Innovatie Archieven - Pagina 21 van 41

Huh, in alle grote steden word je via je telefoon gevolgd?!

Geplaatst op 27 juni 201622 juni 2016 in Innovatie, Privacy, 54 reacties

city-traffic Mensen die in grote steden winkelen, worden gevolgd via het wifi- en bluetoothsignaal van hun telefoon. Dat las ik bij RTL Z. Het bedrijf Citytraffic werkt samen met dertig gemeenten, waaronder Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, en verzamelt gegevens van winkelend publiek in de stadscentra. Die gegevens worden gehasht en dan zou het geen overtreding van de Wbp meer zijn. Bovendien kun je op de website van het bedrijf (“We know where people GO”) nalezen hoe het werkt, want dat weet iedereen te vinden.

Dat kwam me bekend voor: in december werd Bluetrace op de vingers getikt door de toezichthouder, omdat ze MAC-adressen van winkelbezoekers (én langslopende passanten) gebruikte om vergelijkbare informatie op winkelniveau te vergaren. Dat ging te ver: die gegevens waren persoonsgegevens en ze werden voor onbepaalde tijd bewaard.

De Autoriteit Persoonsgegevens meldt tegen RTL Z dat wifi-tracking alleen mag worden uitgevoerd als dat wettelijk is toegestaan, bijvoorbeeld door toestemming aan mensen te vragen. Of – vul ik maar aan – als je een dringende noodzaak hebt en voldoende privacywaarborgen hebt ingericht. Het bijhouden van bezoeken zou best onder die grond te rechtvaardigen zijn als je het anoniem genoeg doet.

Citytraffic verzekert iedereen dat zij zich aan de wet houdt. Ik heb zo mijn twijfels. Het komt elke keer neer op dezelfde discussie: is een MAC-adres van je Wifi- of Bluetooth-chip een persoonsgegeven, en maakt het uit of je dat hasht. Het criterium is of je direct dan wel indirect het adres tot een persoon kunt herleiden, en ik neig naar wel: dat gegeven is aan jóuw telefoon gekoppeld, en telefoons zijn vandaag de dag een verlengstuk van mensen dus echt wel dat dat een persoon betreft.

Daar staat tegenover dat je niet weet hoe die persoon héét. Maar dat betekent alleen dat die persoon niet direct identificeerbaar is, en ook indirect identificeerbare gegevens zijn persoonsgegevens. Logisch ook: een persoon is meer dan een naam, en identificatie kan ook prima aan de hand van andere omschrijvingen. Zoals “de eigenaar van telefoon met MAC-adres 1::2”. (En ja natuurlijk zijn er telefoons en MAC-adressen die niet aan een persoon toebehoren, maar dat is de uitzondering en bovendien niet de doelgroep van Citytraffic.)

Dat hashen dan. Er heeft ooit iemand bij de toezichthouder wat gemompeld over dat een hash als niet-omkeerbare versleuteling wel eens gegevens buiten de Wbp kan plaatsen, dus nu is het een toverformule geworden (denk ik) dat als je hasht, er niets aan de hand is. Dat is onzin: wanneer je de hash in plaats van het MAC-adres gebruikt, houd je exact dezelfde informatie bij over een persoon. En je kunt vanaf een MAC-adres zo naar dat blokje informatie toe. Dus die zie ik niet. Ja, het is moeilijker om van het blokje informatie naar een MAC-adres te gaan, maar gezien de use case van Citytraffic komt dat niet voor. Het is altijd andersom: hee daar is MAC-adres 1::2 weer, wat weten we over die persoon.

Dus nee, alles bij elkaar blijf ik erbij dat het hier gewoon gaat om een verwerking van persoonsgegevens. Citytraffic moet dan dus voldoen aan de Wbp, en actief mensen informeren over wat zij doen. Bordjes in de Koopgoot dus, in plaats van een FAQ op de website. Toestemming vragen hoeft niet, mits ze het kunnen inkleden als een eigen dringende noodzaak én genoeg privacywaarborgen bieden. Een afmeldmogelijkheid is daarbij een vereiste, maar ook het snel wissen van individuele gegevens. De AP gaat zelfs zo ver dat ze zegt, bij gegevens op de openbare weg metéén anonimiseren. Dat betekent in feite dat Citytraffic geen, eh, city traffic mag bijhouden want als je meteen anonimiseert dan kun je geen verbanden leggen. Ik twijfel dus of dát niet wat te streng is.

