Dreigen op 4chan: niet voor normale mensen?

| AE 6101 | Regulering | 53 reacties

shoot-schieten-leiden-dreigenGisteren diende de rechtszaak rond de Leidseschooldreiger: het 4chanbericht waarin werd gedreigd een leraar Nederlands en zo veel mogelijk scholieren in Leiden te vermoorden. Ik mocht als getuige-deskundige uitleggen wat een proxy is en aangeven hoe ik 4chan zou omschrijven. Hoe serieus moet je 4chan-dreigingen nemen?

In april 2013 verscheen op internetafvoerputje 4chan een dreigbericht dat leidde tot schoolsluiting en politiebewaking in Leiden. Oordeel zelf:

Tomorrow, I will shoot my Dutch teacher, and as many students as I can. It will be on the news tomorrow. It’s a school in a Dutch city called Leiden, and for more proof, I will be using a 9mm Colt Defender. I will be carrying a note with me when I go into the school which will explain why I did it. If he message of the note will not be published, a friend of mine will post here on 4chan a day later. Oh, and I’m using a proxy, the police is not gonna find me before tomorrow.

Vandaag stond de verdachte terecht die het bericht zou hebben geplaatst. Volgens hemzelf was dit een Amerikaan geweest die zijn laptop even had geleend in het internetcafé in Costa Rica waar hij toen was. De officier geloofde daar weinig van: Amerikanen kunnen ‘Leiden’ niet echt goed spellen, en bovendien waarom zou ‘ie. Terwijl deze jongen problemen had op zijn school in Leiden en eerder een spreekbeurt over school shootings zou hebben gehouden.

Ik mocht als getuige-deskundige uitleggen wat 4chan was, eigenlijk /b/ dus maar dat onderscheid is subtieler dan dat tussen hacker en cracker. Het afvoerputje van het internet noemde ik het, een shockblog (oké, shockforum) waar het doel is zo grof en hard mogelijk te zijn. Branie schoppen, reacties uitlokken. En met excuses aan alle meelezende /b/tards, normale mensen lezen daar niet.

Heel apart vond ik nog dat de politie het IP-adres onderzocht en daarbij binnendrong in de router die aan dat adres hing. Toegegeven, dat binnendringen was een kwestie van de algemeen bekende admin/admin combinatie intypen maar binnendringen blijft het. Dringende noodzaak onder de Politiewet of strafbaar feit door ambtenaar gepleegd in het buitenland?

De meeste discussie ging over de vraag hoe je het bericht moest opvatten. Dat het als grap bedoeld was, was wel duidelijk, maar als je gezien de achtergrond en andere recente gebeurtenissen serieus mag opvatten, dan kan zo’n grap tóch best eens strafbaar zijn. En nou ja, school shootings en internetdreigingen waren wel een actueel onderwerp. Dus vanuit dat standpunt begrijp ik de zorg wel over hoe serieus het bericht te nemen.

De rechter was bepaald ICT-cluevol. Op zeker moment kwam bijvoorbeeld de vraag langs, waarom heeft u het bericht niet zelf gewist. Had u een wachtwoord ingesteld, had u de cookies laten staan? En dat is nu net een punt waarop 4chan uniek is: het forum werkt niet met registratie en accounts, maar met een wachtwoord per bericht (dat eventueel in een cookie opgeslagen wordt) waarmee je herkend wordt als auteur.

In de 4chanzaak uit 2011 (die van de “een router is geen computer”-discussie) speelde ook deze vraag. Als je weet dat 4chan een onzinforum is en dat er een disclaimer staat met “only a fool would take anything seriously here”, is dan een bericht daar niet evident altijd een grap? Het Hof oordeelde toen (met instemming van de Hoge Raad):

Eerdere schoolshootings zijn immers ook op voorhand via internet aangekondigd en dit gebeurt meestal anoniem en via sites waarbij de maker van het bericht moeilijk te achterhalen is. Uit de voornoemde reactie, geplaatst binnen korte tijd na de posting van de verdachte, blijkt dat niet alle lezers het bericht als een geintje hebben beschouwd. Dat er mensen hebben gereageerd die het wel als een grap hebben gezien doet hier niets aan af.

