Via Reddit:
Kan een product dat pas na bestelling wordt geproduceerd juridisch maatwerk zijn, ook als de klant kiest via vaste maatopties? Bij op maat gemaakte gordijnen wordt vaak aangegeven dat deze niet geretourneerd kunnen worden. Tegelijk hoor ik soms dat producten die via vaste maatopties (dropdown-menu) besteld worden juridisch geen maatwerk zouden zijn.
Volgens de wet (art. 6:230p punt f onder 1 BW) geldt de ‘maatwerkuitzondering’ voor deze specifieke categorie:
- de levering van volgens specificaties van de consument vervaardigde zaken, die niet geprefabriceerd zijn en die worden vervaardigd op basis van een individuele keuze of beslissing van de consument, of die duidelijk voor een specifieke persoon bestemd zijn;
Enkel het product
maken op bestelling is daarvoor niet genoeg (net als de
speciale bestelling bij de fabriek). Over
assemblage op specificatie kunnen we discussiëren.
De verwijzing naar opties uit een dropdown doet me denken aan deze blog:
Een keuze uit standaardmaten of -opties [bij een houten deur] is echter nog niet “volgens specificatie vervaardigd” of “op basis van een individuele keuze”, het is immers een standaard keuze op die manier. Daarom kan een winkel zich niet op de uitzondering beroepen wanneer hij enkel standaardopties of -maten aanbiedt. Dit is ooit ook door de Geschillencommissie zo geoordeeld. Had de winkel gezegd “typ lengte en breedte in”, dan was de deur natuurlijk wel maatwerk geweest.
Ook in zaken over een
bed met opties en een
tweede over een deur werd vergelijkbaar geoordeeld. De specifieke referentie naar keuzemenus komt weer uit een
Europees richtsnoer uit 2021, waarin ze het volgende zeggen:
Indien de consument daarentegen de goederen gewoon samenstelt door te kiezen uit door de handelaar aangeboden standaardopties (die vooraf zijn bepaald), zou niet moeten worden gesproken van “specificatie” of “personalisering” in de enge zin van deze bepaling. De uitzondering zou dus niet van toepassing zijn in de volgende voorbeelden:
— het kiezen van meubelen met een specifieke kleur of textuur door een keuze te maken uit de catalogus van de fabrikant;
— een auto met extra uitrusting, geselecteerd uit de catalogus van de fabrikant;
— een aantal bij elkaar horende meubelen op basis van standaardelementen.
Een dropdown-menu is een typische manier waarop je standaardopties aanbiedt: kies een van de zes modellen, welke van deze kleuren wilt u en moet de afwerking glanzend of mat zijn. Daarom komt die term regelmatig terug.
Maar dat betekent natuurlijk niet dat gebruik van een dropdown automatisch impliceert dat sprake is van maatwerk. Een bedrijf kan producten bedrukken met een geboortedatum, en een dropdown aanbieden om die te kiezen. Toch zou ik een tshirt met mijn geboortedatum erop als “volgens specificaties van de consument vervaardigd” zien.
Waar het uiteindelijk op neerkomt, is de vraag of de opties ‘standaard’ zijn. Dat gaat vaak samen met aantal: zestien kleuren, zes modellen, glanzend of mat. Maar het onderliggende criterium is of het product ook bij andere klanten verkoopbaar zou zijn. De richtsnoeren omschrijven dit mooi als “dat de goederen in beginsel uniek zijn en zijn geproduceerd op basis van de individuele wensen en eisen”.
Waar ligt nu de grens? Met geboortedata heb je zo’n 120 x 365 = 43.800 keuzes, en dat voelt als best veel. En ja, natuurlijk is het best denkbaar dat er een week later nóg iemand een shirt met die geboortedatum wil hebben, maar in beginsel is dat shirt uniek want ik wilde míjn geboortedatum er op.
Maar bij die tweede deurenzaak ging het ook om een fors aantal factoren:
- Type: opdek of stomp en binnen of buiten
- Deurvariant: enkele of dubbele deur
- Draairichting: links/rechts en naar binnen/buiten
- Hoogte: drie keuzes
- Breedte: vier keuzes
- Aflakken: niet of één van vijf RAL-kleuren
Dat is (2 x 2) x (2) x (2 x 2) x (3) x (4) x (6) = 2.304 en dat is ook een respectabel aantal. Ik snap zeker dat de deurenwinkel dan zegt “zo’n deur wordt niet in die vorm opnieuw verkocht”.
Bij het uitprobeerrecht wordt als maatstaf wel gehanteerd “uitproberen is wat je in de winkel ook zou mogen doen”. Dus bij een wasmachine wel het deurtje dicht en het knopje draaien, niet een sportwas doen en kijken hoe schoon het wordt. Die maatstaf hier toepassen levert dan iets van “Als een fysieke winkel een dergelijke variatie aan voorraad zou houden, dan is het standaard”. Fair?
Arnoud
