-selectie factor ingerekend. Er wordt vanuitgegaan in het bepalen van de uniforme uitruilfactor dat meer vrouwen dan mannen uitruilen en die wordt dus lager.
Voor de verzuimverzekering kan je iets vergelijkbaars doen: de premie voor vrouwen en mannen gelijkstellen, maar niet op basis van de verhoudingen in het bestand, maar gebaseerd op antiselectie factoren. De ultieme factor is dan natuurlijk dat iedereen de vrouwen premie betaalt. Netjes volgens de wet en een flink hogere winstmarge voor de verzekeraar. Het enige wat dit voorkomt is concurrentie, wettelijk staat niets verzekeraars in de weg om de vrouwen premie op iedereen toe te passen.