De Officier kwam nog met de scherpe opmerking dat de ‘jongere’ generatie alles weet van elkaar: alles is publiek, en privacy komt pas om de hoek kijken als het achteraf niet meer leuk was. Jongeren denken niet na over hoe iets overkomt bij anderen, zo zegt ze. Tsja. Snap het standpunt maar daar kun je tegenover stellen dat je dan als ‘oudere’ generatie zou kunnen bedenken dát zo’n bericht afreageren is en niet bedoeld is anders dan shockeren, stoer doen.

Enigszins ergerlijk vond ik de redenering van de officier uit het requisitoir: de gevolgen konden ernstig zijn want kinderen lopen gevaar op zo’n school, dús is de dreiging serieus te nemen. En dús is de bedreiging strafbaar. Maar ze raakt wel aan het dilemma. School shootings zijn helaas serieuze realiteit. Je moet dus dreigingen serieus nemen, want je kunt het je niet veroorloven de fout in te gaan hiermee. Alleen, moet je dan elke bedreiging ook maar strafbaar verklaren?

De officier wilde eigenlijk een onvoorwaardelijke celstraf eisen, maar gezien de jurisprudentie maakt die geen kans. Ze eist dan ook 150 uur werkstraf met een voorwaardelijke celstraf van 1 maand.

Wat vinden jullie? Is een bedreiging gepost op een digitaal afvoerputje serieus te nemen?

Arnoud

Deel dit artikel

  1. Ik vind het apart dat je zo weinig zegt over de vermeende computervredebreuk van de politie. Zeker als, zoals op Tweakers te lezen is, het niet (meer) de router van het internetcafe betrof.

    Bedreigingen zijn nooit grappig of provocerend, ook niet op een site zoals 4chan. Het zal altijd een serieuze ondertoon hebben met alle gevolgen van dien op de maatschappij.

  2. Ook al is zo’n bedreiging in 999 van de 1000 gevallen niet serieus moet je het dan niet serieus nemen? Wie wil dat risico lopen? Als je als samenleving verwacht dat een dergelijke dreigement continue goed wordt onderzocht en risico’s worden geminimaliseerd houdt het in dat een dergelijke bericht een behoorlijke maatschappelijke ontwrichting met zich mee brengt. Ik heb het bericht gelezen en snap dat er dan behoorlijke maatregelen worden genomen. Iemand bedreigen, of op twitter zeggen, ‘ik trek je kop er af’, is in ieder geval een situatie waarbij sprake is van context. Hier is geen context. Een onderscheid is lastig te maken. De dader doet dat bewust. Je zaait bewust paniek. Je kunt incalculeren dat de samenleving hier geen risico’s wil lopen. Een forse straf lijkt mij in die zin dan ook terecht.

    Het kwalificeren van 4chan (/b/) als een afvoerputje is mogelijk wel een goede kwalificatie. Daar moeten anderen maar over oordelen. Maar ook al klopt die kwalificatie, hoe zinvol is die kwalificatie? Moeten we een bericht van dergelijke strekking dan sec negeren omdat het op 4chan staat? Wil je het risico lopen dat het één keer wel serieus is?

  3. Serieus nemen van meldingen is altijd tricky. Stel de politie negeert bedrijgingen op sites als 4chan en er gebeurt toch wat. Dan is de politie weer de boosdoener als in: “had het toch maar serieus genomen”.

    Persoonlijk vind ik dat dit ventje een dikke straf moet krijgen voor bedrijging en als het mogelijk is ook voor de politie kosten in Leiden laten opdraaien.

    Inbruik op een router met admin/admin is computervredebreuk, dat begrijp ik. Maar er was toch een verdachte situatie? Is dat niet hetzelfde als een huis binnen gaan waar de sleutel in het slot zit als je iets verdacht hoort binnen?

