Gameontwikkelaar Epic Games International moet van de rechter de boete van 1,1 miljoen euro betalen die opgelegd is door Autoriteit Consument & Markt (ACM). Dat las ik bij Nu.nl. Ik zou epic fail moeten zeggen want het bedrijf krijgt werkelijk nergens gelijk.
In 2024 beboette de toezichthouder de exploitant van het populaire Fortnite. Dit omdat kinderen rechtstreeks werden aangemoedigd om geadverteerde producten te kopen of om hun ouders of andere volwassenen daartoe over te halen. Zie bijvoorbeeld het plaatje hiernaast met de knop “I want the battle pass”. Ook termen als “Check it out”, “Get it now”, “Get [naam item]’’ of “Grab it’’ zijn vrij duidelijk gericht op kopen-kopen-kopen.
Maar er was meer, zoals te lezen was in het originele Sanctiebesluit met de boete:
Bij het aanbod in de Item Shop wordt onder andere gebruik gemaakt van timers (in combinatie met roulerend aanbod). Timers duiden op een beperking in tijd om te beslissen over een aanbod. Het roulerend aanbod na afloop van de timer wijst op (kunstmatige) schaarste. Kinderen zullen logischerwijs denken dat items in de Item Shop na afloop van de timer niet meer beschikbaar zijn en dat kan gevolgen hebben voor hun aankoopbeslissing.Zo’n manier van druk uitoefenen is ook een vorm van agressief of oneerlijk handelen als bedrijf jegens consumenten, dus dan al helemaal jegens kinderen.
Epic’s argument in beroep bij de rechter: dat is geen aanzetten tot koop want je moet nog een heel bestelproces door. Nope, zegt de rechter:
Die stappen doen er immers niet aan af dat er op het eerdere scherm al uitingen staan die rechtstreeks aanzetten tot aankoop. De verbodsbepaling beoogt te voorkomen dat kinderen rechtstreeks aangespoord worden om te kopen. De bepaling ziet niet op kinderen voldoende gelegenheid bieden hun opties te overwegen voordat zij tot aankoop besluiten. Ook is in dit verband – zoals de ACM terecht stelt – niet relevant of de aankoop daadwerkelijk is gedaan.Epic had verder nog betoogd dat de term “kind” te ongenuanceerd werd toegepast: iedereen onder de 18. Er zijn vele gradaties “kind” en zij wilde daarom een principiële uitspraak over dat begrip:
Epic betoogt … dat de ACM bij het begrip kind onterecht uitgaat van een homogene groep “tot 18 jaar”. Zij voert – onder verwijzing naar literatuur, soft law en een uitspraak van een Duitse rechter (procedure bij het Landgericht Berlin (LG Berlin) – aan dat de ACM bij de beoordeling van reclame-uitingen onderscheid zou moeten maken tussen kinderen tot en met 15 jaar en jongeren (adolescenten) van 16 jaar en ouder.Dat onderscheid vanaf 16 kennen we bijvoorbeeld uit de AVG, dus helemaal uit de lucht gegrepen is dit niet. Maar de rechter ziet nergens hoe Epic in haar implementatie dat onderscheid maakt. Het is bijvoorbeeld niet zo dat die aanprijzingen alleen getoond worden bij zestienplussers, bijvoorbeeld. Dus ze maken net zo goed reclame bij de jongere groep.
Uiteindelijk blijft dan gewoon een serie dark patterns over (zoals de rechter het terecht omschrijft) waarmee kinderen worden aangespoord om dingen te kopen in het spel. Dat heeft de ACM adequaat onderbouwd en ook de hoogte van de boete is prima gemotiveerd.
Arnoud
Het vonnis van de rechtbank is hier te vinden.
Als fan van de contraire blik op zaken. (En goed dat deze boete is gegeven.) Zaken als ‘in game currency’ zijn voor mij als ouder van jeugd in deze levensfase eigenlijk een heel bruikbaar instrument in de opvoeding. Je hoeft niet alles te hebben. Er is veel te wensen, maar maar soms iets te kopen en pas als je gespaard hebt. Denk twee keer na wanneer je iets koopt. Wat heb je aan een skin? Wat is het waard? Heb je je account netjes beveiligd? Hoe dan?
Véél bruikbaarder in de opvoeding dan noem eens even alle moderne ‘socials’. Daar heb je echt als ouder weinig zicht en invloed. Ja, je probeert goed gedrag (niet pesten, niet schelden, alles wat je stuurt ligt vast) te motiveren, maar een per ongelukke afslag naar de diepe troggen van het internet zijn niet te volgen.