Arnoud

Betekent de #daohack het einde van slimme contracten?

Geplaatst op 24 juni 201622 juni 2016 in Innovatie, 22 reacties

Vrijdagochtend bleek via de Ethereum-blockchain dat er ether (een soort bitcoins) weglekte van The DAO, waar mensen geld in stortten tijdens de crowdfundcampagne van deze organisatie. Dat meldde Tweakers dit weekend. The DAO is een systeem van slimme contracten op de blockchain van Ethereum, alleen daarin zat een fout waarmee een derde nu met dik 50 miljoen euro aan de haal dreigt te gaan. The DAO wil dit tegengaan door een fork, zeg maar een grote reset waarbij de betreffende transacties ongedaan gemaakt worden. Velen zijn tegen, want dan had je maar een slimmer contract moeten maken.

Oké, wacht, te veel nieuwe termen. Ik begin (ook voor mezelf, want ik snapte er weinig van) bij het begin. Blockchain is de naam voor technologie om berichten gedecentraliseerd en onvervalsbaar vast te leggen. Deze is populair geworden door de virtuele valuta Bitcoin, maar er kan veel meer mee. Je kunt bijvoorbeeld contractuele afspraken in zo’n bericht stoppen, dan ligt die afspraak ook onbetwistbaar vast. En je kunt zelfs die contracten ‘slim’ maken, zeg maar dat ze zelf nagaan welke bepalingen van kracht worden en dat uitvoeren ook. Bijvoorbeeld constateren dat het 1 juli is en bedrijf X nog steeds niet failliet, dan bedrag X betalen aan bedrijf X. (Wat we vroeger autonomous agents noemden.)

The DAO is een gedecentraliseerd investeringsvehikel dat opgezet is middels een berg van die slimme contracten, gebruik makend van de Ethereum-blockchainimplementatie. In een van die contracten staat een foutje, althans een onbedoelde feature, waardoor een hacker een zogeheten child DAO, zeg maar een dochtermaatschappij van DAO, op kon zetten waar hij eigenaar van is en waar hij vervolgens rustig geld heen kon pompen.

Ik zeg “foutje, althans onbedoelde feature” want hoewel het namelijk evident is dat The DAO dit niet heeft gewild, zijn er geen illegale hacks of dergelijke uitgevoerd. De hacker zegt zelf:

I have carefully examined the code of The DAO and decided to participate after finding the feature where splitting is rewarded with additional ether. I have made use of this feature and have rightfully claimed 3,641,694 ether, and would like to thank the DAO for this reward. It is my understanding that the DAO code contains this feature to promote decentralization and encourage the creation of “child DAOs”. I am disappointed by those who are characterizing the use of this intentional feature as “theft”. I am making use of this explicitly coded feature as per the smart contract terms and my law firm has advised me that my action is fully compliant with United States criminal and tort law.

Dit standpunt is niet meteen absurd; The DAO is opgezet als een systeem van slimme contracten waarbij de code van die contracten bepalend is voor wat er kan en mag. DAO zegt zelf:

The terms of The DAO Creation are set forth in the smart contract code existing on the Ethereum blockchain at 0xbb9bc244d798123fde783fcc1c72d3bb8c189413. Nothing in this explanation of terms or in any other document or communication may modify or add any additional obligations or guarantees beyond those set forth in The DAO’s code.

Bijgevolg is dus een clausule uit dat slimme contract kennelijk bindend, ongeacht wat er elders is gezegd of wat de bedoeling zou zijn geweest.

Althans, dat zou je denken want smart contracts, Ethereum en het splitten van gedistribueerde autonome organisaties, dat is wel nieuw maar gaatjes vinden in contracten, daar dealen juristen al zo’n 3000 jaar mee. En voor mij als jurist voelt het als standaardtruc 37 om in een contract te zeggen “alleen wat hier in het contract staat, is bindend en wel ongeacht bedoeling”. Daarmee win je echt niet volautomatisch het pleit.

