Een lezer vroeg me:
De drone van de buurman hangt soms minutenlang stil boven ons terras en maakt een irritant zoemend geluid. Laatst schrok mijn postduif tijdens het uitvliegen van de drone en is ertegenaan gevlogen, waardoor het apparaat neerstortte en beschadigd raakte. Nu stelt de buurman mij aansprakelijk voor de schade aan zijn drone. Ben ik inderdaad verantwoordelijk voor wat mijn duif heeft gedaan, of had hij daar helemaal niet mogen vliegen?Allereerst: het is juridisch onduidelijk of een drone boven terrein van de buren mag zijn. Art. 5:21 lid 3 BW bepaalt dat je geen bezwaar mag maken tegen vliegtuigen boven je grond, maar onduidelijk is of een drone ‘vliegt’ in de zin van dat artikel. De aparte droneregels voor kleine drones verbieden ook niet het vliegen op andermans terrein.
In 2017 werd een man veroordeeld tot schadevergoeding voor het met de luchtbuks neerhalen van een irritante drone op zijn terrein. Die schade werd wel gematigd omdat de buurman óók onrechtmatig bezig was, maar daarbij woog zwaar dat de drone een camera had en daardoor de privacy schond. Een stuk speelgoed zonder camera is daarmee wezenlijk anders.
Maar dan de hoofdvraag. Je duif vliegt tegen een drone en die gaat stuk. Hiervoor moeten we artikel 6:179 BW van stal (pardon, til) halen, en onder juristen is dat berucht vanwege de dubbele ontkenning:
De bezitter van een dier is aansprakelijk voor de door het dier aangerichte schade, tenzij aansprakelijkheid (…) zou hebben ontbroken indien hij de gedraging van het dier waardoor de schade werd toegebracht, in zijn macht zou hebben gehad.In gewone taal: als hoofdregel ben je aansprakelijk voor alle schade die je dier aanricht (“risico-aansprakelijk”). Het maakt daarbij niet uit of je had kunnen ingrijpen. Zoals bij de postduif: die vliegt uit zichzelf, de vluchtlijn is zuiver toeval maar er is wel schade door ontstaan. Dus betalen.
Die dubbele ontkenning komt neer op “De bezitter is niet aansprakelijk als hij de gedraging van het dier in zijn macht zou hebben gehad en bewust zou hebben toegelaten”. Als je hond uit schrik een overvaller bijt, ben je niet aansprakelijk want dat zou je ook niet zijn als je dan het commando “bijt hem” had gegeven – binnen de kaders van noodweer. Hier gaat dat niet op: bewust je duif een drone laten aanvallen is geen noodweer.
En ja, ik weet dat je een duif niet kunt dresseren om aan te vallen (Skinner’s experiment daargelaten). Rond 2016 experimenteerde de Nederlandse politie met roofvogels om drones te onderscheppen, maar dat heeft tot niets geleid.
Arnoud
Maar kan het ook andersom? “De duif is tegen de drone aan gevlogen” kan worden omgezet naar “De drone heeft tegen de duif aan gevlogen”. Moet je niet eerst vaststellen wie er in dit geval schuld had? 🙂 Dat wordt nog een leuke kluif voor de juristen omdat de eigenaar van de drone zijn drone dus in het vluchtpad van de duif heeft geplaatst. Hoe dan? De drone vloog over het terrein van de eigenaar van de duif en ging dus in het pad van de duif vliegen… Lijkt mij dat de drone-eigenaar even de dierenarts-kosten mag betalen…
Zo dacht ik ook. De dronepiloot heeft controle over het vliegend object, de duifeigenaar niet. Het is niet logisch dat de duifeigenaar voor de kosten moet opdraaien bij een botsing.
En kun je nog iets met risico-aanvaarding? De drone-eigenaar weet en accepteert dat er in de lucht wel eens een vogel tegen zijn drone zou kunnen vliegen. Dat in een concreet geval de vogel een eigenaar heeft, verandert daar niets aan.
(Het zou wel makkelijk zijn: Je oude drone is half kapot en verouderd, je gaat even voor de uitvliegopening van het duivenhok van een duivenmelker vliegen, en hup, je krijgt geld voor een nieuwe drone)
Ik heb geen verstand van duiven. Maar die duif kan wel eens zo geschrokken zijn dat het geen lang leven meer te gaan heeft. Of; als het een wedstrijd duif was, dat het niet meer presteert.
Dat kan flink wat waardeverlies betekenen.
Leuk een aardig; Maar is dit wel in de geest van de wet? De kans dat jouw duif in aanraking komt met een vliegtuig(je) is niet zo groot.
Maar een kleine drone, vlakbij het verblijf, vraag je er dan niet om?
Als ik met een RC auto in de buurt van een hond ga rijden, dan kan ik toch ook verwachten dat die auto het misschien niet overleeft? Dan is ineens het baasje verantwoordelijk?
Ik geloof zonder meer dat het juridisch zit zoals je zegt Arnoud, maar ik vind het in dit geval niet rechtvaardig. Ik zou zeggen dat als je je buren lastig valt door boven hun terrein te gaan vliegen met je irritante drone, dat je dan bewust het risico neemt dat die drone beschadigd kan raken door normale dingen die de buren in hun tuin doet. Als ik mijn RC auto neerzet achter het achterwiel van de auto van de buren als die op hun oprijlaan staat, is het dan hun schuld als ze er overheen rijden, of is dat mijn eigen domme fout? Ik zou zeggen het laatste.