De econoom in mij denkt ook nog dat mijn vroegere gamen een veel groter beslag deed op het besteedbaar inkomen van mijn ouders, dan dat van mijn kinderen nu. Alleen de PC (de games kwamen als warez via OhNoMoreGames en rechtsvoorgangers) was al 1,5 maandsalaris. PS5 gaat al 4 jaar mee. Meeste games zijn free to play. Het grootste gamebudget wordt nog steeds door pa via Steam uitgegeven. (Steam Sale! Buy Now!)
Wat ik niet helemaal begrijp is hoe die uitingen als “Grab It” en “Buy it now” en de inrichting van de shop precies anders zijn dan de reclame-uitingen van een winkel zoals een supermarkt of drogist en de inrichting van de winkel. Creeert een winkel kunstmatige schaarste als ze een folder door de bus duwen of reclame maken met “Zolang de voorraad strekt”? Is het een beperking in tijd als ze zeggen “Vandaag 1 + 1 gratis” of “Laatste Kans”? En de inrichting van supermarkten met name is een hele studie op zich. Hoeveel meter voor welk product, welk product op ooghoogte en welke onderop, snoepgoed bij de kassa’s, de kunstmatige geur van vers gebakken brood in het luchtverversingssysteem en zo kan je nog even doorgaan, en dat is alleen maar om bezoekers aan te zetten tot kopen. Waarin precies is dit spel nu zo anders?
Bij mijn weten is het verboden te impliceren of stellen dat er maar een beperkte voorraad is als dit niet zo is (en dat zal bij in-game aankopen meestal niet zo zijn).
Stellen dat een aanbieding maar geldig is tot een bepaalde datum is natuurlijk ook niet illegaal, maar als uit de omstandigheden blijkt dat dit niet zo is (vijf minuten later krijg je een vergelijkbare aanbieding) dan wordt het een ander verhaal.
Het komt erop neer: je mag niet liegen tegen je potentiele klanten.
Ik kom trouwens ‘grab’ steeds vaker en vaker tegen in diverse contexten. Het stuit mij tegen borst. Ik ben een beschaafde persoon en geen wild beest, dus ik ‘grab’ nooit iets. Impliceren dat ik iets zou willen ‘grabben’ maakt het waarschijnlijker dat ik het helemaal niet wil kopen.
Ze zijn niet anders. Het is ook niet verboden om reclame te maken. Maar wél verboden is specifiek reclame maken gericht op kinderen. Dat doet de Albert Heijn of Hema niet. Fortnite wel: dat is een spel specifiek ontworpen om door kinderen gespeeld te worden. Dus alle reclame daarin is in principe verboden. In de Donald Duck staat ook geen reclame.
Ah oke, bedankt. Ik ken Fortnite alleen van naam, ik wist niet dat het een spel voor kinderen was. Dat veranderd wel e.e.a ja.
Beetje cynisch, maar voor Fortnite is een boete van 1,1 miljoen een rekenfout in de boeken. Fortnite heeft een omzet van een slordige 4 miljard per jaar. Het moederbedrijf Epic Games heeft een omzet van 6 miljard, en is voor 35% in handen van Tencent, met een omzet van 660 miljard.
Dus die zullen hun schouders ophalen, de boete betalen en lekker verder gaan. Cost of doing business, dus. Of, klassiek gezegd: “Ik zeg dat rechtvaardigheid niets anders is dan het voordeel van de sterkste.”
Wat voor Epic wel een issue zal zijn is dat boetes bij herhaalde overtredingen hoger uit gaan vallen. Maar ja, er moet wel een definitief vonnis liggen voordat de ACM zich opnieuw over Fortnite gaat buigen.
Wat je dus ziet gebeuren is dat er een aantal kleine wijzigingen doorgevoerd wordt, voldoende om een volledig nieuwe evaluatie door een toezichthouder te vereisen. Ondertussen wordt er tijd gerekt met juridische procedures: bezwaar, beroep, cassatie. Alles om de spelers maar lekker uit te blijven melken.
Tot op zekere hoogte. Allereerst vinden investeerders het niet leuk als er geld naar anderen gaat dan naar hun broekzak, dus die gaan piepen. Ten tweede zet dit een precedent (want Europese wetgeving) dus er komen dan vast nog meer van die boetes, dus punt 1 maal 28.