Standaardclausule 37 in contractenland is namelijk:

This agreement contains the entire understanding of the parties hereto with respect to the transactions and matters contemplated hereby, from and after the effective date, and supersedes all previous agreements between the parties concerning the same.

De Hoge Raad bepaalde in het Lundiform/Mexx arrest (2013) echter dat je er daarmee niet automatisch bent. De rechter kan en mag nog steeds kijken naar “verklaringen die zijn afgelegd dan wel gedragingen die zijn verricht, in het stadium voorafgaand aan het sluiten van de overeenkomst.” In jargon: mogen Haviltexen kan niet worden weggecontracteerd. Wat hadden partijen bedoeld toen ze dit zo opschreven (programmeerden?) in het slimme contract? Wat beoogde deze clausule te bereiken en hoe is deze ingezet? Lag dit voor de hand of is het een zeer vergezochte lezing die eigenlijk gewoon niet had gemoeten?

De clausule is natuurlijk wel een relevante factor. De rechter zal heus niet zomaar het hele contract wegmikken en zelf verzinnen wat partijen ongeveer bedoeld zullen hebben. Maar al te bijdehante lezingen van een contract, zeker als ze leiden tot hele rare conclusies en/of grote schade bij een partij, gaan al snel het raam uit, ongeacht wat er in het contract nu letterlijk stáát.

Maar goed, ondertussen zit die The DAO wel met de gebakken peren want deze transactie is juridisch lastig terug te draaien (vind de hacker maar eens) en binnen het netwerk lijkt men er niet aan te willen. Dan corrumpeer je het hele idee immers van betrouwbare slimme contracten; als één partij kan zeggen, sorry we gaan terug naar vorige week met alles, dan kun je dat netwerk niet meer decentraal noemen. Bovendien zou de hacker dan aangifte kunnen doen van diefstal bedenk ik me nu: zijn waardevolle ethers zijn hem ineens via eigenrichting ontnomen terwijl er een contract lag dat hem er recht op gaf.

Betekent dat nu het einde van slimme contracten in het algemeen? Dat denk ik niet. Voor dit soort zeer geavanceerde constructies zal nu een stuk koudwatervrees ontstaan, maar het idee is niet superspannend en de implicaties zijn gewoon te overzien als je er goed voor gaat zitten met een slimmecontractenschrijver (m/v).

Arnoud

Mag Revolv gewoon apparaten bij mensen thuis uitzetten?

Geplaatst op 13 juni 20165 juni 2016 in Innovatie, Intellectuele rechten, 61 reacties

stop-bord Revolv, een smarthome-hub van Googles zusterbedrijf Nest, stopt ermee. Dat meldde Tweakers alweer een tijdje geleden. Gebruikers hebben dan ook niets meer aan de 300 dollar kostende hardware waarmee ze hun huis hadden geautomatiseerd. Zeg maar dat je stofzuiger niet meer zuigt omdat Philips haar afdeling Huishoudelijke Apparaten opheft. Kun je daar wat aan doen als consument?

Eerlijk gezegd zou ik het niet weten. Normaal zou je zeggen bij een niet-werkend apparaat: conformiteitsgebrek, gratis herstel of vervanging alstublieft. Maar dat gaat hier niet op. Het apparaat functioneert op zich nog steeds prima, alleen doet het weinig meer omdat de servers van Revolv ermee ophouden en je dus geen commando’s meer naar het apparaat kunt sturen. Maar omdat dat niet gaat over het apparaat zelf, zie ik geen kans voor een conformiteitsclaim.

De dienstverlener aanspreken op een slecht geleverde dienst? Ook dat kan op zich juridisch, maar het gaat hier niet om een wanprestatie in de dienst. Het gaat om een opzegging door de dienstverlener. En zoals ik al tijden roep: dat mógen ze gewoon. Bij online software. Bij smart TV’s. En bij telecom. Dus waarom niet bij huisautomatisering?