    • Quote: In Veghel (1999) verwondde een 17-jarige scholier vijf mensen op ROC de Leijgraaf. In 2004 werd op het Haagse Terra College conrector Hans van Wieren doodgestoken. Drie jaar geleden werd in een school in Hoogerheide de achtjarige Jesse Dingemans doodgestoken. De betreffende website gaf een McAfee waarschuwing, dus even geen link ernaar. Stomme NRC website… Dit is de locatie: http ://weblogs.nrc .nl/onderwijsblog/2009/11/26/ernstige-schietincidenten-op-school-zijn-te-voorkomen/ (Bezoeken op eigen risico.)

  4. Ik begrijp best dat de politie uit voorzorg wel actie onderneemt op basis van zo’n forum-post: je weet van te voren niet of het wel of niet serieus is.

    Nu er verder geen aanslag is gepleegd, is het niet in wezen een financiële kwestie? De politie heeft kosten moeten maken bij opsporing en bij het “voorkomen” van de aanslag, en de school, scholieren en wellicht de directe omgeving van de school hebben overlast ondervonden. De vraag is wie die kosten zou moeten dragen. Ik zie geen reden voor een niet-financiële straf, tenzij de aansprakelijke persoon de kosten niet kan vergoeden.

    Free speech Vanuit een free-speech-extremistisch standpunt mag iedereen zeggen/schrijven wat hij/zij wil, inclusief dit soort bedreigingen. Anderen zijn verantwoordelijk voor wat ze zelf doen op basis van wat ze horen/lezen. De politie mag best uit voorzorg reageren op dit soort berichten, vanuit hun taak om de veiligheid van de burger te beschermen, maar ze zijn zelf verantwoordelijk voor deze keuze, en moeten zelf de bijbehorende kosten dragen (uiteindelijk betaalt dus de belastingbetaler).

    De consequentie van dit standpunt is dat je de schrijver van de bedreiging helemaal niet zou moeten straffen. Het gevolg daarvan zou kunnen zijn dat een groot aantal mensen met een slecht verantwoordelijkheidsgevoel en een slecht gevoel voor humor ook zulke bedreigingen zal uiten. Het gevolg daarvan is weer dat de politie, die altijd een beperkt budget heeft, niet meer in staat is om op alle bedreigingen te reageren. De politie zal dus moeten inschatten welke bedreigingen ze wel of niet serieus genoeg neemt om aandacht aan te besteden. Af en toe zal een serieuze bedreiging onterecht genegeerd worden, zodat een echte aanslag niet wordt voorkomen.

    Het is de vraag hoe erg dit is. De politie is hoe dan ook niet in staat om 100% veiligheid te garanderen; we zouden volwassen genoeg moeten zijn om dit de politie niet kwalijk te nemen. En, terwijl het aantal mensen met een slecht verantwoordelijkheidsgevoel en een slecht gevoel voor humor waarschijnlijk enorm is, zal het aantal mensen dat echt zo’n aanslag wil plegen van nature beperkt zijn: school shootings zijn niet een probleem dat uit de hand loopt als de politie het niet aanpakt.

    Conclusie Zoals je misschien uit andere posts weet, ben ik geneigd om een “free-speech-extremistisch” standpunt in te nemen. Ik wil echter niet dogmatisch zijn, en ben wel degelijk gevoelig voor de consequenties van zo’n standpunt. Het scenario van deze zaak vormt mogelijk de meest serieuze “bedreiging” voor mijn standpunt, maar bij nader inzien blijken de consequenties toch niet bizar/onredelijk.

    Tot slot: ik denk dat politie/justitie niet de juiste middelen zijn om school shootings te voorkomen. Zodra iemand zo’n shooting overweegt, ben je eigenlijk al veel te ver. Je moet iets doen aan de achterliggende oorzaken, aan de redenen waarom iemand zo’n shooting overweegt.

  5. Ik vind de redenering in de beslissing van de 4chanzaak uit 2011 al te gemakkelijk. Ja, er werd gepost op 4chan maar die is voor iedereen toegankelijk en het is mogelijk dat niet iedere bezoeker doorheeft dat de inhoud niet serieus genomen dient te worden. In deze blog gaat het om of de ‘bedreiging’ in context gezien moet worden, terwijl de HR in 2011 juist heeft bepaald dat die context er niet toe doet.