Het vliegen met een drone boven een anders terrein kan mijns inziens in strijd zijn met de op de bestuurder ervan rustende zorgplicht. Zie bijvoorbeeld ook ECLI:NL:RBOBR:2018:4413 (ballonvaart)
Bij de beantwoording van de vraag of de onrechtmatige daad aan [gedaagde] kan worden toegerekend stelt de rechtbank voorop dat het een feit van algemene bekendheid is dat veel dieren, vooral dieren die als prooidieren worden aangeduid, schrikken als er boven hen een voorwerp beweegt. Een beweging van boven wordt geassocieerd met een roofvogel. Eveneens een feit van algemene bekendheid is dat dieren in het algemeen schrikken van harde geluiden, zeker als deze onverwacht optreden.
Dat ook in ballonvaarderskringen bekend is dat er een zorgplicht bestaat ten opzichte van eigenaren van percelen waar overheen gevaren wordt volgt onder meer uit de “gedragscode ballonvaart”.
Dat is wel een hele leuke, dank je wel! Ik zie vanuit die zorgplicht wel een goed argument voor schadevermindering. Maar ik denk dat je niet ontkomt aan de conclusie dat de eigenaar van de duif risico-aansprakelijk is. Dat hangt m.i. alleen af wie richting wie vloog. Als de drone gewoon hing en de duif vloog er tegenaan, dan is het schuld eigenaar duif.
Die conclusie lijkt mij ook correct. Grondslag van de aansprakelijkheid is het gevaar dat in de eigen energie van het dier schuilt en het onberekenbare element dat daarin is gelegen. Het lijkt me dat je altijd een beroep kan doen op schadevermindering indien je afdoende kan onderbouwen dat het “onberekenbare element” in het dier werd getriggerd door de aanwezigheid van de drone zelf (geluid, positie in de lucht (roofdier), beweging). Dus ook als die alleen stil hangt. Met name als gevolg van een schrikreactie.
Maar die postduif vliegt niet uit zichzelf, die duif wordt door de eigenaar op een specifiek moment losgelaten, terwijl hij weet dat er een drone vliegt. Ik zou dit vergelijken met het loslaten van je hond in de tuin terwijl je weet dat de bal van de buren er ligt.
Maar dat betreft alleen de schade aan de drone, hoe zit het met dierenwelzijn? Als je een duif loslaat terwijl je de drone ziet of hoort, is dat niet vergelijkbaar met een hond loslaten terwijl er auto’s langsrijden en is dat niet strafbaar als dierenmishandeling?
Wanneer postduiven “thuis” zijn kunnen ze over het algemeen het grootste deel van de dag de til in- en uitvliegen. Het buiten rondvliegen helpt de duiven met hun oriëntatie en conditie.
Dus waarom stuurt de buurman zijn drone de tuin van de buren in, terwijl hij weet dat er duiven rond vliegen. Je trapt ook niet moedwillig een bal naar de hond van de buren om daarna te gaan klagen dat de hond die lek gebeten heeft.
Dat vind ik wel heel ver gezocht. Rond de gemiddelde tuin in NL vliegen er honderden vogels rond. Ik zou eerder stellen dat het vliegen met een drone in een vogelrijk gebied (zoals een achtertuin), in dat geval dierenmishandeling is, of op zijn minst onverantwoord gedrag.
Precies. Bovendien kun je een postduif niet ‘loslaten’ op een drone, zoals je met een hond zou doen op een rijdende drone.
Ik noem mezelf liever verzorger van vier katten dan bezitter. Ik zorg goed voor de beestjes, laat ze zelfs in mijn huis wonen, maar “bezit” of “eigenaar” vind ik toch een beetje raar voor een levend wezen met een eigen wil. Tot nu toe zijn ze altijd uit vrije wil binnen gebleven of terug naar binnen gekomen.
Juridisch heb je helemaal gelijk: dieren zijn geen zaken dus je kunt er formeel geen eigenaar of bezitter van zijn. We hebben alleen afgesproken dat we ze op één lijn met zaken stellen, dus alle regels voor zaken gelden analoog voor dieren. Je postduif moet dus aan de conformiteitseis voldoen (redelijke verwachtingen) en moet worden hersteld of vervangen als dat niet het geval blijkt.
Ik ben geen piloot, maar wel een zeiler. Op het water geldt (als er geen andere voorrangsregels zijn op die plek): motor wijkt voor zeil, zeil wijkt voor spierkracht.
Bestaat zoiets niet ook in de lucht? Dat het vaartuig dat het makkelijkst kan uitwijken, dat ook moet doen. En als dat dan niet gebeurt, dat die partij (deels) schuldig is?
Er zijn nog een regel: “klein wijkt voor groot.” Hoe groter de boot, hoe trager met manoeuvreren. Daarom wijken kleine (<20 m) (zeil)boten uit voor grote (>20 m) rijnaken.
(Onderschat de snelheid van een zeilende platbodem niet!)
Jullie vergeten de belangrijkste regel op het water: Goed zeemanschap.
Dat zou hier veel belangrijker zijn: Een drone moet altijd in het zicht gehouden worden door de bestuurder, dus hij moet de duif aan hebben zien komen.
tenzij, tenzij… Maar dat is het probleem met goed zeemanschap: alle details kunnen relevant zijn.