En nee, dit heeft niets met DRM te maken. Het probleem is fundamenteler: je koopt geen apparaten meer, je neemt een dienst af en je krijgt een kastje waarmee je dat gemakkelijk kunt doen. En dát is een constructie waar de wet eigenlijk niet mee om kan gaan. Er zijn geen aparte regels over diensten die met dure producten worden geleverd.

Die hub van 300 euro is een bioscoopkaartje, juridisch gezien. Leuk om te hebben, maar waardeloos als de bioscoop niet open is. En dat is onder de wet niet erg. En dát gaat een groot probleem worden voor Internet of Things en de cloud. Want als straks alles aan internet hangt en een externe dienstverlener nodig heeft, dan gaan we dit elke week meemaken.

Alleen: hoe los je het op? Je kunt moeilijk verlangen dat bedrijven een dienst tot in de eeuwigheid aanbieden. Open standaarden lijken de aangewezen route: dan had een ander bedrijf de apparaten van Revolv kunnen bedienen. Maar dat lijkt me nog knap ingewikkeld in de praktijk, want Revolv zal niet willen investeren in het opzetten van de infrastructuur als zij daar geen exclusiviteit op krijgen. Bovendien, hoe hou je dan kwaadwillende sujetten buiten de deur als iedereen moet kunnen praten met elk apparaat. Maar iets anders weet ik niet.

Arnoud

Mag je iemands gezicht opzoeken op sociale netwerken?

Geplaatst op 2 juni 201627 mei 2016 in Innovatie, 9 reacties

Rusland is in de ban van FindFace, een app waarmee gebruikers anderen kunnen identificeren door een foto van ze te maken, meldde de Volkskrant vorige week. De app vergelijkt een foto van iemands gezicht met profielfoto’s op Vkontakte, de Russische variant van Facebook. En dat is dan weer handig voor stalkers en dergelijk volk. Oh jee.

Het zal wel weer aan mijn antieke opvattingen over innovatie liggen, maar wat is dat toch dat iets nieuw is omdat het in een app zit? Want heel spannend voelt het niet: gezichtsherkenning als technologie bestaat al jaren, en dat matchen tegen foto-databanken is ook niet echt nieuw. Ook niet als app. (Oké, zomaar even toegang krijgen tot alle foto’s van een sociaal netwerk dat is een creatieve hack, dat wel.)

Mag het? Ja, leuke vraag. Dan haal ik maar weer de Wbp van stal: een foto maken is een verwerking van iemands persoonsgegevens, en dat zul je dus moeten rechtvaardigen onder een eigen noodzaak als er geen toestemming of contract is. (Met portretrecht kom je er niet want dat geldt pas bij publicatie, en de FindFace foto wordt niet gepubliceerd.) Tegen de Volkskrant zei ik dat de gebruikers onder de uitzondering voor huishoudelijke verwerking vallen, maar misschien moet ik daarop terugkomen: als cameratoezicht op de openbare weg er buiten valt, waarom dan niet los fotograferen op de openbare weg? Zeker in combinatie met dat matchen op een netwerk van derden.

Doet FindFace iets verkeerd? Die staat immers hoe dan ook grootschalig persoonsgegevens te verwerken door foto’s te herkennen en te matchen. Dat lijkt me wel, maar ze zouden kunnen zeggen dat ze per geval steeds in opdracht handelen van de consument die doel en middelen kiest, en daarmee zijn zij slechts bewerker en niet zelfstandig aan te spreken voor overtreding van de Wbp. Onder de Privacyverordening zal dat anders liggen, maar die heeft nog twee jaar overgangsrecht voor de boeg.

Daarbij komt – en dat is wel vaker met zulke apps – dat er ook allerlei legitieme toepassingen zijn van zo’n app. Het is handig om snel profielen van je vrienden te vinden. En hoe weet die app nou of jij een stalker bent of de beste vriend van die vrouw die je net fotografeerde?

Het is voor mij vooral de vraag hoe populair dit gaat worden, en hoe het dan misgaat. De eerste rechtszaak zal de toon zetten. Een principiële niet-Facebooker of een al jaren gestalkte dame, dat maakt nogal uit. Plus natuurlijk dat matchen op Facebook iets ingewikkelder is dan bij Vkontakte, dus de implementatie zal nog niet meevallen.