  6. Betreffende 4chan, het is een grote verzameling onzin in de grootst mogelijke chaos. En normale mensen komen er volgens mij daar net zo vaal als dat ze het circus bezoeken, in hun eentje… Toch heeft het wel mijn interesse, maar vanuit een technisch oogpunt. De gebruikers-interface ziet er eigenlijk niet uit, maar het systeem trekt wel enorm veel bezoekers en lijkt dit allemaal moeiteloos aan te kunnen. Er zijn vrijwel geen regels, maar de beheerders weten desondanks de meest kwalijke zaken wel te vinden en op te ruimen. Daarnaast werkt 4chan goed mee met justitie, naar mijn mening, omdat ze de gegevens van de bedreiger snel hebben afgegeven. (En dat doen ze volgens mij ook veel vaker.) Het mag dan wel een der walgelijkste plekken van het Internet zijn, maar de software werkt als een trein (niet de Fyra) en de beheerders houden zich goed aan de regels en wetgevingen. Natuurlijk zijn er andere, chan-achtige websites die nog een stuk erger zijn dan 4chan. Als je beseft dat 4chan in principe alleen maar een imageboard is waar bezoekers plaatjes naartoe kunnen sturen onder begeleiding van een stukje tekst, dan is het eigenlijk niet veel bijzonders. Wat het apart maakt zijn vooral de bezoekers ervan, die veelal uit tieners lijken te bestaan. En veel van die tieners doen wel eens domme dingen. Da’s normaal voor hen, toch? 🙂

  7. Dringende noodzaak onder de Politiewet of strafbaar feit door ambtenaar gepleegd in het buitenland?

    Ik neem aan dat onze Politiewet in Costa Rica niet geldt. Ik kan me nauwelijks voorstellen dat de lokale wetgeving een inbraakbevoegdheid voorziet voor buitenlandse ambtenaren. Dus kan de Costa Ricaanse overheid met de bewijsstukken van deze rechtszaak de Nederlandse ambtenaar in Costa Rica vervolgen, nietwaar?

      • Ehm… Er kijkt iemand teveel televisie. 🙂 Maar goed, een tiener kan inderdaad bang zijn voor dat soort dingen, dus met de nodige paranoia moet je er wel voor vrezen. De EXIF informatie kan vervelend zijn, maar is makkelijk te verwijderen. De CSI truuk met reflecties is ook te bemoeilijken met een blur of een beetje extra ‘noice’ in het plaatje. De reflectie is ook eigenlijk maar een klein beetje data waar moeilijk veel data uit te behalen is. In het verleden is men er wel eens in geslaagd om de effecten van een ‘twirl’ filter terug te draaien om zo een groot deel van de originele foto terug te krijgen en dus zo een kinderlokker mee te ontmaskeren. Maar de grap van een twirl is dat pixels alleen maar rondgeschoven worden volgens een bepaald patroon, en weinig meer. Complexere zaken zijn nog vele malen lastiger.

  8. Ik denk dat de mate van specificiteit van het bericht wel een factor is, die een grondiger onderzoek rechtvaardigt. Hij noemde bijvoorbeeld de dag, het tijdstip, het wapen, de locatie, een specifiek slachtoffer enz.

    Het toont op zijn minst aan, dat iemand er min of meer uitgebreid over nagedacht heeft, en moeite heeft gedaan om een relatief samenhangend verhaal ervan te maken.

    • Het toont op zijn minst aan, dat iemand er min of meer uitgebreid over nagedacht heeft, en moeite heeft gedaan om een relatief samenhangend verhaal ervan te maken.
      gezien de recente media-aandacht aan dit soort schietpartijen in combinatie met wat je via Google/Wikipedia allemaal al snel kunt leren, is het helemaal niet zo moeilijk om een beetje samenhangend verhaal te genereren. Maar goed, de complete dreigpost vind je hier bij de NOS als een screenshot. Hoe origineel het is? Hij noemt een 9mm Colt Defender, maar volgens mij weet iedereen met een beetje wapen-ervaring wel van dit pistool af. Verder noemt hij “een school in Leiden” en plaatst hij het op 4chan, met als toevoeging dat een vriend van hem later een update zal plaatsen… Wat plaatjes erbij van het Internet, want het gaat om een imageboard, dus plaatjes horen erbij, en klaar.

