De populaire app TikTok introduceert TikTok Shop in Nederland, las ik bij Nu.nl. Met de nieuwe shopfunctie kun je vanaf 15 juni een product kopen zonder dat je de app verlaat. Lekker handig, maar de zorg van de Consumentenbond over impulsaankopen snap ik wel.
De Bond legt uit:
Met TikTok Shop kun je producten kopen zonder de app te verlaten. Een filmpje kijken en meteen op een koopknop drukken. Het gaat razendsnel. Daardoor worden impulsaankopen aantrekkelijker. Vooral jongeren lopen risico om spullen te kopen die ze eigenlijk niet nodig hebben. En met achteraf betalen kan dat ook nog leiden tot geldproblemen en schulden.Het is immers geen webshop waarbij je rondsnuffelt, je winkelwagentje bekijkt en dan een checkoutproces doorgaat. (Er is wel een checkout, maar die is kort en snel vanaf de pagina van het individuele product.)
Door die snelheid en context (midddein iemands filmpje) vraag ik me dan af hoe aan de wettelijke informatieplichten wordt voldaan. Waar kan ik lezen over essentiële kenmerken zoals compatibiliteit, samenstelling en garantie? Maar ik moet zeggen, TikTok doet haar best om haar creators op te voeden zich aan de wet te houden.
De belangrijker zorg zit hem in de presentatie. Waar je bij ‘gewone’ webshops door categorieën en lijsten heenloopt, krijg je ze hier ingebouwd in de algoritmische presentatie. Dat kan oneerlijk zijn: de een kan een beter product hebben, maar de ander meer zichtbaarheid en volgers en daardoor tóch meer verkopen.
Verboden is dit niet. De DSA (artikel 27) eist alleen dat platformaanbieders
in hun algemene voorwaarden in duidelijke en begrijpelijke taal de belangrijkste parameters [vermelden] die in hun aanbevelingssystemen worden gebruikt, alsook eventuele opties voor de afnemers van de dienst om deze belangrijkste parameters te wijzigen of te beïnvloeden.Ook dit doet TikTok vrij uitgebreid. Desondanks zullen de door de Consumentenbond gesignaleerde risico’s blijven bestaan, maar ik zie daar niet meteen een wettelijke regel tegen.
Een deel van de zorg is de tijdsimpuls: het wordt nú gepromoot, je moet het nú hebben. Dat komt in de buurt van wat als oneerlijke handelspraktijk wordt gekwalificeerd, namelijk (art. 6:193g onder g BW):
bedrieglijk beweren dat het product slechts gedurende een zeer beperkte tijd beschikbaar zal zijn of dat het slechts onder speciale voorwaarden gedurende een zeer beperkte tijd beschikbaar zal zijn om de consument onmiddellijk te doen beslissen en hem geen kans of onvoldoende tijd te geven een geïnformeerd besluit te nemen;Maar let op: het moet dan echt gaan om ‘bedrieglijk’, zoals elke week een eenmalige aanbieding doen. Als je het écht alleen vandaag te koop zet, dan is daar volgens mij weinig mis mee.
Arnoud
TikTok toont niet altijd recente videos, zeker niet op de For You page, maar vaak ook niet in de ‘Following’ feed. Dit geeft een heel andere betekenis aan ‘NU’ of ‘Bestel vandaag voor de beste aanbieding’ want ‘vandaag’ in een video kan ook ‘eergisteren’ zijn voor de kijker. Voor Live video’s is dit natuurlijk anders, maar dit soort aanprijzingen worden niet alleen in live video’s gedaan. Is het daarmee dan niet automatisch in strijd met BW193g sub g. ?
Klinkt als een Tell Sell voor de 21e eeuw.
Ik neem aan dat het in Nederland verboden is als winkelier om je producten alleen aan te bieden aan mensen met een bepaalde huidskleur (bv). Loop je als Tiktok hier niet het risico dat hun algoritme een onderscheid maakt op zulke verboden kenmerken en daardoor bepaalde aanbiedingen alleen aan bepaalde groepen gegeven worden (en in het bijzonder andere groepen misschien meer moeten betalen voor hetzelfde product)?
Of is het legaal om mensen met een bepaalde huidskleur/levensovertuiging/geaardheid of wat dan ook verschillende prijzen te laten zien?
Dat laatste is direct onderscheid en is natuurlijk verboden. Indirect onderscheid is ook verboden, maar veel lastiger aan te tonen juist omdat het indirect is. Als ik alleen poncho’s verkoop bij de EO-jongerendag, discrimineer ik dan tegen moslims omdat ik niet bij hun bijeenkomst ben?
Actief targeten op groepskenmerken bij TikTok zou dus verboden directe discriminatie zijn. Maar dat jij leuk Montessori speelgoed hebt en het wordt alleen getoond aan zeer blonde moeders met blauwe ogen omdat die volgens het algoritme dat vaak kopen, dan weet ik even niet of hier de wet wordt overtreden.
Dit is natuurlijk wat in China al heel lang realiteit is: filmpjes, communiceren, winkelen en betalen en sociale controle, alles geintegreerd en centraal binnen 1 app. Dat is heel gemakkelijk, en al wordt ik niet blij van die platformeconomie, ben ik toch bang dat dit de toekomst is, en dat het oude internet dat we kenden, voorgoed voorbij is. Hersenloos vermaak en moordende concurrentie binnen 1 walled garden zouden wel eens het eindstadium kunnen zijn van het internet, met daarnaast natuurlijk nog steeds niches die wel voor andere dingen gebruikt blijven worden.