Arnoud

Google onder vuur vanwege bundeling apps

Geplaatst op 25 april 201621 april 2016 in Innovatie, 20 reacties

De Europese Commissie heeft een ‘mededeling van punten van bezwaar’ aan Google en moederbedrijf Alphabet gezonden. Het bedrijf zou zijn dominante marktpositie voor zoekdiensten hebben misbruikt door beperkingen aan fabrikanten van Android-apparaten op te leggen. Dat las ik bij Tweakers. Het misbruik zou hem erin zitten dat fabrikanten van Android-apparatuur verplicht Google-apps, zoals Search en de Chrome-browser, moeten installeren. Ook zou er soms met financiële voordeeltjes worden gezwaaid.

Op zich is het niet verboden om eisen te stellen aan partijen die je software willen gebruiken. Het is dus legaal om te zeggen, je mag mijn operatingsystem gebruiken in je apparaat, maar dan wel inclusief deze en deze apps voor de eindgebruiker. Of een logo dat op het apparaat moet zijn geplakt.

Alleen, als je een dominante positie in de markt krijgt, dan wordt dat anders. De spelregels voor de grote jongens zijn strenger, want macht leidt tot misbruik en dát is niet de bedoeling. In dit geval zou het misbruik erin zitten dat die fabrikanten dan geen ander apps meer toevoegen met dezelfde functionaliteit. Wie zit er nog te wachten op een tweede browser naast Chrome? En op die manier ‘pest’ Google dan de concurrent uit de markt.

Vrijwel alle in Europa verkochte Android-toestellen hebben de Play-diensten aan boord, en het gaat dan om dik 70% van de smartphonemarkt, aldus Tweakers. Dat is dus een behoorlijke machtspositie, en dan is het te begrijpen dat de Europese Commissie fronsend kijkt naar deze praktijk.

Er is een precedent: Microsoft moest ooit haar desktop opengooien voor andere browsers. Wie Windows installeerde, kreeg toen een verplicht keuzescherm om in plaats van IE eventueel Firefox, Opera en nog een aantal browsers te kunnen kiezen. Dit zou vrij eenvoudig doorgetrokken kunnen worden naar Android: wilt u Google Search of liever Bing, of eh, ja welk alternatief is er nog eigenlijk?

En daar zit hem een beetje het probleem. Google is zó groot dat er nauwelijks een reëel alternatief is, zeker als iedereen al zo gewend is aan Google. Als ik een kaartendienst gebruik en die lijkt niet op Google Maps, dan ziet dat er raar uit. Zoekresultaten in Bing kloppen gewoon nét niet met mijn verwachting. En ga zo maar door. Maar is dat iets dat nu nog op te lossen is met een klacht wegens machtsmisbruik?

Arnoud

Wanneer mag je een auteursrechtelijk beschermde standaard toepassen?

Geplaatst op 19 april 201610 april 2016 in Innovatie, Intellectuele rechten, 12 reacties

standard-standaard Een lezer vroeg me:

Hoe zit het nu met auteursrecht en patent op standaarden? Ik had altijd begrepen dat het vrij simpel is; je hebt auteursrecht op de tekst van de standaard, en daarnaast heb je eventueel octrooi op de implementatie. Maar nu hoor ik dat er daarnaast ook nog het intellectueel eigendom is, het onderliggende idee, en dat je daar toestemming voor nodig hebt los van het auteursrecht. Hoe zit dat nu?

Standaarden an sich zijn alleen via auteursrecht te beschermen, en dat raakt dan alleen de tekst. Die mag je niet kopiëren of herpubliceren. Implementeren van een standaard is altijd toegestaan, tenzij er patent zit op de implementatie. Dus ook bij “vastgelegde” methodes, cursussen, procedures of technieken. Alleen een patent of octrooi kan toepassen van iets verbieden. (en merk kan je dwingen een andere naam te kiezen, en een modelrecht kan je verplichten andere hulpmiddelen te ontwikkelen.)

