Gordon wil anoniem reageren online onmogelijk maken, maar is dat haalbaar?

| AE 12525 | Uitingsvrijheid | 18 reacties

Zanger en entertainer Gordon is een petitie gestart waarmee hij wil zorgen dat anoniem reageren op internetfora en sociale media niet meer mogelijk is. De SBS-presentator vindt dat mensen een identiteitsbewijs moeten indienen voordat ze een account kunnen aanmaken. “Ik wil ervoor zorgen dat er jurisprudentie komt waar andere collega’s die gestalkt worden of van wie naaktfoto’s worden verstuurd op terug kunnen vallen”, zei hij eerder. Dat gaat nog best eens een probleem worden.

De aanleiding lijkt te zijn geweest dat Gordon een nieuwe televisieserie was begonnen over zijn hondje, dat volgens deskundigen te ziek zou zijn daarvoor. “Wij zien op basis van de vele filmpjes en foto’s dat de fokker van dit hondje zich niet aan alle regels heeft gehouden”, constateert de Hondenbescherming op basis van de voorschriften van de NVWA. Dit gaf vele anonieme commentaren, waarvan een groot deel inderdaad te walgelijk voor woorden is. Bij lang niet alle fora krijgt Gordon daar wat tegen gedaan, en vanwege anonimiteit is het lastig die mensen zelf aan te pakken. Vandaar het plan.

De presentator ziet het als oplossing als mensen niet meer anoniem een online account kunnen aanmaken. Hij stelt bijvoorbeeld voor om inlogs te koppelen aan de DigiD of het BSN. Dat heeft natuurlijk enig effect: wie weet dat zhij te traceren is, zal zich enigszins inhouden bij het doen van al te rare commentaren. Dit zal alleen wel een wetswijziging vereisen: gebruik van BSN voor dit doel – of voorschrijven van DigiD inlog – is niet mogelijk af te dwingen enkel met jurisprudentie. En ook meer algemeen, het eisen dat men de klanten identificeert is iets dat in principe een wet eist.

Je kunt natuurlijk (Lycos/Pessers) eisen dat het platform geeft wat men heeft, zoals het IP-adres. Maar stel nu eens dat ook het BSN of de gegevens van de DigiD-inlog daarbij zitten. Dan heb je toch nog steeds dezelfde route? Je elimineert alleen de tweede stap naar de internetprovider die IP-adres naar abonnee kan vertalen. Heel veel effectiever lijkt me dat niet.

In uitzonderlijke gevallen kun je binnen de huidige jurisprudentie de platformaanbieder aansprakelijk stellen. Het Delfi-arrest uit 2015 bepaalde dat een website die zeer controversiële berichten plaatst en weet dat daar grove, onrechtmatige reacties op gaan komen, zelf aansprakelijk is voor de inhoud daarvan. Wel lijkt het Hof de lat redelijk hoog te leggen: niet bij theoretisch mogelijk strafbare zaken, maar evidente dat-kan-écht-niet doodsbedreigingen en uitspraken die “tegen de menselijke waardigheid” ingaan. Dat lijkt dan aan te sluiten bij de regel die we al kennen bij de Europese notice/takedowns: alleen bij evident onrechtmatige zaken moet je ingrijpen als hoster of beheerder – en nee, niet alleen bij klachten, ook als je er zelf achter komt. Als je het zo bekijkt, dan zegt het Hof dus, je moet je comments gewoon lézen en als je dat-kan-écht-niet zaken ziet, dan moet je ingrijpen. Lees je niet, dan is dat jouw probleem. En Delfi deed weinig, te weinig, om in te grijpen bij dergelijke reacties.

Indirect zou van zo’n aansprakelijkheid een dreiging uit kunnen gaan naar platformeigenaren: als je dát soort troep doorlaat, dan ben je kennelijk zelf aan te spreken, en iemand als Gordon zal dat ook met veel kabaal gaan doen. Dus dan maar beter daarop modereren. Dan krijg je natuurlijk meteen de discussie dat daarmee alle platforms alle negatieve uitingen zullen gaan weren – of stoppen met commentaar in het algemeen – omdat ze niet kunnen modereren op enkel de zeer ernstige gevallen. Ik heb met dat laatste altijd wat moeite gehad. Natuurlijk, vrijheid van meningsuiting is een groot goed maar het soort oprispingen waar we het hier over hebben, zijn die echt niet te onderscheiden van de serieuze kritiek wegens dierenmishandeling die met een tikje emotie wordt geplaatst?

Arnoud