Het is vakantietijd, dus tijd om lekker op reis te gaan (lekker thuisblijven mag ook natuurlijk). Maar soms zijn er omstandigheden waaronder je de reis toch af wilt zeggen. En dan wordt het juridisch, want mag dat zomaar? Ik kreeg de afgelopen tijd veel vragen van mensen die via internet een reisje hadden geboekt en daar nu weer vanaf willen. Dat is lastig.
De meest genoemde optie is de Wet Koop op Afstand. Je mag op zich aankopen en diensten die je via internet bestelt, binnen zeven werkdagen weer opzeggen. Maar die wet geldt nou net niet (art. 7:46i BW) voor diensten die logies, vervoer, het restaurantbedrijf of vrijetijdsbesteding betreffen – tenminste als daarbij een datum is afgesproken wanneer de dienst geleverd zal worden. (Ik heb me al eens eerder afgevraagd waarom dat niet kan trouwens.) Bestel je dus een vliegticket of boek je een hotel via internet, dan kun je via deze regeling dus niet opzeggen of annuleren.
De algemene voorwaarden van de hotelier, vervoerder, vliegmaatschappij of andere dienstverlener biedt vaak wel een mogelijkheid voor annuleren, maar daar staat in het algemeen (haha) een boete tegenover. Die kan zelfs oplopen tot de volledige prijs van de dienst. Ik vraag me af of je dan nog van annuleren kunt spreken?
Wie bij een lid van de Algemene Nederlandse Vereniging van Reisondernemingen (ANVR) een reis boekt, doet dat onder de standaard ANVR-voorwaarden. Deze voorwaarden hanteren een getrapte boete bij annuleren. Wie minstens 42 dagen vóóraf annuleert, is alleen de aanbetaling kwijt. Annuleer je korter vooraf dan dat, dan wordt de boete hoger. Maar de hele reissom ben je pas kwijt als je op de vertrekdag zelf annuleert.
Niet alle dienstverleners zijn bij de ANVR aangesloten. Zo is vrijwel geen enkele vliegmaatschappij dat. Een vliegticket kun je dus niet annuleren. Of nou ja, je kunt wel annuleren maar je geld krijg je niet terug.
Er is echter één bijzondere categorie reizen waarbij iets meer mogelijheden bestaan: de pakketreis. Daarvan is sprake als je een georganiseerde reis boekt die inclusief vervoer, verblijf (van minstens 24 uur) en een toeristische dienst die een significant deel van de reis uitmaakt is. Zeg maar een weekje Egypte inclusief bezoek aan de piramiden, of een geheel verzorgde cruise met bezoek aan diverse Caribische gebieden. Een boeking van alleen een reis of zelfs reis met verblijf valt er niet onder; het pakket moet ook een “toeristische dienst” omvatten. Wel mag die dienst gratis erbij zitten. Krijg je dus een voucher voor een gratis bezoek aan het Colosseum bij je vliegreis met hotel naar Rome, dan is sprake van een pakketdienst.
Op grond van art. 7:503 BW mag je als reiziger de pakketreis te allen tijde annuleren. Je moet dan als reiziger “de schade die de organisator daardoor lijdt” vergoeden. En dat schadebedrag is maximaal de totale reissom. Geen schadevergoeding mag worden geëist als de oorzaak van annuleren niet aan de reiziger toe te rekenen is.
Hoe bepaal je nu die schade? Als de reisorganisatie lid is van de ANVR, dan zijn de bedragen in die algemene voorwaarden bedoeld als schatting daarvan. Je mag als reiziger proberen aan te tonen dat de werkelijke schade lager is, en dan wordt het annuleringsbedrag verminderd (zie artikel 9 lid 4). In dit vonnis vond de kantonrechter het ook bij annulering binnen 3 minuten na boeking redelijk om de 40% annuleringskosten toe te kennen. Het reisbureau liep immers winst mis door de annulering, en “het in rekening gebracht percentage van 40% komt de kantonrechter niet onredelijk voor” om deze winst te compenseren. Dit lijkt me een ietwat eigenaardige redenering: het reisbureau loopt immers bij elke annulering winst mis. Het is toch niet de bedoeling dat je dat als reiziger altijd maar moet compenseren.
Mochten de algemene voorwaarden van je reisbureau strenger zijn (bv. door te bepalen dat je altijd de volledige reissom moet betalen bij annuleren), dan kun je ze ongeldig verklaren met een brief naar het reisbureau. Van artikel 7:503 mag niet in het nadeel van de reiziger worden afgeweken.
Mijn ervaring is echter wel dat reisbureaus een van de stugste soort clubs zijn om je recht te halen als consument. Zonder rechtsbijstandsverzekering kom je vrijwel nergens. En dat is jammer, want het zijn vaak toch flinke bedragen.
Arnoud