Sommige patenten zijn zo breed dat ze álle implementaties afdekken, en daar komt de hele discussie vandaan over open standaarden: met zo’n essentieel octrooi kan niemand de standaard toepassen zonder schatplichtig te zijn aan de patenthouder. Maar het principe blijft hetzelfde: het patent gaat over implementatie – toevallig alle implementaties, maar nog steeds over implementatie.

Een veelgehoord misverstand is dat er zoiets is als “intellectueel eigendom”. Of nou ja, dat is er wel maar dat is een rechtsgebied net zoals arbeidsrecht of internetrecht. Je kunt dat bestuderen, je kunt je erin specialiseren en zelfs een universitaire vakgroep voor oprichten, maar het is geen ding dat je hébt. Ik beroep mij niet op mijn arbeidsrecht naar mijn werkgever toe, en ik zet niet een internetrecht in wanneer ik een claim krijg. Net zo min als ik het intellectueel eigendom heb op een tekst of foto (of technische innovatie). Ik ga bínnen die rechtsgebieden op zoek naar een manier om een recht te halen (of onderuit te halen).

De oorzaak van dat misverstand is denk ik de term “IE-recht”, suggererend dat er een recht is op dingen van intellectuele eigendom. Derhalve zullen die dingen ook wel iets zijn. Maar dat klopt dus niet. Een IE-recht is een vakterm uit dat vakgebied IE over het soort rechten dat ze daar behandelen. Het is geen recht op een IE. Rechten op intellectuele creaties an sich bestaan niet.

Je ziet dit misverstand ook wel eens in contractuele afspraken over bijvoorbeeld een boek. Dan wordt er gezegd, het auteursrecht gaat over naar de klant maar het IE blijft bij de auteur. Dat is dus juridisch onzinnig, waarom zou een vakgebied ergens blijven? (Wat mensen dénken dat ze hiermee bedoelen, is me overigens ook nog steeds niet duidelijk.)

Dus nee. Het maakt niet uit hoe je de standaard opschrijft, wat voor teksten je erin zet en hoe vaak je deze deponeert of registreert bij welke “bescherm uw idee”-club ook. Je hebt alleen een auteursrecht op je tekst, misschien heb je de naam als merk vastgelegd en heel misschien heb je patent op (een) dan wel alle uitvoering(en) daarvan. Maar dat is het, meer is er niet.

Arnoud

Mag IFTTT eisen dat je je API aanpast voor hun schraapdienst?

Geplaatst op 7 april 20162 april 2016 in Innovatie, 5 reacties

Stel je voor dat je afvoer gaat eisen dat je je dieet aanpast, las ik op de Pinboard blog. Deze verrassende analogie was bedoeld om een recente eis van koppelsite IFTTT (If This Then That) te illustreren. IFTTT had van Pinboard gevraagd naar hun nieuwe platform te migreren zodat het koppelen van diensten nóg makkelijker zou worden (je hóórt de marketingmeelbal). Maar daar hoorden wel een partij zeer eenzijdigde voorwaarden bij. Kan zo’n dienst dat afdwingen bij willekeurige bedrijven, op straffe van verdwijnen uit het IFTTT-aanbod?

Met IFTTT kun je allerlei diensten aan elkaar knopen. Een e-mail krijgen als een RSS-feed een nieuw item heeft, een gefavoriteerde tweet in Evernote opbergen, de foto’s in je Facebookfeed naar Dropbox kopiëren als ze getagd zijn met #bewaren, en ga zo maar door. Er zijn nu bijna 300 kanalenEen erg handige dienst, waar ik zelf ook gebruik van maak.

IFTTT heeft in het begin hard moeten bouwen om dit voor elkaar te krijgen. Want een RSS-feed is relatief makkelijk uit te lezen op een standaardmanier, veel andere diensten zijn een stuk ingewikkelder. Een belangrijk deel van het werk van IFTTT is dan ook te zorgen dat al die koppelstukken blijven werken. Past een site haar API aan, dan moet IFTTT aan de bak zodat alle koppelingen met die API blijven werken.