      • Bij zaken als deze hoort een heleboel interpretatie om te bepalen in hoeverre er sprake is van een serieuze bedreiging. Mijn mening is dat het bericht terecht serieus genomen is (en niet alleen omdat de smileys ontbreken). Ik accepteer het als de rechter besluit dat dit bericht als strafbare bedreiging gezien kan worden.

        Een andere vraag is of de reactie van de overheid, het sluiten van alle scholen in Leiden, proportioneel was.

  9. Wat voor mij het lastige is in deze zaak is dat er sprake is van een feitelijke onmogelijkheid: De jongen bevond zich in het buitenland en is, gelet op de zaak, niet eens in Nederland geweest op de desbetreffende dag. Dan kan je dus (achteraf) vaststellen dat de dreiging niet serieus was te nemen, want de jongen had geen enkele plannen de dag daarna ook werkelijk naar Nederland terug te keren. Ik begrijp zelfs dat de Ambassade zijn terugreis heeft moeten regelen.

    (Daarnaast, heeft 4chan ook gewoon een paar redelijke onschuldige stukken waar over onschuldige hobbies als papiervouwen of koken wordt gepraat)

    • Ja, 4chan is tegenwoordig redelijk “onschuldig” mede door de beheerders die snel en hard optreden. Maar dan moet je eens gaan zoeken naar allchan met .org aan het eind. Dan krijg je een lijst van vele vergelijkbare chan sites, waaronder enkelen die behoorlijk fout van aard zijn. Maar 4chan heeft zelf ook vaak met “foute” inhoud te maken gehad, wat hen in principe de status ‘afvalputje’ heeft opgeleverd. De Manga/Hentai pagina’s zijn sowieso nog steeds vrij extreem te noemen. Het probleem met veel chan sites is dat de bezoekers steeds extremere afbeeldingen gaan plaatsen om maar tegen elkaar op te “spelen”. En zonder stevige beheerders gaat een chan site al snel de grensen van het fatsoen voorbij. Dan komen er weer klachten, wordt er flink opgeruimd en lijkt de boel weer schoon… Aangezien er recentelijk een schietpartij werd aangekondigd (en uitgevoerd) via 4chan kan ik het mij voorstellen dat ze de komende tijd de boel weer even schoon houden…

  10. Is een bedreiging gepost op een digitaal afvoerputje serieus te nemen?

    Volgens mij heeft vorig jaar nog iemand die in de VS in een supermarkt een paar mensen heeft neergemaaid dat op 4chan aangekondigd.

    Heb je dat feitje ook even tegen die rechter gemeld?

    Er zijn ook crimineeltjes die informatie en zelfs foto’s hebben gepost van hun misdrijven op 4chan. De meeste zooi is misschien onzin maar ik vind dat je daar wel erg mee moet oppassen.

  11. Arnoud schreef: “Natuurlijk, er is altijd een kans dat het echt is maar als je die redenering doortrekt dan moet je bij élke oprisping van eender wie alle scholen sluiten en een arrestatieteam door het raam laten springen.”

    Is ook weer waar. Vandaar dat de politie van duizenden kwalijke berichten op twitter er maar honderden natrekt. Er is dus een voorselectie op serieusheid. http://pauwenwitteman.vara.nl/media/303104 , 31 oktober 2013.

  12. Is een bedreiging gepost op een digitaal afvoerputje serieus te nemen?

    Of een uiting een strafbare bedreiging is, is een afweging van omstandigheden. Het forum (in de brede zin van het woord) waar je een bedreiging uit is in die afweging denk ik best een belangrijk aspect, maar kan – uitzonderingen daargelaten – nooit alleen beslissend zijn.

    Als deze bedreiging was uitgesproken door een acteur op een toneelpodium lijkt het me strafbaarheid uitgesloten. Als dezelfde dreiging schriftelijk bij de school wordt afgeleverd vergezeld van een 9mm kogel in de envelop lijkt me strafbaarheid welhaast gegeven.