Dar moet anders, dachten ze bij de koppelstukdienst, en ze besloten het om te draaien: IFTTT heeft een eigen API waarmee deelnemende sites gegevens kunnen aanleveren, zodat IFTTT die via haar kanalen kan koppelen. Een stuk eenvoudiger voor hen, maar zoals de Pinboard-mensen zeggen – dat is wel de omgekeerde wereld, dat jij je dienstverlening moet aanpassen omdat de leverancier van de koppelstukjes dat vraagt.

Juridisch kan ik er geen hard argument tegen bedenken. Dit is gewoon een zakelijke optie die je krijgt als je groot genoeg bent om voor eindgebruikers van significante waarde te zijn. Het doet Pinboard meer pijn dan IFTTT als de bookmarkingdienst niet op de koppeldienst staat, en die macht gebruikt IFTTT. Daar is op zich niets illegaals aan. Je kunt het onaardig vinden, en dat doen ze bij Pinboard ook:

However, cutting out sites that you have supported for years because they refuse to work for free is not very friendly to your oldest and most loyal users. And claiming that it’s the other party’s fault that you’re discontinuing service is a bit of a dick move.

De enige juridische constructie die ik kan bedenken, is het mededingingsrecht. Als een partij een economische machtspositie heeft, dan gaan er andere spelregels gelden. We noemen dit vaak een monopoliepositie, maar dat is te sterk geformuleerd. Het gaat erom dat je macht hebt op de markt, wat bijvoorbeeld blijkt uit het feit dat je de prijsleider bent. Shell is in die positie in de benzinemarkt bijvoorbeeld.

Wie een economische machtspositie bezit, mag die niet misbruiken. Zo werd Microsoft in 2004 gedwongen haar Windows API’s beschikbaar te stellen aan het opensourceproject Samba, omdat een blokkade van die dienst als misbruik werd gezien. Meer algemeen is het al snel misbruik als je concurrenten toegang tot je platform weigert. Je zou dus kunnen stellen dat IFTTT misbruik maakt, omdat haar eisen om toegang te krijgen (zelf al het werk doen én akkoord gaan met een zeer vergaande TOS waarin onder meer exclusiviteit wordt afgedwongen en het eigendom op de koppelsoftware naar IFTTT moet) zo ver gaan dat ze vrijwel neerkomen op weigeren.

De vraag is dan natuurlijk wel of IFTTT zó machtig is dat we het een economische machtspositie vinden. Kan zij zelfstandig bepalen hoe dingen in deze markt moeten werken? Komt ze weg met harde eisen als deze? Zit ‘iedereen’ hier omdat ze vinden dat ze gen keus hebben? Altijd een lastige bij internet. Want op zich kún je vaak naar een andere dienst. Het Google- of Facebookargument: welnee, wij zijn helemaal niet machtig want www.bing.com of www. eh, ja, een Facebook alternatief .com is zo getypt.

Hier ligt het iets anders denk ik: het gaat om macht doordat veel eindgebruikers het een prettige dienst vinden, en die macht wordt bij leveranciers ingezet. Die leveranciers kunnen niet zomaar weg want hun klanten de eindgebruikers worden dan boos. Dus die leveranciers hebben weinig keus. Maar is dat genoeg om he een machtspositie te noemen?

Arnoud

Ik wil helemaal geen account op mijn telefoon!

Geplaatst op 21 maart 201618 maart 2016 in Innovatie, 17 reacties

telefoon-smartphone-kinderen-school Een lezer vroeg me:

Veel leveranciers van mobiele telefoons en tablets verplichten gebruikers tegenwoordig om extra diensten af te nemen, ook als je daar helemaal geen behoefte aanhebt. Zo moet je voor het kunnen gebruiken van een mobiele telefoon die het door Google gemaakte Android draait een account aanmaken bij Google – ook als dat apparaat door Samsung, LG of Sony geleverd is. Maar mogen ze die voorwaarde zo stellen? Nergens wordt mij gemeld dat dit een essentieel aspect van de telefoon is!

Vanuit het perspectief van Google is het logisch dat Android-gebruikers een account moeten hebben. Dat account identificeert je bij alle diensten, dus dat is handig voor persoonlijke dienstverlening (en advertenties). Vanuit fabrikantperspectief is Android handig, want dat mag (na certificering) zomaar gratis op een telefoon en dan kun je tientallen diensten als pluspunt bij de verkoop noemen. Maar ik heb inderdaad nog nooit gezien dat er wordt gezegd “Vereist Google-account”.

Europese consumentenwetgeving (bij ons art. 6:230l BW bij winkelverkoop en 6:230m bij internetverkoop) vereist dat de consument voorafgaand aan de koop geïnformeerd wordt over onder meer

de voornaamste kenmerken van de zaken of de diensten, in de mate waarin dit gezien de gebruikte drager en de zaken of diensten passend is;

Je hoeft als winkel dus niet elk detail te melden, maar datgene dat je eigenlijk gewoon wilt weten – het voornaamste – dat moet er zijn. (Daarnaast is het weglaten van belangrijke informatie een oneerlijke handelspraktijk, art. 6:193c BW), maar dan moet er wel een oogmerk van misleiding zijn. Dat lijkt me sterk bij gewone telefoonboeren.)

Is het een voornaam kenmerk, dat account? Me dunkt van wel: zonder account werkt er vrijwel niets (behalve bellen en smsen) dus dat zou wel even genoemd moeten worden. Anderzijds wordt het hebben van zo’n account gezien als een trivialiteit. Bij een nieuwe wasmachine hoeft ook niet te worden gemeld dat er een stekker aan zit die 230 volt nodig heeft, ondanks dat die stekker en die spanning best essentieel is voor een goede werking.

Tegelijkertijd doet een account wel iets meer dan een stekker. Je moet je hele doopceel lichten, of beter gezegd na aanmaken van je account komt je hele doopceel bij Google terecht. Dat gaat nogal ver, privacytechnisch gezien. Dus vanuit dat perspectief zou het wél moeten worden gemeld. “Let op: kan schade toebrengen aan uw privacy”.

Of is het nog veel simpeler: mensen die weten wat Android is, weten ook dat daar een account bij hoort. En je hoeft niet te melden wat de klant redelijkerwijs al weet.

Of nóg simpeler: niemand boeit het dat je een account nodig hebt?

Arnoud

Mag mijn smarttv worden ‘verbeterd’ door dingen uit te zetten?

Geplaatst op 8 maart 20167 maart 2016 in Innovatie, 36 reacties

televisie-television Een lezer vroeg me:

Wij hebben een home cinema set met Smart TV. Daarmee kun je met apps van de leverancier televisie kijken, bijvoorbeeld Uitzending Gemist. Op zeker moment werkte dat niet meer, en navraag bij de fabrikant leerde me dat men had “besloten SmartTV niet langer te ondersteunen in het kader van verbetering van het product”. Kan dat zomaar, functionaliteit uitzetten in een gekocht product?

In principe kan zoiets niet. Je koopt een product met bepaalde verwachtingen, en als het product die op zeker moment niet meer waarmaakt, dan is dat een conformiteitsgebrek. Of het nu is dat de stekker doorbrandt, een knopje afbreekt of de Smart TV-functie ermee ophoudt, dat hoef je niet te verwachten dus dat is gewoon een probleem.

In principe, want er is natuurlijk een verschil tussen een afgebroken knopje en een dienst als Smart TV: dat laatste is een dienst, en diensten kunnen op zeker moment stoppen (waar we het vaker over hebben gehad).

Dit steekt behoorlijk, dat wel. Want je kóópt dat apparaat mede vanwege die functie. En hoewel iedereen wel snapt dat je van een leverancier niet kunt verlangen dat deze tot in de eeuwigheid een dienst actief houdt, krijg je nu dus wel de vraag: hoe en wanneer mag dat dan? Want het voelt erg onbillijk als men zomaar ergens de stekker uit kan trekken omdat het toevallig niet meer uitkomt.

Helaas is dit een ongeregeld iets uit de wet. De enige optie is de algemene regel over redelijkheid en billijkheid (art. 6:248 BW), maar dat is in feite niet meer dan “dit kan niet waar zijn” in juridische taal. Waarom is het niet redelijk? Of beter gezegd: wanneer zou het wel redelijk zijn? Wanneer mag een leverancier zeggen, ik stop met deze dienst want het wordt me te duur/complex?

Arnoud