    Ik kan de redenering wel volgen dat een bewering op 4chan met een stuk meer korrels zout genomen moet worden dan een bewering op een wat serieuzer platform. Daar tegenover staat echter dat deze bedreiging enorm specifiek is, en er met ernstig geweld wordt gedreigd. Mijns inziens moet de afweging daarom in het nadeel van de scholier uitvallen.

  13. Interessante discussie. Is het niet zo dat bij schending van openbare zedelijkheid het volgende geld: Het gaat erom of een meerderheid (of substantiele groep) mensen aanstoot kan nemen? Zo ook bij bedrijging niet? Het gaat erom of Wilders zich bedreigt voelt door een Tweet, niet of de Tweeter een grapje maakte of een disclaimer (“LOL”) plaatst.

    Dus voor mij geld: Kan deze posting als bedreigend worden beschouwd? Ik denk het zeker. De school en politie namen het immers dermate serieus dat er kosten zijn gemaakt.

    Was dit een serieuze bedreiging? Nee, dat was niet de intentie. Het was geen aankondiging. Het was een hoax. Mag dit meegenomen worden in het oordeel? Zeker.

    Maar de bedreiging was dermate specifiek dat deze serieus is genomen. Dus in dat opzicht was het niet te onderscheiden van een serieuze bedreiging. Je kan ook niet iemand straffeloos lasteren op het internet en dan later zeggen: was maar een grapje.

    Die disclaimer is moot (betwistbaar). Dat is geen vrijbrief voor illegale activiteit. En handelingen doen die als bedrijgend worden opgevat is volgens mij nog altijd illegaal. De bedreiger/hoaxer wist dit waarschijnlijk, want deze probeerde de posting via proxy en ontracebeerbaar te doen. Dit mag ook meegenomen worden in het oordeel.

    /b/ heeft meerdere malen echte seriemoordenaars gehad die hun aankondigingen via 4chan deden. Moordenaars die aankondigen waar een lijk ligt begraven. Autopsie medewerkers die onkuise dingen fotograferen met lijken in hun vriezer. Gebruikers die schedels stelen uit graven en daar hun geslachtsdeel in steken. Gebruikers die kinderporno posten. Daar kan geen disclaimer tegenop. /b/ weet dondersgoed dat het vaak over het randje gaat en wat problemen op kan leveren.

    Natuurlijk heeft /b/ ook een historie van valse moordaanslag meldingen. Daar blijkt vaak uit de melding zelf dat dit om een foute grap gaat. Een bekende “copy-pasta” daarvan is:

    Disclaimer: Dit is nep en ter illustratie van een valse melding op /b/. Dit is geen serieuze bedreiging.

    Fox News Cyanide Plot at 9:45am on the morning of November 15th, 2007, at Fox News’s headquarters in New York City, there will be a brief power outage, then everything will appear to return to normal. i will have used the outage, however, to sneak myself and 4 2L bottles of potassium cyanide and a container with .5L of concentrated sulfuric acid. i will walk into the main lobby and scream “YOU PEOPLE SPEAK LIES TO THE WORLD” as i combine the two deadly ingredients and release a noxious gas that will poison everyone in the lobby. people will shriek in horror, children will cry for their lives, my mom will get scared and say “You’re movin’ with your auntie and uncle in Bel-Air.” I whistled for a cab and when it came near The license plate said fresh and it had dice in the mirror If anything I could say that this cab was rare But I thought, “Nah, forget it. Yo home to Bel-Air!” I pulled up to the house about 7 or 8 And I yelled to the cabby yo holmes smell ya later Looked at my kingdom I was finally there To sit on my throne as the prince of Bel-Air.
    Ik denk zelf dat het wachten is op de eerste aangekondigde moordaanslag stream, waar iemand met een webcam/glasses live een aanslag streamed.

Laat een reactie achter

Handige HTML: <a href=""> voor hyperlinks, <blockquote> om te citeren en <em> en <strong> voor italics en vet.

(verplicht)

Volg de reacties per RSS